Tại sao không ngăn chặn được tên lửa Iran?

Tại sao không ngăn chặn được tên lửa Iran? 

Khi xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ tư, cuộc phản công của Iran vẫn tiếp tục. Israel đang nằm im chịu các đòn trừng phạt của Iran. Có ý kiến cho rằng "Quân đội Israel có thể cần tiết kiệm đạn đánh chặn để phòng thủ lâu dài cho các mục tiêu then chốt".

Theo báo cáo của tờ The Washington Post ngày 25/3, mặc dù Israel tự xưng sở hữu "hệ thống phòng không đa tầng tiên tiến nhất thế giới", tên lửa Iran vẫn xuyên thủng phòng tuyến của quân đội Israel (IDF), đánh trúng các thành phố phía Nam là Dimona và Arad vào ngày 21 giờ địa phương, khiến hơn 100 người bị thương.

Các nhà phân tích chỉ ra rằng, IDF sẽ lựa chọn hệ thống phòng không tương ứng cho từng mối đe dọa cụ thể. Thất bại trong việc đánh chặn lần này cho thấy kho đạn đánh chặn của một số hệ thống phòng không Israel có thể đối mặt với rủi ro thiếu hụt. Ngày càng có nhiều nghi vấn cho rằng, để đối phó với cuộc xung đột có thể kéo dài, IDF sẽ buộc phải tiết kiệm những quả đạn đánh chặn đắt đỏ để bảo vệ các mục tiêu quan trọng.

Israel tuyên bố có hệ thống phòng không đa tầng "tiên tiến nhất thế giới", có khả năng chống lại các cuộc tấn công từ nhiều hướng. Báo cáo chỉ ra mỗi tầng hệ thống chịu trách nhiệm đánh chặn các loại mục tiêu khác nhau: "Vòm Sắt" (Iron Dome) dùng cho tên lửa và đạn pháo tầm ngắn; "Sling của David" (David's Sling) dùng cho tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và tên lửa tầm trung-xa; trong khi hệ thống "Arrow" (Mũi tên) chịu trách nhiệm đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm xa. Mỹ cũng đã triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD tại Israel để làm lực lượng dự phòng.

Tuy nhiên, vào tối 21/3, các thành phố Dimona và Arad ở miền Nam Israel đều bị tấn công mà Israel không chống trả. IDF thừa nhận đã thất bại trong việc đánh chặn tên lửa Iran. Người phát ngôn IDF Nadav Shoshani từ chối giải thích nguyên nhân thất bại, chỉ tiết lộ rằng Iran đã sử dụng tên lửa đạn đạo thông thường, loại mà Israel từng đánh chặn thành công trước đây.

Ran Kohav, cựu chỉ huy đơn vị phòng không và phòng thủ tên lửa Israel, phân tích thất bại có thể do nhiều nguyên nhân. Thứ nhất là chính sách của quân đội: yêu cầu sĩ quan phải đánh giá mối đe dọa cụ thể để quyết định dùng hệ thống nào, "tránh dùng tên lửa đắt tiền để đánh chặn rocket thô sơ, hoặc lãng phí đạn đánh chặn quý giá vào những mối đe dọa mà các hệ thống khác có thể xử lý". Ông giải thích: "Chúng tôi phải tính toán kho đạn và đưa ra quyết định trong thời gian thực".

Kohav suy đoán nguyên nhân thứ hai có thể là lỗi kỹ thuật ở radar, hệ thống đánh chặn hoặc liên kết giữa các hệ thống. Nguyên nhân thứ ba là "vấn đề xác suất thống kê". Ông bào chữa: "Đây là một hệ thống rất tiên tiến, nhưng nó không phải là không thể xuyên thủng".

The Washington Post chỉ ra rằng thất bại này phản ánh một vấn đề then chốt mà Israel đối mặt trong cuộc chiến: sự khan hiếm kho đạn đánh chặn.

Các chuyên gia cho biết, mỗi quả đạn "Vòm Sắt" giá khoảng 50.000 - 70.000 USD, một quả "Sling của David" khoảng 700.000 USD, và một quả tên lửa "Arrow" lên tới 3 triệu USD. Hệ thống THAAD của Mỹ còn đắt hơn với giá 15 triệu USD mỗi quả đạn. 

Ba quan chức chính phủ Mỹ tiết lộ, chỉ trong hai ngày đầu khi Mỹ tham gia tấn công Iran, họ đã tiêu tốn lượng đạn dược trị giá khoảng 5,6 tỷ USD. Một quan chức quân đội Israel nói với tờ Post rằng khi lập kế hoạch, IDF ưu tiên đảm bảo có "đủ đạn đánh chặn" cho một cuộc chiến dự kiến "kéo dài".

Tuy nhiên, chiến sự đã diễn ra không suôn sẻ như Mỹ và Israel tưởng tượng. Iran cho thấy khả năng phản công liên tục, gây áp lực khổng lồ lên hệ thống phòng không Israel. Các quan chức cấp cao Israel tiết lộ quân đội hiện lo ngại Iran có thể tích lũy kho tên lửa "đủ để áp đảo hệ thống phòng thủ của Israel" dài ngày.

Theo các quan chức này, trong cuộc "Chiến tranh 12 ngày" tháng 6 năm ngoái, Iran đã tiêu thụ lượng lớn tên lửa, khiến kho dự trữ giảm từ 3.000 xuống dưới 1.500 quả. Nhưng những tháng sau đó, Iran nhanh chóng khôi phục dây chuyền sản xuất. Đến cuối tháng 2 năm nay, khi Mỹ và Israel phát động tấn công, Iran đã chuẩn bị sẵn hơn 2.500 tên lửa.

Tốc độ sản xuất của Iran khiến phía Israel lo lắng. Một cựu quan chức cấp cao Israel cho rằng hệ thống phòng thủ của nước này "không thể chịu đựng được đòn tấn công từ 3.000 đến 5.000 tên lửa cỉa Iran". Ông lo ngại kho tên lửa của Iran hoàn toàn có khả năng đạt quy mô đó trong vòng một năm.

Tờ báo Mỹ nhận định, việc tên lửa Iran liên tục xuyên thủng phòng không đã làm lung lay niềm tin của công chúng Israel vào khả năng phòng thủ quốc gia. Khu vực Dimona bị tấn công có cơ sở hạt nhân nhạy cảm và là mục tiêu bảo vệ trọng yếu của IDF, nhưng tên lửa vẫn liên tục lọt lưới. Điều này càng làm dấy lên nghi vấn quân đội Israel đang phải "thắt lưng buộc bụng" không dùng đạn đánh chặn để dùng cho dài hạn.

Sau cuộc tấn công, Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf viết trên mạng xã hội: "Nếu Israel không thể đánh chặn tên lửa tại khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt như Dimona, đó là tín hiệu chiến đấu bước vào giai đoạn mới: Bầu trời Israel không còn được phòng thủ".

Chiều tối 25/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố phát động đợt tấn công thứ 81 mang tên "Lời hứa đích thực - 4". Trong đợt này, IRGC đã sử dụng các tên lửa dẫn đường chính xác như "Emad", "Qiam", "Khorramshahr-4" và "Ghader" để tấn công hơn 70 mục tiêu tại Israel, bao gồm Haifa, Dimona và Tel Aviv.

https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-missiles-israel-air-defense/

https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-attacks-tehran-beirut-us-sends-marines-middle-east-2026-03-21/