Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

Cơn sốt AI và nghịch lý tăng trưởng trong nền kinh tế hiện đại

Cơn sốt AI và nghịch lý tăng trưởng trong nền kinh tế hiện đại
1. Chủ tịch Fed cảnh báo: Nếu cơn sốt AI tại Mỹ không mang lại kết quả như kỳ vọng, chứng khoán có thể lao dốc, thất nghiệp gia tăng.
Quan điểm này rất đáng chú ý vì nó đề cập đến một nghịch lý của cuộc cách mạng AI: AI có thể tạo ra một bước nhảy vọt về năng suất lao động, nhưng chính làn sóng đầu tư vào AI cũng có thể tạo ra một bong bóng tài chính, thậm chí gây ra khủng hoảng kinh tế nếu lợi nhuận thực tế không tương xứng với kỳ vọng.

AI: KHI HIỆU QUẢ KINH TẾ LẤN ÁT TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

AI VÀ NGHỊCH LÝ TIẾN BỘ: KHI HIỆU QUẢ KINH TẾ LẤN ÁT TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
AI đang mở ra một cuộc cách mạng công nghệ có sức ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội. Chỉ trong vài năm, trí tuệ nhân tạo đã có thể thực hiện nhiều công việc mà trước đây con người phải mất nhiều năm học tập và tích lũy kinh nghiệm mới làm được. Từ viết lách, dịch thuật, lập trình, phân tích dữ liệu đến tư vấn chuyên môn, AI đang từng bước tung hoành những lĩnh vực vốn được xem là lợi thế riêng của con người.

Không thể phủ nhận những lợi ích to lớn mà công nghệ này mang lại. AI giúp tăng năng suất lao động, rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức. Một công việc trước đây cần mười người thực hiện có thể chỉ cần một vài người cùng với sự hỗ trợ của AI. Một doanh nghiệp nhỏ cũng có thể sử dụng những công cụ trí tuệ nhân tạo để thực hiện các công việc mà trước đây chỉ những doanh nghiệp lớn mới đủ nguồn lực thuê nhân sự chuyên môn.

Nhưng chính ở đây lại xuất hiện một vấn đề chúng ta cần suy nghĩ nghiêm túc: Nếu AI giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn với ít lao động hơn, thì điều gì sẽ xảy ra với những người lao động bị thay thế? Và nếu tất cả doanh nghiệp đều tìm cách giảm nhân công để tăng lợi nhuận, liệu thành quả của cuộc cách mạng công nghệ này có thực sự mang lại một xã hội tốt đẹp hơn?

ĐẠI HỌC VIỆT NAM: ĐÃ ĐẾN LÚC TÁCH BIỆT THI CỬ VÀ ĐÀO TẠO?

ĐẠI HỌC VIỆT NAM: ĐÃ ĐẾN LÚC TÁCH BIỆT THI CỬ VÀ ĐÀO TẠO?
Một trong những vấn đề đáng lo ngại của giáo dục Việt Nam trong khoảng ba thập niên qua là tình trạng gian lận thi cử ngày càng nhiều và ngày càng tinh vi. Từ những vụ chạy điểm, sửa điểm trong các kỳ thi quốc gia đến việc sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử và các công cụ công nghệ để gian lận trong trường đại học, tất cả cho thấy một thực tế: chúng ta ngày càng có nhiều phương tiện giám sát, nhiều quy định và nhiều biện pháp xử lý, nhưng vẫn chưa xây dựng được một cơ chế đánh giá đủ tin cậy.

Các kỳ thi quốc gia đôi khi được tổ chức như những chiến dịch lớn, huy động nhiều lực lượng của chính quyền và ngành giáo dục để giám sát. Nhưng ngay cả khi có hàng chục nghìn người tham gia tổ chức, gian lận vẫn có thể xảy ra. Ở các trường đại học, tình hình cũng không kém trầm trọng. Sinh viên ngày càng có nhiều cách thức gian lận, trong khi giảng viên không phải dễ dàng phát hiện được. Sự xuất hiện của AI và các công cụ hỗ trợ càng làm cho việc xác định ai thực sự làm bài, ai thực sự hiểu kiến thức trở nên khó khăn.

Tôi cho rằng đã đến lúc phải nhìn nhận lại chính cách tổ chức thi cử và đánh giá trong giáo dục đại học.

BẰNG CẤP ĐANG MẤT GIÁ, ĐẠI HỌC VIỆT NAM PHẢI THAY ĐỔI THẾ NÀO?

BẰNG CẤP ĐANG MẤT GIÁ, ĐẠI HỌC VIỆT NAM PHẢI THAY ĐỔI THẾ NÀO?
Trong nhiều thập niên, con đường học hành ở Việt Nam dường như đã được định sẵn: học tốt ở phổ thông, thi vào đại học, cố gắng lấy bằng cử nhân, nếu có điều kiện thì học tiếp thạc sĩ, tiến sĩ. Tấm bằng đại học được coi là chiếc vé bước vào tầng lớp có thu nhập khá, có công việc ổn định và được xã hội tôn trọng. Vì thế các gia đình Việt Nam thường sẵn sàng dành phần lớn thu nhập, thậm chí vay mượn, để con cái được học hành đến nơi đến chốn. Nhà nước khuyến khích học sinh phấn đấu vào đại học. Xã hội cũng thường đánh giá một người qua học vấn đại học, nghề nghiệp và nơi làm việc của họ.

Nhưng ngày càng nhiều người trẻ đang nhận ra rằng tấm bằng đại học không còn bảo đảm những điều mà họ từng kỳ vọng. Có người tốt nghiệp đại học nhưng phải làm công việc không cần đến trình độ đại học. Có người học thạc sĩ vẫn chật vật tìm việc làm và chấp nhận thu nhập thấp. Có người tốt nghiệp loại giỏi nhưng mức lương khởi điểm không đủ trang trải cuộc sống ở các thành phố lớn. Không ít người phải làm trái ngành, làm những công việc tạm thời hoặc tiếp tục học thêm các chứng chỉ để chờ cơ hội tìm kiếm được việc làm phù hợp.

Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

BẤT NGỜ NHỮNG BÀI VIẾT CÓ NHIỀU NGƯỜI ĐỌC!

BẤT NGỜ NHỮNG BÀI VIẾT CÓ NHIỀU NGƯỜI ĐỌC!
Tối nay chấm bài xong, mở điện thoại ra xem FB đột nhiên tôi thấy có một điều bất ngờ và khá thú vị. Một số bài viết của tôi có khá nhiều người đọc. Số liệu thống kê trên trang Facebook cá nhân cho thấy bài viết “Liên minh châu Âu sẽ tan rã và đồng euro cũng biến mất?” chỉ sau một ngày đã có hơn 128.000 lượt xem. Bài “Lý thuyết kinh tế học thời chiến của Putin” có hơn 36.500 lượt xem. Bài viết về văn hóa quan chức ở Việt Nam đạt hơn 14.700 lượt...

Thú thật, tôi không hề nghĩ những bài viết của mình lại được nhiều người đọc đến như vậy. Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn là hiện nay trang cá nhân của tôi chỉ có khoảng 1.200 người theo dõi. Trong khi đó, số lượt xem của một số bài viết lại lớn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần con số ấy.

LÝ THUYẾT KINH TẾ HỌC THỜI CHIẾN CỦA PUTIN

LÝ THUYẾT KINH TẾ HỌC THỜI CHIẾN CỦA PUTIN
Tôi rất khâm phục Lý thuyết kinh tế học thời chiến của Putin. Lý thuyết này cho biết khi một quốc gia phải tiến hành đồng thời hai cuộc chiến quân sự và kinh tế – tài chính với các đế quốc hùng mạnh bên ngoài thì chính phủ phải làm gì.
Tư tưởng trung tâm của Lý thuyết kinh tế học thời chiến của Putin là: Trong một thế giới mà các cường quốc có thể sử dụng tài chính, tiền tệ, thương mại và công nghệ làm vũ khí, một quốc gia không thể chỉ phát triển kinh tế dựa trên hiệu quả thị trường và hội nhập quốc tế. Quốc gia đó phải xây dựng năng lực tự chủ, khả năng chống chịu và khả năng duy trì hoạt động kinh tế ngay cả khi bị cô lập, phong tỏa hoặc trừng phạt.

Chủ Nhật, 15 tháng 11, 2026

HÚT THUỐC LÁ: KHI SỰ ÍCH KỶ ĐƯỢC COI LÀ QUYỀN CÁ NHÂN

HÚT THUỐC LÁ NƠI CÔNG CỘNG: KHI SỰ ÍCH KỶ ĐƯỢC COI LÀ QUYỀN CÁ NHÂN
Chuyện hút thuốc là không đơn thuần là chuyện một người có nên hút thuốc hay không, mà là ý thức tôn trọng người khác, văn hóa ứng xử nơi công cộng và quyền được sống trong một môi trường không bị người khác làm ô nhiễm.
Tôi không hút thuốc lá. Thực ra, cả cuộc đời tôi chỉ thử hút dăm bảy lần để biết nó có vị thế nào, thế thôi. Vì vậy, tôi rất khó chịu với những người hút thuốc lá ở nơi công cộng, đặc biệt là những người thản nhiên phả khói thuốc vào những người xung quanh mà không hề nghĩ rằng mình đang làm phiền, thậm chí gây hại cho người khác.

GIÁ XĂNG GIẢM, AI CÓ LỢI ?

GIÁ XĂNG CUỐI CÙNG ĐÃ GIẢM, NHƯNG NGƯỜI THỰC SỰ TIẾT KIỆM ĐƯỢC TIỀN CÓ PHẢI LÀ BẠN?
Sau nhiều tháng giá xăng dầu ở mức cao, những ngày đầu tháng 11/2026, người tiêu dùng Việt Nam cuối cùng cũng đón nhận tin vui: giá xăng dầu liên tục giảm, mà một trong những nguyên nhân quan trọng là Nhà nước thực hiện chính sách giảm thuế đối với xăng dầu nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Ngày 1/11, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%. Ngày 3/11, giá xăng E5RON92 giảm 1.020 đồng/lít, xăng E10RON95 giảm 928 đồng/lít. Đến ngày 12/11, giá xăng E5RON92 tiếp tục giảm 1.500 đồng/lít, E10RON95 giảm 1.310 đồng/lít, còn dầu diesel giảm tới 1.870 đồng/lít. 

TỪ TĂNG TRƯỞNG BẰNG XÂY DỰNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG BẰNG HIỆU QUẢ

TỪ TĂNG TRƯỞNG BẰNG XÂY DỰNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG BẰNG HIỆU QUẢ: VIỆT NAM CÓ ĐANG LẶP LẠI CON ĐƯỜNG CỦA TRUNG QUỐC?
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn bùng nổ đầu tư xây dựng mới. Hàng loạt khu đô thị, chung cư cao tầng, khu dân cư mới, trung tâm thương mại và các dự án hạ tầng quy mô lớn liên tục được triển khai. Đặc biệt, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) đang được thúc đẩy mạnh mẽ tại Hà Nội và TP.HCM. Những dự án này được kỳ vọng vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa hiện đại hóa diện mạo đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nhưng có một câu hỏi cần được đặt ra: liệu cứ xây dựng nhiều hơn, mở rộng đô thị nhanh hơn và đầu tư bất động sản lớn hơn thì nền kinh tế sẽ phát triển hiệu quả và bền vững hơn? Và điều đáng quan tâm có phải là mỗi đồng vốn đầu tư vào những công trình ấy tạo ra bao nhiêu thu nhập, năng suất và giá trị kinh tế thực sự trong suốt vòng đời của chúng ?

Thứ Bảy, 14 tháng 11, 2026

LIÊN MINH CHÂU ÂU SẼ TAN RÃ VÀ ĐỒNG EURO CŨNG BIẾN MẤT ?

LIÊN MINH CHÂU ÂU SẼ TAN RÃ VÀ ĐỒNG EURO CŨNG BIẾN MẤT ?
Châu Âu đã mất nhiều thế kỷ để tìm cách thống nhất. Nhưng có một nghịch lý: càng muốn thống nhất về kinh tế, chính trị và tiền tệ, các quốc gia châu Âu càng phải từ bỏ một phần chủ quyền của mình. Và khi những lợi ích chung không còn đủ lớn để bù đắp những mất mát ấy, sự tan rã có thể trở thành một xu hướng khó đảo ngược.
Quan sát thế cuộc hiện nay, tôi ngày càng nghiêng về nhận định Liên minh châu Âu (EU) sẽ không tồn tại mãi dưới hình thức hiện nay. Thậm chí, đồng euro, biểu tượng quan trọng nhất của sự thống nhất kinh tế châu Âu, cũng có thể đi đến hồi tan rã.

BIẾN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THÀNH CUỘC CHẠY ĐUA THÀNH TÍCH

CÓ PHẢI BỘ GIÁO DỤC MUỐN BIẾN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THÀNH CUỘC CHẠY ĐUA THÀNH TÍCH
Đôi khi, điều cản trở sự phát triển của khoa học không phải là thiếu những người tài, mà là một hệ thống quản lý tự đặt ra quá nhiều điều kiện để quyết định ai xứng đáng được coi là người tài. Trái đất không thể trở thành hình cầu sau khi được một tạp chí khoa học chấp nhận đăng công trình nghiên cứu chứng minh điều đó. Và chân lý cũng không trở thành chân lý chỉ vì nó được một cộng đồng học thuật công nhận. Đó là điều mà giới học thuật hiện đại đôi khi cần nhớ lại.
Hai hôm nay vừa giảng dạy ở trường, tôi vừa nghĩ về viết của GS toán học Phùng Hồ Hải mà tôi đã bình luận. GS viết về dự thảo quy chế bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà sau này khi được phép tự phong GS, PGS các trường đại học phải tuân thủ. 

THƯ CẢM ƠN VÀ SUY NGẪM VỀ VĂN HÓA QUAN CHỨC Ở VIỆT NAM

MỘT BỨC THƯ CẢM ƠN VÀ  SUY NGẪM VỀ VĂN HÓA QUAN CHỨC Ở VIỆT NAM
Có lẽ nhiều người cũng sẽ ngạc nhiên như cô gái Vũ Thị Mai khi nhận được bức thư cảm ơn của ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng.

Trong thư, ông Hòa viết: "Nếu có dịp, tôi rất vui được gặp bạn, cùng uống chén trà và nghe bạn chia sẻ những cảm nhận về Cao Bằng, cả những điều bạn thấy đẹp và những điều địa phương cần làm tốt hơn để du khách có trải nghiệm trọn vẹn hơn".

Nghịch lý học sinh giỏi: Xuất sắc trong nhà trường, thất bại trong cuộc đời

Nghịch lý học sinh giỏi: Xuất sắc trong nhà trường, thất bại trong cuộc đời

Người Việt Nam chúng ta ai chẳng mong con mình trở thành học sinh giỏi. Điểm mười, giấy khen, danh hiệu học sinh xuất sắc, trường chuyên, lớp chọn… tất cả đều là niềm tự hào của gia đình và thước đo thành công của nhà trường. Một đứa trẻ ngoan ngoãn, chăm chỉ, nghe lời thầy cô, làm hài lòng cha mẹ thường được xem là đứa trẻ có tương lai.

Nhưng có một nghịch lý ít được chúng ta chú ý: Nhiều người từng là học sinh giỏi, lớn lên lại trở thành những người luôn lo lắng, thiếu tự tin, làm gì cũng sợ sai, sợ thất bại và thường xuyên tự gây áp lực cho chính mình.

Họ học giỏi, làm việc chăm chỉ, có trách nhiệm, luôn cố gắng hoàn thành mọi việc thật tốt. Nhưng họ cũng rất khó chấp nhận một kết quả không như mong muốn, không dám từ chối yêu cầu của người khác, không dám đi chệch khỏi con đường đã được vạch sẵn. Ngay cả khi đã trưởng thành, có công việc và thu nhập ổn định, họ vẫn luôn cảm thấy mình chưa đủ tốt.

Thứ Sáu, 13 tháng 11, 2026

NGHỊCH LÝ CỦA MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG VIỆT NAM

TĂNG TRƯỞNG CAO, ĐẦU TƯ LỚN NHƯNG SỨC MUA YẾU: NGHỊCH LÝ CỦA MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG VIỆT NAM
Có một nghịch lý đang ngày càng đáng chú ý trong nền kinh tế Việt Nam: vốn đầu tư được huy động ngày càng nhiều, các dự án sản xuất và xây dựng liên tục mở rộng, lực lượng lao động được thu hút vào hoạt động kinh tế, GDP tăng trưởng ở mức cao, nhưng thu nhập của đông đảo người dân dường như không tăng tương xứng, sức mua trên nhiều thị trường vẫn yếu, không ít doanh nghiệp ế ẩm, phải giảm giá, khuyến mại liên tục để tiêu thụ hàng hóa. Nhiều cửa hàng, trung tâm thương mại và cơ sở sản xuất phải đối mặt với tình trạng kinh doanh khó khăn, thậm chí đóng cửa.
Đây không chỉ là câu chuyện về sức mua của người tiêu dùng hay khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Nó đặt ra một câu hỏi căn bản hơn: Tại sao một nền kinh tế huy động ngày càng nhiều vốn và lao động để mở rộng sản xuất nhưng kết quả tăng trưởng lại chưa chuyển hóa tương xứng thành thu nhập và mức sống của đại bộ phận dân cư?

Triển vọng đàm phán hòa bình và Chiến sự Nga–Ukraine

Triển vọng đàm phán hòa bình và Chiến sự Nga–Ukraine
Điểm đáng chú ý nhất sáng nay không phải là một bước đột phá trong đàm phán, mà là sự xuất hiện đồng thời của hai tín hiệu trái chiều: Mỹ đang cố gắng mở rộng tiến trình hòa đàm, đưa châu Âu trở lại bàn thương lượng; trong khi Putin tiếp tục khẳng định lằn ranh đỏ về việc triển khai quân đội nước ngoài tại Ukraine và không có dấu hiệu nhượng bộ về lãnh thổ.
1. Cuộc gặp Putin – Witkoff – Kushner tại Moscow