NGHĨ VỀ CHĂM SÓC CHA MẸ KHI VỀ GIÀ

NGHĨ VỀ CHĂM SÓC CHA MẸ KHI VỀ GIÀ

Chăm sóc cha mẹ lúc tuổi già là bổn phận của con cái, nhưng hiếu thảo không có nghĩa là phải hy sinh đến mức đánh mất sức khỏe và cuộc sống của chính mình.

Có một câu chuyện mà có lẽ không ít gia đình Việt Nam từng gặp phải.

Một người phụ nữ ngoài năm mươi tuổi tìm đến một người bạn lớn tuổi để tâm sự. Gương mặt chị hốc hác, đôi mắt thâm quầng vì nhiều tháng mất ngủ.

Chị kể rằng mẹ mình đã ngoài tám mươi tuổi. Từ sau một lần bị ngã, bà không còn tự đi lại được, mọi sinh hoạt cá nhân đều cần người giúp đỡ. Ban ngày phải có người đút cơm, thay quần áo, vệ sinh cá nhân; ban đêm cũng phải thường xuyên thức dậy để trở mình, chăm sóc.

Chị là con gái lớn, lại sống gần mẹ nên gần như mọi việc đều đổ lên vai chị. Sáng đi làm, chiều về lại tất bật cơm nước, thuốc men, chăm sóc mẹ. Đã nhiều tháng chị không có một đêm ngủ trọn giấc.

Sức khỏe ngày càng giảm sút, lưng đau, huyết áp tăng, tinh thần thường xuyên căng thẳng. Có những lúc quá mệt mỏi, chị không kiềm chế được cảm xúc, nói với mẹ những lời mà sau đó chính chị cũng cảm thấy ân hận.

Chị còn một người em trai đã lập gia đình, sống ở tỉnh khác. Mỗi lần về thăm mẹ, em đều nói thương chị vất vả, nhưng khi cần người thay chị chăm sóc thì lại có đủ lý do: công việc bận, con cái còn nhỏ, gia đình riêng không thể bỏ mặc.

Cuối cùng, chị quyết định đưa mẹ vào một cơ sở chăm sóc người cao tuổi có nhân viên y tế và người chăm sóc chuyên nghiệp.

Ngày đưa mẹ đi, bà nắm chặt tay con gái, không nói gì. Khi chị bước ra khỏi phòng, nghe tiếng mẹ khóc, chị cũng không cầm được nước mắt.

Trên đường về, chị tự hỏi: Mình làm như vậy có phải là bất hiếu không? Chẳng lẽ đến lúc mẹ già yếu, mình lại không thể tự tay chăm sóc mẹ?

Đó là một câu hỏi không dễ trả lời, bởi trong văn hóa Việt Nam, chữ hiếu luôn có vị trí đặc biệt. Cha mẹ đã dành cả cuộc đời nuôi dạy con cái, đến khi tuổi già sức yếu, con cái có trách nhiệm chăm sóc, phụng dưỡng. Điều đó không chỉ là nghĩa vụ mà còn là một giá trị đạo đức đã ăn sâu vào truyền thống gia đình Việt Nam.

Nhưng có một điều chúng ta cần suy nghĩ lại: HIẾU THẢO KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ TỰ MÌNH PHẢI GÁNH TẤT CẢ.

1. Chăm sóc cha mẹ không có nghĩa là phải hy sinh đến kiệt sức

Khi còn nhỏ, chúng ta được cha mẹ bế ẵm, chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ. Những đêm con sốt, cha mẹ thức trắng. Khi con trưởng thành, cha mẹ lại lo lắng cho công việc, gia đình và tương lai của con.

Đến khi cha mẹ già yếu, vai trò trong gia đình dần thay đổi. Những người từng chăm sóc chúng ta nay lại cần được con cái chăm sóc.

Đó là quy luật tự nhiên của cuộc đời.

Tuy nhiên, có một sự khác biệt rất lớn giữa việc nuôi dạy con nhỏ và chăm sóc người già mất khả năng tự phục vụ. Trẻ em lớn lên từng ngày, dần dần có thể tự lập. Còn người cao tuổi, nhất là những người mắc bệnh hoặc mất khả năng vận động, đôi khi cần được chăm sóc liên tục trong nhiều năm.

Công việc ấy không đơn giản chỉ là nấu một bữa cơm, mua vài viên thuốc hay đưa cha mẹ đi khám bệnh. Nó có thể bao gồm tắm rửa, thay quần áo, vệ sinh cá nhân, dìu đỡ khi di chuyển, chăm sóc ban đêm và xử lý những tình huống y tế bất ngờ.

Đây là công việc đòi hỏi sức khỏe, thời gian, kiến thức và sự kiên nhẫn. Không phải ai cũng có đủ điều kiện để đảm nhận tất cả.

Vì thế, nếu một người con phải làm việc cả ngày, tối về tiếp tục chăm sóc cha mẹ, kéo dài tình trạng ấy trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, sức khỏe và tinh thần của họ chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Có người vì thương cha mẹ mà không dám thuê người giúp việc. Có người không muốn đưa cha mẹ vào cơ sở dưỡng lão vì sợ hàng xóm, họ hàng dị nghị. Có người dù đã quá sức vẫn cố chịu đựng vì nghĩ rằng nếu mình không trực tiếp chăm sóc thì sẽ mang tiếng bất hiếu.

Nhưng cần hiểu rằng: MỘT NGƯỜI CON KIỆT SỨC KHÔNG THỂ CHĂM SÓC CHA MẸ TỐT HƠN MỘT NGƯỜI CON KHỎE MẠNH.

Nếu vì chăm sóc cha mẹ mà bản thân đổ bệnh, mất khả năng lao động, gia đình riêng rơi vào khủng hoảng thì đó cũng không phải là kết quả tốt đẹp.

Thuê người chăm sóc tại nhà, sử dụng dịch vụ chăm sóc ban ngày, nhờ người thân thay phiên hoặc lựa chọn một cơ sở chăm sóc người cao tuổi phù hợp không có nghĩa là bỏ rơi cha mẹ.

Điều quan trọng là cha mẹ được chăm sóc chu đáo, an toàn, được tôn trọng và không bị con cái bỏ mặc.

2. Chăm sóc cha mẹ là trách nhiệm của cả gia đình, không phải của riêng một người

Một trong những vấn đề thường gặp trong các gia đình Việt Nam là sự phân chia trách nhiệm chăm sóc cha mẹ không công bằng.

Nhiều gia đình mặc nhiên cho rằng con gái phải chăm sóc cha mẹ vì con gái gần gũi, chu đáo hơn. Có gia đình lại cho rằng con trai trưởng phải chịu trách nhiệm chính vì đó là truyền thống. Cũng có những gia đình mà người sống gần cha mẹ đương nhiên phải đảm nhận mọi công việc, bất kể người đó có điều kiện hay không.

Những quan niệm ấy đôi khi khiến một người phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm, trong khi những người con khác chỉ thỉnh thoảng về thăm, hỏi han hoặc gửi một khoản tiền nhỏ.

Thực tế, chăm sóc cha mẹ không nên được phân chia theo giới tính, thứ bậc trong gia đình hay khoảng cách địa lý. Đó là trách nhiệm chung của những người con.

Không phải ai cũng có thể trực tiếp ở bên cha mẹ mỗi ngày. Người ở xa có thể đóng góp nhiều hơn về tài chính, thanh toán chi phí chăm sóc, thuốc men và viện phí. Người có điều kiện về thời gian có thể đảm nhận việc đưa cha mẹ đi khám, liên hệ bác sĩ hoặc trực tiếp chăm sóc. Người có chuyên môn y tế có thể hỗ trợ tư vấn và theo dõi sức khỏe.

Các thành viên cũng có thể thống nhất lịch thăm nom, thay phiên nhau về chăm sóc hoặc thuê người hỗ trợ khi cần thiết.

Điều quan trọng là phải có sự phân công cụ thể, thay vì chỉ nói những câu chung chung như "ai cũng thương bố mẹ", "chị cố gắng giúp em" hay "khi nào có điều kiện anh sẽ về".

Một người không thể vừa đi làm, vừa chăm sóc cha mẹ cả ngày lẫn đêm, trong khi những người khác chỉ đứng ngoài động viên.

CÔNG BẰNG KHÔNG NHẤT THIẾT LÀ AI CŨNG LÀM NHƯ NHAU, MÀ LÀ AI CŨNG CÓ TRÁCH NHIỆM.

Nếu người con trực tiếp chăm sóc đã quá mệt mỏi, những người còn lại phải chủ động chia sẻ. Đừng đợi đến khi người ấy đổ bệnh, gia đình xảy ra mâu thuẫn hoặc cha mẹ không còn nữa mới nhận ra rằng mình đã để một người gánh vác quá nhiều.

3. Đưa cha mẹ vào cơ sở dưỡng lão không đồng nghĩa với bất hiếu

Đây có lẽ là vấn đề khiến nhiều người Việt Nam day dứt nhất.

Trong suy nghĩ truyền thống, cha mẹ già thường sống cùng con cháu, được con cháu chăm sóc tại nhà. Việc đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão đôi khi bị nhìn nhận như một biểu hiện của sự thiếu trách nhiệm, thậm chí là bất hiếu.

Nhưng xã hội đã thay đổi.

Ngày trước, gia đình thường có nhiều thế hệ sống chung dưới một mái nhà. Con cái có thể thay nhau chăm sóc cha mẹ, ông bà. Ngày nay, nhiều gia đình chỉ có một hoặc hai người con, con cái phải đi làm, có gia đình riêng, thậm chí sinh sống ở những thành phố hoặc quốc gia khác.

Trong khi đó, tuổi thọ ngày càng tăng, số người cao tuổi cần được chăm sóc dài hạn cũng tăng lên. Không ít người già mắc bệnh mãn tính, mất khả năng vận động hoặc cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên.

Trong hoàn cảnh ấy, việc sử dụng dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp là một lựa chọn thực tế.

Một cơ sở chăm sóc người cao tuổi tốt có thể có nhân viên được đào tạo, chế độ sinh hoạt phù hợp, hỗ trợ y tế và các hoạt động giúp người già giao tiếp, vận động. Đối với những người cần chăm sóc liên tục, đây đôi khi còn là phương án an toàn hơn việc để một người con không có chuyên môn tự xoay xở tại nhà.

Dĩ nhiên, không phải cơ sở dưỡng lão nào cũng tốt. Con cái cần tìm hiểu kỹ về điều kiện sinh hoạt, nhân viên chăm sóc, chế độ y tế, vệ sinh, chi phí và cách ứng xử với người cao tuổi. Cần quan tâm đến nguyện vọng của cha mẹ, trao đổi với họ nếu họ còn khả năng đưa ra quyết định, và thường xuyên kiểm tra chất lượng chăm sóc.

Điều quan trọng nhất là sau khi đưa cha mẹ vào cơ sở chăm sóc, con cái vẫn phải duy trì sự quan tâm.

Đừng nghĩ rằng đã trả tiền dịch vụ thì trách nhiệm của mình cũng kết thúc. Đừng chỉ gửi tiền hàng tháng mà hiếm khi đến thăm. Đừng để cha mẹ có cảm giác rằng mình bị đưa ra khỏi gia đình và không còn được con cái cần đến.

Một người mẹ có thể sống trong căn nhà dưỡng lão nhưng vẫn cảm nhận được tình yêu thương của con cái nếu các con thường xuyên đến thăm, trò chuyện, hỏi han và quan tâm đến cuộc sống của bà.

Ngược lại, một người mẹ sống ngay trong căn nhà của con mình nhưng cả ngày không ai nói chuyện, không ai quan tâm thì chưa chắc đã hạnh phúc.

ĐIỀU QUAN TRỌNG KHÔNG PHẢI CHA MẸ SỐNG Ở ĐÂU, MÀ LÀ CON CÁI CÓ CÒN QUAN TÂM ĐẾN CHA MẸ HAY KHÔNG.

4. Khi còn có thể, hãy dành cho cha mẹ những khoảng thời gian thật sự có ý nghĩa

Có một điều mà nhiều người chỉ nhận ra khi cha mẹ đã mất: chúng ta thường nghĩ rằng mình còn rất nhiều thời gian để chăm sóc, thăm hỏi và trò chuyện với cha mẹ.

Khi còn trẻ, chúng ta bận học hành, công việc và xây dựng gia đình riêng. Khi trưởng thành, chúng ta lại bận kiếm tiền, nuôi dạy con cái và lo lắng cho tương lai. Đến khi cha mẹ già yếu, chúng ta mới nhận ra thời gian dành cho cha mẹ đã không còn nhiều.

Nhưng ngay cả khi phải thuê người chăm sóc hoặc đưa cha mẹ vào cơ sở dưỡng lão, chúng ta vẫn có thể làm rất nhiều điều để cha mẹ cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa.

Đó có thể chỉ là một buổi chiều ngồi bên mẹ, chải tóc, cắt móng tay, đưa mẹ ra ngoài hít thở không khí trong lành hoặc kể cho mẹ nghe những chuyện nhỏ trong gia đình.

Đó có thể là một cuộc điện thoại hỏi thăm cha, một lần đưa cha đi khám bệnh, một bữa cơm cả gia đình cùng ngồi bên nhau.

Nếu cha mẹ còn minh mẫn, hãy lắng nghe những câu chuyện mà có thể chúng ta đã nghe hàng chục lần. Nếu cha mẹ đã yếu, nói năng khó khăn, hãy kiên nhẫn. Nếu cha mẹ không còn khả năng nhận biết đầy đủ, hãy vẫn đối xử với họ bằng sự tôn trọng và dịu dàng.

Người già không chỉ cần thức ăn, thuốc men và một chiếc giường sạch sẽ. Họ còn cần cảm giác mình vẫn là một thành viên quan trọng của gia đình, vẫn được yêu thương và không bị lãng quên.

Đừng để những lần gặp gỡ cha mẹ chỉ còn là việc đưa tiền, mua thuốc, kiểm tra sức khỏe rồi vội vàng ra về.

Đừng để những cuộc trò chuyện chỉ xoay quanh việc nhắc nhở cha mẹ uống thuốc, ăn cơm, đi ngủ đúng giờ.

Hãy kể cho cha mẹ nghe về con cháu, công việc, những chuyện vui trong cuộc sống. Hãy để họ được tham gia vào những câu chuyện gia đình trong khả năng của mình.

Bởi đôi khi, điều cha mẹ mong đợi không phải là con cái dành cho mình thật nhiều tiền bạc, mà chỉ đơn giản là được nhìn thấy con cháu, được nghe một tiếng gọi thân thương và biết rằng mình vẫn được quan tâm.

5. Chăm sóc cha mẹ cũng là học cách chấp nhận những giới hạn của chính mình

Khi cha mẹ già yếu, con cái thường trải qua nhiều cảm xúc phức tạp: thương xót, lo lắng, mệt mỏi, bất lực và đôi khi cả cáu giận.

Có những lúc chúng ta không đủ kiên nhẫn. Có những ngày công việc quá căng thẳng, về nhà lại phải đối mặt với những yêu cầu chăm sóc liên tục. Có khi chúng ta nói những lời không nên nói, rồi sau đó tự trách mình.

Điều đó không có nghĩa là chúng ta không yêu cha mẹ. Chúng ta cần hiểu rằng mình cũng là một con người bình thường, có sức khỏe giới hạn, có công việc, có gia đình riêng và có những trách nhiệm khác.

Không ai có thể luôn luôn bình tĩnh, luôn luôn vui vẻ và luôn luôn hy sinh mà không cần nghỉ ngơi. Vì vậy, hãy học cách nói ra những khó khăn của mình. Hãy chia sẻ với anh chị em, với người thân và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Đừng cố tỏ ra mình có thể làm được tất cả chỉ vì sợ người khác đánh giá.

Cũng đừng lấy sự hy sinh của mình làm thước đo để phán xét những người con khác. Điều cần thiết là cùng nhau tìm ra phương án tốt nhất cho cha mẹ và cho cả gia đình.

Chúng ta không thể làm cho cha mẹ trẻ lại. Không thể ngăn chặn hoàn toàn bệnh tật và sự suy yếu của tuổi già. Cũng không thể kéo dài mãi mãi những ngày tháng được sống bên cha mẹ.

Điều chúng ta có thể làm là chăm sóc cha mẹ bằng tình yêu thương, trách nhiệm và những điều kiện thực tế mà mình có.

HIẾU THẢO KHÔNG PHẢI LÀ MỘT CUỘC THI XEM AI HY SINH NHIỀU HƠN, MÀ LÀ CÁCH CHÚNG TA ĐỐI XỬ VỚI CHA MẸ BẰNG TÌNH THƯƠNG VÀ TRÁCH NHIỆM.
LỜI KẾT: ĐỪNG ĐỂ NHỮNG NĂM THÁNG CUỐI ĐỜI CỦA CHA MẸ TRỞ THÀNH GÁNH NẶNG CỦA MỘT NGƯỜI

Cha mẹ đã dành phần lớn cuộc đời để chăm sóc con cái. Khi cha mẹ về già, con cái có trách nhiệm báo đáp bằng sự quan tâm và chăm sóc.

Nhưng chăm sóc cha mẹ không có nghĩa là phải từ bỏ cuộc sống của chính mình, cũng không có nghĩa là một người con phải gánh vác tất cả trong khi những người khác đứng ngoài.

Một gia đình có hiếu là gia đình biết cùng nhau chia sẻ trách nhiệm, biết lựa chọn phương án chăm sóc phù hợp và biết tôn trọng cả cha mẹ lẫn những người đang trực tiếp chăm sóc cha mẹ.

Nếu có điều kiện chăm sóc cha mẹ tại nhà, hãy làm điều đó bằng sự kiên nhẫn và tình yêu thương. Nếu cần thuê người chăm sóc, hãy tìm người đáng tin cậy. Nếu phải lựa chọn cơ sở dưỡng lão, hãy tìm nơi phù hợp và thường xuyên đến thăm cha mẹ.

Đừng để những lời dị nghị của người ngoài quyết định cách chúng ta chăm sóc cha mẹ. Cũng đừng để lòng tự trách khiến chúng ta không dám tìm kiếm sự giúp đỡ.

Điều đáng buồn nhất không phải là cha mẹ phải sống trong một cơ sở dưỡng lão, mà là khi cha mẹ còn sống, con cái đã không còn thời gian, sự quan tâm và tình cảm dành cho họ.

Và điều đáng tiếc nhất cũng không phải là chúng ta đã không thể tự tay làm tất cả mọi việc, mà là đã để những năm tháng cuối đời của cha mẹ trôi qua trong sự cô đơn, buồn tủi và cảm giác bị bỏ rơi.

HÃY CHĂM SÓC CHA MẸ BẰNG TẤT CẢ TÌNH YÊU THƯƠNG CÓ THỂ, NHƯNG CŨNG HÃY GIỮ GÌN SỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG CỦA CHÍNH MÌNH.

Bởi suy cho cùng, báo hiếu không phải là tự mình gánh chịu mọi vất vả, mà là cùng gia đình làm cho những năm tháng cuối đời của cha mẹ được bình yên, ấm áp và có phẩm giá. Đó cũng là cách chúng ta sống có trách nhiệm với thế hệ đã sinh thành ra mình và với cả những thế hệ sẽ tiếp tục cuộc đời sau chúng ta.