"Bên trong nhiệm kỳ tổng thống đầy quyền lực Donald Trump”

Điểm sách “Thay đổi thể chế: Bên trong nhiệm kỳ tổng thống đầy quyền lực Donald Trump”

Cuốn "Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump" của Maggie Haberman và Jonathan Swan thực sự được phát hành ngày 23/6/2026 bởi Simon & Schuster. Cuốn sách dựa trên khoảng 1.000 cuộc phỏng vấn và tập trung vào năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai ông Trump.

Cuốn sách này chỉ là một góc nhìn theo phong cách báo chí, mang tính chất điều tra dư luận và phê phán. Như mọi cuốn sách chính trị, nó có quan điểm riêng và cần được đọc với tư duy phản biện.

Thực tế thì vô cùng phức tạp, mỗi người Mỹ hay người Việt quan tâm đến chính trị Mỹ đều có quan điểm và kiến thức lịch sử, kinh tế, xã hội, giáo dục... khác nhau, nên sẽ đưa ra cách đánh giá khác nhau về ông Trump. Hai phóng viên New York Times mô tả một nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump "không còn ràng buộc" nên ông hành xử như một "đế vương". Nhưng cũng có nhiều người Mỹ ủng hộ ông Trump. Ở Việt Nam cũng vậy, điều này chứng tỏ xã hội Mỹ và Việt Nam đều có những chia rẽ sâu sắc.

Do vậy, để hiểu về ông Trump, tôi nghĩ điều quan trọng là phải tiếp cận đa chiều, đọc nhiều nguồn tin chứ không chỉ một nguồn, vì chính trị luôn phức tạp và đa diện. Và đặc biệt, chúng ta cần tôn trọng tính đa dạng hay đa nguyên của quan điểm trong xã hội.

Đọc điểm sách của FB Trần Gia Huấn dưới đây khá thú vị, có lẽ tôi sẽ viết một bình luận riêng về việc này

---------------------------

FB Trần Gia Huấn - Cuốn sách: “Thay đổi thể chế: Bên trong nhiệm kỳ tổng thống đầy quyền lực Donald Trump” — (Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump) của hai phóng viên Maggie Haberman và Jonathan Swan do nhà xuất bản Simon & Schuster phát hành vào ngày mai, thứ Ba 23/6/2026.

Maggie Haberman, nữ phóng viên người Mỹ, sinh năm 1973, viết cho New York Times và CNN. Jonathan Swan, phóng viên Mỹ gốc Úc, sinh năm 1985 cũng viết cho New York Times.

Trump thắng Hillary Clinton năm 2016. Trump cho rằng Trump thắng Biden 2020. Trump thắng Kamala Harris 2024. Như vậy, Trump đã thắng ba nhiệm kỳ liên tiếp nên Trump sử dụng quyền lực khá bừa bãi, chà đạp lên mọi chuẩn mực, phá bỏ mọi định chế. Có lẽ, Regime Change – “Thay đổi thể chế” là thần thái của cuốn sách này. Sự khác biệt khổng lồ giữa Trump II và Trump I.

Hơn 1000 cuộc phỏng vấn, đầy ắp những trích dẫn, nguồn, ghi chú, ghi âm, trực tiếp, gián tiếp, người nói, nguời nghe, thời điểm, địa điểm, ngôn từ thẳng thắn, trích dẫn nguyên văn về những việc Trump và nội các đã sử dụng quyền lực không kiềm chế; thậm chí, đến mức tùy tiện, ngẫu hứng tai hại cho toàn cầu.

Hai tác giả đã bám sát Tổng thống Trump trong suốt 14 tháng đầu của nhiệm kỳ hai, nhằm phác họa bức chân dung của ông cùng nội các một cách trung thực và toàn diện nhất.

Khi được biết hai phóng viên đang viết sách về mình, Trump mang một tập tài liệu ra khoe và tự nhận rằng Trump có quyền lực, giỏi giang vượt xa cả Attila the Hun (406-453), Thành Cát Tư Hãn (1162-1227), Napoleon (1769-1821), Hitler (1889-1945), Stalin (1978-1953), và Mao (1893-1976).

Xuyên suốt mọi trang sách, Trump hiện lên sự phóng túng và hoang dã, sẵn sàng phá vỡ mọi chuẩn mực truyền thống của Hoa Kỳ.

Một buổi sáng, Karoline Leawitt, thư ký báo chí, bước vào phòng Bầu Dục, thấy Trump đang một mình, cầm tuýp keo siêu dính, dán những vật trang trí màu vàng phía trên lò sưởi. Trump đã đầu tư nhiều công sức trang trí màu vàng chói lọi lên văn phòng Nhà Trắng. Trump tự bóp keo, dán những họa tiết vàng lóng lánh lên tường. 

Không ai ngạc nhiên vì biết Trump thích tự trang trí. Khi đắc cử, Trump thay đổi toàn bộ diện mạo Nhà Trắng, thêm màu vàng vào khắp mọi nơi, huy chương vàng, tượng màu vàng, đại bàng vàng, gương mạ vàng, tất cả được vận chuyển từ Mar-a-Lago.

Có người hỏi Trump: “Tổng thống kế nhiệm sẽ hủy bỏ lớp mạ vàng mà ông đã trang trí?” Trump bảo: “Người Cuba cũng rất mê vàng”; ngụ ý ngoại trưởng Marco Rubio, con trai của một di dân Cuba sẽ trở thành tổng thống vào năm 2028.

Trump thường lảm nhảm về việc sẽ biến Canada thành tiểu bang thứ 51, và chiếm Greenland nhưng tâm khảm ông lại hướng về Venezuela. Ông muốn Venezuela trở thành tiểu bang thứ 51. Nhưng Rubio đã nêu ra khả năng Nicolás Maduro sẽ câu giờ cho đến khi Trump hết nhiệm kỳ. Đêm bắt cóc vợ chồng Nicolás Maduro, cũng là đêm Marco Rubio gặp và nói chuyện riêng với người cấp phó của Maduro là Rodriguez. Từ đó, Rodriguez trở thành người đứng đầu Venezuela.

Trump kể, từng có một mối tình ở Venezuela khi tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ. Trump không thích Zelensky và Ukraine ngoại trừ người đẹp Ukraine liên tiếp giành giải cao trong các kỳ thi sắc đẹp do Trump tổ chức.

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, đã khuyên Trump không nên tiếp Zelensky tại Nhà Trắng. Bessent chửi Zelensky bằng ngôn từ chợ búa: “Mr Bean on crack” –(thằng hề ngáo đá); “little f*cker” – (thằng khốn kiếp); “special needs child” – (thằng nhóc con thiểu năng trí tuệ).

Trong cuốn sách có tiết lộ: Bessent tới Kyiv, buộc Zelensky phải ký hiệp ước đất hiếm. Zelensky không ký vì hiệp ước không kèm cam kết bảo đảm an ninh cho Ukraine. Bessent mới nhậm chức bộ trưởng được vài tuần, trong khi Zelensky đang là đương kim tổng thống của một quốc gia có chiến tranh. Hai người cãi nhau gay gắt suốt 45 phút. Cuối cùng, Bessent nhìn Zelensky và chửi: “What the f*ck do you want to do?” – (ĐM mày, mày muốn gì?)

Bessent khuyên Trump không cho phép Zelensky bén mảng tới Nhà Trắng và tuyên bố: “Tôi đã xử lý thằng khốn kiếp này rồi. Hắn ta (Zelensky) là một thằng xảo quyệt. Hắn như một đứa trẻ tật nguyền của Âu châu. Hắn ta hành động như đang lên cơn ngáo đá“.

Cuối cùng Zelensky cũng tới Nhà Trắng, và Bessent có mặt tại phòng Bầu Dục. Zelensky khăng khăng đòi hỏi: “Bảo đảm an ninh cho Ukraine” trước khi ký thỏa thuận đất hiếm. Trump và JD Vance đỏ mặt ra đòn hạ Zelensky vào trưa 28/2/2025. Trump và nội các đã dàn dựng màn truyền hình thực để sỉ nhục Zelensky tại phòng Bầu Dục.

Cuốn sách này mô tả rằng Trump và nội các rất hài lòng với màn trình diễn trên. Trump bảo: “Nó còn đẹp hơn cả show truyền hình ‘The Apprentice’.” Scott Bessent sau đó tuyên bố “Zelensky gây ra thảm họa ngoại giao lớn nhất, do thiếu tôn trọng người Mỹ”.

Trump dùng lời tục tĩu chửi rủa Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick người thực hiện chính sách thuế quan. Tháng 4 năm 2025, Lutnick cố thuyết phục Trump rằng, thuế quan gây bất lợi cho ngành sản xuất xe hơi của Mỹ.

Trump chửi Lutnick: “Tao nhớ khi mày 35 tuổi, mày là một tay cao thủ sát gái. Bây giờ mày có vợ trẻ đẹp, nhà to, mày trở nên hèn nhát. Mày có biết mày là gì không? Mày chỉ đáng là một cái lỗ l*n”. Vài tháng sau, khi thu nhập từ thuế quan tăng, Lutnick dùng lời súc phạm của Trump để châm biếm: “Ông có biết không, cái lỗ l*n đó đã kiếm ra 25 tỷ đô la mỗi tháng cho ông đấy”.

Trump tìm cách sa thải Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang khi đó là Jerome Powell. Các trợ lý của Trump đều cho rằng Trump muốn hành hạ Powell. Giám đốc Văn phòng Quản lý Ngân sách Russ Vought, trợ lý đắc lực của Trump, đã thảo ra kế hoạch đánh Powell, bằng cách điều tra dự án cải tạo tòa nhà Cục Dự trữ Liên bang. Trump bất chợt tới thăm hồi tháng 7/2025. Trong lần họp nội các, Trump nói: “Thật tình là tao chỉ muốn bóp d.ái thằng chó má đó. Đồ chết tiệt!”

Tháng 4/2025, Trump ký lệnh hành pháp, buộc Bộ Tư pháp Mỹ phải điều tra những người mà Trump cho là kẻ thù. Trong đó có Chris Krebs, cựu giám đốc an ninh mạng thuộc Bộ Nội An, chỉ vì ông này phát biểu rằng cuộc bầu cử 2020 là an toàn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Trump thất thường với cuộc chiến Iran. Từ đầu nhiệm kỳ, Trump muốn cùng với Israel đánh Iran. Nhưng sau đó, Trump nói với trợ lý là: “Netanyahu là một kẻ lừa đảo” – (a con man).

Sách mô tả rằng, khi Trump muốn trả thù ai, ngay lập tức đám trợ lý, nổi bật là Stephen Miller và Boris Epshteyn lùng sục, đào bới, soạn thảo, huy động nguồn lực liên bang để chống lại những người làm Trump phật ý.

Trump chọn Steve Witkoff, một người bạn trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, làm trưởng đoàn đàm phán giải quyết các cuộc khủng hoảng ở Ukraine và Trung Đông.

Putin và Witkoff dường như rất ăn ý. Putin không đưa ra bất kỳ một nhượng bộ nào. Một lần tại Điện Kremlin, Putin viết nguệch ngoạc lên tờ giấy nhàu nát. Witkoff hỏi: “Đó là gì?” Putin giơ tờ giấy lên có ghi 3+2, viết tắt của khung lãnh thổ mà Witkoff đã thảo luận với Putin. Witkoff hỏi: “Ngài có thể ký tên vào đó để tôi mang về?” Putin ký. Witkoff mang tờ giấy về và đóng khung màu nâu nhạt.

Khi hai tác giả hỏi Trump sẽ ở đâu trong thang bậc lịch sử Hoa Kỳ. Trump bảo trợ lý mang hai trang tài liệu của một “nhà sử học” viết: “Các nhà lãnh đạo khác dù đáng sợ đến đâu, đều không có tầm ảnh hưởng toàn cầu. Quyền lực của họ chỉ ở tầm địa phương, nhưng Trump thì không”.

Trump còn khoe với hai tác giả rằng: “Nhà sử học lừng danh” nói trên đã mô tả Trump là người quyền lực nhất hành tinh, vượt xa Alexander Đại đế, vượt xa Napoleon. Khi hai tác giả hỏi Trump, tên của “nhà sử học” đó là gì, Trump quên, không nhớ tên. Trợ lý của Trump sau đó tìm ra: Đó là gã nhặt bóng lâu năm ở sân golf!

https://www.amazon.com/Regime-Change-Inside-Imperial-Presidency/dp/1668067242