Nga sản xuất hàng loạt thiết bị gây nhiễu “Starlink” và nguy cơ đóng cửa Starlink trên toàn cầu
Ngày 28 tháng 8 theo giờ địa phương, Hãng thông tấn TASS dẫn nguồn từ một người am hiểu tình hình trong tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga cho biết hệ thống chế áp điện tử vô tuyến mới nhất của Nga “Volna Dome Garant” (“Bảo hộ Vòm Sóng”) đã bắt đầu được sản xuất hàng loạt. Hệ thống này có khả năng đối phó hiệu quả với hệ thống vệ tinh “Starlink” của Elon Musk, tiến tới chặn “Starlink” trên toàn cầu. 
Ông này giới thiệu những thông số cho thấy công suất tín hiệu của “Bảo hộ Vòm Sóng” cực kỳ cao, một thiết bị có thể khiến Starlink ngừng hoạt động trên một khu vực rộng lớn. Ông nói: “Chỉ cần vài thiết bị là có thể phong tỏa cả một khu vực. Đồng thời bật hàng chục thiết bị thậm chí có thể khiến hoạt động của Starlink tạm thời tê liệt.”
Theo ông, hiện nay “Bảo hộ Vòm Sóng” không chỉ phát huy hiệu quả trong các hoạt động quân sự chống Ukraine, mà còn đã trở thành một công cụ có ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu. “Nhờ những nỗ lực của các kỹ sư trong nước và tổ hợp công nghiệp quốc phòng, Nga đã bất ngờ có được một công cụ chính trị quốc tế thực sự.”
Nguồn tin này còn nhắc tới việc vài ngày trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã trao cho Elon Musk Huân chương Tự do của Ukraine. Đây là phần thưởng cao nhất mà Ukraine trao tặng cho người nước ngoài. Việc trao huân chương lần này diễn ra đúng vào thời điểm Kyiv đang tìm kiếm sự cho phép của Musk để sử dụng Starlink cho các hoạt động máy bay không người lái của quân đội Ukraine trên lãnh thổ Nga. Trước đó, Musk từng được cho là đã từ chối những yêu cầu liên quan của phía Ukraine vì lo ngại tình hình leo thang.
Khi nói về vấn đề này, nguồn tin trên cho rằng “Musk đã nghiêm cấm sử dụng Starlink trên bầu trời Nga, nhưng lại cho phép người ta bẻ khóa nó và lắp đặt vào các máy bay không người lái tấn công tầm xa của quân đội Ukraine. Đây chính là trực tiếp hỗ trợ việc sát hại người Nga.”
Ông khẳng định “Nga bảo lưu quyền phổ biến công nghệ này tới tất cả các quốc gia trên thế giới có quan tâm. Tất cả mới chỉ bắt đầu.”
Ông cho rằng Musk đã dính vào một trò chơi mà ông không nên tham gia. “Nếu Starlink không ngừng đóng vai trò là đồng phạm của chủ nghĩa khủng bố, Nga sẽ tự mình quyết định liệu chỉ chấm dứt hoạt động của Starlink trên bầu trời Nga, hay chấm dứt hoạt động của Starlink trên phạm vi toàn cầu.”
Trước đó, El Mundo, một tờ báo của Tây Ban Nha, đưa tin các hệ thống tác chiến điện tử của Nga đã bắt đầu gây nhiễu Starlink, gây ra những rắc rối cho quân đội Ukraine. Tuy nhiên, phía quân đội Ukraine cho biết hệ thống này chưa thể hoàn toàn chặn Starlink; hiệu quả của nó đang từng bước suy giảm và phía Ukraine cảnh báo rằng “cánh cửa cơ hội đang khép lại”.
Đồng thời, do hệ thống “Bảo hộ Vòm Sóng” cần phát tín hiệu công suất cao nên bản thân nó cũng dễ bị các thiết bị trinh sát điện tử của Ukraine phát hiện và định vị, từ đó trở thành mục tiêu ưu tiên của máy bay không người lái và tên lửa.
Theo một thông tin khác của Hãng thông tấn quốc gia Ukraine, ngày 28 tháng 8 theo giờ địa phương, Zelensky đã triệu tập cuộc họp của Bộ Tổng tư lệnh tối cao, thảo luận về việc cung cấp vũ khí và các mục tiêu tác chiến chống Nga.
Sau đó, ông đăng trên mạng xã hội: “Hôm nay tôi đã tổ chức một cuộc họp. Trọng tâm là tận dụng tối đa vũ khí của chúng ta để phòng thủ trước các cuộc tấn công của Nga. Mục tiêu chính là phòng thủ trước máy bay không người lái Shahed, đồng thời tiến hành các cuộc tấn công chính xác vào Nga thường xuyên hơn.”
Ông cho biết mục tiêu là mỗi ngày triển khai 1.000 máy bay không người lái để tiến hành các cuộc tấn công tầm xa vào Nga. Zelensky cũng nói rằng hiện nay phía Ukraine trung bình thực hiện hơn 300 cuộc tấn công tầm xa vào Nga mỗi ngày, “nhưng con số này cần phải nhiều hơn nữa”.
Như vậy, theo tôi những thông tin trên rất đáng chú ý. Điểm quan trọng nhất không phải là câu chuyện “Nga đã có vũ khí đánh sập Starlink”, mà là cuộc chiến đang chuyển sang một tầng hoàn toàn mới: chiến tranh điện tử chống lại hạ tầng vệ tinh thương mại.
Rõ ràng Volna Kupol Garant là có thật và không nên coi thường. Các nguồn độc lập đã ghi nhận sự tồn tại và triển khai của Volna Kupol Garant. Một phân tích của Inside GNSS cho biết hệ thống này được phát triển để tìm cách phủ nhận kết nối Starlink tại những khu vực cụ thể; các nguồn Ukraine cho biết hệ thống sử dụng nhiều anten đặt trên các rơ-moóc để hướng nhiễu vào các vệ tinh Starlink.
Một nguồn khác mô tả hệ thống gồm nhiều anten định hướng, tập trung gây nhiễu vào các kênh liên lạc Starlink. Một số nguồn Ukraine ước tính vùng tác động có thể vào khoảng 20 km², nhưng đây vẫn là thông số cần thận trọng khi sử dụng vì chưa có dữ liệu thử nghiệm độc lập đầy đủ.
Tuy nhiên, đã có những hệ thống Volna Kupol Garant bị Ukraine phát hiện và đánh phá. Điều này vừa chứng minh hệ thống thực sự được triển khai, vừa cho thấy một điểm yếu rất lớn: một hệ thống gây nhiễu công suất cao cũng đồng thời phát ra một “dấu vết điện từ” rất rõ. Nói đơn giản, hiện tại, muốn làm mù Starlink thì “Bảo hộ Vòm Sóng” phải phát tín hiệu rất mạnh; nhưng phát tín hiệu rất mạnh cũng đồng nghĩa với việc tự biến mình thành một mục tiêu. Đây chính là cuộc đấu giữa “tai điếc” và “mắt tinh” trong chiến tranh điện tử.
Mặt khác, câu “Nga có thể tắt Starlink trên toàn thế giới” cần phải cực kỳ thận trọng vì luôn luôn có một sự khác biệt khổng lồ giữa gây nhiễu Starlink trong một khu vực và làm tê liệt Starlink trên toàn cầu. Thực tế Starlink không phải một vệ tinh duy nhất. Đó là một chòm vệ tinh khổng lồ, với rất nhiều vệ tinh liên tục chuyển động trên quỹ đạo thấp. Vì vậy, gây nhiễu một hoặc một nhóm vệ tinh tại một khu vực cụ thể là một bài toán hoàn toàn khác với việc khiến toàn bộ mạng lưới Starlink trên toàn cầu ngừng hoạt động. Dù vậy, không thể coi thường ngành công nghiệp quốc phòng Nga, họ có thể làm ra những thứ thế giới không thể tin được.
Nếu Nga thực sự đã đưa hệ thống này vào sản xuất hàng loạt, thì ý nghĩa chiến lược không nằm ở một khẩu hiệu “đánh sập Starlink”. Nó nằm ở chữ “hàng loạt”. Một hệ thống gây nhiễu đơn lẻ có thể bị phát hiện và tiêu diệt, nhưng nếu Nga sản xuất được hàng trăm hệ thống tương đối rẻ, triển khai chúng thành mạng lưới và liên tục bổ sung những hệ thống bị phá hủy, thì Ukraine sẽ phải đối mặt với một bài toán khác: không phải phá một cái, mà phải liên tục săn cả một hệ thống. Đây chính là điều câu nguồn tin trên khẳng định “bây giờ số lượng đã chuyển hóa thành chất lượng”. Nó cũng phản ánh một triết lý quân sự rất Nga: không nhất thiết phải tạo ra một vũ khí hoàn hảo; chỉ cần sản xuất đủ nhiều những hệ thống có hiệu quả chấp nhận được, chiến trường sẽ thay đổi.
Ukraine hiện đang phụ thuộc rất lớn vào Starlink cho các hoạt động quân sự, đặc biệt là UAV. Nếu Starlink bị gây nhiễu cục bộ, những chiếc UAV sử dụng Starlink có thể mất liên kết điều khiển hoặc mất một phần khả năng truyền dữ liệu.
Điều đó có nghĩa là cuộc chiến UAV đang tiến vào một vòng xoáy mới: Đánh vào hệ thống của đối phương, chứ không đơn thuần là đánh vào từng chiếc UAV. Điều này giải thích tại sao câu chuyện Starlink hiện nay quan trọng hơn rất nhiều so với chuyện một công ty Internet vệ tinh.
Vì vậy Musk thực sự đang bị kéo vào một trò chơi rất nguy hiểm. Musk ban đầu có thể coi Starlink là một sản phẩm thương mại, nhưng chiến tranh Ukraine đã biến nó thành một bộ phận của hạ tầng quân sự. Đây là bước ngoặt cực kỳ quan trọng.
Khi một hệ thống vệ tinh thương mại được sử dụng để liên lạc quân sự, điều khiển UAV, truyền dữ liệu chiến trường, hỗ trợ các cuộc tấn công tầm xa,... thì đối phương đương nhiên sẽ không còn nhìn nó như một dịch vụ Internet dân sự nữa. Nó trở thành một mục tiêu quân sự trong nhận thức của đối phương.
Do vậy Musk đang đứng ở giữa một tình thế rất khó xử: Nếu cho Ukraine sử dụng Starlink; Nga coi Starlink là một công cụ hỗ trợ chiến tranh và tấn công. Nếu hạn chế Ukraine sử dụng, Ukraine mất một năng lực quân sự quan trọng. Nếu Starlink bị Nga gây nhiễu, SpaceX phải phát triển các biện pháp chống gây nhiễu. Nếu SpaceX nâng cấp Starlink để chống Nga, Starlink ngày càng trở thành một hệ thống quân sự trên thực tế. Đây chính là cái vòng luẩn quẩn.
Có một chi tiết khác cũng rất đáng chú ý. Zelensky muốn nâng số UAV tấn công tầm xa lên 1.000 chiếc/ngày, trong khi hiện đã có hơn 300 cuộc tấn công tầm xa mỗi ngày. Nếu con số này là chính xác, thì chúng ta đang nhìn thấy một cuộc chạy đua rất rõ ràng giữa hai nước Nga và Ukraine. Thắng lợi không nhất thiết thuộc về bên có một vũ khí tốt hơn, mà có thể thuộc về bên có khả năng sản xuất, thay thế và thích nghi nhanh hơn.
Ở đây, Nga hùng mạnh hơn Ukraine nhiều, trừ khi Ukraine có sự giúp đỡ ồ ạt của các nước NATO. Nga có thể sản xuất hàng loạt thiết bị gây nhiễu Starlink, rồi triển khai ồ ạt mạng lưới chống Starlink thì đây không chỉ là một câu chuyện về Elon Musk. Nó là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Ukraine đang bước sang một giai đoạn mới: cuộc chiến giữa vệ tinh thương mại, UAV và tác chiến điện tử quy mô lớn.
https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/russia-tries-jam-musks-starlink-systems-counter-ukrainian-drones-2026-07-08/
https://insidegnss.com/can-russias-guarantor-jamming-system-defeat-the-starlink-mega-constellation/
https://www.pravda.com.ua/eng/news/2026/08/28/8050824/
https://vov.vn/the-gioi/nga-tung-luoi-dien-tu-volna-kupol-garant-khoa-song-starlink-tren-quy-dao-post1321131.vov
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét