Mỹ có còn coi Ukraine là đồng minh?
1. Washington đang bắt đầu thay đổi cách đối xử với Kyiv. Nhiều nhà quan sát bắt đầu đặt ra câu hỏi: Mỹ có còn coi Ukraine là đồng minh?
Có những thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế không được công bố bằng một tuyên bố long trọng, mà bộc lộ qua những câu hỏi rất đơn giản mà một quan chức cấp cao nhất quyết không trả lời trực tiếp. Cuộc phỏng vấn Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trên chương trình Meet the Press của NBC ngày 18/10 là một trường hợp như vậy.
Người dẫn chương trình Kristen Welker liên tiếp hỏi ông Bessent một câu: Ukraine có còn là đồng minh của Mỹ hay không? Ba lần được hỏi, ba lần ông Bessent tìm cách chuyển sang vấn đề khác.
Lần đầu, ông nói về mong muốn chấm dứt cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump. Lần thứ hai, ông viện dẫn những hình thức hỗ trợ mà Washington vẫn dành cho Kyiv, từ tình báo, liên lạc vệ tinh đến việc cho phép các nước NATO mua vũ khí Mỹ để chuyển giao cho Ukraine. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ không cung cấp những thứ ấy cho Nga.
Nhưng khi người dẫn chương trình tiếp tục yêu cầu một câu trả lời có hoặc không, vị bộ trưởng chỉ nói: “Tôi không phải là Ngoại trưởng. Tôi cũng không phải là Tổng thống.”
Câu trả lời ấy không có nghĩa Washington đã chính thức tuyên bố Ukraine không còn là đồng minh. Tuy nhiên, việc một bộ trưởng cấp cao và quan trọng như ông Bessent liên tục tránh xác nhận một mối quan hệ vốn được Mỹ hậu thuẫn mạnh mẽ trong nhiều năm vẫn là một tín hiệu chính trị rất quan trọng. Nó cho thấy chính quyền Trump không còn muốn mặc nhiên duy trì cách tiếp cận của những người tiền nhiệm, theo đó sự ủng hộ Ukraine gần như được xem là một cam kết không cần bàn cãi.
Câu trả lời ấy không có nghĩa Washington đã chính thức tuyên bố Ukraine không còn là đồng minh. Tuy nhiên, việc một bộ trưởng cấp cao và quan trọng như ông Bessent liên tục tránh xác nhận một mối quan hệ vốn được Mỹ hậu thuẫn mạnh mẽ trong nhiều năm vẫn là một tín hiệu chính trị rất quan trọng. Nó cho thấy chính quyền Trump không còn muốn mặc nhiên duy trì cách tiếp cận của những người tiền nhiệm, theo đó sự ủng hộ Ukraine gần như được xem là một cam kết không cần bàn cãi.
2. Điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở những lời nói của ông Bessent, mà còn ở những hành động cụ thể của Washington.
Ngày 16–17/10, Tổng thống Trump quyết định đình hoãn việc thực thi một gói trừng phạt mới nhằm vào Nga, trong đó có những biện pháp liên quan đến nguồn thu năng lượng và khả năng gây sức ép lên các nước mua dầu khí Nga.
Trước đó, Washington cũng thúc đẩy một thỏa thuận cho phép Nga tăng cung cấp dầu diesel ra thị trường quốc tế. Trump giải thích rằng ông không muốn thực hiện những hành động có thể đẩy Moskva ra khỏi bàn đàm phán, bởi mục tiêu của ông là tìm cách chấm dứt chiến tranh. Quyết định này khiến Kyiv bất bình, trong khi phía Nga hoan nghênh việc Washington tạm gác các biện pháp trừng phạt mới.
Những diễn biến đó cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong cách Nhà Trắng nhìn nhận cuộc xung đột. Thay vì coi việc gia tăng sức ép kinh tế và quân sự lên Nga là mục tiêu tự thân, Trump dường như muốn đặt lợi ích của Mỹ, giá năng lượng và khả năng đạt được một thỏa thuận lên vị trí cao hơn. Đó là cách tiếp cận thực dụng mà những người ủng hộ việc cải thiện quan hệ Mỹ–Nga có thể hoan nghênh, dù chưa thể kết luận rằng Washington đã quyết định đứng về phía Moskva.
Từ góc nhìn của tôi, điều đáng mừng là Mỹ bắt đầu có dấu hiệu thoát khỏi tư duy cho rằng mọi lợi ích của Ukraine đương nhiên phải trở thành lợi ích của Mỹ, và mọi nhượng bộ dành cho Nga đều đồng nghĩa với thất bại của phương Tây.
Những diễn biến đó cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong cách Nhà Trắng nhìn nhận cuộc xung đột. Thay vì coi việc gia tăng sức ép kinh tế và quân sự lên Nga là mục tiêu tự thân, Trump dường như muốn đặt lợi ích của Mỹ, giá năng lượng và khả năng đạt được một thỏa thuận lên vị trí cao hơn. Đó là cách tiếp cận thực dụng mà những người ủng hộ việc cải thiện quan hệ Mỹ–Nga có thể hoan nghênh, dù chưa thể kết luận rằng Washington đã quyết định đứng về phía Moskva.
Từ góc nhìn của tôi, điều đáng mừng là Mỹ bắt đầu có dấu hiệu thoát khỏi tư duy cho rằng mọi lợi ích của Ukraine đương nhiên phải trở thành lợi ích của Mỹ, và mọi nhượng bộ dành cho Nga đều đồng nghĩa với thất bại của phương Tây.
Một quốc gia lớn không thể mãi đặt chính sách đối ngoại của mình dưới sự chi phối của một cuộc chiến mà lợi ích, chi phí và mục tiêu cuối cùng ngày càng khó xác định. Nếu Washington nhận ra rằng kéo dài xung đột không nhất thiết đem lại lợi ích cho nước Mỹ, đó là một điều chỉnh đáng hoan nghênh.
3. Vấn đề nằm ở chỗ Kyiv có chấp nhận rằng Mỹ có quyền thay đổi ưu tiên của mình hay không.
Trong cuộc phỏng vấn với NBC, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiếp tục chỉ trích những thay đổi trong chính sách của Washington. Ông cho rằng việc nới lỏng trừng phạt Nga có lợi cho Moskva, đồng thời cảnh báo Ukraine sẽ gặp khó khăn lớn nếu Mỹ thực sự ngả về phía Nga. Kyiv cũng bày tỏ lo ngại về việc Mỹ từng tạm ngừng chia sẻ một số thông tin tình báo quan trọng, đặc biệt là thông tin cảnh báo các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Theo chính Zelensky, việc chia sẻ tình báo đã được khôi phục, nhưng tranh cãi giữa hai bên vẫn chưa chấm dứt.
Một bất đồng khác liên quan đến Starlink và hệ thống liên lạc quân sự Starshield. Zelensky cáo buộc rằng việc hạn chế tốc độ hoạt động của hệ thống vệ tinh đã ảnh hưởng đến các hoạt động máy bay không người lái của Ukraine, đồng thời cho rằng sự hạn chế này xuất phát từ một tín hiệu của chính phủ Mỹ.
3. Vấn đề nằm ở chỗ Kyiv có chấp nhận rằng Mỹ có quyền thay đổi ưu tiên của mình hay không.
Trong cuộc phỏng vấn với NBC, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiếp tục chỉ trích những thay đổi trong chính sách của Washington. Ông cho rằng việc nới lỏng trừng phạt Nga có lợi cho Moskva, đồng thời cảnh báo Ukraine sẽ gặp khó khăn lớn nếu Mỹ thực sự ngả về phía Nga. Kyiv cũng bày tỏ lo ngại về việc Mỹ từng tạm ngừng chia sẻ một số thông tin tình báo quan trọng, đặc biệt là thông tin cảnh báo các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Theo chính Zelensky, việc chia sẻ tình báo đã được khôi phục, nhưng tranh cãi giữa hai bên vẫn chưa chấm dứt.
Một bất đồng khác liên quan đến Starlink và hệ thống liên lạc quân sự Starshield. Zelensky cáo buộc rằng việc hạn chế tốc độ hoạt động của hệ thống vệ tinh đã ảnh hưởng đến các hoạt động máy bay không người lái của Ukraine, đồng thời cho rằng sự hạn chế này xuất phát từ một tín hiệu của chính phủ Mỹ.
Bessent bác bỏ cáo buộc Washington chỉ đạo việc đó, dẫn lại sự phủ nhận của Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio, đồng thời cảnh báo Zelensky phải hết sức thận trọng khi đưa ra những tuyên bố như vậy. Khi được hỏi vì sao dịch vụ bị hạn chế nếu chính phủ Mỹ không can thiệp, Bessent nói ông không biết nguyên nhân.
Vì vậy, chưa thể khẳng định ai chịu trách nhiệm cuối cùng về vấn đề Starlink. Nhưng về mặt chính trị, sự việc cho thấy một thực tế quan trọng: Ukraine phụ thuộc đáng kể vào những năng lực mà Mỹ có thể cung cấp, điều chỉnh hoặc ngừng cung cấp. Một quốc gia có chủ quyền vẫn có thể tự quyết định đường lối của mình, nhưng quyền tự quyết không đồng nghĩa với việc có thể đòi hỏi các nước khác phải tiếp tục hỗ trợ bất kể lợi ích của họ thay đổi ra sao.
Đây chính là điểm yếu trong cách tiếp cận của chính quyền Kyiv. Trong quan hệ quốc tế, sự ủng hộ của một cường quốc không phải món quà vô điều kiện, càng không phải một tấm séc để bên nhận có thể tùy ý sử dụng mà không cần tính đến những ưu tiên của người trả tiền. Khi Washington muốn tìm một lối thoát ngoại giao, Kyiv không thể chỉ nhấn mạnh rằng bất kỳ thay đổi nào có lợi cho Nga đều là điều không thể chấp nhận. Ukraine có thể bảo vệ những mục tiêu của mình, nhưng Mỹ cũng có quyền đánh giá lại cái giá mà nước này phải trả để theo đuổi các mục tiêu ấy.
Cùng lúc đó, Trump công khai chỉ trích Zelensky vì tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng những hành động như vậy đi ngược lại nỗ lực thúc đẩy đàm phán. Phía Nga cũng đưa ra lập luận tương tự. Ngày 15/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc các cuộc tấn công của Ukraine vào những nhà máy lọc dầu Nga đang cản trở những nỗ lực của Mỹ nhằm khởi động lại tiến trình hòa bình.
Dĩ nhiên, không nên vì thế mà mặc nhiên chấp nhận mọi tuyên bố của Moskva, cũng không thể bỏ qua thực tế rằng các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine vẫn tiếp diễn. Nhưng nếu muốn tìm một giải pháp thực tế, cần đánh giá hành động của cả hai bên dựa trên những diễn biến cụ thể, thay vì mặc định rằng một bên luôn đúng còn bên kia luôn phải chịu trách nhiệm.
4. Điều khiến tôi chú ý là sự khác biệt ngày càng rõ giữa cách nhìn của Trump và cách nhìn của Zelensky.
Vì vậy, chưa thể khẳng định ai chịu trách nhiệm cuối cùng về vấn đề Starlink. Nhưng về mặt chính trị, sự việc cho thấy một thực tế quan trọng: Ukraine phụ thuộc đáng kể vào những năng lực mà Mỹ có thể cung cấp, điều chỉnh hoặc ngừng cung cấp. Một quốc gia có chủ quyền vẫn có thể tự quyết định đường lối của mình, nhưng quyền tự quyết không đồng nghĩa với việc có thể đòi hỏi các nước khác phải tiếp tục hỗ trợ bất kể lợi ích của họ thay đổi ra sao.
Đây chính là điểm yếu trong cách tiếp cận của chính quyền Kyiv. Trong quan hệ quốc tế, sự ủng hộ của một cường quốc không phải món quà vô điều kiện, càng không phải một tấm séc để bên nhận có thể tùy ý sử dụng mà không cần tính đến những ưu tiên của người trả tiền. Khi Washington muốn tìm một lối thoát ngoại giao, Kyiv không thể chỉ nhấn mạnh rằng bất kỳ thay đổi nào có lợi cho Nga đều là điều không thể chấp nhận. Ukraine có thể bảo vệ những mục tiêu của mình, nhưng Mỹ cũng có quyền đánh giá lại cái giá mà nước này phải trả để theo đuổi các mục tiêu ấy.
Cùng lúc đó, Trump công khai chỉ trích Zelensky vì tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng những hành động như vậy đi ngược lại nỗ lực thúc đẩy đàm phán. Phía Nga cũng đưa ra lập luận tương tự. Ngày 15/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc các cuộc tấn công của Ukraine vào những nhà máy lọc dầu Nga đang cản trở những nỗ lực của Mỹ nhằm khởi động lại tiến trình hòa bình.
Dĩ nhiên, không nên vì thế mà mặc nhiên chấp nhận mọi tuyên bố của Moskva, cũng không thể bỏ qua thực tế rằng các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine vẫn tiếp diễn. Nhưng nếu muốn tìm một giải pháp thực tế, cần đánh giá hành động của cả hai bên dựa trên những diễn biến cụ thể, thay vì mặc định rằng một bên luôn đúng còn bên kia luôn phải chịu trách nhiệm.
4. Điều khiến tôi chú ý là sự khác biệt ngày càng rõ giữa cách nhìn của Trump và cách nhìn của Zelensky.
Với Trump, câu hỏi trước hết là làm thế nào để kết thúc chiến tranh, hạn chế chi phí mà Mỹ phải gánh chịu và bảo vệ những lợi ích thiết thực của nước Mỹ. Với Kyiv, ưu tiên vẫn là tiếp tục kháng cự và không chấp nhận những điều chỉnh mà họ cho rằng có thể làm suy yếu vị thế của Ukraine. Hai cách tiếp cận ấy không nhất thiết phải loại trừ nhau, nhưng rõ ràng chúng có thể dẫn đến những quyết định rất khác nhau.
Trong hoàn cảnh đó, việc Washington giảm sức ép lên Nga và xem xét lại mức độ hỗ trợ Ukraine có thể mở ra một cơ hội cho quan hệ Mỹ–Nga được cải thiện. Nếu những thay đổi này giúp hai bên trở lại đàm phán nghiêm túc, giảm nguy cơ xung đột lan rộng và tạo điều kiện khôi phục các quan hệ kinh tế có lợi cho cả hai nước, thì đó là hướng đi đáng được hoan nghênh. Hòa bình không thể chỉ được đánh giá bằng việc bên nào phải chịu tổn thất lớn hơn, mà còn bằng khả năng chấm dứt những tổn thất tiếp diễn và ngăn ngừa một cuộc đối đầu rộng lớn hơn.
Tôi cho rằng Nga có lý do để hoan nghênh sự thay đổi trong chính sách của Mỹ, nhất là khi Washington không còn xem việc gây sức ép tối đa lên Moskva là lựa chọn duy nhất.
Trong hoàn cảnh đó, việc Washington giảm sức ép lên Nga và xem xét lại mức độ hỗ trợ Ukraine có thể mở ra một cơ hội cho quan hệ Mỹ–Nga được cải thiện. Nếu những thay đổi này giúp hai bên trở lại đàm phán nghiêm túc, giảm nguy cơ xung đột lan rộng và tạo điều kiện khôi phục các quan hệ kinh tế có lợi cho cả hai nước, thì đó là hướng đi đáng được hoan nghênh. Hòa bình không thể chỉ được đánh giá bằng việc bên nào phải chịu tổn thất lớn hơn, mà còn bằng khả năng chấm dứt những tổn thất tiếp diễn và ngăn ngừa một cuộc đối đầu rộng lớn hơn.
Tôi cho rằng Nga có lý do để hoan nghênh sự thay đổi trong chính sách của Mỹ, nhất là khi Washington không còn xem việc gây sức ép tối đa lên Moskva là lựa chọn duy nhất.
Điều đó không có nghĩa mọi chính sách của Nga đều đúng, hoặc mọi yêu cầu của Nga đều phải được chấp nhận. Nhưng một trật tự quốc tế ổn định không thể được xây dựng trên giả định rằng lợi ích an ninh của Nga phải bị gạt bỏ, trong khi những mục tiêu của Ukraine luôn được ưu tiên bất kể hậu quả đối với các quốc gia khác.
Cũng cần nhìn nhận rằng Mỹ chưa từ bỏ hoàn toàn sự hỗ trợ dành cho Ukraine, và việc đình hoãn một gói trừng phạt chưa đồng nghĩa với việc Washington đã trở thành đồng minh của Moskva. Chính quyền Trump vẫn có thể thay đổi chính sách một lần nữa nếu đàm phán thất bại hoặc lợi ích của Mỹ thay đổi. Vì thế, điều đáng chú ý không phải là tuyên bố vội vàng Mỹ đã đứng về phía Nga, mà là khả năng xuất hiện một cách tiếp cận mới, trong đó Washington không còn mặc nhiên chấp nhận tiếp tục cuộc chiến theo những điều kiện mà Kyiv mong muốn.
5. Mỹ có còn sẵn sàng ném tiền vào Ukraine ?
Cũng cần nhìn nhận rằng Mỹ chưa từ bỏ hoàn toàn sự hỗ trợ dành cho Ukraine, và việc đình hoãn một gói trừng phạt chưa đồng nghĩa với việc Washington đã trở thành đồng minh của Moskva. Chính quyền Trump vẫn có thể thay đổi chính sách một lần nữa nếu đàm phán thất bại hoặc lợi ích của Mỹ thay đổi. Vì thế, điều đáng chú ý không phải là tuyên bố vội vàng Mỹ đã đứng về phía Nga, mà là khả năng xuất hiện một cách tiếp cận mới, trong đó Washington không còn mặc nhiên chấp nhận tiếp tục cuộc chiến theo những điều kiện mà Kyiv mong muốn.
5. Mỹ có còn sẵn sàng ném tiền vào Ukraine ?
Cuối cùng, câu hỏi Ukraine có còn là đồng minh của Mỹ hay không có lẽ chưa quan trọng bằng một câu hỏi khác: Mỹ còn sẵn sàng trả bao nhiêu để theo đuổi những mục tiêu của Ukraine, và Ukraine có sẵn sàng điều chỉnh mục tiêu của mình trước những giới hạn đó hay không?
Nếu Washington thực sự chuyển từ chính sách hỗ trợ gần như không điều kiện sang một đường lối thực dụng hơn, đặt đàm phán và lợi ích quốc gia lên trước việc tiếp tục đối đầu, tôi cho rằng đó là một thay đổi tích cực. Nga có thể được hưởng lợi từ sự điều chỉnh ấy; quan hệ Mỹ–Nga có thể có cơ hội cải thiện; và Ukraine sẽ phải đối diện với thực tế rằng sự hỗ trợ từ bên ngoài không thể thay thế mãi mãi cho một giải pháp chính trị.
Trong thế giới hiện nay, các quốc gia không thể chỉ dựa vào những lời tuyên bố về tình bạn hay liên minh. Họ phải tính đến lợi ích, tương quan lực lượng và cái giá thực tế của mỗi lựa chọn. Nếu cuộc phỏng vấn của Bessent phản ánh sự thay đổi trong tư duy của Washington, thì điều đáng chờ đợi không phải là một lời tuyên bố mang tính biểu tượng, mà là những bước đi cụ thể giúp Mỹ và Nga thu hẹp bất đồng, đưa chiến tranh đến hồi kết và xây dựng một quan hệ quốc tế ít bị chi phối bởi đối đầu hơn.
Đó cũng là lý do tôi hoan nghênh xu hướng Washington xem xét lại sự hỗ trợ dành cho Kyiv và mở rộng không gian cho một thỏa thuận với Moskva. Không phải vì mọi điều Nga làm đều đúng, mà vì tôi cho rằng một nền hòa bình có tính đến lợi ích an ninh của Nga sẽ có cơ sở thực tế hơn một chiến lược chỉ nhằm làm Nga suy yếu, trong khi buộc Ukraine và các nước khác tiếp tục gánh chịu những tổn thất ngày càng lớn.
Nếu Washington thực sự chuyển từ chính sách hỗ trợ gần như không điều kiện sang một đường lối thực dụng hơn, đặt đàm phán và lợi ích quốc gia lên trước việc tiếp tục đối đầu, tôi cho rằng đó là một thay đổi tích cực. Nga có thể được hưởng lợi từ sự điều chỉnh ấy; quan hệ Mỹ–Nga có thể có cơ hội cải thiện; và Ukraine sẽ phải đối diện với thực tế rằng sự hỗ trợ từ bên ngoài không thể thay thế mãi mãi cho một giải pháp chính trị.
Trong thế giới hiện nay, các quốc gia không thể chỉ dựa vào những lời tuyên bố về tình bạn hay liên minh. Họ phải tính đến lợi ích, tương quan lực lượng và cái giá thực tế của mỗi lựa chọn. Nếu cuộc phỏng vấn của Bessent phản ánh sự thay đổi trong tư duy của Washington, thì điều đáng chờ đợi không phải là một lời tuyên bố mang tính biểu tượng, mà là những bước đi cụ thể giúp Mỹ và Nga thu hẹp bất đồng, đưa chiến tranh đến hồi kết và xây dựng một quan hệ quốc tế ít bị chi phối bởi đối đầu hơn.
Đó cũng là lý do tôi hoan nghênh xu hướng Washington xem xét lại sự hỗ trợ dành cho Kyiv và mở rộng không gian cho một thỏa thuận với Moskva. Không phải vì mọi điều Nga làm đều đúng, mà vì tôi cho rằng một nền hòa bình có tính đến lợi ích an ninh của Nga sẽ có cơ sở thực tế hơn một chiến lược chỉ nhằm làm Nga suy yếu, trong khi buộc Ukraine và các nước khác tiếp tục gánh chịu những tổn thất ngày càng lớn.
https://www.aol.com/articles/treasury-secretary-refuses-u-sees-152424000.html
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét