Tại sao người châu Âu cãi nhau nảy lửa vì chuyện lắp điều hòa?

Tại sao người châu Âu cãi nhau nảy lửa vì chuyện lắp điều hòa?

Gần đây, sóng nhiệt đã quét qua nhiều quốc gia châu Âu, các nước như Pháp, Tây Ban Nha, Đức đều phải đối mặt với thời tiết nắng nóng cực đoan. Ngày 28/6 theo giờ địa phương, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới Tedros Adhanom Ghebreyesus đã đăng trên mạng xã hội cho biết, kể từ ngày 21/6, châu Âu đã ghi nhận hơn 1.300 trường hợp tử vong vượt mức liên quan đến nắng nóng.

Nhưng trong thời tiết oi bức này, châu Âu lại nổ ra những cuộc tranh cãi gay gắt xung quanh việc có nên lắp điều hòa hay không. Những người phản đối việc lắp điều hòa cho rằng động thái này sẽ làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu và "phá hoại môi trường". Trong khi đó, những người ủng hộ việc lắp điều hòa lại cho rằng nắng nóng đã đe dọa đến sức khỏe của người châu Âu, cần phải phổ biến điều hòa để đối phó với sóng nhiệt.

Sự bất đồng này thậm chí còn leo thang lên cấp độ chính trị, khi nhiều đảng phái cánh tả và cánh hữu ở châu Âu lao vào "cuộc chiến ngôn từ" vì vấn đề này. Điều này khiến cả thế giới cảm thấy khó hiểu: Rốt cuộc tại sao người châu Âu lại cãi nhau vì chuyện lắp điều hòa?

Tuy nhiên, dù những cuộc tranh cãi trong các giới ở châu Âu vẫn chưa hạ nhiệt, nhiều cư dân châu Âu vẫn quyết định mua điều hòa để đối phó với cái nóng gay gắt. 

1. Lắp hay không lắp điều hòa là một vấn đề lập trường chính trị

Hãng tin BBC đưa tin, vấn đề môi trường là nguyên nhân chính gây ra cuộc tranh cãi của người châu Âu. Các nhà bảo vệ môi trường cho rằng việc sử dụng điều hòa sẽ làm tăng nhu cầu điện, thải nhiệt ra khí quyển, từ đó "làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu". Những người ủng hộ điều hòa và phe bảo thủ lại cho rằng bật điều hòa là biện pháp then chốt để duy trì môi trường sống thoải mái và năng suất lao động trong thời tiết oi bức.

Trong đợt sóng nhiệt này, nhiệt độ cao nhất ở nhiều nơi tại Pháp đã vượt mức 40°C. Cơ quan Y tế Công cộng Pháp ngày 28/6 công bố dữ liệu cho thấy chỉ trong 3 ngày từ 24 đến 26/6 đã ghi nhận hơn 1.000 trường hợp tử vong vượt mức, mức tăng càng rõ rệt hơn ở các khu vực có cảnh báo đỏ nắng nóng.

BBC chỉ ra tỷ lệ phổ biến điều hòa ở Pháp khá thấp, chỉ có 25% hộ gia đình lắp đặt điều hòa, thấp hơn mức 50% của Tây Ban Nha và Ý, nhiều bệnh viện và trường học cũng thiếu trang bị điều hòa. Dưới tác động của thời tiết nắng nóng cực đoan, tuần trước Pháp đã có hàng nghìn trường học buộc phải đóng cửa, đông đảo nhân viên y tế cảm thấy bất mãn với điều kiện làm việc.

Tuy nhiên, xung quanh việc người dân có nên lắp điều hòa để chống chọi với cái nóng hay không, nước Pháp lại nổ ra cuộc tranh cãi gay gắt, bất đồng thậm chí leo thang lên cấp độ chính trị. Phe cánh tả và các nhà bảo vệ môi trường Pháp phổ biến phản đối lắp điều hòa, cho rằng hành động này "phá hoại môi trường"; trong khi phe cánh hữu chỉ trích việc "nắng nóng gây tử vong là điều vô lý", chủ trương phổ biến điều hòa trên toàn nước Pháp.

Ví dụ, tờ L'Humanité (Báo Nhân đạo) cánh tả của Pháp tuần trước đã đăng bài bình luận cho rằng điều hòa chỉ nên là "biện pháp cuối cùng", việc lắp đặt và sử dụng điều hòa là "giải pháp được phe cực hữu ưa chuộng". Lãnh đạo đảng cánh tả "Nước Pháp Bất khuất" Jean-Luc Mélenchon cũng phản đối việc phổ biến điều hòa quy mô lớn, ông tuyên bố: "Tuyệt đối không được, lắp điều hòa khắp nơi chỉ làm trầm trọng thêm sự tàn phá."

Lãnh đạo đảng cánh hữu Tập hợp Quốc gia Marine Le Pen lại tuyên bố, nếu đảng Tập hợp Quốc gia cầm quyền, bà sẽ thực hiện "kế hoạch điều hòa quy mô lớn", "bắt đầu từ những nơi tập trung nhóm người dễ bị tổn thương nhất - bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học". Tập hợp Quốc gia chủ trương chính phủ phát hành các khoản vay không lãi suất trị giá 20 tỷ euro để mua sắm 30 đến 40 triệu chiếc điều hòa và vật liệu cách nhiệt.

Một nền kinh tế lớn khác của châu Âu là Đức cũng tồn tại những tranh cãi tương tự, các chính khách cánh tả và đảng Xanh lâu nay vẫn chỉ trích những "tác hại" mà điều hòa mang lại trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu. Nhưng nền tảng dịch vụ thương mại điện tử Verivox ước tính, tỷ lệ hộ gia đình sở hữu điều hòa ở Đức đã tăng từ 13% năm 2023 lên 19% năm 2024, số lượng hộ gia đình quyết định sử dụng điều hòa đang có xu hướng tăng dần.

Ngày 28/6 theo giờ địa phương, truyền thông Đức dẫn số liệu quan trắc sơ bộ của Cơ quan Khí tượng Đức cho biết, ngày hôm đó Đức đo được mức nhiệt 41,7 độ C, liên tiếp ngày thứ ba phá vỡ kỷ lục nhiệt độ cao nhất trong lịch sử nước này.

Đối mặt với mức nắng nóng cực đoan cao kỷ lục, đảng Xanh Đức buộc phải có những nhượng bộ nhất định trong vấn đề điều hòa. Lãnh đạo khối nghị sĩ đảng Xanh tại Quốc hội Liên bang Đức Katharina Dröge mới đây trả lời phỏng vấn Đài truyền hình ARD của Đức đã kêu gọi chính phủ Đức ngay lập tức có biện pháp lắp đặt điều hòa cho các bệnh viện, viện dưỡng lão, nhà trẻ và trường học để đối phó với sóng nhiệt.

Nhưng bà Dröge cũng yêu cầu chính phủ chỉ trợ cấp cho "hệ thống điều hòa năng lượng mặt trời", với lý do phát điện năng lượng mặt trời có thể làm giảm chi phí vận hành điều hòa. Bà cho biết: "Vào mùa hè, các tấm pin mặt trời có thể tạo ra lượng điện rẻ dồi dào. Vì vậy tôi cho rằng, việc kết hợp điều hòa với pin mặt trời là hoàn toàn khả thi."

Đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) cánh hữu lại chỉ trích chính phủ, cáo buộc liên minh cầm quyền và Liên minh châu Âu "vì ý thức hệ mà từ chối lắp điều hòa". Ngày 29, đảng này đã ra tuyên bố ủng hộ việc lắp điều hòa, "Khối nghị sĩ AfD chủ trương xây dựng một cách kinh tế, hiệu quả và nhân đạo, phản đối việc biến người dân thành 'vật tế thần của ý thức hệ'."

Tỷ lệ ủng hộ đảng AfD trong nước Đức đang không ngừng tăng lên, cuộc thăm dò dư luận gần đây do tổ chức YouGov thực hiện cho thấy tỷ lệ ủng hộ toàn quốc của đảng này đã đạt 29%, cao hơn 9 điểm phần trăm so với liên minh cầm quyền.

2. "Tại sao họ lại cãi nhau vì chuyện này?"

Mặc dù châu Âu đang "đánh nhau đầu rơi máu chảy" vì vấn đề điều hòa, nhưng cuộc tranh chấp này lại khiến cả thế giới cảm thấy khó hiểu. Phó Giáo sư về các vấn đề toàn cầu tại Đại học Notre Dame (Mỹ) Alexander Kustov ngày 29 đã đăng bài bình luận trên tờ Wall Street Journal, cho rằng tỷ lệ phổ biến điều hòa ở Mỹ cao hơn nhiều so với châu Âu, người Mỹ không thể hiểu nổi rốt cuộc người châu Âu đang cãi nhau vì điều gì.

Ông chỉ ra nắng nóng cực đoan có thể mang lại những rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe, chỉ tính riêng năm 2022, nắng nóng đã khiến 61.000 người tại châu Âu tử vong, điều này khiến ngày càng nhiều người coi điều hòa là "giải pháp" và là vật dụng thiết yếu.

Kustov cho rằng những lo ngại của phe phản đối điều hòa về vấn đề tiêu thụ năng lượng không phải là không có lý, nhưng vấn đề này có thể được giải quyết thông qua phát triển năng lượng sạch. Ông cho biết 2/3 sản lượng điện của Pháp đến từ năng lượng hạt nhân, phần lớn còn lại cũng đến từ năng lượng các-bon thấp, lượng phát thải các-bon do sử dụng điều hòa vào mùa hè không nghiêm trọng như những người bảo vệ môi trường nói.

Kustov chỉ trích một số chính khách châu Âu thể hiện thái độ "phi lý trí", ông viết: "Trong vấn đề điều hòa, người dân đang phải chịu đựng sự dày vò của cái nóng gay gắt... Bạn không cần phải ủng hộ Le Pen, cũng không cần đồng tình với lập trường của bà ấy về các vấn đề như nhập cư, nhưng buộc phải thừa nhận rằng Le Pen đã đúng trong chuyện điều hòa."

Trang mạng News.com.au của Úc ngày 26 đăng bài viết cho biết, đối với hầu hết người dân Úc, việc bật điều hòa trong thời tiết nóng bức là điều hiển nhiên, nhưng không ai ngờ được vấn đề điều hòa lại gây ra tranh chấp chính trị ở các nước châu Âu như Pháp.

Cuộc tranh chấp điều hòa cũng khiến nhiều người châu Âu cảm thấy bất lực, một cư dân mạng châu Âu đã mua điều hòa tự trào phúng trên mạng xã hội: "Bây giờ tôi là phe cực hữu rồi."

Một số người khác kêu gọi xã hội châu Âu không nên chính trị hóa vấn đề điều hòa, có cư dân mạng nhấn mạnh điều hòa chỉ là thiết bị dùng để làm mát, "đừng ngốc nghếch nữa."

Đối mặt với thời tiết nóng bức khó chịu, ngày càng nhiều người châu Âu vẫn chọn mua điều hòa. Một cư dân mạng Đức chia sẻ trên mạng xã hội, điều hòa tại các cửa hàng địa phương đã bị mua sạch, điều hòa di động hai cục do doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất đặc biệt được ưa chuộng, "trong vòng 100km xung quanh đều đã cháy hàng".

Số liệu hải quan cho thấy, trong 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu điều hòa của Trung Quốc sang ba nước Tây Âu là Pháp, Hà Lan, Bỉ đều tăng gấp đôi so với cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu điều hòa sang các nước Nam và Trung Âu như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức cũng đều đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ hai con số trở lên.

Tờ Die Zeit (Thời báo Đức) cũng thẳng thắn thừa nhận, dưới ánh nắng gay gắt, những luận điểm phản đối điều hòa rất khó được người dân chấp nhận, lời hứa đơn giản là "lắp điều hòa" càng nhận được sự ủng hộ của người dân châu Âu.

3. Các nước châu Âu đối mặt với sự lựa chọn

Truyền hình Tin tức châu Âu (Euronews) đưa tin so với Bắc Mỹ và châu Á, tỷ lệ sử dụng điều hòa ở châu Âu rất thấp, chỉ có khoảng 19% đến 20% hộ gia đình sở hữu điều hòa. Theo số liệu thống kê của Liên minh châu Âu, về mức tiêu thụ điện cho điều hòa, Ý đứng đầu, chiếm hơn 1/3 tổng lượng điện tiêu thụ cho điều hòa của tất cả các quốc gia thành viên EU, tiếp theo là Hy Lạp, Pháp và Tây Ban Nha.

Bài báo cho biết, vấn đề tỷ lệ phổ biến điều hòa ở châu Âu liên quan đến nhiều yếu tố. Một trong những nguyên nhân là trong lịch sử, khí hậu nhiều nước châu Âu khá ôn hòa, nhu cầu đối với điều hòa tương đối hạn chế. Nhà nghiên cứu Vincent Viguiere tại Trung tâm Nghiên cứu Môi trường Quốc tế ở Paris, Pháp cho biết: "Do khí hậu thế kỷ 20 và trước đó, điều hòa không phát huy tác dụng lớn ở hầu hết các vùng tại chính quốc Pháp, mùa hè và mùa đông khi đó đều khá ôn hòa."

Nhưng Viguiere chỉ ra rằng, cùng với biến đổi khí hậu toàn cầu trong những năm gần đây, sóng nhiệt ở châu Âu ngày càng thường xuyên hơn, "tình hình đang thay đổi".

Trong khi đó, thiết kế kiến trúc ở nhiều nước châu Âu cũng làm tăng khó khăn trong việc lắp đặt điều hòa. Nhiều công trình cũ không có đường ống chờ cho điều hòa, một số tòa nhà lịch sử vì nhu cầu bảo vệ mặt tiền, việc lắp đặt cục nóng thường phải được sự đồng ý của chủ sở hữu và sự phê duyệt của cơ quan chức năng thành phố.

Euronews cho biết, sau khi liên tục hứng chịu nắng nóng, các quốc gia châu Âu vốn ít phụ thuộc vào điều hòa trong lịch sử dường như đang đối mặt với sự lựa chọn phức tạp: Liệu có nên chấp nhận điều hòa toàn diện, hay kháng cự điều hòa và tìm kiếm các giải pháp thay thế.

Ban lãnh đạo Liên minh châu Âu đang cố gắng né tránh tranh chấp, không muốn đưa ra bình luận. Người phát ngôn về vấn đề khí hậu của Ủy ban châu Âu (EC) Anna-Kaisa Itkonen ngày 29 đã ra tuyên bố cho biết EC sẽ không bày tỏ lập trường trong "cuộc tranh luận về điều hòa".

Bà Itkonen nói: "Chúng tôi biết rằng hầu hết các tòa nhà dân cư và căn hộ ở EU đều không có điều hòa. Điều hòa không phải là trang bị tiêu chuẩn truyền thống, đặc biệt khi xét đến việc phần lớn nhà ở châu Âu thực tế đều khá cũ kỹ. Về việc ủng hộ hay phản đối điều hòa, chúng tôi không có lập trường rõ ràng, nhưng chúng tôi thực sự coi đây là một lĩnh vực chính sách để xử lý, lĩnh vực này liên quan đến việc cải tạo và hiệu quả năng lượng của các tòa nhà, đồng thời cũng là một phần trong chiến lược nhà ở của chúng tôi."

Bà Itkonen tuyên bố, nhiệm vụ hàng đầu của Ủy ban châu Âu là đảm bảo "quá trình chuyển đổi trung hòa khí hậu một cách hiệu quả và có hiệu lực". Nhưng bà bổ sung rằng, nếu môi trường chính trị thay đổi, không loại trừ khả năng EC sẽ xem xét lại lập trường của mình.

Nguồn: Báo nước ngoài

https://www.yahoo.com/news/politics/articles/air-conditioning-creates-political-divide-135245631.html

https://www.facebook.com/WSJOpinion/posts/air-conditioning-scourge-of-the-french-left-heat-waves-kill-thousands-in-europe-/1467632198738090/

https://www.euronews.com/my-europe/2026/06/26/to-use-air-con-or-not-the-facts-behind-the-politicised-battle-to-stay-cool-in-europe

https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/15/these-eu-countries-are-air-con-addicts-who-consumes-the-most-energy-to-cool-down

https://www.euronews.com/2026/06/28/germany-breaks-heat-record-again

https://www.cleanenergywire.org/news/use-air-conditioning-rise-germany-summers-become-hotter
www.cleanenergywire.org

https://en.yenisafak.com/world/over-1300-excess-deaths-recorded-in-europe-heat-wave-who-chief-3720130

https://www.who.int/europe/news/item/11-06-2026-statement---europe-lost-200-000-people-to-heat-in-4-years-yet-nearly-all-of-them-were-preventable