Iran phát hành tờ tiền có mệnh giá lớn nhất trong lịch sử: 10.000.000 rial

Iran phát hành tờ tiền có mệnh giá lớn nhất trong lịch sử: 10.000.000 rial

Trong bối cảnh chiến tranh Mỹ–Israel–Iran tiếp diễn, để đối phó với lạm phát tăng vọt, Iran đã phát hành tờ tiền mới mệnh giá 10 triệu rial, đây là tờ tiền có mệnh giá cao nhất trong lịch sử nước này.

Theo tờ Financial Times ngày 21/3 đưa tin, từ tuần trước các ngân hàng Iran đã bắt đầu sử dụng loại tiền mới này, tuy nhiên giá trị của một tờ tiền chỉ vào khoảng 7 USD. Do lo ngại hệ thống điện tử bị tê liệt, người dân Iran đã xếp hàng dài trước các máy ATM để rút tiền mới.

Được biết, tờ tiền màu hồng này có in hình Nhà thờ Hồi giáo Jameh ở Yazd ở mặt trước và Thành cổ Bam ở mặt sau.

Tháng 11 năm ngoái, Hội đồng Giám hộ Hiến pháp Iran đã phê chuẩn một chương trình cải cách tiền tệ kéo dài 5 năm, theo đó xóa bỏ bốn số 0 ở cuối mệnh giá đồng tiền. Trên tờ tiền mới này, bốn số 0 ở cuối được in màu nhạt, đồng thời số “1000” được in đậm để làm nổi bật.

(Bấm để xem ảnh lớn)

Tờ tiền 10 triệu rial của Iran. Financial Times

Ngân hàng Trung ương Iran cho biết, việc phát hành tiền mới nhằm “đảm bảo nhu cầu sử dụng tiền mặt của người dân”, đồng thời cho biết các hệ thống điện tử như thẻ ghi nợ và ngân hàng di động vẫn sẽ tiếp tục là nền tảng chính cho các giao dịch tài chính.

Sau khi chiến sự bùng nổ, chính phủ Iran cam kết sẽ tiếp tục cung ứng tiền mặt, nhưng các ngân hàng vẫn áp dụng hạn mức rút tiền đối với khách hàng.

Mỹ và Israel thậm chí đã đưa cơ sở hạ tầng, bao gồm cả ngân hàng, vào danh sách mục tiêu tấn công, điều này càng làm gia tăng lo ngại trong công chúng Iran.

“Một người dân 80 tuổi ở Tehran tên là Maryam nói với phóng viên Financial Times: ‘Tôi đã xếp hàng một tiếng đồng hồ, nhân viên ngân hàng nói chỉ có thể đưa cho tôi 10 triệu rial. Nhưng tôi đã tranh cãi vì tôi không có tiền và cần tiền mặt, cuối cùng tôi nhận được 30 triệu.’”

Báo cáo cho biết, nền kinh tế Iran đã chịu áp lực trong nhiều năm do các lệnh trừng phạt của Mỹ, doanh thu dầu mỏ giảm, lạm phát kéo dài và tình trạng tham nhũng mang tính hệ thống, khiến đồng rial mất giá mạnh.

Tháng 6 năm ngoái, sau khi “cuộc chiến 12 ngày” giữa Israel và Iran kết thúc, đồng rial từng mất giá khoảng 40%. Tháng 1 năm nay, dưới tác động của khó khăn kinh tế và các yếu tố khác, Iran đã bùng phát các cuộc biểu tình quy mô lớn. Trước khi Mỹ và Israel tiến hành hành động quân sự lần này, đồng rial từng rơi xuống mức thấp kỷ lục: 1 USD đổi 1,66 triệu rial.

Dữ liệu từ cơ quan thống kê Iran cho thấy, tính đến kỳ thống kê kết thúc vào ngày 19/2, tỷ lệ lạm phát hàng năm của Iran lên tới 47,5%.

Theo BBC đưa tin vào cuối tháng 2, khi đó giá thịt bò là 19 triệu rial/kg (khoảng 14,46 USD), gạo là 1,7 triệu rial/kg (khoảng 1,29 USD), và một chiếc hamburger có giá 12 triệu rial (khoảng 9,13 USD). Lương hưu của một cư dân 60 tuổi ở Tehran là 300 triệu rial, khi đó trị giá chưa tới 200 USD.

Trước đó ngày 17/03/2026, tờ Washington Post đã đăng bài dưới đây về việc Ngân hàng trung ương Iran phát hành tờ tiền mệnh giá 5 triệu rial vào tháng 2. Bài này viết theo quan điểm của Mỹ:

Khi cuộc chiến ở Iran kết thúc, các giáo sĩ cầm quyền sẽ kiệt quệ
Ngay cả khi chế độ vẫn giữ được quyền lực, cơn ác mộng kinh tế của đất nước này vẫn sẽ tiếp diễn.

Người Iran tham gia một cuộc biểu tình chống chính phủ tại Tehran, ngày 9/1. (UGC/AP)

Làm thế nào mà chúng ta lại đi đến chiến tranh ở Iran? Có một vài câu trả lời. Bạn có thể chỉ ra cuộc thảm sát ngày 7/10/2023 tại Israel do Hamas – một lực lượng ủy nhiệm khủng bố lâu năm của Cộng hòa Hồi giáo – thực hiện. Cũng có thể nhắc đến cuộc khủng hoảng con tin năm 1979, khi sinh viên Iran tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Tehran và giam giữ người Mỹ trong 444 ngày. Hoặc là cuộc đảo chính năm 1953 do Mỹ hậu thuẫn nhằm lật đổ Thủ tướng Mohammed Mossadegh, cũng như sự ủng hộ của Washington dành cho quốc vương Shah.

Nhưng nguyên nhân trực tiếp nhất của chiến dịch đang diễn ra lại là các cuộc biểu tình của người dân Iran chống lại chế độ của họ. Ngày 13/1, Tổng thống Donald Trump tuyên bố trên Truth Social: “Những người yêu nước Iran, HÃY TIẾP TỤC BIỂU TÌNH – HÃY GIÀNH LẠI CÁC THỂ CHẾ CỦA CÁC BẠN!!! ... SỰ GIÚP ĐỠ ĐANG TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN!” Phải mất 46 ngày để sự giúp đỡ đó xuất hiện, nhưng khi nó đến, quy mô là rất lớn.

Một trong những lý do khiến người biểu tình Iran phẫn nộ với những nhà cầm quyền mang tính đàn áp ở Tehran là: vào cuối năm 2025, nền kinh tế đất nước đang sụp đổ. Theo một báo cáo địa phương, ngân hàng trung ương Iran cho biết vào cuối tháng 12 rằng “lạm phát so với cùng kỳ tăng lên 52,6% trong tháng kết thúc vào cuối tháng 12, tăng 3,2 điểm phần trăm so với tháng trước, trong khi lạm phát trung bình năm đạt 42,2%.”

Và tình hình còn tệ hơn nữa. “Giá thực phẩm, đồ uống và thuốc lá tăng 72% so với cùng kỳ năm trước, so với mức 43% đối với hàng hóa và dịch vụ phi thực phẩm. Lạm phát theo tháng đạt 4,2%, dẫn đầu bởi mức tăng mạnh của các mặt hàng thiết yếu như sữa và bánh mì.” Báo cáo này do hãng tin Tasnim có trụ sở tại Tehran cung cấp, một cơ quan có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Nói cách khác, những con số này thậm chí có thể đã được “tô hồng”.

Vào tháng 2, ngân hàng trung ương Iran bắt đầu phát hành tờ tiền lớn nhất của nước này, mệnh giá 5 triệu rial. Khi được phát hành, nó có giá trị khoảng 3,10 USD. Tuần trước, tạp chí Forbes xếp đồng tiền này là đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới.

Mặc dù các lệnh trừng phạt quốc tế kìm hãm nền kinh tế Iran, quốc gia này cũng có những vấn đề nội tại nghiêm trọng như tham nhũng và các chính sách ưu ái cho những người thân cận với chế độ. Như Ali Ansari, giám đốc Viện Nghiên cứu Iran tại Đại học St Andrews, đã viết vào tháng 1: “Nền kinh tế Iran được định hình bởi tư duy ngắn hạn, sự thiếu minh bạch và thiếu trách nhiệm giải trình – những yếu tố vừa quyết định, vừa được định nghĩa bởi sự thiếu vắng của nhà nước pháp quyền.”

“Như một doanh nhân nước ngoài từng nói với tôi,” Ansari nói thêm, “tại sao chúng tôi phải đầu tư khi chính người Iran còn không làm? Bất kỳ khoản đầu tư nào, đặc biệt là mang tính chiến lược, đều có xu hướng do nhà nước xử lý, điều này tất nhiên lại càng củng cố quyền lực của nhà nước trước một khu vực tư nhân còn non yếu.”

Chúng ta đã từng chứng kiến các cuộc biểu tình chống lại chế độ Iran trong nhiều năm qua — 2009, 2011, 2017, 2018, 2022. Điều khiến lần này trở nên nghiêm trọng hơn là người dân bình thường đang chứng kiến đồng tiền của họ trở nên vô giá trị và thực phẩm ngày càng đắt đỏ. Chưa kể các giáo sĩ cầm quyền cũng không có nhiều ý tưởng để giải quyết vấn đề. Ngay cả khi chế độ đã đàn áp các cuộc biểu tình một cách tàn bạo — điều dường như đã xảy ra, ít nhất là tạm thời — thì những vấn đề kinh tế tương tự vẫn đang chờ đợi ở phía bên kia của cuộc xung đột. Và khi đó, chúng sẽ còn tồi tệ hơn.

Đầu năm nay, Financial Times đưa tin rằng Trung tâm Xuất khẩu của Bộ Quốc phòng Iran “sẵn sàng đàm phán các hợp đồng quân sự cho phép thanh toán bằng tiền kỹ thuật số, cũng như thông qua hình thức đổi hàng và đồng rial Iran.” Tuy nhiên, việc bán vũ khí cho các quốc gia khác sẽ khó khăn hơn nhiều khi các nhà máy sản xuất đạn dược và vũ khí đã bị phá hủy.

“Đội tàu bóng tối” chở dầu của Iran cũng không còn đáng tin cậy như trước. Ngoài việc bị Hải quân Mỹ truy đuổi và bắt giữ, một số tàu cũng không còn mặn mà đi qua Vịnh khi tên lửa và máy bay không người lái đang hoạt động. Lloyd’s List đưa tin rằng “ít nhất sáu tàu chở dầu thuộc ‘đội tàu bóng tối’ đã quay đầu sau khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2. Bốn tàu đang đi về phía tây tới eo biển Hormuz — có lẽ để nhận dầu Iran — nhưng hiện phần lớn đang trôi dạt ở Vịnh Oman hoặc Biển Ả Rập.”

Các giáo sĩ cầm quyền Iran vốn không được biết đến như những nhà quản lý kinh tế xuất sắc ngay cả trước khi chiến sự nổ ra. Ngay cả khi họ vẫn giữ được quyền lực sau chiến tranh, họ cũng sẽ kiệt quệ tài chính. Việc tái thiết quân đội sẽ rất tốn kém, và các khoản hỗ trợ cho Hamas hay Hezbollah, hoặc chương trình vũ khí hạt nhân, sẽ trở thành những thứ xa xỉ không còn khả năng chi trả. Cuộc chiến đang gây áp lực kinh tế lên Mỹ và các đồng minh, nhưng đồng thời còn làm trầm trọng thêm cơn ác mộng kinh tế vốn đã tồn tại đối với người dân Iran.

https://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/iran-launches-10-million-rial-note-highest-ever-denomination-as-war-deepens-economic-crisis/articleshow/129716911.cms?

https://www.washingtonpost.com/opinions/2026/03/17/iran-economy-oil-inflation/