Nhật Bản chi 11,7 nghìn tỷ yên cứu tỷ giá nhưng hiệu quả gần bằng 0

Nhật Bản chi 11,7 nghìn tỷ yên cứu tỷ giá nhưng hiệu quả gần bằng 0

Theo tờ Nikkei Asia ngày 29/5 đưa tin, dữ liệu do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố cùng ngày cho thấy, trong một tháng từ ngày 28/4 đến 27/5, Chính phủ Nhật Bản đã mua vào mức kỷ lục 11,7 nghìn tỷ yên để hỗ trợ đồng nội tệ, đánh dấu số tiền cao nhất trong lịch sử trong một đợt can thiệp đơn lẻ, và là cuộc can thiệp tỷ giá quy mô lớn nhất trong lịch sử trong bối cảnh đồng yên mất giá.

Số liệu này xác nhận hành động can thiệp "bán USD, mua yên" mà các nhà tham gia thị trường từng đoán trước, những hành động can thiệp này được cho là đã diễn ra xung quanh kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 của Nhật Bản. 

Dữ liệu do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) công bố trước đó từng gợi ý, quy mô can thiệp thực hiện ngày 30/4 vào khoảng 4 nghìn tỷ yên, quy mô can thiệp trong giai đoạn ngày 1-6/5 vào khoảng 4,5 nghìn tỷ yên.

Đồng yên từng có thời điểm giảm giá xuống vùng 160,70 yên/USD vào ngày 30/4. Sau khi thực hiện can thiệp, nhanh chóng tăng giá lên vùng 155 yên/USD. Trong kỳ nghỉ lễ Tuần lễ Vàng dài ngày tháng 5 của Nhật Bản, đồng yên sau đó lại tiếp tục suy yếu. Tính đến ngày 28/5, đã giảm xuống còn 159,5-159,9 yên/USD, gần với mức trước khi can thiệp.

Diễn biến này khiến nhiều nhà tham gia thị trường ngoại hối liên tưởng đến cuộc can thiệp tỷ giá tháng 4-5/2024. Khi đó, cũng đã thực hiện hoạt động mua yên với quy mô khoảng 10 nghìn tỷ yên ở mức 160 yên/USD, nhưng sau khoảng hai tháng đã phục hồi về mức trước can thiệp. Lần này, mặc dù hiện tại vẫn còn dư địa khoảng 1 yên (160,70 so với 159,5-159,9), nhưng gần như đã trở về điểm xuất phát, hiệu quả can thiệp còn ngắn ngủi hơn so với thời điểm đó.

Do đó, truyền thông Nhật Bản cũng không khỏi đặt câu hỏi  mức tăng giá của đồng yên thu hẹp xuống còn 1 yên trong vòng một tháng, vậy ý nghĩa của cuộc can thiệp tỷ giá khổng lồ như vậy là gì?

Trong năm nay, đồng yên luôn đối mặt với áp lực bán tháo, trong khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae từng ám chỉ bà có khuynh hướng áp dụng chính sách tiền tệ nới lỏng, và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong cuộc họp chính sách tháng 4 cũng đã duy trì lãi suất chính sách ở mức 0,75%.

Ngoài ra, chịu ảnh hưởng của giá dầu neo cao, thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ trì hoãn việc cắt giảm lãi suất, kỳ vọng này cũng càng làm trầm trọng thêm làn sóng bán tháo đồng yên.

Tính đến cuối tháng 5, tỷ giá yên có sự điều chỉnh giảm, tính đến cuối phiên giao dịch ngày 1/6 tại Tokyo, tỷ giá yên/USD ở mức 159,46 (xem ảnh); đóng cửa là 159,71; dư địa đúng 1 yên. Mặc dù các nhà đầu tư vẫn cảnh giác với rủi ro Chính phủ Nhật Bản có thể thực hiện một đợt can thiệp mới, nhưng giá dầu cao và lo ngại về tình hình thương mại xấu đi vẫn đang tiếp tục gây áp lực giảm giá lên đồng yên.

Chiến lược gia ngoại hối và lãi suất Yamada Shusuke của Bank of America tại Nhật Bản tuần trước viết trong một báo cáo nghiên cứu: "Mặc dù Nhật Bản có thể đã sử dụng khoảng 10 nghìn tỷ yên, nhưng quy mô dự trữ ngoại hối của Nhật Bản dự kiến vẫn sẽ ổn định trên mức 1 nghìn tỷ USD. Nhật Bản có thể thông qua biện pháp can thiệp ngoại hối để giành thời gian, cho đến khi giá dầu Brent giảm xuống."

Ông cho rằng các yếu tố ngược chiều vốn đã kìm hãm đồng yên trong thời gian dài đang có xu hướng dịu bớt, ví dụ như chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và các nền kinh tế khác, cũng như tình trạng dòng vốn Nhật Bản tiếp tục chảy ra nước ngoài. Ông liệt kê nhiều yếu tố tích cực, bao gồm tăng trưởng xuất khẩu của Nhật Bản liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng lên, và dòng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài đổ vào thị trường chứng khoán Nhật Bản.

Nikkei Asia giới thiệu, trước đó, lần gần nhất Chính phủ Nhật Bản thực hiện can thiệp mua yên là vào năm 2024, với tổng quy mô can thiệp đạt 15,3 nghìn tỷ yên. Còn vào năm 2022, Nhật Bản cũng đã thực hiện hành động can thiệp tương tự, với quy mô khoảng 9,2 nghìn tỷ yên.

So với các đợt can thiệp trước đây, một điểm khác biệt then chốt lần này là Mỹ đã đưa ra sự ủng hộ rõ ràng hơn đối với các biện pháp ổn định đồng yên của Nhật Bản.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katayama Satsuki tháng trước từng tiết lộ với các phóng viên rằng, sau khi gặp gỡ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent tại Tokyo, bà đã nhận được sự "thấu hiểu đầy đủ" từ phía đối phương. Bà nhấn mạnh lại hai bên sẽ phối hợp về các chính sách liên quan đến thị trường tài chính.

Tháng 1 năm nay, Bộ Tài chính Mỹ thông qua việc thực hiện cái gọi là "kiểm tra tỷ giá" (rate check), đã đưa ra vòng tay cứu trợ cho đồng yên đang liên tục giảm giá, hành động này được xem như một tín hiệu cho thấy phía Nhật Bản đang chuẩn bị thực hiện can thiệp.

"Tôi tin tưởng sâu sắc rằng Thống đốc Ueda chắc chắn sẽ thành công trong việc điều hành chính sách tiền tệ của Nhật Bản, đồng thời tôi cũng tin tưởng vững chắc rằng nền tảng cơ bản của nền kinh tế Nhật Bản vẫn mạnh mẽ, và biến động quá mức của thị trường ngoại hối là điều mà chúng tôi không muốn thấy." Bessent viết trên nền tảng mạng xã hội X sau khi kết thúc cuộc gặp gỡ với Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản Ueda Kazuo ngày 19/5.

Tuyên bố này được giới bên ngoài phổ biến diễn giải rằng Bessent đang thúc giục Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thực hiện hành động tăng lãi suất, tức là tiếp tục rút đồng Yên về. Theo dữ liệu từ nhà môi giới thị trường tiền tệ "Tokyo Tanshi" (Đông Kinh Đoản Tự), tính đến thứ Sáu tuần trước, thị trường đã định xác suất Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất trong cuộc họp chính sách tiếp theo diễn ra vào ngày 15-16/6 là 73%.