(2) Người trẻ Hàn Quốc và "Bản đồ ăn mày"

Người trẻ Hàn Quốc và "Bản đồ ăn mày"

Phần 2: Vì sao một quốc gia có GDP bình quân hơn 36.000 USD nhưng người trẻ vẫn "nghèo"?

Nhìn vào các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, Hàn Quốc dường như là một quốc gia mà rất nhiều nước đang phát triển mơ ước.

Năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 1,87 nghìn tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt 36.227 USD. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo năm 2026 con số này sẽ tiếp tục tăng lên khoảng 37.400 USD.

Hàn Quốc là nền kinh tế lớn thứ tư châu Á, dẫn đầu thế giới trong nhiều ngành công nghiệp như bán dẫn, ô tô, đóng tàu, hóa chất và điện tử.

Nếu chỉ nhìn những con số ấy, thật khó hiểu vì sao giới trẻ nước này lại phải tính toán từng bữa ăn vài nghìn won.

Nhưng cũng giống như nhiều quốc gia phát triển khác, GDP bình quân đầu người chỉ phản ánh quy mô của nền kinh tế, chứ không phản ánh đầy đủ mức sống của từng nhóm dân cư. Đằng sau những con số ấn tượng ấy là một thực tế rất khác.

1. Lương không thấp, nhưng cơ hội việc làm ngày càng ít

Trên giấy tờ, tiền lương ở Hàn Quốc không hề thấp.

Từ năm 2026, mức lương tối thiểu được nâng lên 10.320 won mỗi giờ. Nếu làm đủ thời gian tiêu chuẩn 209 giờ/tháng, người lao động có thể nhận khoảng 2,16 triệu won.

Theo Bộ Lao động Hàn Quốc, mức lương danh nghĩa bình quân của người lao động Hàn Quốc vào khoảng 3,98 triệu won mỗi tháng, tương đương khoảng 73 triệu đồng Việt Nam (theo tỷ giá khoảng 18,4 đồng/1 won). Tuy nhiên, đây chỉ là mức lương bình quân của toàn bộ người lao động, bao gồm cả những người có thu nhập rất cao. Đối với thanh niên mới ra trường hoặc mới đi làm, mức lương khởi điểm phổ biến chỉ khoảng 2–3 triệu won/tháng.

Dù sao đó vẫn là những con số khá hấp dẫn.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ không phải ai cũng có việc làm ổn định để nhận mức lương ấy.

Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của thanh niên từ 15–29 tuổi chỉ còn khoảng 47,2%; tỷ lệ có việc làm giảm xuống 43,8%, trong khi số thanh niên có việc làm giảm hơn 250.000 người chỉ trong một năm.

Nếu tính cả những người đã nản lòng, ngừng tìm việc hoặc chỉ có việc làm bán thời gian nhưng vẫn muốn làm nhiều giờ hơn, thì tỷ lệ thất nghiệp mở rộng của thanh niên lên tới 16,6%.

Nói cách khác, cứ sáu người trẻ thì có khoảng một người không tìm được việc làm như mong muốn.

Thêm nữa, con số thu nhập này không phản ánh mức sống thực tế của người trẻ. Một mặt, đây là mức bình quân của toàn bộ người lao động; mặt khác, chi phí sinh hoạt tại Hàn Quốc, đặc biệt là nhà ở và ăn uống tại Seoul, cũng thuộc nhóm cao nhất châu Á. Vì vậy, thu nhập danh nghĩa cao không đồng nghĩa với khả năng tích lũy cao.

2. Có bằng đại học cũng chưa chắc tìm được việc

Trong nhiều thập niên, người Hàn Quốc tin rằng học đại học là con đường chắc chắn để có tương lai.

Ngày nay, niềm tin ấy đang lung lay. Quý II năm 2026, Hàn Quốc có khoảng 481.000 người thất nghiệp có trình độ cao đẳng hoặc đại học trở lên. Trong số này, gần hai phần ba thuộc nhóm tuổi 20 và 30.

Đáng lo ngại hơn, gần một nửa số thanh niên đã tốt nghiệp nhưng chưa có việc làm phải thất nghiệp trên một năm, tương đương hơn 600.000 người. Khoảng 20% thậm chí thất nghiệp trên ba năm.

Một khảo sát khác cho thấy thanh niên Hàn Quốc phải mất trung bình 11,2 tháng mới tìm được công việc hưởng lương đầu tiên sau khi tốt nghiệp. Điều đó có nghĩa là nhiều người phải sống gần một năm mà không có thu nhập ổn định ngay sau khi rời giảng đường.

3. Có việc rồi cũng không dễ sống

Ngay cả khi tìm được việc, cuộc sống của người trẻ Hàn Quốc vẫn không hề dễ dàng. Mức lương khởi điểm phổ biến chỉ khoảng 2–3 triệu won mỗi tháng, trong khi thời gian gắn bó với công việc đầu tiên trung bình chỉ khoảng 18 tháng.

Gần một nửa số người nghỉ việc cho biết nguyên nhân chính là mức lương thấp, điều kiện làm việc không phù hợp hoặc thời gian lao động quá dài.

Một hiện tượng mới xuất hiện trên thị trường lao động Hàn Quốc là khái niệm "junggo sinip", có thể hiểu là "tân binh cũ". Đó là những người đã đi làm một thời gian nhưng phải bỏ việc và quay trở lại thị trường lao động để cạnh tranh như những sinh viên mới tốt nghiệp. Khái niệm này phản ánh một thực tế: có việc làm không còn đồng nghĩa với sự ổn định như trước.

4. Mua nhà gần như là giấc mơ xa vời

Nếu việc làm đã khó thì nhà ở còn khó hơn. Đến tháng 7/2026, giá trung bình một căn hộ tại Seoul đã lên gần 1,6 tỷ won, tương đương khoảng 29,5 tỷ đồng Việt Nam.

Đặc biệt, Hàn Quốc còn có chế độ thuê nhà rất đặc biệt gọi là Jeonse. Theo hình thức này, người thuê không phải trả tiền thuê hàng tháng mà phải nộp trước cho chủ nhà một khoản tiền đặt cọc rất lớn, sau khi hết hợp đồng sẽ được hoàn lại.

Nghe có vẻ thuận lợi. Nhưng hiện nay, khoản tiền đặt cọc trung bình cho một căn hộ ở Seoul đã vượt 700 triệu won. Đối với phần lớn người trẻ mới đi làm, đây là một khoản tiền gần như không thể tích lũy được. Nếu chỉ sống bằng mức lương tối thiểu và không tiêu một đồng nào, họ cũng phải mất gần 30 năm mới gom đủ số tiền ấy.

Chính vì vậy, rất nhiều thanh niên buộc phải sống trong những goshiwon (ký túc xá hoặc phòng trọ siêu nhỏ).

Có những căn phòng chỉ rộng chưa đầy 3 m², vừa đủ đặt một chiếc giường đơn và một chiếc bàn học. Người nằm phải duỗi chân luồn xuống gầm bàn, đầu hoặc chân luôn chạm vào tường.

Không ít người gọi đó là "chiếc hộp để ngủ" hơn là một căn phòng.

5. Nợ ngày càng nhiều, trong khi tài sản vẫn rất ít

Nhà ở không mua nổi, nhưng nợ lại tăng rất nhanh. Trong giai đoạn 2013–2025, khoản vay bình quân của các hộ gia đình có chủ hộ ở độ tuổi 20 tăng từ khoảng 16 triệu won lên hơn 30 triệu won.

Đối với nhóm tuổi 30, mức nợ tăng từ khoảng 54 triệu won lên trên 102 triệu won. Chỉ sau 12 năm, quy mô nợ của hai nhóm tuổi này gần như tăng gấp đôi. Nói cách khác, nhiều người trẻ chưa kịp tích lũy tài sản đã phải gánh trên vai một khoản nợ khá lớn.

6. Ngay cả bữa ăn cũng trở thành gánh nặng

Áp lực cuối cùng, nhưng hiện hữu mỗi ngày, chính là chi phí ăn uống. Trong năm 2026, giá gạo, thịt lợn và nhiều loại thực phẩm tại Hàn Quốc đều tăng mạnh. Theo truyền thông Hàn Quốc, giá một bữa trưa bình thường tại ba khu văn phòng lớn nhất Seoul – Gwanghwamun, Yeouido và Gangnam – đã lên tới khoảng 14.600 won. Với mức lương tối thiểu hiện nay, một người lao động phải làm việc khoảng 1 giờ 25 phút mới đủ tiền mua một suất ăn trưa bình thường.

Một chỉ tiêu đáng chú ý khác là hệ số Engel – tỷ trọng chi tiêu cho thực phẩm trong tổng chi tiêu của hộ gia đình. Thông thường, khi thu nhập tăng, tỷ lệ chi cho ăn uống sẽ giảm xuống.

Nhưng năm 2025, hệ số Engel của Hàn Quốc đã vượt 30%, lần đầu tiên trong hơn ba thập niên. Điều đó có nghĩa là cứ 100 won chi tiêu thì có hơn 30 won dành cho thực phẩm và ăn uống, cho thấy áp lực sinh hoạt đang gia tăng đáng kể.

7. Hai cuốn sổ của nền kinh tế Hàn Quốc

Khoảng hơn mười năm trước, giới trẻ Hàn Quốc bắt đầu phổ biến cụm từ "Hell Joseon" (Địa ngục Triều Tiên) để châm biếm cuộc sống đầy áp lực với cạnh tranh việc làm khốc liệt, giá nhà quá cao và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Đến nay, khi GDP bình quân đầu người đã tăng thêm hàng nghìn USD, cụm từ ấy vẫn chưa biến mất.

Có thể nói, Hàn Quốc đang tồn tại hai cuốn sổ kế toán hoàn toàn khác nhau.

Cuốn sổ thứ nhất là của nền kinh tế quốc gia.

Ở đó ghi những con số rất đẹp: GDP bình quân đầu người trên 36.000 USD, xuất khẩu chip bán dẫn tăng mạnh, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới, dự báo tăng trưởng được nâng lên.

Nhưng cuốn sổ thứ hai là của người trẻ.

Trong cuốn sổ ấy là những dòng chữ rất khác: thất nghiệp kéo dài, việc làm bấp bênh, giá nhà vượt quá khả năng chi trả, nợ hộ gia đình tăng nhanh và chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ.

Cuốn sổ thứ nhất cho thấy Hàn Quốc vẫn là một quốc gia giàu có.

Nhưng cuốn sổ thứ hai mới quyết định hôm nay người trẻ có dám tiêu tiền hay không.

Khi một bữa cơm bình thường đã phải đổi bằng hơn một giờ lao động, thì việc tiết kiệm từng vài nghìn won không còn là sự keo kiệt, mà trở thành một lựa chọn kinh tế hợp lý.

Và chính từ thực tế ấy, lối sống "Bản đồ ăn mày", "Phòng ăn mày" hay phong trào Jjantech không còn là những câu chuyện hài hước trên mạng xã hội, mà là biểu hiện của một thế hệ đang cố gắng thích nghi với một nền kinh tế phát triển nhưng chi phí sống ngày càng vượt xa tốc độ cải thiện thu nhập.