Chủ Nhật, 2 tháng 8, 2026

Vì sao kinh tế VN tăng trưởng nhưng vẫn khó hút dòng vốn toàn cầu?

Vì sao kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhưng vẫn khó hút dòng vốn toàn cầu?
Trong bài viết dưới đây, BBC cho rằng kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhưng thị trường vốn vẫn kém hấp dẫn vì 6 nguyên nhân chính:
1. Việt Nam tăng trưởng nhanh nhưng thị trường chứng khoán không phản ánh được điều đó, nhất là giá trị tài sản tài chính không tăng tương ứng; thậm chí VanEck Vietnam ETF lại giảm khoảng 15%. Đây chính là nghịch lý mà bài viết muốn nhấn mạnh.

2. Việt Nam vẫn là thị trường cận biên; đây là nguyên nhân quan trọng nhất. Việt Nam chưa được MSCI nâng lên Emerging Market. Hệ quả là hàng nghìn quỹ đầu tư toàn cầu không được phép hoặc không muốn đầu tư. Không phải họ không thích Việt Nam. mà quy định của quỹ không cho phép đầu tư vào Frontier Market. Ví dụ, một quỹ hưu trí Canada trị giá 300 tỷ USD chỉ được phép đầu tư vào Emerging Markets. Vì Việt Nam vẫn Frontier nên quỹ này không thể mua. Đây là rào cản rất lớn.

3. Room ngoại hạn chế. Nhiều doanh nghiệp tốt như FPT, ACB, Vinamilk, REE... nhưng đều kín room. Quỹ nước ngoài muốn mua thêm nhưng không được.

4. Hệ thống giao dịch còn hạn chế, BBC nhấn mạnh đến phương tiện thanh toán, ký quỹ trước giao dịch, cơ sở hạ tầng thị trường... Mặc dù KRX đã cải thiện nhiều nhưng vẫn chưa đạt chuẩn quốc tế.

5. Kiểm soát dòng vốn. Đây cũng là vấn đề lớn. Đồng Việt Nam chưa chuyển đổi tự do. Nhà đầu tư quốc tế luôn đặt câu hỏi: "Tôi đưa 10 tỷ USD vào; sau này tôi có rút ra ngay được không?" Nếu câu trả lời không thật rõ nên họ sẽ rất thận trọng. MSCI đặc biệt quan tâm tiêu chí này.

6. Niềm tin vào hệ thống tài chính. BBC nhắc hai vụ lớn nổi bật trong mấy năm qua là Trương Mỹ Lan với ngân hàng TMCP SCB và sai phạm trái phiếu doanh nghiệp. Điều này làm nhiều quỹ quốc tế lo ngại về công tác quản trị, minh bạch, kiểm toán và bảo vệ cổ đông. Đây cũng là nguyên nhân khiến Việt Nam bị chiết khấu định giá.

Phân tích của BBC có nhiều điểm đúng, tôi rất tán thành. Tuy nhiên, BBC còn thiếu khá nhiều nguyên nhân, theo tôi, có ít nhất 6 nguyên nhân quan trọng chưa được phân tích.

1. Chưa phân biệt FDI và FPI; đây là điểm tôi thấy thiếu nhất. Việt Nam không hề thiếu vốn FDI; thậm chí nhiều năm FDI đăng ký và giải ngân đều đạt mức kỷ lục. Việt Nam thiếu nhất là Foreign Portfolio Investment (FPI). Hai loại vốn hoàn toàn khác nhau.

2. Quy mô doanh nghiệp niêm yết của VN còn nhỏ. MSCI không chỉ nhìn cơ chế, họ còn nhìn Market Cap trong khi Việt Nam có khá ít doanh nghiệp lớn; so với Hàn Quốc, Đài Loan, Ấn Độ, Trung Quốc thì các doanh nghiệp Việt Nam quá nhỏ. Điều này cũng hạn chế dòng vốn.

3. Chất lượng quản trị doanh nghiệp thấp; đây mới là điểm quan trọng. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam công bố thông tin chậm, giao dịch với bên liên quan ít, tính minh bạch chưa cao. Đây là điều nhiều quỹ quốc tế rất quan tâm.

4. Thanh khoản thấp. Nhiều cổ phiếu mỗi ngày chỉ giao dịch vài tỷ đồng. Một quỹ 5 tỷ USD không thể đầu tư với số tiền ít như vậy; khi họ muốn mua, họ có thể đẩy giá lên rất mạnh.

5. Tỷ giá: Việt Nam giữ tỷ giá khá ổn; đây là ưu điểm. Nhưng đồng thời việc chưa tự do chuyển đổi cũng khiến nhiều quỹ e ngại.

6. Khung pháp lý: Điều nhà đầu tư quốc tế quan tâm nhất là quyền tài sản. Không chỉ mở tài khoản để chuyển tiền mà còn giải quyết tranh chấp, trọng tài, phá sản,bảo vệ cổ đông thiểu số, hực thi hợp đồng. Những điều này BBC chưa phân tích sâu.

Tóm lại, theo tôi, vấn đề không phải là "Việt Nam có đáng đầu tư hay không", mà là "Việt Nam đã có một thị trường vốn đạt chuẩn quốc tế hay chưa".

Nền kinh tế Việt Nam đã hội nhập khá sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu, nhưng thị trường tài chính vẫn hội nhập chậm hơn. Vì vậy mới xuất hiện nghịch lý: hàng hóa, nhà máy và vốn FDI đến khá mạnh, trong khi dòng vốn đầu tư danh mục từ các quỹ quốc tế vẫn chưa tương xứng.

Nếu trong vài năm tới Việt Nam hoàn thành các cải cách về nâng hạng thị trường, nới các rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện quản trị doanh nghiệp và tiếp tục củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính, thì khả năng thu hút dòng vốn toàn cầu sẽ cải thiện đáng kể. Khi đó, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế có nhiều cơ hội được phản ánh đầy đủ hơn trên thị trường chứng khoán và trong định giá tài sản tài chính.
------------------

BBC ngày 1/8 - Thị trường chứng khoán Việt Nam không phản ánh đà tăng trưởng mạnh của kinh tế Việt Nam, nhưng nếu ông Tô Lâm biết cách dỡ "bức màn sắt" trong lĩnh vực tài chính, tiềm năng sẽ rất lớn, theo các nhà quan sát.

Theo số liệu của Cục Thống kê, GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 5.026 USD, tăng từ mức khoảng 3.550 USD của năm 2020.

Như vậy, trong 5 năm qua, GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng gần 40%, theo tính toán của Barron's, một trang tin tài chính của Mỹ.

Xuất khẩu của Việt Nam trong 5 năm qua tăng 60%, bất chấp thuế quan của Mỹ, và hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo chiến lược "Trung Quốc+1".

Theo chiến lược này, nhiều doanh nghiệp quốc tế đã chuyển hoặc mở rộng một phần hoạt động sản xuất sang Việt Nam thay vì chỉ đặt nhà máy ở Trung Quốc, giúp Việt Nam thu hút thêm vốn đầu tư, tăng xuất khẩu và tạo việc làm.

Chẳng hạn, Apple vẫn sản xuất phần lớn ở Trung Quốc nhưng đã mở rộng sản xuất AirPods, iPad, MacBook tại Việt Nam.

Samsung Electronics đầu tư hàng chục tỷ đô la vào Việt Nam và biến Việt Nam thành cứ điểm sản xuất điện thoại lớn.

Các nhà cung ứng của Nike và Adidas cũng chuyển nhiều đơn hàng sang Việt Nam.

Mặc dù kinh tế Việt Nam tăng trưởng rất mạnh, nhưng giá trị của quỹ đầu tư VanEck Vietnam ETF – quỹ đại diện cho cổ phiếu Việt Nam – lại giảm 15% trong cùng khoảng thời gian, theo Barron's.

VanEck Vietnam ETF là một quỹ niêm yết ở Mỹ, đầu tư vào các cổ phiếu Việt Nam hoặc doanh nghiệp có hoạt động lớn tại Việt Nam.

Nguyên nhân giá trị quỹ này giảm được cho là do giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài và hệ thống giao dịch, thanh toán còn lạc hậu ở Việt Nam, khiến quốc gia hơn 102 triệu dân này vẫn bị xếp vào nhóm thị trường cận biên, nằm ngoài tầm đầu tư của phần lớn các quỹ đầu tư toàn cầu.

Ưu tiên của ông Tô Lâm


Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài nhận định rằng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang muốn thay đổi thực trạng nói trên.

Về hạ tầng, năm ngoái ông Tô Lâm đã tăng đầu tư công thêm 40%, lên khoảng 36 tỷ USD mỗi năm, đồng thời đặt mục tiêu huy động từ khu vực tư nhân số vốn gấp đôi mức này.

Số liệu do chính phủ Việt Nam công bố nêu kế hoạch đầu tư công năm 2026 vượt 1 triệu tỷ đồng (khoảng 39–40 tỷ USD), cho thấy quy mô chi đầu tư công đã tăng mạnh.

Cục Thống kê cũng cho biết chi ngân sách nhà nước năm 2025 tăng 31,2% so với năm trước, phản ánh xu hướng mở rộng chi tiêu công.

Bên cạnh đó, chính phủ Việt Nam liên tục ban hành các chỉ đạo và chính sách hỗ trợ, trong đó có Quyết định số 1728/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Thủ tướng về phát triển thị trường tài chính, nhằm hướng tới "một cấu trúc thị trường tài chính cân bằng hơn và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng".

Nhưng ưu tiên lớn hơn của ông Tô Lâm vẫn là thu hút lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để phát triển cảng biển, đường sắt và các trung tâm dữ liệu, theo các nhà quan sát.

Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam chuyển mình từ một "con hổ đang phát triển" của châu Á thành nền kinh tế phát triển, trang Barron's nhận định.

"Việt Nam chưa bao giờ hấp dẫn như hiện nay trong suốt sự nghiệp của tôi," ông Johannes Loefstrand, quản lý Quỹ Frontier Markets của T. Rowe Price, được Barron's trích lời.

'Bức màn sắt'

Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt một cột mốc quan trọng vào tháng Chín khi FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi hạng hai, sau khi Việt Nam chấm dứt yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải ký quỹ trước khi giao dịch cùng một số cải cách khác.

Tuy nhiên, theo ông Loefstrand, việc được MSCI, tổ chức có ảnh hưởng lớn hơn, nâng hạng có thể phải chờ đến khoảng năm 2030.

Các chuyên gia nước ngoài nhận định rằng nhiều doanh nghiệp Việt Nam có nền tảng tốt nhưng cổ phiếu đang giao dịch ở mức thấp so với tiềm năng.

Bất chấp thực tế, nhiều vấn đề quan trọng vẫn chưa được giải quyết.

Một trong số đó là giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Điều này đồng nghĩa nhiều quỹ đầu tư quốc tế không thể mua thêm cổ phiếu khi "room ngoại" đã kín, ngay cả khi họ muốn tăng tỷ trọng đầu tư vào Việt Nam.

Thách thức lớn hơn nằm ở các biện pháp kiểm soát dòng vốn và việc đồng Việt Nam chưa được tự do chuyển đổi hoàn toàn.

Đây cũng là những tiêu chí được các tổ chức xếp hạng thị trường như MSCI và FTSE Russell xem xét khi đánh giá khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài đối với một thị trường chứng khoán.

Nền tảng tài chính mà ông Tô Lâm và các cộng sự đang kế thừa cũng không thực sự vững chắc, theo các chuyên gia.

Dư âm của vụ án năm 2024, trong đó bà Trương Mỹ Lan bị kết án vì chiếm đoạt 12,4 tỷ USD từ ngân hàng do bà kiểm soát, vẫn còn rất lớn.

Ngoài ra, năm ngoái, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện ba ngân hàng đã sử dụng không đúng mục đích nguồn vốn huy động từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Để khắc phục những hạn chế này, Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) với một khuôn khổ pháp lý và cơ chế vận hành riêng nhằm thu hút các định chế tài chính quốc tế.

Các chuyên gia nước ngoài nhận định rằng trung tâm này được thiết kế để cung cấp cho các tổ chức tài chính quốc tế khuôn khổ pháp lý, cơ chế giải quyết tranh chấp và các quy tắc hoạt động rõ ràng mà họ mong đợi.

Được thành lập từ năm ngoái, VIFC vẫn đang trong giai đoạn xây dựng.

Trong khi đó, cổ phiếu Việt Nam đã giảm 9% từ đầu năm, một phần nguyên nhân được cho là do chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn của ông Tô Lâm làm hạn chế thanh khoản, theo một số chuyên gia tài chính.

Điểm hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài ở Việt Nam là khả năng thay thế cho nhóm cổ phiếu AI có định giá cao, nhờ các doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực ngân hàng, bán lẻ và thép được kỳ vọng hưởng lợi từ đà tăng trưởng của nền kinh tế khoảng 8%.

Chỉ có điều, các nhà đầu tư trên khắp thế giới vẫn chưa thể dễ dàng mua được.

Nếu ông Tô Lâm có thể dỡ bỏ "bức màn sắt" trong lĩnh vực tài chính của Việt Nam, tiềm năng tăng trưởng sẽ rất lớn, theo Barron's.

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cgmk2l3jp07o

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét