Trung Quốc thông báo: Đồng chí Chu Dung Cơ từ trần, hưởng thọ 98 tuổi
Chu Dung Cơ là một Thủ tướng rất tài năng của Trung Quốc, một trong những kiến trúc sư quan trọng và kiệt xuất của quá trình cải cách kinh tế Trung Quốc. Ông cũng là người được rất nhiều quan chức và người dân Việt Nam biết đến và yêu mến.
Hai nước tuy có những khác biệt rất lớn, nhưng trong giai đoạn chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập, rất nhiều vấn đề mà Trung Quốc phải giải quyết cũng là những vấn đề Việt Nam đang chập chững bắt đầu giải quyết. Nhờ học được kinh nghiệm Trung Quốc, Việt Nam cũng đạt được những thành tựu rất quan trọng trong khoảng thời gian 1990–2006.
Đọc phần mô tả sự nghiệp của ông Chu Dung Cơ dưới đây, chúng ta thấy hàng loạt cải cách mà ông trực tiếp chủ trì như cải cách tài chính – thuế; phân định lại quan hệ tài chính giữa trung ương và địa phương; cải cách ngân hàng và Ngân hàng Trung ương; cải cách doanh nghiệp nhà nước; cải cách nhà ở; cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội; cải cách đầu tư; mở cửa đối ngoại; và đưa Trung Quốc gia nhập WTO... Đây cũng đều là những vấn đề Việt Nam phải từng bước giải quyết trong 15 năm đầu của quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường và mở cửa, đặc biệt trong giai đoạn 1990–2006.
Đọc thông báo này, tôi thấy thú vị là Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Trung Quốc có Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, trong khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam (trước đó cũng là Ủy ban Kế hoạch Nhà nước) cũng có Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân. Tôi đã công tác nhiều năm ở Vụ này, sau đó cũng nghỉ hưu từ Vụ.
Một chi tiết sau cũng khá thú vị
Ông Chu Dung Cơ học kinh tế cơ điện rồi công tác ở Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân từ những năm 1950, sau đó đi lên qua Ủy ban Kinh tế Nhà nước, rồi trở thành lãnh đạo Thượng Hải, Phó Thủ tướng, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và cuối cùng là Thủ tướng.
Nói cách khác, ông có một con đường nghề nghiệp khá điển hình của một nhà kinh tế – kỹ trị gia đi lên từ cơ quan kế hoạch, chứ không phải một chính trị gia thuần túy. Có lẽ cũng vì vậy mà ông đặc biệt mạnh về điều hành kinh tế vĩ mô, tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước và cải cách thể chế.
Ở Việt Nam cũng có một người có con đường rất giống như thế, đó là ông Phan Văn Khải.
Ông Khải sinh ra ở Củ Chi, tp HCM, học kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov ở Moskva (Liên Xô) cho đến năm 1965. Về nước, ông vào công tác tại Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, từ cán bộ, phó phòng rồi trưởng phòng của Vụ Tổng hợp chúng tôi.
Sau năm 1975, ông về miền Nam công tác, làm Phó Bí thư Thành ủy, rồi Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 1989, ông Khải ra Hà Nội làm Phó Thủ tướng, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, sau đó làm Phó Thủ tướng thường trực rồi Thủ tướng Chính phủ.
Con đường đi lên của ông Khải có nhiều nét rất tương đồng với Chu Dung Cơ: đều xuất thân từ công tác kinh tế và kế hoạch, từng trực tiếp làm công việc tổng hợp kinh tế quốc dân, sau đó đi qua quản lý địa phương, cơ quan kinh tế trung ương và cuối cùng trở thành người đứng đầu Chính phủ. Vì vậy, ông Khải cũng đặc biệt mạnh về điều hành kinh tế vĩ mô, tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước và cải cách thể chế.
Còn tôi thì có một câu chuyện nhỏ cũng khá thú vị.
Hồi học xong tiến sĩ ở Pháp, về nước, tôi chán con đường nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách mãi chẳng ai nghe, nên quyết định chuyển sang làm việc tại Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, với mong muốn có thể trực tiếp xây dựng chính sách, kế hoạch, chiến lược và được tự mình tổ chức, điều hành việc thực hiện chúng trong thực tế theo quan niệm của mình.
Tình cờ, tôi được xếp chỗ ngồi đúng chỗ mà ông Khải trước đây đã từng ngồi.
Vậy là cùng một cái ghế xuất phát. Chỉ có điều ông Khải ngồi cái ghế ấy rồi đi đến tận vị trí Thủ tướng, còn tôi chắc là đến cuối đời mới ngồi được cái ghế này, nên chưa kịp thăng chức thì đã đến tuổi nghỉ hưu (trước khi nghỉ hưu còn bỏ việc đi làm chuyên gia cho Lào rồi bỏ sang châu Âu sống gần chục năm).😀😀😀
Đọc thông báo dưới đây để thấy phong cách đánh giá cán bộ, nhất là khi họ từ trần, của Đảng và Nhà nước Trung Quốc, rất cụ thể và chi tiết, vừa thể hiện được tình cảm, vừa trân trọng, ghi nhớ công lao của các cán bộ. Tôi thích cách viết này của Trung Quốc.
Tôi còn nhớ đã từng được đọc một thông báo của Trung Quốc như sau: Đảng cộng sản Trung Quốc, Chính phủ và Quân ủy trung ương chia buồn về một nhà lãnh đạo vừa qua đời, trong đó có những đánh giá cực cao: "Nhà cách mạng vĩ đại của giai cấp vô sản, nhà chính trị, nhà quân sự kiệt xuất. Người luôn kiên định chủ nghĩa Mác, người lãnh đạo tuyệt vời của Quốc gia và Đảng. Cả một đời cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập của đất nước, giải phóng nhân dân, lãnh đạo sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng và cải cách, vì dân giàu nước mạnh, chủ nghĩa xã hội hài hòa, dân chủ, văn minh, làm ra cống hiến không thể xóa nhòa, được toàn đảng toàn quân và toàn thể nhân dân các dân tộc trong cả nước kính yêu".
Dưới đây là thông báo về ông Chu Dung Cơ.
Theo Tân Hoa Xã, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Ủy ban Toàn quốc Hội nghị Thương lượng Chính trị Nhân dân Trung Quốc đau buồn cáo phó:
Đồng chí Chu Dung Cơ, đảng viên kiệt xuất của Đảng Cộng sản Trung Quốc, chiến sĩ cộng sản trung thành đã qua nhiều thử thách, nhà cách mạng, nhà chính trị vô sản kiệt xuất, nhà lãnh đạo lỗi lạc của Đảng và Nhà nước, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIV và XV, nguyên Thủ tướng Quốc vụ viện, do bệnh nặng dù đã được nỗ lực cứu chữa nhưng không qua khỏi, đã từ trần vào lúc 11 giờ 06 phút ngày 12 tháng 8 năm 2026 tại Bắc Kinh, hưởng thọ 98 tuổi.
Di ảnh Đồng chí Chu Dung Cơ - Tân Hoa Xã
Đồng chí Chu Dung Cơ sinh tháng 10 năm 1928, người Trường Sa, Hồ Nam. Tháng 12 năm 1948 tham gia công tác cách mạng, tháng 10 năm 1949 gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ thời thanh thiếu niên, đồng chí đã tha thiết yêu tổ quốc, chăm chỉ hiếu học, vươn lên tiến bộ, chí hướng phụng sự đất nước. Từ năm 1947 đến năm 1951, học chuyên ngành Chế tạo Máy điện tại Khoa Cơ điện Đại học Thanh Hoa và tham gia "Liên minh Thanh niên Tân Dân chủ".
Từ năm 1951 đến năm 1952, làm Phó Chủ nhiệm Phòng Kế hoạch Sản xuất thuộc Vụ Kế hoạch Bộ Công nghiệp Đông Bắc. Từ năm 1952 đến năm 1958, lần lượt kinh qua các chức vụ Trưởng nhóm Nhiên liệu Động lực, Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Phó Trưởng phòng Văn phòng Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Phó Trưởng phòng Tổng hợp Vụ Cơ khí Ủy ban Kế hoạch Nhà nước.
Từ năm 1958 đến năm 1969, lần lượt là Giáo viên Trường Bổ túc Cán bộ Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Kỹ sư Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân.
Từ năm 1970 đến năm 1975, bị đưa xuống lao động tại Trường Cán bộ "Mùng 7 tháng 5" của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Từ năm 1975 đến năm 1979, lần lượt làm Phó Chủ nhiệm Văn phòng, Phó Kỹ sư trưởng Công ty Bưu điện Lực lượng Dẫn dầu Bộ Công nghiệp Dầu khí, Chủ nhiệm Phòng thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Công nghiệp Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc.
Từ năm 1979 đến năm 1983, lần lượt làm Trưởng phòng Vụ Nhiên liệu Động lực, Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Vụ trưởng Vụ Cải tiến Kỹ thuật thuộc Ủy ban Kinh tế Nhà nước, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Nhà nước. Từ năm 1983 đến năm 1987, lần lượt làm Phó Chủ nhiệm, Ủy viên Ban Cán sự Đảng Ủy ban Kinh tế Nhà nước, Phó Chủ nhiệm, Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Ủy ban Kinh tế Nhà nước.
Từ năm 1987 đến năm 1991, lần lượt làm Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch thành phố, Bí thư Thành ủy Thượng Hải. Đồng chí đề xuất Thượng Hải cần điều chỉnh cơ cấu công nghiệp, tái tổ chức lợi thế phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, đi theo con đường phát triển kinh tế hướng ngoại, thúc đẩy việc khai phá và mở cửa, đưa Phố Đông bước vào giai đoạn khởi động thực chất, tạo nền tảng vững chắc cho việc cải cách mở cửa và phát triển hơn nữa của Thượng Hải.
Năm 1991, đồng chí Chu Dung Cơ làm Phó Thủ tướng Quốc vụ viện kiêm Chủ nhiệm, Bí thư Ban Cán sự Đảng Văn phòng Sản xuất Quốc vụ viện, kiêm Chủ nhiệm, Bí thư Ban Cán sự Đảng Văn phòng Kinh tế Thương mại Quốc vụ viện, phụ trách các công tác điện cơ, năng lượng, giao thông đường sắt, luyện kim, hóa chất, công nghiệp nhẹ, dệt may.
Tháng 10 năm 1992, đồng chí Chu Dung Cơ được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 1 khóa XIV CCP, phụ trách công tác thường trực của Quốc vụ viện. Tháng 6 năm 1993, kiêm nhiệm Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.
Đồng chí tích cực tuyên truyền và quán triệt tinh thần các bài nói chuyện ở miền Nam của đồng chí Đặng Tiểu Bình, quán triệt thực hiện tinh thần Đại hội XIV của Đảng, tập trung thúc đẩy cải cách mở cửa và xây dựng hiện đại hóa. Tổ chức triển khai xử lý "nợ dây chuyền", đứng trên gốc rễ giải quyết tận gốc, tăng cường sức sống kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu đề ra tư duy và biện pháp tăng cường, cải thiện điều tiết vĩ mô, thống nhất hơn nữa nhận thức, làm nhiều công việc rất có hiệu quả nhằm đảo ngược tình trạng kinh tế phát triển quá nóng, kiềm chế lạm phát, thực hiện "hạ cánh mềm". Tập trung chỉnh đốn trật tự tài chính thuế, nghiêm trị kỷ luật tài chính kinh tế, tăng cường quản lý thu thuế, đẩy nhanh cải cách tài chính thuế, hoàn thiện hệ thống điều tiết tài chính. Thúc đẩy cải cách giá lương thực và thể chế mua bán lương thực, thiết lập thể chế mua bán lương thực đáp ứng yêu cầu của kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở tự nguyện của nông dân thực hiện khoán hộ sản xuất lương thực quy mô lớn, phát triển kinh doanh quy mô thích hợp.
Tháng 9 năm 1997, đồng chí Chu Dung Cơ tái ứng cử làm Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 1 khóa XV CCP. Tháng 3 năm 1998, tại Kỳ họp thứ nhất Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa IX, đồng chí được bổ nhiệm làm Thủ tướng Quốc vụ viện, sau đó đảm nhiệm Bí thư Ban Cán sự Đảng Quốc vụ viện.
Đối mặt với tác động của khủng hoảng tài chính châu Á và thiên tai lũ lụt đặc biệt lớn trong nước, đồng chí đã theo sự an bài của Trung ương Đảng, chuyển từ thực hiện chính sách tài chính, tiền tệ thắt chặt thích đáng sang thực hiện chính sách tài chính tích cực và chính sách tiền tệ vững chắc, tập trung mở rộng cầu nội địa, chiều sâu cải cách các lĩnh vực trọng điểm, duy trì kinh tế tăng trưởng ổn định, nhanh chóng. Điều chỉnh toàn diện cơ cấu ngành nghề, cơ cấu khu vực và cơ cấu thành thị - nông thôn, nỗ lực phát triển ngành công nghệ cao đặc biệt là ngành thông tin, tích cực hỗ trợ ngành dịch vụ hiện đại đẩy nhanh phát triển, tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả tăng trưởng kinh tế.
Đặt việc giải quyết vấn đề "tam nông" ở vị trí nổi bật, thúc đẩy điều chỉnh cơ cấu nông nghiệp tùy theo điều kiện địa phương, tăng cường phát triển xóa đói giảm nghèo ở nông thôn, thúc đẩy thành thị và nông thôn phát triển hài hòa. Áp dụng một loạt chính sách biện pháp mở rộng mở cửa đối ngoại, khuyến khích xuất khẩu, kiên trì giữ đồng Nhân dân tệ không phá giá, thực hiện chiến lược đa dạng hóa thị trường và chiến lược lấy chất lượng làm gốc, tích cực thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tận dụng tốt hơn hai thị trường và hai nguồn lực trong nước lẫn quốc tế, kiên quyết giữ gìn sự phồn vinh ổn định của Trung tâm Tài chính Quốc tế Hồng Kông.
Tăng cường sức mạnh bảo vệ và xây dựng môi trường sinh thái, tăng cường quản lý đối với tài nguyên đất đai, khoáng sản, tập trung lực lượng tiến hành xử lý ô nhiễm tại các lưu vực, khu vực trọng điểm. Thiết lập chế độ bảo đảm đời sống cơ bản cho công nhân mất việc làm ở doanh nghiệp nhà nước, bảo hiểm thất nghiệp, chế độ bảo đảm đời sống tối thiểu cho cư dân đô thị, dốc sức giải quyết các vấn đề nợ lương công nhân, tái giải quyết việc làm cho công nhân mất việc. Liên tục chuyển đổi chức năng chính phủ, thúc đẩy cải cách cơ quan chính phủ, tập trung tăng cường tự xây dựng chính phủ.
Sau khi đảm nhiệm Thủ tướng Quốc vụ viện, đồng chí Chu Dung Cơ còn lần lượt kiêm nhiệm Chủ nhiệm Ủy ban Chuyên trách Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách Thể chế Kinh tế Nhà nước, Trưởng Ban Lãnh đạo Giáo dục Khoa học Công nghệ Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Xây dựng Công trình Tam Hiệp Quốc vụ viện, Chủ nhiệm Ủy ban Động viên Quốc phòng Nhà nước, Trưởng Ban Lãnh đạo Phát triển Đại Tây Bắc Quốc vụ viện, v.v., dốc nhiều tâm huyết trong các lĩnh vực cải cách thể chế kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục, phát triển Đại Tây Bắc, công nghiệp quốc phòng.
Trong thời gian đồng chí Chu Dung Cơ đảm nhiệm Phó Thủ tướng Quốc vụ viện và Thủ tướng Quốc vụ viện, Trung Quốc đang ở trong thời kỳ then chốt chuyển đổi từ thể chế kinh tế kế hoạch sang thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Dưới sự lãnh đạo kiên cường của Trung ương Đảng lấy đồng chí Giang Trạch Dân làm hạt nhân, đồng chí đã chủ trì cải cách thể chế tài chính thuế, thực hiện toàn diện cải cách thuế lớn với hạt nhân là gánh nặng thuế công bằng và đơn giản hóa chế độ thuế, thực hiện thể chế tài chính phân thuế trên cơ sở phân định hợp lý thẩm quyền giữa trung ương và địa phương, tiến hành thí điểm cải cách phí thuế nông thôn.
Đồng chí tích cực thúc đẩy cải cách thể chế tài chính, quy phạm hơn nữa chức năng của Ngân hàng Trung ương, đi sâu cải cách ngân hàng thương mại, chế độ ngoại hối, thị trường chứng khoán tương lai, thúc đẩy thiết lập hệ thống thị trường tài chính thống nhất mở cửa, cạnh tranh có trật tự, quản lý nghiêm ngặt trong cả nước.
Đồng chí coi cải cách doanh nghiệp nhà nước là khâu trung tâm của cải cách thể chế kinh tế, theo yêu cầu "quyền sở hữu rõ ràng, quyền hạn trách nhiệm xác định, tách biệt chính quyền và doanh nghiệp, quản lý khoa học", đẩy nhanh xây dựng chế độ doanh nghiệp hiện đại, điều chỉnh bố cục kinh tế nhà nước và cải tổ doanh nghiệp nhà nước về mặt chiến lược, nhấn mạnh phải bằng mọi cách thúc đẩy giải quyết việc làm lại cho người thất nghiệp mất việc, tăng cường xây dựng hệ thống bảo đảm xã hội.
Đồng chí thúc đẩy cải cách chế độ nhà ở, từng bước thực hiện tiền tệ hóa phân phối nhà ở, thiết lập và hoàn thiện hệ thống cung cấp nhà ở đô thị đa tầng nấc với nhà ở giá rẻ làm chủ thể. Đồng chí liên tục đi sâu cải cách thể chế lưu thông lương thực, đẩy mạnh thu mua toàn bộ lương thực dư thừa của nông dân theo giá bảo hộ, doanh nghiệp thu mua bán lương thực nhà nước bán ra thuận giá, vốn thu mua lương thực thực hiện vận hành khép kín, từng bước nới lỏng thị trường và giá thu mua lương thực ở các vùng tiêu thụ chính.
Đồng chí còn chủ trì thực hiện một loạt cải cách lớn như thể chế bảo đảm xã hội, thể chế y tế vệ sinh, thể chế đầu tư, thúc đẩy thiết lập khung cơ bản của thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, chủ trì hoàn thành cuộc đàm phán gian khổ để Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thúc đẩy mở cửa đối ngoại phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
Đồng chí Chu Dung Cơ dành tình cảm sâu nặng cho quần chúng nhân dân, nhấn mạnh cán bộ nhân viên chính phủ phải khắc ghi mình là công bộc, đầy tớ của nhân dân, dám nói sự thật, không sợ đụng chạm, không đặc quyền đặc lợi, với gánh nặng trách nhiệm mạnh mẽ chủ động nhận gánh nặng lớn, gặm "xương cứng", dốc toàn lực thúc đẩy làm việc thực chất cho quần chúng nhân dân.
Tháng 3 năm 2003, đồng chí Chu Dung Cơ không còn đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng Quốc vụ viện. Sau khi rút khỏi vị trí lãnh đạo, đồng chí kiên quyết ủng hộ và hỗ trợ Trung ương Đảng lấy đồng chí Hồ Cẩm Đào làm Tổng Bí thư, kiên quyết ủng hộ và hỗ trợ Trung ương Đảng lấy đồng chí Tập Cận Bình làm hạt nhân, luôn quan tâm đến sự nghiệp chủ nghĩa xã hội vĩ đại mang đặc sắc Trung Quốc, kiên định hỗ trợ xây dựng phong cách Đảng, chính quyền liêm chính và đấu tranh phòng chống tham nhũng.
Cuộc đời của đồng chí Chu Dung Cơ là một cuộc đời cách mạng, một cuộc đời chiến đấu, một cuộc đời rực rỡ, là cuộc đời hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, dâng hiến cho sự nghiệp chủ nghĩa cộng sản.
Đồng chí mất đi là tổn thất to lớn của Đảng và Nhà nước. Chúng ta phải biến đau thương thành sức mạnh, học tập tinh thần cách mạng, phẩm chất cao đẹp và phong cách ưu tú của đồng chí, đoàn kết chặt chẽ hơn nữa xung quanh Trung ương Đảng lấy đồng chí Tập Cận Bình làm hạt nhân, giương cao ngọn cờ vĩ đại chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc, quán triệt toàn diện Tư tưởng Tập Cận Bình về Chủ nghĩa Xã hội mang Đặc sắc Trung Quốc trong Thời đại Mới, lĩnh hội sâu sắc ý nghĩa quyết định của "Hai xác lập", tăng cường "Bốn ý thức", kiên định "Bốn tự tin", thực hiện "Hai bảo vệ", kiên định niềm tin, đồng tâm đồng đức, đoàn kết phấn đấu vì sự nghiệp vĩ đại xây dựng cường quốc, phục hung dân tộc được thúc đẩy toàn diện bằng hiện đại hóa kiểu Trung Quốc.
Đọc phần mô tả sự nghiệp của ông Chu Dung Cơ dưới đây, chúng ta thấy hàng loạt cải cách mà ông trực tiếp chủ trì như cải cách tài chính – thuế; phân định lại quan hệ tài chính giữa trung ương và địa phương; cải cách ngân hàng và Ngân hàng Trung ương; cải cách doanh nghiệp nhà nước; cải cách nhà ở; cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội; cải cách đầu tư; mở cửa đối ngoại; và đưa Trung Quốc gia nhập WTO... Đây cũng đều là những vấn đề Việt Nam phải từng bước giải quyết trong 15 năm đầu của quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường và mở cửa, đặc biệt trong giai đoạn 1990–2006.
Đọc thông báo này, tôi thấy thú vị là Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Trung Quốc có Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, trong khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam (trước đó cũng là Ủy ban Kế hoạch Nhà nước) cũng có Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân. Tôi đã công tác nhiều năm ở Vụ này, sau đó cũng nghỉ hưu từ Vụ.
Một chi tiết sau cũng khá thú vị
Ông Chu Dung Cơ học kinh tế cơ điện rồi công tác ở Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân từ những năm 1950, sau đó đi lên qua Ủy ban Kinh tế Nhà nước, rồi trở thành lãnh đạo Thượng Hải, Phó Thủ tướng, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và cuối cùng là Thủ tướng.
Nói cách khác, ông có một con đường nghề nghiệp khá điển hình của một nhà kinh tế – kỹ trị gia đi lên từ cơ quan kế hoạch, chứ không phải một chính trị gia thuần túy. Có lẽ cũng vì vậy mà ông đặc biệt mạnh về điều hành kinh tế vĩ mô, tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước và cải cách thể chế.
Ở Việt Nam cũng có một người có con đường rất giống như thế, đó là ông Phan Văn Khải.
Ông Khải sinh ra ở Củ Chi, tp HCM, học kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov ở Moskva (Liên Xô) cho đến năm 1965. Về nước, ông vào công tác tại Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, từ cán bộ, phó phòng rồi trưởng phòng của Vụ Tổng hợp chúng tôi.
Sau năm 1975, ông về miền Nam công tác, làm Phó Bí thư Thành ủy, rồi Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 1989, ông Khải ra Hà Nội làm Phó Thủ tướng, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, sau đó làm Phó Thủ tướng thường trực rồi Thủ tướng Chính phủ.
Con đường đi lên của ông Khải có nhiều nét rất tương đồng với Chu Dung Cơ: đều xuất thân từ công tác kinh tế và kế hoạch, từng trực tiếp làm công việc tổng hợp kinh tế quốc dân, sau đó đi qua quản lý địa phương, cơ quan kinh tế trung ương và cuối cùng trở thành người đứng đầu Chính phủ. Vì vậy, ông Khải cũng đặc biệt mạnh về điều hành kinh tế vĩ mô, tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước và cải cách thể chế.
Còn tôi thì có một câu chuyện nhỏ cũng khá thú vị.
Hồi học xong tiến sĩ ở Pháp, về nước, tôi chán con đường nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách mãi chẳng ai nghe, nên quyết định chuyển sang làm việc tại Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân, với mong muốn có thể trực tiếp xây dựng chính sách, kế hoạch, chiến lược và được tự mình tổ chức, điều hành việc thực hiện chúng trong thực tế theo quan niệm của mình.
Tình cờ, tôi được xếp chỗ ngồi đúng chỗ mà ông Khải trước đây đã từng ngồi.
Vậy là cùng một cái ghế xuất phát. Chỉ có điều ông Khải ngồi cái ghế ấy rồi đi đến tận vị trí Thủ tướng, còn tôi chắc là đến cuối đời mới ngồi được cái ghế này, nên chưa kịp thăng chức thì đã đến tuổi nghỉ hưu (trước khi nghỉ hưu còn bỏ việc đi làm chuyên gia cho Lào rồi bỏ sang châu Âu sống gần chục năm).😀😀😀
Đọc thông báo dưới đây để thấy phong cách đánh giá cán bộ, nhất là khi họ từ trần, của Đảng và Nhà nước Trung Quốc, rất cụ thể và chi tiết, vừa thể hiện được tình cảm, vừa trân trọng, ghi nhớ công lao của các cán bộ. Tôi thích cách viết này của Trung Quốc.
Tôi còn nhớ đã từng được đọc một thông báo của Trung Quốc như sau: Đảng cộng sản Trung Quốc, Chính phủ và Quân ủy trung ương chia buồn về một nhà lãnh đạo vừa qua đời, trong đó có những đánh giá cực cao: "Nhà cách mạng vĩ đại của giai cấp vô sản, nhà chính trị, nhà quân sự kiệt xuất. Người luôn kiên định chủ nghĩa Mác, người lãnh đạo tuyệt vời của Quốc gia và Đảng. Cả một đời cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập của đất nước, giải phóng nhân dân, lãnh đạo sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng và cải cách, vì dân giàu nước mạnh, chủ nghĩa xã hội hài hòa, dân chủ, văn minh, làm ra cống hiến không thể xóa nhòa, được toàn đảng toàn quân và toàn thể nhân dân các dân tộc trong cả nước kính yêu".
Dưới đây là thông báo về ông Chu Dung Cơ.
Theo Tân Hoa Xã, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Ủy ban Toàn quốc Hội nghị Thương lượng Chính trị Nhân dân Trung Quốc đau buồn cáo phó:
Đồng chí Chu Dung Cơ, đảng viên kiệt xuất của Đảng Cộng sản Trung Quốc, chiến sĩ cộng sản trung thành đã qua nhiều thử thách, nhà cách mạng, nhà chính trị vô sản kiệt xuất, nhà lãnh đạo lỗi lạc của Đảng và Nhà nước, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIV và XV, nguyên Thủ tướng Quốc vụ viện, do bệnh nặng dù đã được nỗ lực cứu chữa nhưng không qua khỏi, đã từ trần vào lúc 11 giờ 06 phút ngày 12 tháng 8 năm 2026 tại Bắc Kinh, hưởng thọ 98 tuổi.
Di ảnh Đồng chí Chu Dung Cơ - Tân Hoa Xã
Đồng chí Chu Dung Cơ sinh tháng 10 năm 1928, người Trường Sa, Hồ Nam. Tháng 12 năm 1948 tham gia công tác cách mạng, tháng 10 năm 1949 gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ thời thanh thiếu niên, đồng chí đã tha thiết yêu tổ quốc, chăm chỉ hiếu học, vươn lên tiến bộ, chí hướng phụng sự đất nước. Từ năm 1947 đến năm 1951, học chuyên ngành Chế tạo Máy điện tại Khoa Cơ điện Đại học Thanh Hoa và tham gia "Liên minh Thanh niên Tân Dân chủ".
Từ năm 1951 đến năm 1952, làm Phó Chủ nhiệm Phòng Kế hoạch Sản xuất thuộc Vụ Kế hoạch Bộ Công nghiệp Đông Bắc. Từ năm 1952 đến năm 1958, lần lượt kinh qua các chức vụ Trưởng nhóm Nhiên liệu Động lực, Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Phó Trưởng phòng Văn phòng Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Phó Trưởng phòng Tổng hợp Vụ Cơ khí Ủy ban Kế hoạch Nhà nước.
Từ năm 1958 đến năm 1969, lần lượt là Giáo viên Trường Bổ túc Cán bộ Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Kỹ sư Vụ Tổng hợp Kinh tế Quốc dân.
Từ năm 1970 đến năm 1975, bị đưa xuống lao động tại Trường Cán bộ "Mùng 7 tháng 5" của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Từ năm 1975 đến năm 1979, lần lượt làm Phó Chủ nhiệm Văn phòng, Phó Kỹ sư trưởng Công ty Bưu điện Lực lượng Dẫn dầu Bộ Công nghiệp Dầu khí, Chủ nhiệm Phòng thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Công nghiệp Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc.
Từ năm 1979 đến năm 1983, lần lượt làm Trưởng phòng Vụ Nhiên liệu Động lực, Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Vụ trưởng Vụ Cải tiến Kỹ thuật thuộc Ủy ban Kinh tế Nhà nước, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Nhà nước. Từ năm 1983 đến năm 1987, lần lượt làm Phó Chủ nhiệm, Ủy viên Ban Cán sự Đảng Ủy ban Kinh tế Nhà nước, Phó Chủ nhiệm, Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Ủy ban Kinh tế Nhà nước.
Từ năm 1987 đến năm 1991, lần lượt làm Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch thành phố, Bí thư Thành ủy Thượng Hải. Đồng chí đề xuất Thượng Hải cần điều chỉnh cơ cấu công nghiệp, tái tổ chức lợi thế phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, đi theo con đường phát triển kinh tế hướng ngoại, thúc đẩy việc khai phá và mở cửa, đưa Phố Đông bước vào giai đoạn khởi động thực chất, tạo nền tảng vững chắc cho việc cải cách mở cửa và phát triển hơn nữa của Thượng Hải.
Năm 1991, đồng chí Chu Dung Cơ làm Phó Thủ tướng Quốc vụ viện kiêm Chủ nhiệm, Bí thư Ban Cán sự Đảng Văn phòng Sản xuất Quốc vụ viện, kiêm Chủ nhiệm, Bí thư Ban Cán sự Đảng Văn phòng Kinh tế Thương mại Quốc vụ viện, phụ trách các công tác điện cơ, năng lượng, giao thông đường sắt, luyện kim, hóa chất, công nghiệp nhẹ, dệt may.
Tháng 10 năm 1992, đồng chí Chu Dung Cơ được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 1 khóa XIV CCP, phụ trách công tác thường trực của Quốc vụ viện. Tháng 6 năm 1993, kiêm nhiệm Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.
Đồng chí tích cực tuyên truyền và quán triệt tinh thần các bài nói chuyện ở miền Nam của đồng chí Đặng Tiểu Bình, quán triệt thực hiện tinh thần Đại hội XIV của Đảng, tập trung thúc đẩy cải cách mở cửa và xây dựng hiện đại hóa. Tổ chức triển khai xử lý "nợ dây chuyền", đứng trên gốc rễ giải quyết tận gốc, tăng cường sức sống kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu đề ra tư duy và biện pháp tăng cường, cải thiện điều tiết vĩ mô, thống nhất hơn nữa nhận thức, làm nhiều công việc rất có hiệu quả nhằm đảo ngược tình trạng kinh tế phát triển quá nóng, kiềm chế lạm phát, thực hiện "hạ cánh mềm". Tập trung chỉnh đốn trật tự tài chính thuế, nghiêm trị kỷ luật tài chính kinh tế, tăng cường quản lý thu thuế, đẩy nhanh cải cách tài chính thuế, hoàn thiện hệ thống điều tiết tài chính. Thúc đẩy cải cách giá lương thực và thể chế mua bán lương thực, thiết lập thể chế mua bán lương thực đáp ứng yêu cầu của kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở tự nguyện của nông dân thực hiện khoán hộ sản xuất lương thực quy mô lớn, phát triển kinh doanh quy mô thích hợp.
Tháng 9 năm 1997, đồng chí Chu Dung Cơ tái ứng cử làm Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 1 khóa XV CCP. Tháng 3 năm 1998, tại Kỳ họp thứ nhất Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa IX, đồng chí được bổ nhiệm làm Thủ tướng Quốc vụ viện, sau đó đảm nhiệm Bí thư Ban Cán sự Đảng Quốc vụ viện.
Đối mặt với tác động của khủng hoảng tài chính châu Á và thiên tai lũ lụt đặc biệt lớn trong nước, đồng chí đã theo sự an bài của Trung ương Đảng, chuyển từ thực hiện chính sách tài chính, tiền tệ thắt chặt thích đáng sang thực hiện chính sách tài chính tích cực và chính sách tiền tệ vững chắc, tập trung mở rộng cầu nội địa, chiều sâu cải cách các lĩnh vực trọng điểm, duy trì kinh tế tăng trưởng ổn định, nhanh chóng. Điều chỉnh toàn diện cơ cấu ngành nghề, cơ cấu khu vực và cơ cấu thành thị - nông thôn, nỗ lực phát triển ngành công nghệ cao đặc biệt là ngành thông tin, tích cực hỗ trợ ngành dịch vụ hiện đại đẩy nhanh phát triển, tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả tăng trưởng kinh tế.
Đặt việc giải quyết vấn đề "tam nông" ở vị trí nổi bật, thúc đẩy điều chỉnh cơ cấu nông nghiệp tùy theo điều kiện địa phương, tăng cường phát triển xóa đói giảm nghèo ở nông thôn, thúc đẩy thành thị và nông thôn phát triển hài hòa. Áp dụng một loạt chính sách biện pháp mở rộng mở cửa đối ngoại, khuyến khích xuất khẩu, kiên trì giữ đồng Nhân dân tệ không phá giá, thực hiện chiến lược đa dạng hóa thị trường và chiến lược lấy chất lượng làm gốc, tích cực thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tận dụng tốt hơn hai thị trường và hai nguồn lực trong nước lẫn quốc tế, kiên quyết giữ gìn sự phồn vinh ổn định của Trung tâm Tài chính Quốc tế Hồng Kông.
Tăng cường sức mạnh bảo vệ và xây dựng môi trường sinh thái, tăng cường quản lý đối với tài nguyên đất đai, khoáng sản, tập trung lực lượng tiến hành xử lý ô nhiễm tại các lưu vực, khu vực trọng điểm. Thiết lập chế độ bảo đảm đời sống cơ bản cho công nhân mất việc làm ở doanh nghiệp nhà nước, bảo hiểm thất nghiệp, chế độ bảo đảm đời sống tối thiểu cho cư dân đô thị, dốc sức giải quyết các vấn đề nợ lương công nhân, tái giải quyết việc làm cho công nhân mất việc. Liên tục chuyển đổi chức năng chính phủ, thúc đẩy cải cách cơ quan chính phủ, tập trung tăng cường tự xây dựng chính phủ.
Sau khi đảm nhiệm Thủ tướng Quốc vụ viện, đồng chí Chu Dung Cơ còn lần lượt kiêm nhiệm Chủ nhiệm Ủy ban Chuyên trách Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách Thể chế Kinh tế Nhà nước, Trưởng Ban Lãnh đạo Giáo dục Khoa học Công nghệ Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Xây dựng Công trình Tam Hiệp Quốc vụ viện, Chủ nhiệm Ủy ban Động viên Quốc phòng Nhà nước, Trưởng Ban Lãnh đạo Phát triển Đại Tây Bắc Quốc vụ viện, v.v., dốc nhiều tâm huyết trong các lĩnh vực cải cách thể chế kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục, phát triển Đại Tây Bắc, công nghiệp quốc phòng.
Trong thời gian đồng chí Chu Dung Cơ đảm nhiệm Phó Thủ tướng Quốc vụ viện và Thủ tướng Quốc vụ viện, Trung Quốc đang ở trong thời kỳ then chốt chuyển đổi từ thể chế kinh tế kế hoạch sang thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Dưới sự lãnh đạo kiên cường của Trung ương Đảng lấy đồng chí Giang Trạch Dân làm hạt nhân, đồng chí đã chủ trì cải cách thể chế tài chính thuế, thực hiện toàn diện cải cách thuế lớn với hạt nhân là gánh nặng thuế công bằng và đơn giản hóa chế độ thuế, thực hiện thể chế tài chính phân thuế trên cơ sở phân định hợp lý thẩm quyền giữa trung ương và địa phương, tiến hành thí điểm cải cách phí thuế nông thôn.
Đồng chí tích cực thúc đẩy cải cách thể chế tài chính, quy phạm hơn nữa chức năng của Ngân hàng Trung ương, đi sâu cải cách ngân hàng thương mại, chế độ ngoại hối, thị trường chứng khoán tương lai, thúc đẩy thiết lập hệ thống thị trường tài chính thống nhất mở cửa, cạnh tranh có trật tự, quản lý nghiêm ngặt trong cả nước.
Đồng chí coi cải cách doanh nghiệp nhà nước là khâu trung tâm của cải cách thể chế kinh tế, theo yêu cầu "quyền sở hữu rõ ràng, quyền hạn trách nhiệm xác định, tách biệt chính quyền và doanh nghiệp, quản lý khoa học", đẩy nhanh xây dựng chế độ doanh nghiệp hiện đại, điều chỉnh bố cục kinh tế nhà nước và cải tổ doanh nghiệp nhà nước về mặt chiến lược, nhấn mạnh phải bằng mọi cách thúc đẩy giải quyết việc làm lại cho người thất nghiệp mất việc, tăng cường xây dựng hệ thống bảo đảm xã hội.
Đồng chí thúc đẩy cải cách chế độ nhà ở, từng bước thực hiện tiền tệ hóa phân phối nhà ở, thiết lập và hoàn thiện hệ thống cung cấp nhà ở đô thị đa tầng nấc với nhà ở giá rẻ làm chủ thể. Đồng chí liên tục đi sâu cải cách thể chế lưu thông lương thực, đẩy mạnh thu mua toàn bộ lương thực dư thừa của nông dân theo giá bảo hộ, doanh nghiệp thu mua bán lương thực nhà nước bán ra thuận giá, vốn thu mua lương thực thực hiện vận hành khép kín, từng bước nới lỏng thị trường và giá thu mua lương thực ở các vùng tiêu thụ chính.
Đồng chí còn chủ trì thực hiện một loạt cải cách lớn như thể chế bảo đảm xã hội, thể chế y tế vệ sinh, thể chế đầu tư, thúc đẩy thiết lập khung cơ bản của thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, chủ trì hoàn thành cuộc đàm phán gian khổ để Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thúc đẩy mở cửa đối ngoại phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
Đồng chí Chu Dung Cơ dành tình cảm sâu nặng cho quần chúng nhân dân, nhấn mạnh cán bộ nhân viên chính phủ phải khắc ghi mình là công bộc, đầy tớ của nhân dân, dám nói sự thật, không sợ đụng chạm, không đặc quyền đặc lợi, với gánh nặng trách nhiệm mạnh mẽ chủ động nhận gánh nặng lớn, gặm "xương cứng", dốc toàn lực thúc đẩy làm việc thực chất cho quần chúng nhân dân.
Tháng 3 năm 2003, đồng chí Chu Dung Cơ không còn đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng Quốc vụ viện. Sau khi rút khỏi vị trí lãnh đạo, đồng chí kiên quyết ủng hộ và hỗ trợ Trung ương Đảng lấy đồng chí Hồ Cẩm Đào làm Tổng Bí thư, kiên quyết ủng hộ và hỗ trợ Trung ương Đảng lấy đồng chí Tập Cận Bình làm hạt nhân, luôn quan tâm đến sự nghiệp chủ nghĩa xã hội vĩ đại mang đặc sắc Trung Quốc, kiên định hỗ trợ xây dựng phong cách Đảng, chính quyền liêm chính và đấu tranh phòng chống tham nhũng.
Cuộc đời của đồng chí Chu Dung Cơ là một cuộc đời cách mạng, một cuộc đời chiến đấu, một cuộc đời rực rỡ, là cuộc đời hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, dâng hiến cho sự nghiệp chủ nghĩa cộng sản.
Đồng chí mất đi là tổn thất to lớn của Đảng và Nhà nước. Chúng ta phải biến đau thương thành sức mạnh, học tập tinh thần cách mạng, phẩm chất cao đẹp và phong cách ưu tú của đồng chí, đoàn kết chặt chẽ hơn nữa xung quanh Trung ương Đảng lấy đồng chí Tập Cận Bình làm hạt nhân, giương cao ngọn cờ vĩ đại chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc, quán triệt toàn diện Tư tưởng Tập Cận Bình về Chủ nghĩa Xã hội mang Đặc sắc Trung Quốc trong Thời đại Mới, lĩnh hội sâu sắc ý nghĩa quyết định của "Hai xác lập", tăng cường "Bốn ý thức", kiên định "Bốn tự tin", thực hiện "Hai bảo vệ", kiên định niềm tin, đồng tâm đồng đức, đoàn kết phấn đấu vì sự nghiệp vĩ đại xây dựng cường quốc, phục hung dân tộc được thúc đẩy toàn diện bằng hiện đại hóa kiểu Trung Quốc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét