Iran sợ gì mà không thu phí qua Eo biển Hormuz

Mỹ chà đạp lên luật pháp quốc tế thì Iran sợ gì mà không thu phí qua Eo biển Hormuz

Hehe, Trump dọa nếu Iran thu phí qua Eo biển Hormuz thì Mỹ sẽ san phẳng Iran. Bây giờ Iran đã chính thức thông qua việc thu phí qua Eo biển Hormuz rồi đấy. Đạo luật không chỉ cấm các tàu có liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương đối với Iran đi qua Eo biển Hormuz, mà còn bắt phải trả phí bằng đồng rial của Iran, một đồng tiền liên tục mất giá, hiện đang lưu thông các tờ tiền giấy có mệnh giá 5 và 10 triệu rial... Điều này không khác gì Nga bắt các nước mua dầu của Nga phải trả bằng tiền Rúp,, nhờ đó giá trị đồng Rúp đã tăng vọt. Hay quá, để xem Trump sẽ làm gì ?

Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Thực tế địa lý hiện nay là các tàu chở dầu qua eo biển này thường đi sát phía Oman để an toàn hơn vì Iran có lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) hoạt động rất mạnh và từng nhiều lần bắt giữ tàu dầu, trong khi Oman theo đuổi chính sách đối ngoại trung lập, ôn hòa, ít can dự vào xung đột khu vực và đặc biệt không có tiền lệ bắt tàu hay đe dọa hàng hải quốc tế. Do đó nếu chủ tầu đi qua khu vực càng gần Iran thì nguy cơ bị tấn công / bắt giữ càng cao và phải mua phí bảo hiểm càng cao.

Tuy nhiên theo luật pháp quốc tế, toàn bộ eo biển vẫn là “eo biển quốc tế” vì toàn bộ eo biển bị bao phủ bởi lãnh hải của cả Iran và Oman (do mỗi nước có vùng lãnh hải 12 hải lý). Theo luật biển quốc tế (UNCLOS), các tàu có quyền “quá cảnh” (transit passage) không bị cản trở và không được thu phí chỉ vì đi qua (trừ khi cung cấp dịch vụ cụ thể như hoa tiêu, cứu hộ…). Vì vậy Iran thu phí là không phù hợp với luật quốc tế (theo cách hiểu phổ biến)

Nhưng Iran vẫn làm được vì Iran có quyền lực thực tế. Hiện nay Iran kiểm soát thực tế khu vực (IRGC tuần tra, kiểm soát tàu), trong khi chiến tranh + rủi ro an ninh nên tàu 
phải đi theo “hành lang an toàn” do Iran chỉ định, thậm chí trả tiền để được đi an toàn. Nói thẳng là một dạng thu "phí bảo kê an ninh” hơn là phí hợp pháp.

Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự thuộc Quốc hội Iran, trong bài dưới đây nói: tuyến đường này không khác gì các tuyến vận tải khác, và “Eo biển Hormuz cũng là một hành lang. Chúng tôi đảm bảo an ninh cho nó (hộ tống các tầu), và việc tàu thuyền phải trả phí là điều tự nhiên”.

Dù các tầu có thể đi theo tuyến luồng nằm sát Oman thì vẫn nằm trong vùng chịu kiểm soát quân sự thực tế của Iran và toàn bộ eo biển là không gian pháp lý chung nên Iran không cần “tàu đi trong lãnh hải mình” vẫn có thể gây sức ép. Đó là do Iran có thể áp đặt việc kiểm soát quân sự ở đây.

Đây là một ví dụ điển hình của câu nói: “luật quốc tế tồn tại, nhưng hiệu lực phụ thuộc vào tương quan sức mạnh”. Mà thực tế Mỹ, NATO và EU có bao giờ tuân thủ luật quốc tế đâu; lúc nào cũng giơ luật ra, nhưng giải thích luật theo lợi ích của chúng. Phát động chiến tranh với Iran, giết hầu hết ban lãnh đạo tối cao Iran thì dựa vào luật quốc tế nào ? 

Cho nên Iran cần gì phải tuân thủ theo luật quốc tế do đám cướp lập ra. Nếu Iran có Nga và Trung Quốc đứng sau thì Iran không có gì phải sợ. Một đất nước rộng hơn 1,6 triệu km2 và dân số hơn 90 triệu người, lại có lịch sử nhiều nghìn năm, thì không có gì phải sợ. Nga và Trung Quốc rất có lợi khi Mỹ sa lầy ở Iran nên chắc chắn sẽ giúp Iran.

Dưới đây là thông tin trên báo tin tức:

Iran thông qua việc thu phí qua Eo biển Hormuz bất chấp các quy định hàng hải quốc tế
31/03/2026 Quốc hội Iran đã thông qua một đạo luật nhằm chính thức áp đặt phí quá cảnh đối với các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, qua đó luật hóa hệ thống thu phí mà các cơ quan chức năng Iran đã triển khai trên thực tế theo hình thức tạm thời kể từ đầu tháng 3.

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 30/3 cho biết, thông tin nêu trên được các hãng tin Tasnim và Fars có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đăng tải cùng ngày.

Dự luật do Ủy ban Các vấn đề dân sự của Quốc hội soạn thảo, về mặt pháp lý khẳng định “chủ quyền, kiểm soát và giám sát” của Tehran đối với Eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra một nguồn thu mới cho ngân sách nhà nước.

Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự thuộc Quốc hội Iran, mô tả động thái này theo hướng thương mại đơn thuần.

Ông Kouchi nói: “Quốc hội đang theo đuổi kế hoạch chính thức hóa chủ quyền, kiểm soát và giám sát của Iran đối với eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra nguồn thu từ việc thu phí”.

Ông Kouchi nhận định tuyến đường này không khác gì các tuyến vận tải khác, nói rằng: “Eo biển Hormuz cũng là một hành lang. Chúng tôi đảm bảo an ninh cho nó, và việc tàu thuyền phải trả phí là điều tự nhiên”.

Liên quan tới vấn đề này, hãng thông tấn nhà nước Liên bang Nga TASS cho biết thêm các khoản phí quá cảnh dự kiến sẽ được thanh toán bằng đồng rial của Iran.

Trong khi đó, dự luật cấm các tàu có liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương đối với Iran đi qua Eo biển Hormuz.

Hệ thống thu phí đã được áp dụng trên thực tế

Luật thu phí quá cảnh đối với các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz cung cấp cơ sở pháp lý chính thức cho một cơ chế vốn đã được triển khai ngoài thực địa.

Kể từ giữa tháng 3, IRGC đã thực thi một hệ thống kiểm soát và thu phí trên thực tế thông qua một hành lang hàng hải được kiểm soát gần bờ biển Iran, giữa các đảo Qeshm và Larak.

Các tàu muốn được phép đi qua phải cung cấp số IMO (mã nhận dạng), bản kê hàng hóa, danh sách thủy thủ đoàn, thông tin sở hữu và điểm đến cho các bên trung gian liên quan đến IRGC trước khi nhận mã lộ trình và được hộ tống.

Hãng tin Bloomberg của Mỹ đưa tin rằng một số tàu đã phải trả tới 2 triệu USD cho mỗi chuyến đi, con số này được nghị sĩ Alaeddin Boroujerdi xác nhận trên truyền hình nhà nước Iran khi ông nói thẳng: “Chiến tranh có chi phí, vì vậy việc chúng ta thu phí quá cảnh từ các tàu đi qua Eo biển Hormuz là điều tự nhiên”.

Tuy nhiên, chưa có quốc gia, nhà nhập khẩu hay chủ tàu nào công khai thừa nhận đã trả khoản phí này, và chi tiết các thỏa thuận riêng lẻ vẫn chưa được tiết lộ.

Bối cảnh rộng hơn cho thấy Eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng cửa đối với phần lớn hoạt động vận tải thương mại kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran vào cuối tháng 2.

Tasnim ước tính rằng nếu mức phí khoảng 2 triệu USD mỗi tàu được áp dụng cho khoảng 140 tàu đi qua mỗi ngày trước chiến tranh, doanh thu hằng năm có thể vượt 100 tỷ USD, tương đương 20 - 25% GDP danh nghĩa của Iran.

Một kịch bản thận trọng hơn, dựa trên cấu trúc phí của các Kênh đào Suez và Kênh đào Panama, có thể đặt mức phí khoảng 400.000 USD mỗi tàu.

Công ty phân tích hàng hải Windward cho biết gần 2.000 tàu đang bị mắc kẹt ở hai phía Eo biển Hormuz, khi nhiều nhà vận hành lựa chọn chờ đợi thay vì chuyển sang các tuyến đường thay thế dài hơn.

Hình ảnh từ vệ tinh Terra của NASA về eo biển Hormuz (trái). Ảnh: The Gulf News/TTXVN

Phản đối về pháp lý và từ khu vực

Đề xuất này đã vấp phải sự phản đối ngay lập tức từ các nước láng giềng và các chuyên gia pháp lý.

Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, Jasem Mohamed Al-Budaiwi, tuyên bố rõ ràng rằng việc thu phí là vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Không giống như các Kênh đào Suez hay Kênh đạo Panama - các tuyến đường nhân tạo nơi Ai Cập và Panama có quyền hợp pháp thu phí - Eo biển Hormuz là một eo biển tự nhiên mang tính quốc tế..

Công ước này, đã được 168 quốc gia phê chuẩn, đảm bảo quyền đi lại tự do và nghiêm cấm các quốc gia ven eo biển cản trở, phân biệt đối xử hoặc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua.

Iran cho rằng các quy định này không ràng buộc họ vì Tehran đã ký UNCLOS năm 1982 nhưng chưa phê chuẩn, và các quan chức Iran lập luận rằng họ không bị chi phối bởi cơ chế quá cảnh của UNCLOS.

Tuy nhiên, Giáo sư luật hàng hải quốc tế James Kraska tại Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ, đã bác bỏ lập luận đó, cho rằng "không có cơ sở pháp lý nào theo luật quốc tế để một quốc gia ven biển thu phí trong một eo biển quốc tế".

Karen Young, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu của Đại học Columbia, cũng nói thẳng rằng ý tưởng lập trạm thu phí là “gần như không thể thực hiện”.

Chuyên gia Young đồng thời cảnh báo rằng các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) như Các Tiểu vương Quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia và Oman sẽ “không chấp nhận và không dung thứ” bất kỳ thỏa thuận song phương nào liên quan đến quyền tiếp cận Eo biển Hormuz.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc
https://baotintuc.vn/the-gioi/iran-thong-qua-viec-thu-phi-qua-eo-bien-hormuz-bat-chap-cac-quy-dinh-hang-hai-quoc-te-20260331054241621.htm