Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

ĐỪNG LẤY NGƯỜI DÂN LÀM ĐỐI TƯỢNG THÍ NGHIỆM

ĐỪNG LẤY NGƯỜI DÂN LÀM ĐỐI TƯỢNG THÍ NGHIỆM CHO NHỮNG CHÍNH SÁCH CHƯA ĐƯỢC TÍNH TOÁN KỸ

Từ ngày 1/7/2026, TP.HCM đã triển khai chính sách miễn 100% giá vé trên 134 tuyến xe buýt. Chính sách này được áp dụng đến hết ngày 31/12/2026, với tổng kinh phí được thành phố phân bổ là 630 tỷ đồng cho sáu tháng cuối năm. Đây là một chủ trương có mục tiêu xã hội rõ ràng: giảm chi phí đi lại cho người dân, khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng, góp phần hạn chế phương tiện cá nhân và giảm ùn tắc giao thông.

Nhưng điều đáng bàn không chỉ nằm ở việc miễn vé xe buýt trong sáu tháng, mà còn ở cách thành phố thiết kế, triển khai và chuẩn bị thay đổi chính sách sau khi thời hạn này kết thúc. Theo lô gíc thông thường, một chính sách tác động đến hàng chục triệu người dân, sử dụng một số tiền ngân sách công rất lớn, thì phải được nghiên cứu, tính toán và dự báo kỹ lưỡng để sau khi đã triển khai thì khả năng rất cao là sẽ tiếp tục thực hiện trong thời gian dài. 

GIỮ GÌN NIỀM SAY MÊ KHÁM PHÁ CHÂN LÝ

GIỮ GÌN NIỀM SAY MÊ KHÁM PHÁ CHÂN LÝ
GS. Khâu Thành Đồng đăng bài viết dưới đây trên Nhân Dân nhật báo Trung Quốc ngày 17/11/2026. GS. Khâu Thành Đồng (丘成桐, Shing-Tung Yau) là nhà toán học nổi tiếng thế giới, và có đóng góp đặc biệt quan trọng trong hình học vi phân và phương trình đạo hàm riêng. Ông đoạt Huy chương Fields năm 1982 khi 33 tuổi.
GS. Khâu Thành Đồng cho rằng AI luôn luôn là công cụ, đồng thời là một người bạn đồng hành mới trong nghiên cứu khoa học và Những đột phá trong các vấn đề khoa học lớn thường bắt đầu từ một câu hỏi chưa từng có tiền lệ, từ khả năng nhận biết điều gì thực sự đáng để đặt câu hỏi. Dưới đây là nội dung bài viết của GS (mục I) và bình luận của tôi.

MỘT CHÂU ÂU CHIA RẼ LẠI LÀ ĐIỀU CÓ LỢI CHO NƯỚC MỸ

MỘT CHÂU ÂU CHIA RẼ LẠI LÀ ĐIỀU CÓ LỢI CHO NƯỚC MỸ
Bài viết dưới đây được biên soạn từ phần trả lời của Giáo sư John Mearsheimer trên kênh video cá nhân và bản dịch trên báo mạng Trung Quốc, với tiêu đề gốc: “Mỹ không muốn một châu Âu thống nhất”. Theo John Mearsheimer, Mỹ không muốn châu Âu thống nhất thành một cường quốc độc lập. Washington muốn duy trì vai trò chi phối ở châu Âu, nhưng không muốn lục địa này xuất hiện một trung tâm quyền lực đủ mạnh để tự quyết định vận mệnh và thách thức ảnh hưởng của Mỹ.
Trong một cuộc trao đổi trên kênh cá nhân, Giáo sư John Mearsheimer nhận được câu hỏi: Chính quyền Trump đang thúc đẩy các nước châu Âu phải tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh của mình. 

NƯỚC MỸ: NGƯỜI DÂN NGHI NGỜ ĐẤT NƯỚC ĐANG CÓ VẤN ĐỀ

NƯỚC MỸ: NGƯỜI DÂN BẮT ĐẦU NGHI NGỜ ĐẤT NƯỚC MÌNH ĐANG CÓ VẤN ĐỀ
Chỉ trong vòng sáu ngày giữa tháng 11/2026, nước Mỹ liên tiếp chứng kiến hàng loạt sự cố nghiêm trọng mang tính hệ thống, làm người dân bắt đầu tự hỏi liệu đất nước của họ có đang xảy ra vấn đề gì, có khủng khiếp không, và nguyên nhân chỉ là cơ sở hạ tầng quan trọng mà Hoa Kỳ đã xây dựng trong thế kỷ 20 đã lỗi thời và chưa sẵn sàng cho thế kỷ 21, hay có thế lực ngầm đang chống phá và không biết ai đang thực sự nắm quyền điều hành đất nước. Họ lo ngại vì tình trạng hỗn loạn trên khắp nước Mỹ đã kéo dài gần một tuần, trong khi các cơ quan và quan chức chỉ quan tâm đến việc đổ lỗi và trốn tránh trách nhiệm, và cũng không ai đứng ra giải thích lý do hoặc chịu nhận trách nhiệm.

"GIẢ THUYẾT RIEMANN XÃ HỘI": QUY LUẬT CỦA QUYỀN LỰC

"GIẢ THUYẾT RIEMANN XÃ HỘI": ẨN SAU NHỮNG QUY LUẬT TOÁN HỌC LÀ NHỮNG QUY LUẬT CỦA QUYỀN LỰC
Nhân đăng mấy bài về người tài, tôi đăng lại bài này viết đã lâu. Con người đã dành hàng nghìn năm để tìm kiếm những quy luật chi phối thế giới. Từ chuyển động của các hành tinh, cấu trúc của vật chất đến sự vận động của các con số, khoa học không ngừng mở rộng giới hạn nhận thức của nhân loại. Trong hành trình ấy, toán học giữ một vị trí đặc biệt: nó tìm kiếm những mối quan hệ có tính tất yếu, những quy luật không phụ thuộc vào mong muốn, địa vị hay quyền lực của bất kỳ ai
Nhưng có một nghịch lý: trong khi con người có thể chứng minh một định lý toán học bằng những lập luận logic chặt chẽ, họ lại không phải lúc nào cũng có thể bảo vệ một chân lý trong chính xã hội mà mình đang sống. Một công trình khoa học có thể bị bỏ qua vì người tạo ra nó không có danh tiếng; một phát hiện có thể bị phủ nhận vì nó làm tổn thương lợi ích của một nhóm người; một người có năng lực thực sự có thể bị gạt sang bên lề bởi những cơ chế đánh giá không dựa trên năng lực.

Đâu là mối đe dọa lớn nhất đối với châu Âu ?

Đâu là mối đe dọa lớn nhất đối với châu Âu ?
Hay quá. Người châu Âu cuối cùng đã nhận ra: mối đe dọa lớn nhất đối với châu Âu không phải Nga, Mỹ hay Trung Quốc, mà chính là Kaja Kallas!
Nếu hỏi ai đang là mối đe dọa lớn nhất đối với châu Âu, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Nga, Mỹ hoặc Trung Quốc. Nhưng có lẽ câu trả lời mà ngày càng nhiều người châu Âu nghĩ tới lại nằm ngay trong bộ máy lãnh đạo EU: Kaja Kallas, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu.

ĐÔNG NAM Á TRƯỚC NGƯỠNG CỬA MỘT THỜI ĐẠI MỚI

ĐÔNG NAM Á TRƯỚC NGƯỠNG CỬA MỘT THỜI ĐẠI MỚI

Đông Nam Á đang đứng trước cơ hội trở thành một trung tâm quan trọng quyền lực trong nền kinh tế thế giới, nhưng cơ hội đó không tự động biến thành sức mạnh. Vấn đề quyết định là ASEAN có đủ năng lực tự chủ về công nghệ, công nghiệp, năng lượng và thể chế để khai thác được vị trí đặc biệt của mình hay không.
Mạng X đang chạy bức ảnh ghép này. Sau 81 năm, Yalta được nâng cấp thành Yalta 2.0. Tây Âu không còn được tham gia vào việc chia lại lãnh thổ thế giới nữa. 

NHÂN TÀI VÀ NHỮNG CHIẾC VÉ XE BUÝT MIỄN PHÍ

NHÂN TÀI VÀ NHỮNG CHIẾC VÉ XE BUÝT MIỄN PHÍ
Đọc quy định của Hà Nội về tiêu chuẩn xác định người có tài năng để được miễn vé xe buýt, tôi thấy có quá nhiều điều đáng suy nghĩ. Người tài được xác định bằng học hàm giáo sư, phó giáo sư, số lượng bài báo ISI, Scopus, các giải thưởng, huy chương, danh hiệu nghệ thuật, thành tích công tác xuất sắc hai năm liên tiếp... Thậm chí còn có một nhóm đối tượng khác do cấp có thẩm quyền quyết định.
Nhưng có một điều rất lạ: Thành tích không đồng nghĩa với tài năng, càng không đồng nghĩa với đóng góp thực tế cho xã hội.

Khôi hài chuyện miễn phí vé xe cho người tài

Khôi hài chuyện miễn phí vé xe cho người tài
Mấy hôm nay báo mạng rầm rộ phê phán chính sách miễn vé xu buýt cho người có tài ở Hà Nội. Tôi thấy đồng tình vì rất vô lý khi chính quyền lấy những tiêu chí thành tích và sự công nhận hành chính làm đại diện cho khái niệm tài năng, rồi gắn thêm quyền lợi cho cả gia đình, gồm những người. 
Điều vô lý hơn nữa là chính sách còn mở rộng quyền miễn vé đến cha mẹ hai bên, vợ hoặc chồng và con cái dưới 18 tuổi của người được công nhận tài năng.

Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

KHÔNG CẦN XẤU HỔ KHI MANG ĐỒ ĂN THỪA VỀ NHÀ?

KHÔNG CẦN XẤU HỔ KHI MANG ĐỒ ĂN THỪA VỀ NHÀ?

Những tháng cuối năm, ở Việt Nam có rất nhiều dịp để ăn uống, liên hoan, tiệc tùng. Nào là tiệc tổng kết, mừng công, tất niên, hội khóa, họp lớp, cưới hỏi, rồi những cuộc gặp gỡ, chiêu đãi để cảm ơn nhau. Nhà hàng, khách sạn liên tục tổ chức những bữa tiệc đông người, những bàn ăn đầy ắp thức ăn.

Nhưng có một cảnh tượng tôi thường xuyên chứng kiến và cảm thấy rất xót xa: mọi người mải mê trò chuyện, chúc tụng, nâng ly, đi hết bàn này sang bàn khác, trong khi thức ăn trên bàn hầu như còn nguyên. Đến khi tiệc kết thúc, rất nhiều món ăn bị bỏ lại, nhà hàng thu dọn rồi đổ đi. Có những đĩa thức ăn gần như chưa ai động đũa.

Tôi vẫn thường tự hỏi: Tại sao chúng ta có thể dễ dàng bỏ đi những món ăn còn rất tốt, trong khi chỉ cần đề nghị nhà hàng gói lại mang về là có thể sử dụng được? Và tại sao nhiều người lại cảm thấy ngượng ngùng, thậm chí xấu hổ khi làm một việc đơn giản như vậy?

Cơn sốt AI và nghịch lý tăng trưởng trong nền kinh tế hiện đại

Cơn sốt AI và nghịch lý tăng trưởng trong nền kinh tế hiện đại
1. Chủ tịch Fed cảnh báo: Nếu cơn sốt AI tại Mỹ không mang lại kết quả như kỳ vọng, chứng khoán có thể lao dốc, thất nghiệp gia tăng.
Quan điểm này rất đáng chú ý vì nó đề cập đến một nghịch lý của cuộc cách mạng AI: AI có thể tạo ra một bước nhảy vọt về năng suất lao động, nhưng chính làn sóng đầu tư vào AI cũng có thể tạo ra một bong bóng tài chính, thậm chí gây ra khủng hoảng kinh tế nếu lợi nhuận thực tế không tương xứng với kỳ vọng.

AI: KHI HIỆU QUẢ KINH TẾ LẤN ÁT TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

AI VÀ NGHỊCH LÝ TIẾN BỘ: KHI HIỆU QUẢ KINH TẾ LẤN ÁT TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
AI đang mở ra một cuộc cách mạng công nghệ có sức ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội. Chỉ trong vài năm, trí tuệ nhân tạo đã có thể thực hiện nhiều công việc mà trước đây con người phải mất nhiều năm học tập và tích lũy kinh nghiệm mới làm được. Từ viết lách, dịch thuật, lập trình, phân tích dữ liệu đến tư vấn chuyên môn, AI đang từng bước tung hoành những lĩnh vực vốn được xem là lợi thế riêng của con người.

Không thể phủ nhận những lợi ích to lớn mà công nghệ này mang lại. AI giúp tăng năng suất lao động, rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức. Một công việc trước đây cần mười người thực hiện có thể chỉ cần một vài người cùng với sự hỗ trợ của AI. Một doanh nghiệp nhỏ cũng có thể sử dụng những công cụ trí tuệ nhân tạo để thực hiện các công việc mà trước đây chỉ những doanh nghiệp lớn mới đủ nguồn lực thuê nhân sự chuyên môn.

Nhưng chính ở đây lại xuất hiện một vấn đề chúng ta cần suy nghĩ nghiêm túc: Nếu AI giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn với ít lao động hơn, thì điều gì sẽ xảy ra với những người lao động bị thay thế? Và nếu tất cả doanh nghiệp đều tìm cách giảm nhân công để tăng lợi nhuận, liệu thành quả của cuộc cách mạng công nghệ này có thực sự mang lại một xã hội tốt đẹp hơn?

ĐẠI HỌC VIỆT NAM: ĐÃ ĐẾN LÚC TÁCH BIỆT THI CỬ VÀ ĐÀO TẠO?

ĐẠI HỌC VIỆT NAM: ĐÃ ĐẾN LÚC TÁCH BIỆT THI CỬ VÀ ĐÀO TẠO?
Một trong những vấn đề đáng lo ngại của giáo dục Việt Nam trong khoảng ba thập niên qua là tình trạng gian lận thi cử ngày càng nhiều và ngày càng tinh vi. Từ những vụ chạy điểm, sửa điểm trong các kỳ thi quốc gia đến việc sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử và các công cụ công nghệ để gian lận trong trường đại học, tất cả cho thấy một thực tế: chúng ta ngày càng có nhiều phương tiện giám sát, nhiều quy định và nhiều biện pháp xử lý, nhưng vẫn chưa xây dựng được một cơ chế đánh giá đủ tin cậy.

Các kỳ thi quốc gia đôi khi được tổ chức như những chiến dịch lớn, huy động nhiều lực lượng của chính quyền và ngành giáo dục để giám sát. Nhưng ngay cả khi có hàng chục nghìn người tham gia tổ chức, gian lận vẫn có thể xảy ra. Ở các trường đại học, tình hình cũng không kém trầm trọng. Sinh viên ngày càng có nhiều cách thức gian lận, trong khi giảng viên không phải dễ dàng phát hiện được. Sự xuất hiện của AI và các công cụ hỗ trợ càng làm cho việc xác định ai thực sự làm bài, ai thực sự hiểu kiến thức trở nên khó khăn.

Tôi cho rằng đã đến lúc phải nhìn nhận lại chính cách tổ chức thi cử và đánh giá trong giáo dục đại học.

BẰNG CẤP ĐANG MẤT GIÁ, ĐẠI HỌC VIỆT NAM PHẢI THAY ĐỔI THẾ NÀO?

BẰNG CẤP ĐANG MẤT GIÁ, ĐẠI HỌC VIỆT NAM PHẢI THAY ĐỔI THẾ NÀO?
Trong nhiều thập niên, con đường học hành ở Việt Nam dường như đã được định sẵn: học tốt ở phổ thông, thi vào đại học, cố gắng lấy bằng cử nhân, nếu có điều kiện thì học tiếp thạc sĩ, tiến sĩ. Tấm bằng đại học được coi là chiếc vé bước vào tầng lớp có thu nhập khá, có công việc ổn định và được xã hội tôn trọng. Vì thế các gia đình Việt Nam thường sẵn sàng dành phần lớn thu nhập, thậm chí vay mượn, để con cái được học hành đến nơi đến chốn. Nhà nước khuyến khích học sinh phấn đấu vào đại học. Xã hội cũng thường đánh giá một người qua học vấn đại học, nghề nghiệp và nơi làm việc của họ.

Nhưng ngày càng nhiều người trẻ đang nhận ra rằng tấm bằng đại học không còn bảo đảm những điều mà họ từng kỳ vọng. Có người tốt nghiệp đại học nhưng phải làm công việc không cần đến trình độ đại học. Có người học thạc sĩ vẫn chật vật tìm việc làm và chấp nhận thu nhập thấp. Có người tốt nghiệp loại giỏi nhưng mức lương khởi điểm không đủ trang trải cuộc sống ở các thành phố lớn. Không ít người phải làm trái ngành, làm những công việc tạm thời hoặc tiếp tục học thêm các chứng chỉ để chờ cơ hội tìm kiếm được việc làm phù hợp.

Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

BẤT NGỜ NHỮNG BÀI VIẾT CÓ NHIỀU NGƯỜI ĐỌC!

BẤT NGỜ NHỮNG BÀI VIẾT CÓ NHIỀU NGƯỜI ĐỌC!
Tối nay chấm bài xong, mở điện thoại ra xem FB đột nhiên tôi thấy có một điều bất ngờ và khá thú vị. Một số bài viết của tôi có khá nhiều người đọc. Số liệu thống kê trên trang Facebook cá nhân cho thấy bài viết “Liên minh châu Âu sẽ tan rã và đồng euro cũng biến mất?” chỉ sau một ngày đã có hơn 128.000 lượt xem. Bài “Lý thuyết kinh tế học thời chiến của Putin” có hơn 36.500 lượt xem. Bài viết về văn hóa quan chức ở Việt Nam đạt hơn 14.700 lượt...

Thú thật, tôi không hề nghĩ những bài viết của mình lại được nhiều người đọc đến như vậy. Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn là hiện nay trang cá nhân của tôi chỉ có khoảng 1.200 người theo dõi. Trong khi đó, số lượt xem của một số bài viết lại lớn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần con số ấy.