DÂN SỐ VÀ XÃ HỘI NHẬT BẢN NGÀY NAY
1. Dân số 46 tỉnh, thành của Nhật Bản giảm, tỷ lệ người nước ngoài tăng 39,8%Ngoại trừ Tokyo, dân số tại 46 tỉnh, thành phố khác đều sụt giảm
Xét trên từng địa phương (đạo, phủ, huyện), ngoại trừ Tokyo ghi nhận dân số tăng, 46 tỉnh còn lại đều sụt giảm. Theo số liệu sơ bộ được công bố vào tháng 5, cả Tokyo và tỉnh Okinawa đều tăng dân số, nhưng dữ liệu chính thức lần này cho thấy dân số Okinawa đã chuyển sang xu hướng giảm. Địa phương có tỷ lệ giảm dân số mạnh nhất là tỉnh Akita, với mức giảm 8,1%.
Dân số trong độ tuổi lao động (từ 15 đến 64 tuổi) – lực lượng chủ chốt của các hoạt động kinh tế – đạt 73.480.084 người. Trẻ em từ 14 tuổi trở xuống là 13.349.001 người. Dân số cao tuổi từ 65 tuổi trở lên đạt 36.141.613 người. Tại tất cả các tỉnh thành, số lượng người từ 65 tuổi trở lên đều vượt qua số trẻ em dưới 14 tuổi.
Tỷ trọng trẻ em dưới 14 tuổi trong tổng dân số chiếm 10,9%. Trong số các quốc gia bao gồm các nước thành viên G7, Trung Quốc và Hàn Quốc, tỷ lệ này của Nhật Bản chỉ cao hơn mức 10,2% của Hàn Quốc và đứng thứ hai từ dưới lên.
Dân số người nước ngoài tăng 39,8%, chiếm 3,1% tổng dân số Nhật Bản. Điều này làm nổi bật thực trạng một phần lực lượng lao động tại Nhật Bản hiện đang phụ thuộc vào nhân lực nước ngoài để khỏa lấp khoảng trống.
2. Tỷ lệ hộ gia đình đơn (một người) tại Nhật Bản vượt mốc 40%!
Số liệu thống kê cơ bản từ cuộc Khảo sát Quốc gia (Tổng điều tra dân số) năm 2025 do Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản công bố ngày 29/9 cho thấy, tỷ lệ hộ gia đình một người đã đạt 41,4%, lần lượt vượt mốc 40% lần đầu tiên trong lịch sử. Trong bối cảnh lối sống độc thân đang trở thành xu hướng chủ đạo của xã hội, cải cách hệ thống an sinh xã hội và các biện pháp ứng phó của doanh nghiệp vẫn chưa bắt kịp nhịp độ này.
Tổng số hộ gia đình tại Nhật Bản đã tăng 1.494.465 hộ so với cuộc khảo sát trước đó vào năm 2020, đạt 57.324.619 hộ – lập mức cao kỷ lục kể từ năm 1970 (thời điểm có dữ liệu so sánh).
Số lượng thành viên trung bình mỗi hộ đã giảm xuống mức thấp nhất là 2,10 người. Trong số các tỉnh thành, Tokyo ghi nhận mức giảm lớn nhất với 0,07 người, hạ xuống còn 1,85 người. Tỉnh Hokkaido đạt 1.94 người, và phủ Osaka đạt 1.99 người; cả hai địa phương này đều không đạt mức 2 người mỗi hộ.
Sự thay đổi trong cấu trúc gia đình chủ yếu bắt nguồn từ sự gia tăng của dân số sống độc thân. Các hộ gia đình đơn đạt 23.689.024 hộ, tăng thêm 2.537.982 hộ. Trong đó, nhóm có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất là người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, chiếm 34.4% tổng số hộ gia đình một người. Xét theo giới tính trong các hộ đơn, có 24,6% nam giới và 44,7% nữ giới thuộc độ tuổi từ 65 trở lên.
Cùng với giá trị quan ngày càng trở nên đa dạng, số lượng người không kết hôn cũng ngày càng gia tăng. Tỷ lệ người có vợ/chồng đã giảm 1,9 điểm phần trăm, xuống còn 53,3%, chạm mức thấp nhất kể từ khi Nhật Bản bắt đầu tiến hành tổng điều tra dân số vào năm 1920. Về tỷ lệ chưa kết hôn, nam giới tăng 1,7 điểm phần trăm lên 36,3%, trong khi nữ giới tăng 1,5 điểm phần trăm lên 26,4%.
Hệ thống an sinh xã hội của Nhật Bản vốn luôn lấy mô hình "gia đình tiêu chuẩn" – nơi người chồng đi làm kiếm tiền nuôi vợ con – làm tiền đề. Trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế thần kỳ, mô hình gia đình này từng chiếm ưu thế tuyệt đối. Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã thay đổi hoàn toàn. Tỷ lệ gia đình bao gồm vợ chồng và con cái, từng chiếm 40,0% vào năm 1985, đã giảm mạnh xuống còn 23,3% vào năm 2025.
Dự báo năm 2024 của Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Quốc gia Nhật Bản cho thấy, tỷ lệ hộ gia đình một người sẽ tăng lên mức 44,3% vào năm 2050. Chuyên gia nghiên cứu cấp cao Fujinami Takumi thuộc Viện Nghiên cứu Tổng hợp Nhật Bản chỉ ra rằng: "Trong tương lai, số lượng người cao tuổi sống cô đơn sẽ gia tăng, đồng thời chi phí an sinh xã hội cũng không ngừng leo thang. Giá trị quan truyền thống của Nhật Bản dựa vào sự tương trợ lẫn nhau trong gia đình nay không còn phù hợp với thời đại này nữa".
3. Các hệ thống vốn có của Nhật Bản không còn thích ứng với thực tế
Một ví dụ điển hình là "Hệ thống người được bảo hiểm số 3" (đối tượng là vợ/chồng của nhân viên công ty hoặc công chức, được miễn đóng phí bảo hiểm nhưng vẫn có thể nhận lương hưu). Mặc dù có cùng thu nhập gia đình và đóng mức phí bảo hiểm như nhau, người độc thân lại nhận được số tiền lương hưu ít hơn so với các hộ gia đình có vợ chồng, điều này vấp phải nhiều ý kiến cho rằng là không công bằng.
Vào năm tài chính 1995, số lượng người tham gia theo diện số 3 này đạt khoảng 12,2 triệu người, nhưng đến cuối năm 2024 đã giảm một nửa xuống còn khoảng 6,4 triệu người. Các động thái điều chỉnh hệ thống cũng bắt đầu xuất hiện. Trong phương hướng cơ bản về cải cách an sinh xã hội được Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản tổng hợp vào tháng 7, nội dung thu hẹp hệ thống này đã được nêu rõ.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cũng đã bắt đầu thảo luận tại các hội đồng chuyên đề từ tháng 9, nhằm chuẩn bị cho cuộc cải cách hệ thống lương hưu tiếp theo dự kiến sẽ thực thi vào năm tài chính 2030.
Chính sách giảm trừ thuế cho người có vợ/chồng – vốn áp dụng giảm trừ một phần thuế thu nhập – cũng không áp dụng cho người độc thân. Ngay cả tại các doanh nghiệp tư nhân, bầu không khí hỗ trợ phúc lợi hậu hời cho người độc thân vẫn còn thiếu sót so với các chính sách hỗ trợ dành cho nhân viên có gia đình.
Những người độc thân không có họ hàng nương tựa thường gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm người bảo lãnh khi ký hợp đồng thuê nhà hoặc nhập viện điều trị. Một khi không thể lao động do ốm đau hoặc chấn thương, họ buộc phải trông chờ vào các khoản cứu trợ công cộng như trợ cấp sinh hoạt tối thiểu hay lương hưu thương tật.
Lực lượng lao động gánh vác xã hội đang ngày càng thu hẹp do tình trạng sinh ít. Giáo sư Yamaguchi Shintaro thuộc Đại học Tokyo chỉ ra rằng: "Trong điều kiện lực lượng lao động không thể gia tăng, chúng ta cần tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao hiệu suất lao động, đồng thời tạo ra môi trường để người cao tuổi có sức khỏe có thể tiếp tục làm việc".
Liên quan đến cuộc Tổng điều tra dân số năm 2025, tỷ lệ phản hồi kết hợp giữa hình thức trực tuyến và gửi bưu điện đã đạt 80.4%. Phần còn lại do các điều tra viên thực hiện thông qua việc trực tiếp đến các khu vực lân cận để bổ sung; trường hợp vẫn không thể xác định được sẽ được phân loại là "chưa rõ".
Bộ Nội vụ và Truyền thông đã sử dụng phần mềm do Cơ quan Thống kê Canada phát triển để xử lý bổ sung đối với các dữ liệu chưa rõ này. Được biết, Anh, Đức và nhiều quốc gia khác cũng áp dụng phương thức xử lý tương tự.
4. Tokyo rà soát tiền án tội phạm tình dục của 70.000 cán bộ, giáo nhân viên bằng hình thức tự khai báo
Theo tổng hợp từ các phương tiện truyền thông Nhật Bản như Sankei Shimbun và Yomiuri Shimbun, Ủy ban Giáo dục Thủ đô Tokyo ngày 29/9 đã công bố kế hoạch tiến hành rà soát tiền án tội phạm tình dục đối với khoảng 70.000 cán bộ, giáo nhân viên tại khoảng 2.100 trường học công lập từ bậc tiểu học, trung học cơ sở cho đến trung học phổ thông trên địa bàn Tokyo trong năm nay.
Những người liên quan sẽ phải nộp tài liệu dưới dạng văn bản. Ngoài việc tự khai báo có hay không có tiền án tội phạm tình dục thông qua việc điền vào "bảng tự kiểm tra", họ còn phải đưa ra lời tuyên kết hứa hẹn tuyệt đối không tái phạm các hành vi tương tự trong tương lai.
Trong tài liệu điều tra, quy định rõ ràng rằng "Nếu phát hiện câu trả lời không khớp với thực tế, đương sự có thể phải chịu kỷ luật", đồng thời thiết lập mục ký tên dành cho giáo nhân viên nhằm đảm bảo tính đáng tin cậy của nội dung điền vào. Một khi xác nhận có tiền án tội phạm tình dục, những người liên quan sẽ bị điều chuyển khỏi công việc tiếp xúc với trẻ em.
Giám đốc Giáo dục Thủ đô Tokyo, ông Sakamoto Masahiko, cho biết trong ngày 29 rằng biện pháp này được đưa ra nhằm đón đầu thời điểm "Luật Phòng chống Bạo lực Tình dục Trẻ em" – trong đó bao gồm hệ thống "DBS phiên bản Nhật" – chính thức có hiệu lực vào tháng 12. "DBS phiên bản Nhật" quy định phía tuyển dụng phải tiến hành kiểm tra tiền án tội phạm tình dục đối với những người làm việc tại các vị trí liên quan đến trẻ em.
Giám đốc Giáo dục Sakamoto cũng tiết lộ thêm rằng, nhằm ngăn chặn các hành vi như quay lén trong khuôn viên trường học, Tokyo sẽ thí điểm phân phát các thiết bị phát hiện thiết bị quay phim khả nghi cho các trường học trực thuộc chính quyền thủ đô.
Nguồn: Tổng hợp từ báo Nhật
1. Tin về Tổng điều tra dân số Nhật Bản năm 2025 (Dân số 46 tỉnh thành giảm, hộ gia đình một người vượt 40%). Cơ quan công bố chính thức: Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (総務省) đã công bố kết quả xác định của cuộc Tổng điều tra dân số (国勢調査) vào ngày 29/09/2026.
Các tờ báo lớn đưa tin:
Yomiuri Shimbun (Báo Đọc Mời): Đưa tin chi tiết về việc tổng dân số giảm kỷ lục xuống 1,2297 tỷ người, số lượng người nước ngoài tăng lên mức cao nhất lịch sử (3,84 triệu người), và tỷ lệ hộ gia đình đơn vượt 41,4%.
Nippon.com & Bridge Japan: Đăng tải các báo cáo dữ liệu thống kê chi tiết về việc ngoại trừ Tokyo, toàn bộ 46 đạo phủ huyện còn lại đều sụt giảm dân số.
1. Tin về Tổng điều tra dân số Nhật Bản năm 2025 (Dân số 46 tỉnh thành giảm, hộ gia đình một người vượt 40%). Cơ quan công bố chính thức: Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (総務省) đã công bố kết quả xác định của cuộc Tổng điều tra dân số (国勢調査) vào ngày 29/09/2026.
Các tờ báo lớn đưa tin:
Yomiuri Shimbun (Báo Đọc Mời): Đưa tin chi tiết về việc tổng dân số giảm kỷ lục xuống 1,2297 tỷ người, số lượng người nước ngoài tăng lên mức cao nhất lịch sử (3,84 triệu người), và tỷ lệ hộ gia đình đơn vượt 41,4%.
Nippon.com & Bridge Japan: Đăng tải các báo cáo dữ liệu thống kê chi tiết về việc ngoại trừ Tokyo, toàn bộ 46 đạo phủ huyện còn lại đều sụt giảm dân số.
2. Tin về việc Tokyo rà soát tiền án tình dục của 70.000 giáo nhân viên
Cơ quan thông báo: Ủy ban Giáo dục Thủ đô Tokyo (東京都教育委員会) công bố trong phiên họp toàn thể Hội đồng Thành phố Tokyo (Hội đồng thủ đô) ngày 29/09/2026.
Các tờ báo lớn đưa tin:
Yomiuri Shimbun: Bài viết mang tiêu đề "東京都教委、教職員７万人の性犯罪歴の有無を確認へ…新制度" (Ủy ban Giáo dục Tokyo xác nhận sự tồn tại tiền án tình dục của 70.000 giáo nhân viên... trước thềm hệ thống mới) đăng ngày 29/09/2026.
Sankei Shimbun & Kyodo News / Kyoiku Press (Báo Giáo dục): Đưa tin về việc triển khai tự kê khai và cam kết đối với khoảng 70.000 nhân sự tại 2.100 trường học công lập, đón đầu Luật Phòng chống Bạo lực Tình dục Trẻ em (Hệ thống DBS phiên bản Nhật) chính thức có hiệu lực vào tháng 12.
Cơ quan thông báo: Ủy ban Giáo dục Thủ đô Tokyo (東京都教育委員会) công bố trong phiên họp toàn thể Hội đồng Thành phố Tokyo (Hội đồng thủ đô) ngày 29/09/2026.
Các tờ báo lớn đưa tin:
Yomiuri Shimbun: Bài viết mang tiêu đề "東京都教委、教職員７万人の性犯罪歴の有無を確認へ…新制度" (Ủy ban Giáo dục Tokyo xác nhận sự tồn tại tiền án tình dục của 70.000 giáo nhân viên... trước thềm hệ thống mới) đăng ngày 29/09/2026.
Sankei Shimbun & Kyodo News / Kyoiku Press (Báo Giáo dục): Đưa tin về việc triển khai tự kê khai và cam kết đối với khoảng 70.000 nhân sự tại 2.100 trường học công lập, đón đầu Luật Phòng chống Bạo lực Tình dục Trẻ em (Hệ thống DBS phiên bản Nhật) chính thức có hiệu lực vào tháng 12.
https://www.yomiuri.co.jp/national/20260929-GYT1T00303/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét