Tương lai của giá dầu thế giới bắt đầu nằm trong tay Trung Quốc ?
Trong khi Iran và Mỹ vẫn đang tiến hành đàm phán về việc khôi phục hoàn toàn hoạt động thông thương qua eo biển Hormuz và Mỹ bắt đầu cho phép Iran bán dầu thu đô la Mỹ, hãng tin CNN của Mỹ vào ngày 22/6 (giờ địa phương) đã đưa tin, nhận định tâm điểm chú ý của thị trường dầu mỏ quốc tế bây giờ đã âm thầm chuyển hướng sang một quốc gia khác không hề ngồi vào bàn đàm phán. Quốc gia đó chính là Trung Quốc.
Tuy nhiên, thực tế lại nằm ngoài dự đoán của các nhà phân tích quốc tế. Mặc dù giá dầu thô chuẩn quốc tế Brent đã chạm mức cao nhất trong gần 4 năm qua ở 114 USD/thùng vào đầu tháng 5, nhưng cùng với kỳ vọng của thị trường về việc eo biển Hormuz sẽ được thông thương trở lại, giá dầu vào ngày 22 đã rớt xuống dưới mức 78 USD/thùng.
Nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Quốc đã đóng một vai trò rất lớn trong việc này. CNN trong bản tin trên nhận định, trong thời gian diễn ra chiến tranh, Trung Quốc đã áp dụng một loạt biện pháp như giảm nhập khẩu dầu thô, huy động nguồn dự trữ chiến lược khổng lồ, mở rộng sử dụng năng lượng sạch... nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng, qua đó phần nào giảm nhẹ cú sốc, và tác động của nó cũng lan truyền tới thị trường toàn cầu.
CNN cũng đưa tin Daan Walter, nhà phân tích tại tổ chức tư vấn năng lượng toàn cầu Ember, cho biết Trung Quốc đã phát huy vai trò quan trọng trong việc giảm nhẹ cú sốc năng lượng tại khu vực châu Á, từ đó gián tiếp làm giảm bớt áp lực mà nền kinh tế toàn cầu phải gánh chịu.
Các phân tích chỉ ra rằng, cùng với việc ảnh hưởng của Trung Quốc trên thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng tăng, bất kể eo biển Hormuz khi nào mới mở cửa hoàn toàn, thì chính sách năng lượng và mô hình tiêu thụ của Trung Quốc sẽ trở thành một biến số quan trọng quyết định xu hướng giá dầu trong tương lai.
Trong báo cáo nghiên cứu công bố vào tháng này, Ngân hàng Société Générale (Pháp) chỉ ra rằng, trong thời kỳ lệnh cấm vận dầu mỏ của Ả Rập năm 1973, nguồn cung dầu thô toàn cầu giảm khoảng 7%, nhưng giá dầu lại tăng vọt 134%; trong khi đó, cuộc chiến tại Iran lần này ảnh hưởng tới khoảng 14% nguồn cung toàn cầu, nhưng mức tăng giá lại nhỏ hơn rõ rệt.
Xem xu hướng giá dầu toàn cầu của CNN thì thấy rất rõ.
Báo cáo của Société Générale ví Trung Quốc như "bàn tay vô hình" tạo nên sự tương phản này. Theo ước tính, trong thời gian chiến tranh, Trung Quốc đã giảm nhập khẩu khoảng 3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, quy mô gần bằng tổng nhu cầu dầu thô của toàn nước Nhật. Sự thay đổi về nhu cầu này đủ sức tạo ra tác động mang tính quyết định lên thị trường quốc tế.
Việc Trung Quốc có thể cắt giảm mua vào, xét đến cùng, phần lớn là nhờ vào chiến lược hoạch định an ninh năng lượng được triển khai liên tục trong nhiều năm qua.
Janiv Shah, Phó Chủ tịch thị trường dầu mỏ tại công ty tư vấn năng lượng Rystad Energy, dẫn chứng Trung Quốc đã liên tục bổ sung nguồn dự trữ thông qua nhập khẩu dầu thô giá rẻ từ Nga và Iran. Các nhà phân tích ước tính, hiện tổng lượng dự trữ thương mại và dự trữ dầu mỏ chiến lược của Trung Quốc đã vượt mức 1 tỷ thùng. Cùng với đó, Trung Quốc cũng hạn chế xuất khẩu một số thành phẩm dầu mỏ, ưu tiên đảm bảo nguồn cung trong nước, khiến các doanh nghiệp lọc hóa dầu giảm bớt việc thu mua dầu thô từ thị trường quốc tế.
Quan trọng hơn, sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp xe năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc đang thay đổi căn bản cơ cấu tiêu thụ năng lượng. Hiện nay, cứ hai chiếc xe du lịch mới bán ra tại Trung Quốc thì có một chiếc là xe năng lượng mới. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính, chỉ riêng trong năm 2025, số lượng xe năng lượng mới lưu hành tại Trung Quốc đã giúp giảm khoảng 1 triệu thùng tiêu thụ dầu mỏ mỗi ngày.
David Fishman, nhà phân tích tại công ty tư vấn Lantau Group, nhận định sự phát triển xe năng lượng mới của Trung Quốc đã trở thành một "van giảm áp" quan trọng cho thị trường dầu thô toàn cầu.
Giờ đây, khi eo biển Hormuz có triển vọng mở cửa trở lại, những lo ngại của thị trường đang chuyển dịch từ tình trạng "thiếu hụt nguồn cung" dầu mỏ sang "dư thừa nguồn cung".
Trong báo cáo thị trường dầu mỏ hàng tháng công bố tuần này, IEA dự báo cùng với việc sản xuất dầu thô ở khu vực Trung Đông trở lại bình thường, đến năm 2027, mức tăng nguồn cung dầu thô toàn cầu sẽ cao hơn mức tăng nhu cầu khoảng 4,7 triệu thùng/ngày. Điều này sẽ tạo ra cơ hội thư giãn cho thị trường, đồng thời tạo điều kiện để các quốc gia bổ sung dự trữ chiến lược và điều chỉnh chính sách năng lượng.
Cùng với đó, những lo ngại về an ninh năng lượng do chiến tranh gây ra cũng càng thúc đẩy quá trình chuyển dịch toàn cầu sang năng lượng tái tạo. CNN nhắc đến việc, với tư cách là quốc gia dẫn đầu toàn cầu về ngành công nghiệp xe năng lượng mới, pin và năng lượng mặt trời, Trung Quốc đã lập kỷ lục mới về xuất khẩu các sản phẩm công nghệ năng lượng sạch vào tháng 3, ngay sau khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ.
"Quá trình điện khí hóa đang được đẩy nhanh." Cosimo Ries, nhà phân tích tại công ty tư vấn nghiên cứu chính sách Trivium China, cho biết: "Chúng ta còn phải quan sát tiến triển của các cuộc đàm phán (Mỹ - Iran), nhưng nhìn chung, đây rất có thể là một cơ hội tuyệt vời cho quá trình khử carbon toàn cầu."
Muyu Xu (Từ Mộ Vũ), nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại công ty dữ liệu Kpler, cho rằng tình trạng dư cung thậm chí có thể xuất hiện sớm nhất ngay vào tháng sau. Bà chỉ ra rằng, nếu eo biển Hormuz nhanh chóng được thông thương trở lại, sẽ có khoảng 100 triệu thùng dầu thô bị tồn đọng trước đó tràn trở lại thị trường. Ngoài ra, nếu Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt, Iran cũng rất có khả năng nhanh chóng tăng sản lượng.
Tuy nhiên, điều này có thể làm suy yếu sức hút của dầu thô Iran đối với thị trường Trung Quốc. Trong vài năm qua, do chịu lệnh trừng phạt, dầu thô Iran thường được bán với giá chiết khấu, nhưng một khi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, lợi thế về giá này có thể bị suy giảm.
Từ Mộ Vũ cũng cho biết thêm, nhiều quốc gia đã hoàn tất việc thu mua dầu thô cho mùa hè sớm hơn dự kiến, do đó Trung Quốc có thể một lần nữa trở thành lực lượng then chốt trong việc khôi phục lại sự cân bằng của thị trường.
"Bức tranh thị trường hiện tại đã hoàn toàn khác so với hai tháng trước." Từ Mộ Vũ nói, "Quốc gia thực sự có năng lực tiêu thụ lượng nguồn cung dư thừa hiện nay chính là Trung Quốc. Nhưng vấn đề đặt ra là, Trung Quốc còn sẵn sàng mua thêm bao nhiêu dầu nữa?"
Cá nhân tôi cho rằng bài báo này của CNN phản ánh rất rõ tư duy "lấy sự ổn định nội tại để ứng biến với sự bất ổn bên ngoài" của Trung Quốc.
Về an ninh năng lượng: Trung Quốc không chỉ dựa vào dự trữ chiến lược (SPR) mà còn chủ động thay đổi cấu trúc tiêu thụ (chuyển dịch sang xe điện, năng lượng tái tạo). Đây chính là tư duy trị tận gốc vấn đề năng lượng thay vì chỉ trị phần ngọn mỗi khi có biến động giá giống như đang thực hiện ở Việt Nam.
Về địa chính trị: Khi Mỹ và phương Tây dùng dầu mỏ và vũ khí để gây sức ép, thì Trung Quốc lại dùng chính nhu cầu và năng lực sản xuất công nghệ xanh của mình để làm "van giảm áp" cho toàn cầu. Điều này càng củng cố vị thế không thể thay thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng tương lai và nâng cao uy tín của Trung Quốc trên trường thế giới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét