“NẾU KHÔNG CÓ VIỆN TRỢ CỦA MỸ, UKRAINE SẼ KHÔNG TỒN TẠI”
RUBIO: “NẾU KHÔNG CÓ VIỆN TRỢ CỦA MỸ, UKRAINE SẼ KHÔNG TỒN TẠI” – KHỦNG HOẢNG ĐỒNG MINH VÀ CANH BẠC HÒA BÌNH CỦA TRUMP
Ngày 21/10, trong chuyến thăm Ấn Độ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố nếu không có viện trợ của Mỹ, bao gồm cả sự hỗ trợ dưới thời chính quyền Donald Trump, Ukraine có thể không còn tồn tại như một quốc gia có chủ quyền. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Washington và Kyiv tiếp tục căng thẳng, còn chính quyền Trump đang tìm cách thúc đẩy một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh với Nga.
Lời khẳng định của Rubio chứa đựng hai thông điệp khác nhau. Một mặt, Washington muốn nhấn mạnh vai trò quyết định của mình đối với năng lực phòng thủ và sự tồn tại của Ukraine. Mặt khác, tuyên bố này cũng có thể được hiểu là lời nhắc nhở Kyiv rằng khả năng tiếp tục cuộc chiến và vị thế của nước này trên bàn đàm phán phụ thuộc đáng kể vào quyết định của Mỹ.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa sự phụ thuộc lớn vào viện trợ Mỹ và nhận định rằng Ukraine chắc chắn sẽ không tồn tại nếu thiếu nguồn viện trợ đó. Đây là một tuyên bố mang tính chính trị, không phải kết luận đã được chứng minh. Ukraine còn có quân đội, nguồn lực trong nước, khả năng huy động xã hội và sự hỗ trợ của châu Âu. Dẫu vậy, việc thay thế toàn bộ những năng lực mà Mỹ cung cấp trong thời gian ngắn sẽ là thách thức rất lớn.
Vì thế, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc Mỹ có tiếp tục viện trợ hay không, mà còn ở cách Washington sử dụng sự phụ thuộc của Ukraine để tác động đến chiến lược quân sự và lựa chọn chính trị của Kyiv.
2. StarShield, tình báo và tên lửa: những điểm yếu chiến lược của Ukraine
Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến quan hệ Mỹ - Ukraine xấu đi là tranh cãi về hệ thống liên lạc vệ tinh, thông tin tình báo và việc cung cấp vũ khí.
Theo The Wall Street Journal, Elon Musk đã ra lệnh làm chậm dịch vụ StarShield mà Ukraine sử dụng trong hoạt động quân sự. Báo cáo cho rằng vấn đề này đã được thảo luận với các quan chức trong chính quyền Trump. Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể và mức độ can dự của Nhà Trắng vẫn còn gây tranh cãi. Rubio tuyên bố ông không biết Trump có được thông báo trước hay không, đồng thời nhấn mạnh rằng chính phủ Mỹ không kiểm soát cách một công ty tư nhân vận hành sản phẩm của mình. Trump cũng phủ nhận việc ra lệnh hạn chế dịch vụ.
Cần lưu ý Starlink và StarShield không hoàn toàn giống nhau. Starlink là mạng Internet vệ tinh thương mại, còn StarShield là chương trình hướng tới các khách hàng chính phủ và quốc phòng. Việc sử dụng hai tên gọi thay thế cho nhau có thể gây nhầm lẫn khi đánh giá chính xác hệ thống nào bị ảnh hưởng và mức độ tác động đối với quân đội Ukraine.
Dù vậy, tranh cãi này làm nổi bật một vấn đề căn bản: trong chiến tranh hiện đại, năng lực chiến đấu không chỉ phụ thuộc vào số lượng binh sĩ, xe tăng, pháo hay tên lửa, mà còn phụ thuộc vào thông tin, liên lạc và khả năng phối hợp tác chiến theo thời gian thực.
Nếu một bên phụ thuộc quá nhiều vào hạ tầng do đối tác nước ngoài hoặc doanh nghiệp tư nhân cung cấp, đối tác đó có thể nắm giữ ảnh hưởng đáng kể đối với hoạt động quân sự của bên phụ thuộc. Ngay cả khi không có lệnh cắt viện trợ chính thức, sự thay đổi trong quyền truy cập dịch vụ cũng có thể tạo ra rủi ro chiến lược.
Vấn đề tình báo còn quan trọng hơn. Ukraine cần thông tin cảnh báo sớm để phát hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Năng lực tình báo của Mỹ, đặc biệt trong phát hiện, phân tích và cảnh báo các mối đe dọa từ xa, khó có thể được châu Âu thay thế hoàn toàn trong thời gian ngắn.
Trong những ngày trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky cáo buộc Ukraine đã không nhận được một số cảnh báo cần thiết và cho rằng việc hỗ trợ quân sự bị chậm trễ có thể phản ánh những quyết định chính trị. Phía Mỹ bác bỏ cáo buộc cố ý đình chỉ chia sẻ tình báo. Đến ngày 20/10, Zelensky cho biết các cuộc trao đổi với Rubio đã đề cập đến hệ thống đánh chặn phòng không, cảnh báo sớm tên lửa và các hệ thống vệ tinh.
Ngày 21/10, sau cuộc gặp tại Oslo với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Zelensky thông báo hoạt động chia sẻ thông tin cảnh báo từ Mỹ đã được khôi phục hoặc cải thiện. Điều đó cho thấy sự hỗ trợ của Washington có thể thay đổi theo từng lĩnh vực, thay vì đơn giản chỉ có hai trạng thái là viện trợ toàn diện hoặc cắt đứt hoàn toàn.
Một thách thức khác là tên lửa phòng không Patriot. Rubio thừa nhận việc giao một số tên lửa đánh chặn có thể bị trì hoãn do Mỹ cần bảo đảm đủ dự trữ cho các lực lượng và căn cứ của mình. Lý do này phản ánh một giới hạn có thật: ngay cả một cường quốc quân sự cũng phải lựa chọn cách phân bổ những loại vũ khí có nguồn cung hạn chế.
Đối với Ukraine, những vấn đề trên tạo thành một chuỗi rủi ro liên kết với nhau. Thiếu cảnh báo sớm làm giảm thời gian phản ứng; thiếu tên lửa đánh chặn làm giảm khả năng bảo vệ mục tiêu; gián đoạn thông tin liên lạc làm suy yếu phối hợp tác chiến. Hậu quả không chỉ thể hiện trên chiến trường mà còn có thể lan tới cơ sở hạ tầng, hoạt động kinh tế và an toàn của dân thường.
3. Vì sao Trump gây sức ép lên Zelensky?
Những bất đồng gần đây không xuất hiện trong khoảng trống. Chúng phản ánh sự khác biệt căn bản giữa mục tiêu của Ukraine và cách tiếp cận của Trump đối với cuộc chiến.
Đối với Zelensky, vấn đề trước hết là sự tồn tại của một quốc gia độc lập, khả năng bảo vệ lãnh thổ và việc đạt được những bảo đảm an ninh đủ tin cậy để Nga không thể dễ dàng mở lại chiến tranh. Một thỏa thuận chấm dứt giao tranh nhưng khiến Ukraine mất thêm lãnh thổ hoặc rơi vào tình trạng dễ bị tấn công trong tương lai có thể chỉ tạo ra một khoảng ngừng trước cuộc xung đột tiếp theo.
Đối với Trump, việc chấm dứt chiến tranh có thể được nhìn nhận đồng thời qua nhiều mục tiêu: giảm chi phí mà Mỹ phải gánh chịu, hạn chế nguy cơ leo thang, thể hiện khả năng đạt được thỏa thuận với các đối thủ và tạo ra lợi ích chính trị trong nước. Những mục tiêu này không nhất thiết trùng khớp với yêu cầu của Kyiv.
Sự khác biệt ấy bộc lộ rõ qua các phát biểu công khai. Trump nhiều lần chỉ trích Zelensky vì cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine không đủ linh hoạt hoặc chưa thể hiện ý chí cần thiết để kết thúc chiến tranh. Ông thậm chí gợi ý rằng Ukraine nên có người khác tham gia đàm phán. Zelensky, ngược lại, cáo buộc Washington gây sức ép buộc Ukraine chấp nhận những điều kiện có lợi cho Nga.
Hai nhà lãnh đạo vì thế không chỉ tranh cãi về phương tiện để đạt hòa bình, mà còn bất đồng về định nghĩa của hòa bình và mức giá mà Ukraine phải trả.
Một nguyên nhân quan trọng khác là sự khác biệt về vị thế đàm phán. Trump có thể cho rằng Mỹ đang cung cấp nguồn lực để giúp Ukraine tồn tại và do đó có quyền yêu cầu Kyiv điều chỉnh chính sách. Nhưng Zelensky phải tính đến phản ứng của người dân Ukraine, quân đội và những lực lượng chính trị trong nước. Một sự nhượng bộ lớn về lãnh thổ hoặc chủ quyền có thể khiến ông phải đối mặt với khủng hoảng chính trị ngay cả khi thỏa thuận đó được Washington ủng hộ.
Vì vậy, gây sức ép lên Kyiv có thể giúp Trump thúc đẩy đàm phán trong ngắn hạn, nhưng cũng có nguy cơ làm suy giảm lòng tin giữa hai đồng minh. Nếu Ukraine cho rằng Mỹ có thể thay đổi cam kết bất cứ lúc nào, Kyiv sẽ càng khó chấp nhận những thỏa thuận dựa chủ yếu vào lời hứa của Washington.
4. Thỏa thuận năng lượng Nga - Mỹ và sự thay đổi trong tính toán của Washington
Tranh cãi càng trở nên gay gắt sau những động thái liên quan đến nhiên liệu diesel của Nga và việc nới lỏng một số biện pháp hạn chế kinh tế.
Theo các bản tin được công bố trong tháng 10, Trump tìm cách thúc đẩy một thỏa thuận liên quan đến nguồn cung nhiên liệu Nga nhằm giảm áp lực giá năng lượng. Chính quyền Mỹ cho rằng mục tiêu của mình là mang lại lợi ích kinh tế cho người dân Mỹ và tạo điều kiện cho tiến trình hòa bình. Tuy nhiên, Zelensky và một số nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại rằng việc nới lỏng hạn chế có thể giúp Moscow duy trì nguồn thu trong khi chiến tranh vẫn tiếp diễn.
Ngày 16/10, Reuters đưa tin Zelensky chỉ trích thỏa thuận năng lượng và cho rằng cách tiếp cận của Trump có thể đem lại lợi ích tài chính cho Nga mà không tạo ra tiến triển tương xứng trong việc chấm dứt chiến tranh. Những động thái điều chỉnh trừng phạt tiếp tục làm dấy lên tranh luận về việc Washington đang sử dụng sức ép kinh tế như một công cụ buộc Nga thay đổi hành vi hay đang ưu tiên một thỏa thuận nhanh chóng với Moscow.
Từ góc độ kinh tế chính trị, cần phân biệt ba vấn đề.
Thứ nhất, lợi ích kinh tế trước mắt của Mỹ không hoàn toàn đồng nhất với mục tiêu chiến lược dài hạn của Ukraine. Nếu nguồn cung nhiên liệu bổ sung giúp giảm giá năng lượng, chính quyền Trump có thể xem đó là một thành công. Nhưng đối với Kyiv, bất kỳ biện pháp nào giúp Nga tăng nguồn thu mà không có sự nhượng bộ tương ứng về quân sự hoặc chính trị đều có thể làm suy yếu vị thế của Ukraine.
Thứ hai, việc điều chỉnh trừng phạt không đồng nghĩa với việc Nga đã đạt được một chiến thắng chiến lược. Tác động thực tế phụ thuộc vào quy mô giao dịch, điều kiện thực hiện, khả năng tiếp cận thị trường và nguồn thu ròng mà Moscow nhận được. Một thỏa thuận được quảng bá rầm rộ về mặt chính trị có thể mang lại lợi ích kinh tế hạn chế; ngược lại, những thay đổi nhỏ về chính sách cũng có thể tạo ra hiệu ứng tâm lý và tín hiệu ngoại giao đáng kể.
Thứ ba, chính sách năng lượng của Trump phản ánh sự kết hợp giữa lợi ích kinh tế trong nước và mục tiêu ngoại giao. Chính quyền Mỹ có thể tin rằng việc tạo ra lợi ích hữu hình cho Nga sẽ giúp Moscow có động lực thương lượng. Nhưng nếu các lợi ích kinh tế được trao trước khi đạt được những nhượng bộ cụ thể, Washington có nguy cơ làm giảm đòn bẩy gây sức ép của chính mình.
Bài toán thực sự không phải là nên hay không nên đối thoại với Nga, mà là trình tự và điều kiện của sự thỏa hiệp: Mỹ trao đổi lợi ích gì, Nga phải thực hiện nghĩa vụ nào, và Ukraine được bảo đảm ra sao?
5. Nga có đang giành chiến thắng ngoại giao?
Trong bối cảnh Mỹ và Ukraine bất đồng, Moscow có cơ hội cải thiện vị thế ngoại giao. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc Nga được hưởng lợi từ sự rạn nứt trong liên minh đối phương và việc Nga thực sự đạt được các mục tiêu chiến lược của mình.
Ngày 21/10, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đến St. Petersburg để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin, sau cuộc gặp với Zelensky và các đại diện châu Âu tại Oslo. Mục tiêu của chuyến đi là trao đổi các đề xuất nhằm thúc đẩy giải pháp cho cuộc chiến. Rubio đánh giá cuộc gặp giữa Witkoff và Zelensky là tích cực và cho biết đặc phái viên Mỹ sẽ chuyển các ý tưởng liên quan đến phía Nga. Reuters xác nhận chuyến thăm St. Petersburg nằm trong nỗ lực thúc đẩy đàm phán do Mỹ dẫn dắt.
Đối với Moscow, đây là cơ hội để thảo luận trực tiếp với Washington về những vấn đề có ý nghĩa chiến lược, đồng thời tìm cách khai thác bất đồng giữa Mỹ và Ukraine. Nếu Nga có thể đạt được các nhượng bộ về lãnh thổ, an ninh hoặc quan hệ kinh tế mà không phải trả giá tương xứng, nước này sẽ có lợi thế đáng kể.
Tuy nhiên, những cuộc tiếp xúc ngoại giao chưa đủ để chứng minh rằng một thỏa thuận đã nằm trong tầm tay. Các vấn đề căn bản vẫn còn nguyên: tương lai của những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, quy chế an ninh của Ukraine, khả năng Ukraine gia nhập NATO, mức độ ràng buộc của các bảo đảm an ninh và cơ chế giám sát việc thực hiện thỏa thuận.
Nga muốn bảo đảm rằng một thỏa thuận sẽ củng cố những lợi ích mà Moscow theo đuổi. Ukraine muốn ngăn chặn nguy cơ Nga tái khởi động chiến tranh sau khi Kyiv đã suy yếu hoặc mất khả năng tự vệ. Mỹ muốn đạt được một kết quả có thể được xem là thành công ngoại giao. Ba mục tiêu này có phần giao nhau nhưng không hoàn toàn tương thích.
Một vấn đề nữa là độ tin cậy của các cam kết. Nếu một thỏa thuận chỉ dựa vào thiện chí chính trị mà thiếu cơ chế giám sát, phản ứng khi vi phạm và bảo đảm an ninh đủ mạnh, nó có thể không giải quyết được nguyên nhân gây bất ổn. Một thỏa thuận ngừng bắn có giá trị trước mắt, nhưng chưa chắc tạo ra hòa bình bền vững.
Bởi vậy, Nga có thể đang tận dụng được những thay đổi trong chính sách của Mỹ, nhưng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận và khả năng thực thi, chứ không chỉ vào việc ai đang có quan hệ tốt hơn với Trump.
6. Châu Âu có thể thay thế Mỹ đến đâu?
Một trong những câu hỏi quan trọng nhất là liệu các nước châu Âu có thể giúp Ukraine tiếp tục chiến đấu nếu Mỹ giảm mạnh hoặc đình chỉ viện trợ hay không.
Châu Âu đã cung cấp cho Ukraine nhiều loại vũ khí, hỗ trợ tài chính, huấn luyện quân sự và viện trợ nhân đạo. Các nước châu Âu cũng có động cơ chiến lược rõ ràng để ngăn cuộc chiến làm suy yếu an ninh của toàn lục địa. Vì thế, việc Mỹ giảm hỗ trợ không nhất thiết đồng nghĩa Ukraine sẽ lập tức thất bại.
Một số chuyên gia quốc phòng châu Âu cho rằng nhận định Ukraine chắc chắn thua cuộc nếu Mỹ ngừng viện trợ là quá đơn giản. Khả năng kháng cự của Ukraine còn phụ thuộc vào năng lực huy động trong nước, hiệu quả sử dụng vũ khí, diễn biến chiến trường, nguồn lực của Nga và mức độ hỗ trợ mà châu Âu có thể duy trì.
Tuy nhiên, từ đó không thể kết luận rằng viện trợ Mỹ có thể dễ dàng được thay thế.
Mỹ có những lợi thế đặc biệt trong tình báo chiến lược, giám sát từ không gian, cảnh báo tên lửa, hậu cần, một số loại vũ khí phòng không và khả năng điều phối các nguồn lực quân sự quy mô lớn. Châu Âu có thể tăng chi tiêu quốc phòng và mở rộng sản xuất, nhưng việc xây dựng những năng lực tương đương đòi hỏi thời gian, vốn đầu tư, công nghệ và sự phối hợp giữa nhiều quốc gia.
Do đó, cần phân biệt giữa hai kịch bản.
Trong kịch bản Mỹ giảm viện trợ nhưng tiếp tục chia sẻ tình báo và duy trì một số hỗ trợ thiết yếu, châu Âu có cơ hội bù đắp một phần thiếu hụt, dù Ukraine vẫn phải đối mặt với những giới hạn về đạn dược, phòng không và tài chính.
Trong kịch bản Mỹ đồng thời ngừng cung cấp vũ khí, thu hẹp chia sẻ tình báo và hạn chế những hệ thống liên lạc quan trọng, chi phí thay thế sẽ tăng mạnh. Ukraine có thể phải điều chỉnh cách tác chiến, phân bổ lại lực lượng và ưu tiên bảo vệ những mục tiêu quan trọng nhất.
Đặc biệt, việc thiếu cảnh báo sớm và tên lửa đánh chặn có thể khiến các thành phố, cơ sở năng lượng và hạ tầng dân sự dễ bị tổn thương hơn. Vì vậy, câu chuyện viện trợ không chỉ liên quan đến việc Ukraine có giữ được chiến tuyến hay không, mà còn liên quan đến khả năng bảo vệ dân thường và duy trì hoạt động của nền kinh tế trong chiến tranh.
7. Vì sao Washington và Kyiv đều khó có thể đoạn tuyệt hoàn toàn?
Mặc dù quan hệ song phương đã xuống thấp, cả Mỹ lẫn Ukraine đều có lý do để tránh một cuộc chia tay hoàn toàn.
Với Ukraine, Mỹ vẫn là một đối tác có năng lực đặc biệt về quân sự, tình báo và ngoại giao. Mất đi sự hỗ trợ đó sẽ làm suy giảm vị thế của Kyiv trước Nga và gây khó khăn cho việc thuyết phục các đồng minh khác duy trì viện trợ ở quy mô lớn. Vì thế, Zelensky có động cơ tiếp tục đối thoại với Washington, ngay cả khi phải công khai phản đối những chính sách mà ông cho là bất lợi.
Với Mỹ, việc hoàn toàn từ bỏ Ukraine cũng có thể tạo ra những hệ quả vượt ra ngoài chiến trường. Các đồng minh châu Âu có thể nghi ngờ độ tin cậy của cam kết an ninh Mỹ; những đối thủ của Washington có thể cho rằng Mỹ sẵn sàng thay đổi chính sách đối ngoại trước áp lực chính trị trong nước; và một thỏa thuận hòa bình không bền vững có thể khiến xung đột tái diễn trong tương lai.
Dẫu vậy, những lợi ích chiến lược đó không bảo đảm rằng Mỹ sẽ duy trì viện trợ ở mức Ukraine mong muốn. Chính quyền Trump có thể lựa chọn cách hỗ trợ có điều kiện, chuyển gánh nặng tài chính cho châu Âu hoặc gắn việc cung cấp một số nguồn lực với những yêu cầu cụ thể trong đàm phán.
Điều này khiến quan hệ Mỹ – Ukraine trở thành một mối quan hệ vừa hợp tác vừa mặc cả. Washington cần Ukraine tham gia vào một giải pháp có thể thực hiện được; Kyiv cần Washington duy trì đủ sức ép đối với Nga và cung cấp những bảo đảm an ninh đáng tin cậy.
Cả hai bên đều có thể gây tổn thất cho bên kia nếu quan hệ đổ vỡ, nhưng mức độ tổn thất không cân xứng. Ukraine chịu rủi ro trực tiếp đối với lãnh thổ và sự tồn tại của nhà nước. Mỹ chịu rủi ro về uy tín, quan hệ đồng minh và hiệu quả của chính sách đối ngoại. Sự bất cân xứng đó giúp giải thích vì sao Washington có đòn bẩy lớn hơn, nhưng cũng khiến việc sử dụng đòn bẩy một cách thiếu thận trọng có thể gây ra hậu quả lâu dài.
8. Triển vọng hòa bình: thỏa thuận nhanh hay một nền hòa bình bền vững?
Các cuộc gặp tại Oslo và St. Petersburg cho thấy nỗ lực ngoại giao vẫn đang được thúc đẩy. Tuy nhiên, việc các bên tiếp tục đối thoại không đồng nghĩa với việc những khác biệt cốt lõi đã được giải quyết.
Có ít nhất ba vấn đề quyết định triển vọng của tiến trình này.
Thứ nhất là lãnh thổ. Ukraine khó chấp nhận những điều khoản bị xem là hợp pháp hóa việc sử dụng vũ lực để thay đổi biên giới. Trong khi đó, Nga muốn giữ những lợi ích lãnh thổ và chiến lược mà nước này đã theo đuổi trong chiến tranh. Đây là một trong những trở ngại khó vượt qua nhất.
Thứ hai là bảo đảm an ninh. Ukraine cần biết ai sẽ hỗ trợ nếu Nga tiếp tục tấn công sau khi ngừng bắn. Một cam kết chính trị chung chung có thể không đủ sức răn đe. Các bên phải làm rõ nội dung bảo đảm, phạm vi áp dụng, cơ chế giám sát và phản ứng khi xảy ra vi phạm.
Thứ ba là trình tự thực hiện. Nếu các biện pháp trừng phạt được nới lỏng trước khi Nga thực hiện những nghĩa vụ cụ thể, Ukraine và các đồng minh có thể mất một phần đòn bẩy. Ngược lại, nếu mọi lợi ích kinh tế chỉ được xem xét sau khi đạt được một thỏa thuận toàn diện, Moscow có thể ít động lực tham gia đàm phán hơn. Bài toán nằm ở việc thiết kế những bước đi có đi có lại, có thể kiểm chứng và có cơ chế xử lý khi một bên không thực hiện cam kết.
Từ góc độ này, một thỏa thuận ngừng bắn có thể là bước cần thiết để giảm thương vong và mở đường cho đàm phán, nhưng nó không tự động giải quyết được xung đột về lãnh thổ, an ninh và trật tự châu Âu.
Đối với Trump, thành công ngoại giao không chỉ được đo bằng việc có thể tuyên bố rằng chiến tranh đã kết thúc, mà còn bằng khả năng duy trì thỏa thuận sau khi các bên rút quân hoặc điều chỉnh hoạt động quân sự. Một thỏa thuận được ký kết nhanh nhưng không có khả năng thực thi có thể đem lại lợi ích chính trị ngắn hạn, song để lại những rủi ro lớn hơn trong tương lai.
Đối với Zelensky, thách thức là tìm được một thỏa thuận vừa giảm tổn thất trước mắt, vừa không khiến Ukraine rơi vào tình trạng mất khả năng tự vệ. Đối với Nga, câu hỏi là liệu những lợi ích mà Moscow có thể đạt được thông qua đàm phán có lớn hơn chi phí tiếp tục chiến tranh hay không.
Chừng nào các bên chưa tìm được câu trả lời có thể chấp nhận được cho những câu hỏi này, tiến trình hòa bình vẫn sẽ mong manh.
Kết luận
Phát biểu của Marco Rubio rằng Ukraine khó có thể tồn tại nếu không có viện trợ Mỹ phản ánh một thực tế quan trọng: Washington nắm giữ những nguồn lực có ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng phòng thủ và vị thế đàm phán của Kyiv. Nhưng điều đó không có nghĩa Ukraine hoàn toàn không có khả năng tự vệ, cũng không chứng minh rằng việc Mỹ gây sức ép sẽ tự động dẫn đến hòa bình.
Diễn biến hiện nay cho thấy ba quá trình đang diễn ra đồng thời: Mỹ sử dụng viện trợ và quan hệ ngoại giao để thúc đẩy một thỏa thuận; Ukraine tìm cách bảo vệ chủ quyền và duy trì sự hỗ trợ của phương Tây; còn Nga tìm cách tận dụng những bất đồng trong liên minh đối phương để cải thiện vị thế của mình.
Kết quả cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào sức ép mà Trump có thể đặt lên Zelensky, mà còn phụ thuộc vào việc Nga có chấp nhận những điều kiện đủ khả thi hay không, châu Âu có thể chia sẻ gánh nặng đến mức nào và các bên có xây dựng được một cơ chế bảo đảm an ninh đáng tin cậy hay không.
Nghịch lý lớn nhất của tình hình hiện nay là Mỹ có thể vừa là đối tác quan trọng nhất giúp Ukraine chống đỡ Nga, vừa là bên gây sức ép mạnh nhất buộc Ukraine phải điều chỉnh các mục tiêu chiến tranh. Nếu sức ép ấy dẫn đến một thỏa thuận có bảo đảm an ninh thực chất, nó có thể mở ra con đường chấm dứt chiến tranh. Nhưng nếu việc tìm kiếm thỏa thuận chỉ tập trung vào những nhượng bộ trước mắt mà bỏ qua nguyên nhân bất ổn và khả năng tái diễn xung đột, một nền hòa bình lâu dài vẫn sẽ nằm ngoài tầm với.
https://www.reuters.com/world/europe/putin-hosts-trump-envoy-new-ukraine-peace-talks-frees-us-citizen-held-russia-2026-10-21/
https://www.aljazeera.com/news/2026/10/21/witkoff-in-russia-for-putin-meeting-after-positive-talks-with-zelenskyy
https://www.straitstimes.com/world/europe/ukraine-wouldnt-exist-without-support-from-us-rubio-says
https://www.reuters.com/world/europe/eu-leaders-rally-around-zelenskiy-trump-calls-ukrainian-strikes-russia-disgrace-2026-10-16
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét