Phe cứng rắn ở Iran đã tăng cường yêu cầu phát triển vũ khí hạt nhân
Phe cứng rắn Iran bị tiết lộ đang tăng cường yêu cầu chế tạo bom hạt nhân, việc kiềm chế luận điệu diều hâu ngày càng khó khăn. Đáng chú ý là, việc phe cứng rắn Iran ngày càng bước ra tiền đài, thực chất nói đi cũng phải nói lại, chính là "nhờ phúc" của Mỹ và Israel.
"Nếu Iran không từ bỏ vũ khí hạt nhân, Mỹ sẽ là cơn ác mộng kinh hoàng nhất của họ." Ngày 26/3 giờ địa phương, lời đe dọa này của Tổng thống Mỹ Trump vẫn còn văng vẳng bên tai, thì một báo cáo cùng ngày của Reuters có lẽ lại khiến ông phải "như có gai đâm sau lưng".
Cùng ngày, Reuters dẫn lời các nguồn tin nội bộ Iran cho biết, trước những hành động tấn công leo thang không ngừng của Mỹ và Israel, những cuộc tranh luận nội bộ trong phe cứng rắn Iran về việc liệu nước này có nên bất chấp tất cả để tìm cách chế tạo bom hạt nhân hay không đang trở nên vang dội hơn, công khai hơn và cứng rắn hơn.
Hai nguồn tin cấp cao của Iran cho biết, sau khi cựu Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei - người đã nắm quyền gần bốn thập kỷ - tử nạn trong một vụ tấn công, hiện Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chiếm vị trí chủ đạo, quan điểm của phe cứng rắn về chiến lược hạt nhân của Iran đang trên đà gia tăng. Một trong số đó cho biết, khi ông Khamenei và "đại thần gửi gắm" Larijani - người lúc sinh thời từng nỗ lực hết sức chống lại các chủ trương của phe cứng rắn lần lượt bị sát hại, việc kiềm chế những luận điệu diều hâu hơn thế giờ đây đã trở nên vô cùng khó khăn.
Nguồn tin chỉ ra rằng, hiện tại Iran vẫn chưa lập kế hoạch thay đổi chiến lược hạt nhân, cũng chưa chính thức quyết định tìm cách chế tạo bom hạt nhân. Tuy nhiên, trong số những nhân vật có thẩm quyền trong hệ thống của Iran đã xuất hiện tiếng vang mạnh mẽ nghi ngờ chính sách hiện hành và yêu cầu thực hiện cải cách.
Reuters chỉ ra rằng, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra đúng lúc các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran đang tiến hành, điều này có lẽ đã thay đổi hoàn toàn cục diện. Tình hình hiện tại khiến các nhà hoạch định chiến lược của Iran tin rằng việc từ bỏ chế tạo bom hạt nhân, hay tiếp tục ở lại trong hệ thống Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT), đối với Iran mà nói đã không còn bất kỳ lợi ích thực chất nào.
Đáng chú ý là, việc phe cứng rắn Iran ngày càng bước ra tiền đài, thực chất nói đi cũng phải nói lại, chính là "nhờ phúc" của Mỹ và Israel.
Ngày 28/2 giờ địa phương, Reuters từng dẫn nguồn từ hai nhân vật am hiểu tình báo báo cáo độc quyền rằng, ngay trước thềm đợt tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đánh giá rằng, ngay cả khi ông Khamenei thiệt mạng trong chiến dịch quân sự này, các nhân vật cứng rắn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng sẽ đứng ra thay thế và tiếp quản quyền lực.
(Ảnh vệ tinh của Maxar Technologies: Cơ sở hạt nhân dưới lòng đất Fordow của Iran sau khi bị quân đội Mỹ ném bom vào tháng 6 năm ngoái)
Từ lâu, mặc dù các nước phương Tây không ngừng thổi phồng ý định sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran, hoặc rêu rao rằng Iran ít nhất có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân trong thời gian cực ngắn, nhưng phía Iran luôn phủ nhận điều này.
Phía Iran kiên trì tuyên bố rằng, cố Lãnh đạo tối cao Khamenei từng đưa ra lệnh cấm dựa trên lý do giáo luật Hồi giáo cấm vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh Iran là quốc gia thành viên ký kết Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).
Rút khỏi NPT, luận điệu đe dọa mà phe cứng rắn Iran từng nhiều lần đưa ra trước đây, hiện đang xuất hiện ngày càng thường xuyên trên các phương tiện truyền thông chính thống của Iran. Cùng lúc đó, một quan điểm khác từng bị coi là điều cấm kỵ ở những nơi công cộng, đó là việc Iran nên chuyển hướng hoàn toàn, trực tiếp tìm cách chế tạo bom hạt nhân, cũng bắt đầu được tuyên truyền rầm rộ.
Hãng thông tấn Tasnim trực thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, trong một bài báo đăng ngày 26/3 giờ địa phương, chỉ ra rằng Iran nên nhanh chóng rút khỏi NPT trong khi tiếp tục thúc đẩy chương trình hạt nhân dân sự.
Tuần này, truyền thông chính thức của Iran còn dẫn lời chính trị gia phe cứng rắn Mohammad Javad Larijani, cho biết ông thúc giục Iran tạm dừng thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến NPT. Mohammad Javad Larijani chính là em trai của Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran vừa mới tử nạn trong vụ tấn công trước đó.
"Nên tạm dừng tư cách thành viên NPT. Chúng ta nên thành lập một ủy ban chuyên trách để đánh giá xem liệu hiệp ước này rốt cuộc có bất kỳ giá trị thực tế nào đối với chúng ta hay không. Nếu sau khi đánh giá thấy thực sự có lợi, chúng ta tự khắc quay lại; nếu không có lợi, thì cứ để mặc họ tự giữ lấy mà dùng," ông nói.
Đầu tháng này, Đài truyền hình quốc gia Iran đã phát một chương trình, trong đó nhà bình luận phe bảo thủ Nasser Torabi cho biết công chúng Iran đã đưa ra tiếng vang thế này: "Chúng ta phải hành động để chế tạo vũ khí hạt nhân. Chúng ta hoặc tự mình chế tạo, hoặc thông qua các con đường khác để có được."
Theo tiết lộ từ hai nguồn tin, vấn đề chính sách hạt nhân cũng đã trở thành chủ đề thảo luận riêng tư trong giới cầm quyền. họ bổ sung thêm rằng, các thế lực cứng rắn đại diện bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đang có bất đồng với các quan chức khác trong hàng ngũ lãnh đạo chính trị cấp cao về tính minh triết của việc áp dụng những biện pháp như vậy.
(Ảnh tư liệu: Năm 2018, ông Trump ký sắc lệnh hành chính, Mỹ rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran)
Reuters cho biết, trong hơn 20 năm đàm phán với các nước phương Tây về chương trình hạt nhân, các quan chức Iran đã nhiều lần dùng việc xem xét lại có tiếp tục ở lại NPT hay không làm quân bài để đe dọa như một chiến lược đàm phán, nhưng phía Iran chưa bao giờ thực sự thực hiện.
Báo cáo cho rằng, cuộc tranh luận ngày càng công khai hóa hiện nay có lẽ chính là một lần thể hiện nữa của loại chiến lược này.
Ngoài ra, hiện tại vẫn chưa rõ Iran rốt cuộc có thể đẩy nhanh tiến trình chế tạo vũ khí hạt nhân đến mức độ nào và nhanh ra sao, đặc biệt là sau khi các cơ sở hạt nhân, căn cứ tên lửa đạn đạo và các cơ sở nghiên cứu khoa học khác của họ đã hứng chịu nhiều tuần không kích, và năm ngoái cũng từng trải qua các chiến dịch không kích ngắn hạn do Israel và Mỹ phát động.
Nhiều năm qua, Israel luôn lặp đi lặp lại cảnh báo rằng Iran chỉ còn cách việc chế tạo vũ khí hạt nhân "vài tháng". Phía Israel còn cam đoan dẫn các "báo cáo tình báo" khẳng định Iran đang làm giàu lượng Urani cần thiết để chế tạo đầu đạn hạt nhân lên mức gần cấp độ vũ khí, và chương trình tên lửa đạn đạo của họ cũng đang tiếp tục được thúc đẩy.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, mục tiêu đã định của Iran luôn là lọt vào hàng ngũ cái gọi là "quốc gia ngưỡng" (threshold states), tức là sở hữu khả năng nhanh chóng chế tạo ra vũ khí hạt nhân khi cần thiết, đồng thời tránh việc bị biến thành cái gọi là "quốc gia bị hắt hủi" (pariah state) của cộng đồng quốc tế do thực sự sở hữu vũ khí hạt nhân.
Các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng như các quan chức cấp cao khác trước đó từng đưa ra cảnh báo rằng, một khi sự tồn vong của Cộng hòa Hồi giáo Iran đối mặt với đe dọa, phía Iran sẽ buộc phải trực tiếp bắt tay vào chế tạo vũ khí hạt nhân. Và cục diện chiến tranh hiện tại, có lẽ chính là phù hợp với điều kiện kích hoạt này.
Ông Khamenei lúc sinh thời từng ban bố một "Fatwa" (Sắc lệnh tôn giáo có thẩm quyền), nhấn mạnh giáo luật Hồi giáo cấm chế tạo vũ khí hạt nhân. Được biết, mặc dù sắc lệnh này được lập ra vào đầu thế kỷ 21 nhưng chưa từng được công bố chính thức dưới hình thức văn bản. Đến năm 2019, ông Khamenei một lần nữa nhắc lại lập trường này.
Reuters chỉ ra rằng, hiện tại chưa rõ nghĩa vụ tuân theo sắc lệnh "Fatwa" không thành văn này của ông Khamenei liệu có còn hiệu lực sau khi ông qua đời hay không. Tuy nhiên, trừ khi Lãnh đạo tối cao mới của Iran, con trai ông là Mojtaba Khamenei hủy bỏ, nếu không sắc lệnh này rất có thể vẫn sẽ tiếp tục có hiệu lực. Nhưng kể từ sau khi cha qua đời, Mojtaba Khamenei vẫn chưa từng xuất hiện công khai trước công chúng.
Cùng ngày, Reuters dẫn lời các nguồn tin nội bộ Iran cho biết, trước những hành động tấn công leo thang không ngừng của Mỹ và Israel, những cuộc tranh luận nội bộ trong phe cứng rắn Iran về việc liệu nước này có nên bất chấp tất cả để tìm cách chế tạo bom hạt nhân hay không đang trở nên vang dội hơn, công khai hơn và cứng rắn hơn.
Hai nguồn tin cấp cao của Iran cho biết, sau khi cựu Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei - người đã nắm quyền gần bốn thập kỷ - tử nạn trong một vụ tấn công, hiện Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chiếm vị trí chủ đạo, quan điểm của phe cứng rắn về chiến lược hạt nhân của Iran đang trên đà gia tăng. Một trong số đó cho biết, khi ông Khamenei và "đại thần gửi gắm" Larijani - người lúc sinh thời từng nỗ lực hết sức chống lại các chủ trương của phe cứng rắn lần lượt bị sát hại, việc kiềm chế những luận điệu diều hâu hơn thế giờ đây đã trở nên vô cùng khó khăn.
Nguồn tin chỉ ra rằng, hiện tại Iran vẫn chưa lập kế hoạch thay đổi chiến lược hạt nhân, cũng chưa chính thức quyết định tìm cách chế tạo bom hạt nhân. Tuy nhiên, trong số những nhân vật có thẩm quyền trong hệ thống của Iran đã xuất hiện tiếng vang mạnh mẽ nghi ngờ chính sách hiện hành và yêu cầu thực hiện cải cách.
Reuters chỉ ra rằng, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra đúng lúc các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran đang tiến hành, điều này có lẽ đã thay đổi hoàn toàn cục diện. Tình hình hiện tại khiến các nhà hoạch định chiến lược của Iran tin rằng việc từ bỏ chế tạo bom hạt nhân, hay tiếp tục ở lại trong hệ thống Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT), đối với Iran mà nói đã không còn bất kỳ lợi ích thực chất nào.
Đáng chú ý là, việc phe cứng rắn Iran ngày càng bước ra tiền đài, thực chất nói đi cũng phải nói lại, chính là "nhờ phúc" của Mỹ và Israel.
Ngày 28/2 giờ địa phương, Reuters từng dẫn nguồn từ hai nhân vật am hiểu tình báo báo cáo độc quyền rằng, ngay trước thềm đợt tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đánh giá rằng, ngay cả khi ông Khamenei thiệt mạng trong chiến dịch quân sự này, các nhân vật cứng rắn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng sẽ đứng ra thay thế và tiếp quản quyền lực.
(Ảnh vệ tinh của Maxar Technologies: Cơ sở hạt nhân dưới lòng đất Fordow của Iran sau khi bị quân đội Mỹ ném bom vào tháng 6 năm ngoái)
Từ lâu, mặc dù các nước phương Tây không ngừng thổi phồng ý định sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran, hoặc rêu rao rằng Iran ít nhất có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân trong thời gian cực ngắn, nhưng phía Iran luôn phủ nhận điều này.
Phía Iran kiên trì tuyên bố rằng, cố Lãnh đạo tối cao Khamenei từng đưa ra lệnh cấm dựa trên lý do giáo luật Hồi giáo cấm vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh Iran là quốc gia thành viên ký kết Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).
Rút khỏi NPT, luận điệu đe dọa mà phe cứng rắn Iran từng nhiều lần đưa ra trước đây, hiện đang xuất hiện ngày càng thường xuyên trên các phương tiện truyền thông chính thống của Iran. Cùng lúc đó, một quan điểm khác từng bị coi là điều cấm kỵ ở những nơi công cộng, đó là việc Iran nên chuyển hướng hoàn toàn, trực tiếp tìm cách chế tạo bom hạt nhân, cũng bắt đầu được tuyên truyền rầm rộ.
Hãng thông tấn Tasnim trực thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, trong một bài báo đăng ngày 26/3 giờ địa phương, chỉ ra rằng Iran nên nhanh chóng rút khỏi NPT trong khi tiếp tục thúc đẩy chương trình hạt nhân dân sự.
Tuần này, truyền thông chính thức của Iran còn dẫn lời chính trị gia phe cứng rắn Mohammad Javad Larijani, cho biết ông thúc giục Iran tạm dừng thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến NPT. Mohammad Javad Larijani chính là em trai của Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran vừa mới tử nạn trong vụ tấn công trước đó.
"Nên tạm dừng tư cách thành viên NPT. Chúng ta nên thành lập một ủy ban chuyên trách để đánh giá xem liệu hiệp ước này rốt cuộc có bất kỳ giá trị thực tế nào đối với chúng ta hay không. Nếu sau khi đánh giá thấy thực sự có lợi, chúng ta tự khắc quay lại; nếu không có lợi, thì cứ để mặc họ tự giữ lấy mà dùng," ông nói.
Đầu tháng này, Đài truyền hình quốc gia Iran đã phát một chương trình, trong đó nhà bình luận phe bảo thủ Nasser Torabi cho biết công chúng Iran đã đưa ra tiếng vang thế này: "Chúng ta phải hành động để chế tạo vũ khí hạt nhân. Chúng ta hoặc tự mình chế tạo, hoặc thông qua các con đường khác để có được."
Theo tiết lộ từ hai nguồn tin, vấn đề chính sách hạt nhân cũng đã trở thành chủ đề thảo luận riêng tư trong giới cầm quyền. họ bổ sung thêm rằng, các thế lực cứng rắn đại diện bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đang có bất đồng với các quan chức khác trong hàng ngũ lãnh đạo chính trị cấp cao về tính minh triết của việc áp dụng những biện pháp như vậy.
(Ảnh tư liệu: Năm 2018, ông Trump ký sắc lệnh hành chính, Mỹ rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran)
Reuters cho biết, trong hơn 20 năm đàm phán với các nước phương Tây về chương trình hạt nhân, các quan chức Iran đã nhiều lần dùng việc xem xét lại có tiếp tục ở lại NPT hay không làm quân bài để đe dọa như một chiến lược đàm phán, nhưng phía Iran chưa bao giờ thực sự thực hiện.
Báo cáo cho rằng, cuộc tranh luận ngày càng công khai hóa hiện nay có lẽ chính là một lần thể hiện nữa của loại chiến lược này.
Ngoài ra, hiện tại vẫn chưa rõ Iran rốt cuộc có thể đẩy nhanh tiến trình chế tạo vũ khí hạt nhân đến mức độ nào và nhanh ra sao, đặc biệt là sau khi các cơ sở hạt nhân, căn cứ tên lửa đạn đạo và các cơ sở nghiên cứu khoa học khác của họ đã hứng chịu nhiều tuần không kích, và năm ngoái cũng từng trải qua các chiến dịch không kích ngắn hạn do Israel và Mỹ phát động.
Nhiều năm qua, Israel luôn lặp đi lặp lại cảnh báo rằng Iran chỉ còn cách việc chế tạo vũ khí hạt nhân "vài tháng". Phía Israel còn cam đoan dẫn các "báo cáo tình báo" khẳng định Iran đang làm giàu lượng Urani cần thiết để chế tạo đầu đạn hạt nhân lên mức gần cấp độ vũ khí, và chương trình tên lửa đạn đạo của họ cũng đang tiếp tục được thúc đẩy.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, mục tiêu đã định của Iran luôn là lọt vào hàng ngũ cái gọi là "quốc gia ngưỡng" (threshold states), tức là sở hữu khả năng nhanh chóng chế tạo ra vũ khí hạt nhân khi cần thiết, đồng thời tránh việc bị biến thành cái gọi là "quốc gia bị hắt hủi" (pariah state) của cộng đồng quốc tế do thực sự sở hữu vũ khí hạt nhân.
Các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng như các quan chức cấp cao khác trước đó từng đưa ra cảnh báo rằng, một khi sự tồn vong của Cộng hòa Hồi giáo Iran đối mặt với đe dọa, phía Iran sẽ buộc phải trực tiếp bắt tay vào chế tạo vũ khí hạt nhân. Và cục diện chiến tranh hiện tại, có lẽ chính là phù hợp với điều kiện kích hoạt này.
Ông Khamenei lúc sinh thời từng ban bố một "Fatwa" (Sắc lệnh tôn giáo có thẩm quyền), nhấn mạnh giáo luật Hồi giáo cấm chế tạo vũ khí hạt nhân. Được biết, mặc dù sắc lệnh này được lập ra vào đầu thế kỷ 21 nhưng chưa từng được công bố chính thức dưới hình thức văn bản. Đến năm 2019, ông Khamenei một lần nữa nhắc lại lập trường này.
Reuters chỉ ra rằng, hiện tại chưa rõ nghĩa vụ tuân theo sắc lệnh "Fatwa" không thành văn này của ông Khamenei liệu có còn hiệu lực sau khi ông qua đời hay không. Tuy nhiên, trừ khi Lãnh đạo tối cao mới của Iran, con trai ông là Mojtaba Khamenei hủy bỏ, nếu không sắc lệnh này rất có thể vẫn sẽ tiếp tục có hiệu lực. Nhưng kể từ sau khi cha qua đời, Mojtaba Khamenei vẫn chưa từng xuất hiện công khai trước công chúng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét