Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản lại xấu thêm một bước
1. Phía Trung Quốc lại thay đổi cách gọi đối với Nhật Bản!
Phản ứng với những hành động gần đây của Nhật Bản, Trung Quốc đã điều chỉnh cách gọi tên đối với đền Yasukuni của Nhật Bản.
Ngày 17 tháng 8, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm trong cuộc họp báo thường kỳ đã đổi cách gọi đền Yasukuni của Nhật Bản thành "đền tội phạm chiến tranh". Nguyên văn lời ông là: "Vào đúng ngày Nhật Bản thất bại và đầu hàng, Takaichi Sanae đã gửi đồ cúng tế tới đền tội phạm chiến tranh."
Tại sao phía Trung Quốc lại điều chỉnh cách diễn đạt về đền Yasukuni? Bởi vì Takaichi Sanae đã có những hành động quá giới hạn. Ngày 15 tháng 8, dưới áp lực từ người dân Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và các nước khác, Takaichi Sanae đã không chọn trực tiếp đến bái yết đền Yasukuni, nhưng bà ta lại làm hai việc:
Thứ nhất, nhân danh Chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do (LDP), ủy thác người khác gửi chi phí cúng tế (Tamagushi-ryo) tới đền Yasukuni, đây chính là hành động "cúng tế" mà Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phản đối.
Thứ hai, tại Nhà thi đấu Budo Nhật Bản, Takaichi hướng về phía đền Yasukuni và thực hiện nghi lễ Shinto "hai bái, hai vỗ tay, một bái" để bái vọng từ xa. Nói cách khác, dù không bước chân vào bên trong đền Yasukuni, bà ta vẫn hành đại lễ hướng về phía ngôi đền từ xa.
Ngoài ra, 4 bộ trưởng trong nội các của Takaichi, bao gồm cả Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro, cùng ngày đã lần lượt vào bên trong đền Yasukuni để trực tiếp bái yết.
Điều này nói lên điều gì? Có phải Takaichi Sanae không muốn bái? Bà ta quá muốn bái, chỉ là vì áp lực nên không dám đến, đành phải giương mắt nhìn và hành lễ từ bên ngoài. Dưa ép chín thì không ngọt, nếu Takaichi đã muốn bái thì cứ để bà ta bái, Trung Quốc không cần ngăn cản, vì có thể ngăn được xác bà ta cũng không ngăn được lòng bà ta.
2. Hãy nhìn cách làm của Nga thì sẽ rõ.
Từ ngày 4 tháng 8, Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đã tổ chức tập trận quy mô lớn ở biển Nhật Bản, biển Okhotsk và Tây Bắc Thái Bình Dương, huy động 60 tàu chiến, 30 máy bay quân sự, lực lượng tham gia hơn 13.000 người, diễn tập các nội dung thực chiến như chống ngầm, phòng không, tiến công trên biển, tăng cường triển khai phòng thủ theo hướng quần đảo Kuril.
Ngày 12 tháng 8, Putin lên tuần dương hạm mang tên lửa "Varyag" để quan sát giai đoạn kết thúc bài tập trận, trực tiếp phê phán hành vi mở rộng quân sự hóa và các biện pháp trừng phạt Nga của Nhật Bản.
Ngày 13 tháng 8, Putin lần đầu tiên với tư cách Tổng thống Nga đã bước chân lên đảo Iturup (Etorofu) thuộc quần đảo Nam Kuril, khảo sát nhà máy chế biến hải sản, bệnh viện, trường học địa phương, giao lưu với cư dân trên đảo và tuyên bố chủ quyền tại chỗ. Đây là lần đầu tiên Tổng thống Nga tới thăm đảo tranh chấp này, gây ra những phản đối gay gắt từ Nhật Bản.
Nên biết rằng, Nga và Nhật Bản luôn có tranh chấp lãnh thổ đối với quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là Bốn đảo phía Bắc), lần này Putin hành động quyết liệt. Ông không nói nhiều, trực tiếp lên đảo tuyên bố chủ quyền, đánh tan "trái tim thủy tinh" dễ tổn thương của Nhật Bản.
Sự việc tàn nhẫn hơn còn ở phía sau. Trước sự phản đối ngoại giao của Nhật Bản, phía Nga liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Zakharova khẳng định, chủ quyền đối với quần đảo Nam Kuril là kết quả đã định của Chiến tranh Thế giới thứ hai, được Hiến chương Liên Hợp Quốc và các thỏa thuận của Đồng minh xác nhận, thuộc về lãnh thổ không thể tách rời của Nga. Những lời lẽ phản đối của phía Nhật Bản hoàn toàn không có hiệu lực pháp lý và tràn ngập khuynh hướng xét lại lịch sử.
Trong khi đó Medvedev thẳng thừng tuyên bố, quần đảo Nam Kuril trong quá khứ, hiện tại và tương lai đều là lãnh thổ của Nga, phía Nhật Bản không thể thay đổi thực tế này.
Ngày 18 tháng 8, Bộ Ngoại giao Nga đã triệu tập Đại sứ Nhật Bản tại Nga, một lần nữa nhắc lại lập trường lãnh thổ, cảnh báo phía Nhật Bản không được tiếp tục khiêu khích, đồng thời tuyên bố rõ ràng quyền áp dụng các biện pháp đáp trả.
Và thế là Trung Quốc thấy, Nhật Bản đã im lặng trở lại.
Theo góc nhìn của người dân Trung Quốc, lãnh đạo Trung Quốc vẫn còn quá bao dung Nhật Bản. Tất nhiên, trí tuệ và tầm nhìn của cấp cao không phải là điều người dân Trung Quốc có thể nhìn thấu. Sở dĩ chưa trực tiếp "lật bàn" vỗ mặt Nhật, vì phía Trung Quốc đang có những tính toán chiến lược sâu sắc hơn.
Nhưng không lật bàn không có nghĩa là nhẫn hại. Một loạt cách làm gần đây của phía Trung Quốc có thể nói là đã đánh trúng vào điểm đau của Nhật Bản.
Về mặt ngoại giao, nhắm vào sự khiêu khích của các chính khách cực hữu Nhật Bản, phía Trung Quốc trực tiếp chỉ tên "chính quyền đương nhiệm Nhật Bản". Đối với các hành vi liên quan đến Đài Loan và bái yết đền tội phạm chiến tranh của phía Nhật, Trung Quốc đã nhiều lần triệu tập Đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc để giao thiệp nghiêm túc; thực thi trừng phạt đối với các nghị sĩ Nhật Bản sang thăm Đài Loan, đóng băng tài sản của họ tại Trung Quốc, cấm nhập cảnh, cắt đứt mọi kênh hợp tác của họ tại Trung Quốc.
Về mặt chấp pháp, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốcđã tổ chức nhiều đợt diễn tập bắn đạn thật ở biển Hoa Đông và biển Hoàng Hải, đội tàu sân bay đi đến Tây Thái Bình Dương triển khai huấn luyện biển xa, dùng diễn tập quân sự để tạo ra sức răn đe chiến lược.
Trong lĩnh vực kinh tế thương mại, Bộ Thương mại Trung Quốc đã siết chặt xuất khẩu Gallium, Germanium và đất hiếm. Các nguyên liệu sản xuất mà quân đội Nhật Bản phụ thuộc cao như Terbium, Dysprosium của Trung Quốc xuất khẩu sang Nhật Bản sụt giảm mạnh, thậm chí trực tiếp về mức không. Điều này đánh trực tiếp vào chuỗi cung ứng rada, tên lửa, vật liệu từ tính vĩnh cửu của Nhật Bản.
Nhưng nhìn từ những động thái của Takaichi Sanae, những điều trên có thể vẫn chưa đủ; vì nếu Nhật Bản thực sự cảm thấy đau, họ sẽ không còn tâm trí đâu mà lo cho những tội phạm chiến tranh của tổ tiên nữa, mà phải lo cho chính bản thân mình.
Phản ứng với những hành động gần đây của Nhật Bản, Trung Quốc đã điều chỉnh cách gọi tên đối với đền Yasukuni của Nhật Bản.
Tại sao phía Trung Quốc lại điều chỉnh cách diễn đạt về đền Yasukuni? Bởi vì Takaichi Sanae đã có những hành động quá giới hạn. Ngày 15 tháng 8, dưới áp lực từ người dân Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và các nước khác, Takaichi Sanae đã không chọn trực tiếp đến bái yết đền Yasukuni, nhưng bà ta lại làm hai việc:
Thứ nhất, nhân danh Chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do (LDP), ủy thác người khác gửi chi phí cúng tế (Tamagushi-ryo) tới đền Yasukuni, đây chính là hành động "cúng tế" mà Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phản đối.
Thứ hai, tại Nhà thi đấu Budo Nhật Bản, Takaichi hướng về phía đền Yasukuni và thực hiện nghi lễ Shinto "hai bái, hai vỗ tay, một bái" để bái vọng từ xa. Nói cách khác, dù không bước chân vào bên trong đền Yasukuni, bà ta vẫn hành đại lễ hướng về phía ngôi đền từ xa.
Ngoài ra, 4 bộ trưởng trong nội các của Takaichi, bao gồm cả Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro, cùng ngày đã lần lượt vào bên trong đền Yasukuni để trực tiếp bái yết.
Điều này nói lên điều gì? Có phải Takaichi Sanae không muốn bái? Bà ta quá muốn bái, chỉ là vì áp lực nên không dám đến, đành phải giương mắt nhìn và hành lễ từ bên ngoài. Dưa ép chín thì không ngọt, nếu Takaichi đã muốn bái thì cứ để bà ta bái, Trung Quốc không cần ngăn cản, vì có thể ngăn được xác bà ta cũng không ngăn được lòng bà ta.
Vậy phải làm sao đây? Đọ sức thực lực trên thực tế là tốt nhất, muốn khống chế Nhật Bản thì quá đơn giản.
2. Hãy nhìn cách làm của Nga thì sẽ rõ.
Từ ngày 4 tháng 8, Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đã tổ chức tập trận quy mô lớn ở biển Nhật Bản, biển Okhotsk và Tây Bắc Thái Bình Dương, huy động 60 tàu chiến, 30 máy bay quân sự, lực lượng tham gia hơn 13.000 người, diễn tập các nội dung thực chiến như chống ngầm, phòng không, tiến công trên biển, tăng cường triển khai phòng thủ theo hướng quần đảo Kuril.
Ngày 12 tháng 8, Putin lên tuần dương hạm mang tên lửa "Varyag" để quan sát giai đoạn kết thúc bài tập trận, trực tiếp phê phán hành vi mở rộng quân sự hóa và các biện pháp trừng phạt Nga của Nhật Bản.
Ngày 13 tháng 8, Putin lần đầu tiên với tư cách Tổng thống Nga đã bước chân lên đảo Iturup (Etorofu) thuộc quần đảo Nam Kuril, khảo sát nhà máy chế biến hải sản, bệnh viện, trường học địa phương, giao lưu với cư dân trên đảo và tuyên bố chủ quyền tại chỗ. Đây là lần đầu tiên Tổng thống Nga tới thăm đảo tranh chấp này, gây ra những phản đối gay gắt từ Nhật Bản.
Nên biết rằng, Nga và Nhật Bản luôn có tranh chấp lãnh thổ đối với quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là Bốn đảo phía Bắc), lần này Putin hành động quyết liệt. Ông không nói nhiều, trực tiếp lên đảo tuyên bố chủ quyền, đánh tan "trái tim thủy tinh" dễ tổn thương của Nhật Bản.
Sự việc tàn nhẫn hơn còn ở phía sau. Trước sự phản đối ngoại giao của Nhật Bản, phía Nga liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Zakharova khẳng định, chủ quyền đối với quần đảo Nam Kuril là kết quả đã định của Chiến tranh Thế giới thứ hai, được Hiến chương Liên Hợp Quốc và các thỏa thuận của Đồng minh xác nhận, thuộc về lãnh thổ không thể tách rời của Nga. Những lời lẽ phản đối của phía Nhật Bản hoàn toàn không có hiệu lực pháp lý và tràn ngập khuynh hướng xét lại lịch sử.
Trong khi đó Medvedev thẳng thừng tuyên bố, quần đảo Nam Kuril trong quá khứ, hiện tại và tương lai đều là lãnh thổ của Nga, phía Nhật Bản không thể thay đổi thực tế này.
Ngày 18 tháng 8, Bộ Ngoại giao Nga đã triệu tập Đại sứ Nhật Bản tại Nga, một lần nữa nhắc lại lập trường lãnh thổ, cảnh báo phía Nhật Bản không được tiếp tục khiêu khích, đồng thời tuyên bố rõ ràng quyền áp dụng các biện pháp đáp trả.
Và thế là Trung Quốc thấy, Nhật Bản đã im lặng trở lại.
3. Trung Quốc có thể làm gì ?
So với Nga, Trung Quốc có nhiều "điểm tựa" hơn và dễ sử dụng hơn. Trước hết, theo trật tự sau chiến tranh được xác lập bởi "Tuyên bố Cairo" và "Tuyên cáo Potsdam" trong Thế chiến II, phạm vi lãnh thổ của Nhật Bản đã có quy định rõ ràng, đây chính là điểm tựa.
Đảo Điếu Ngư từ cổ chí kim đã là lãnh thổ vốn có của Trung Quốc. Theo các hiệp định quốc tế thời Thế chiến II, Nhật Bản lẽ ra phải trả lại cho Trung Quốc. Hành vi Mỹ - Nhật tự ý chuyển giao quyền quản lý không có hiệu lực pháp luật quốc tế. Trung Quốc có thể học theo cách làm của Nga ở quần đảo Nam Kuril, trên cơ sở tăng cường tuần tra chấp pháp thường nhật của Cảnh sát biển và tiếp tục triển khai các hoạt động bảo vệ quyền lợi ở vùng biển đảo Điếu Ngư, dùng hành động thực tế để tuyên bố chủ quyền, liên tục thu hẹp không gian hoạt động của phía Nhật Bản.
Ngoài đảo Điếu Ngư, địa vị của quần đảo Lưu Cầu (Ryukyu) cũng tồn tại tranh chấp về mặt pháp lý. Sau Thế chiến II, Lưu Cầu do Mỹ quản lý, năm 1972 Mỹ và Nhật Bản vẫn thông qua hình thức tự ý trao nhận để chuyển giao quyền quản lý, nhưng điều đó không có nghĩa là Nhật Bản có được chủ quyền đối với Lưu Cầu. Việc xử lý này không nhận được sự chấp thuận chung của các nước Đồng minh, địa vị của Lưu Cầu cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn ngã ngũ.
So với Nga, Trung Quốc có nhiều "điểm tựa" hơn và dễ sử dụng hơn. Trước hết, theo trật tự sau chiến tranh được xác lập bởi "Tuyên bố Cairo" và "Tuyên cáo Potsdam" trong Thế chiến II, phạm vi lãnh thổ của Nhật Bản đã có quy định rõ ràng, đây chính là điểm tựa.
Đảo Điếu Ngư từ cổ chí kim đã là lãnh thổ vốn có của Trung Quốc. Theo các hiệp định quốc tế thời Thế chiến II, Nhật Bản lẽ ra phải trả lại cho Trung Quốc. Hành vi Mỹ - Nhật tự ý chuyển giao quyền quản lý không có hiệu lực pháp luật quốc tế. Trung Quốc có thể học theo cách làm của Nga ở quần đảo Nam Kuril, trên cơ sở tăng cường tuần tra chấp pháp thường nhật của Cảnh sát biển và tiếp tục triển khai các hoạt động bảo vệ quyền lợi ở vùng biển đảo Điếu Ngư, dùng hành động thực tế để tuyên bố chủ quyền, liên tục thu hẹp không gian hoạt động của phía Nhật Bản.
Ngoài đảo Điếu Ngư, địa vị của quần đảo Lưu Cầu (Ryukyu) cũng tồn tại tranh chấp về mặt pháp lý. Sau Thế chiến II, Lưu Cầu do Mỹ quản lý, năm 1972 Mỹ và Nhật Bản vẫn thông qua hình thức tự ý trao nhận để chuyển giao quyền quản lý, nhưng điều đó không có nghĩa là Nhật Bản có được chủ quyền đối với Lưu Cầu. Việc xử lý này không nhận được sự chấp thuận chung của các nước Đồng minh, địa vị của Lưu Cầu cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn ngã ngũ.
Trung Quốc hoàn toàn có thể xem xét lại vị thế lịch sử của Lưu Cầu trên phương diện dư luận, chỉ ra lịch sử xâm chiếm Lưu Cầu của Nhật Bản, vạch trần các yêu sách lãnh thổ của phía Nhật.
Còn một điểm nữa, Trung Quốc với tư cách là quốc gia chiến thắng trong Chiến tranh chống phát xít Thế giới thứ hai, nắm trong tay vũ khí pháp lý là "điều khoản quốc gia kẻ thù" trong Hiến chương Liên Hợp Quốc. Điều khoản này nhằm ngăn chặn chủ nghĩa quân phiệt của các quốc gia kẻ thù trong Thế chiến II như Đức, Nhật trỗi dậy. Trong đó quy định một khi quốc gia bại trận có dấu hiệu tái khởi động chính sách xâm lược, quốc gia chiến thắng có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế bao gồm cả phản công phòng ngừa mà không cần qua sự ủy quyền của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Đây là điểm tựa lớn nhất mà trật tự sau chiến tranh để lại cho các nước chiến thắng. Nói cách khác, chỉ cần Nhật Bản có dấu hiệu xâm lược, Trung Quốc hoàn toàn có thể ra tay tấn công trước để chế ngự.
Việc đổi cách gọi đền Yasukuni là một lời cảnh báo của phía Trung Quốc đối với Nhật Bản. Là biểu tượng tinh thần của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản, trước đây Trung Quốc thường giữ danh xưng riêng "đền Yasukuni" và thêm vào phía sau cụm từ "trên thực tế là đền thờ tội phạm chiến tranh".
Lần này việc trực tiếp đổi tên đã xé bỏ lớp ngụy trang của phía Nhật. Ý nghĩa mặt chữ của "Tĩnh Quốc" (Yasukuni) mang màu sắc "dựng nước yên dân", bị giới cực hữu Nhật Bản dùng để đóng gói thành cái cớ "văn hóa truyền thống tưởng nhớ những người tử trận của nước nhà". Việc Trung Quốc sử dụng trực tiếp cụm từ "đền tội phạm chiến tranh" đã chỉ rõ bản chất vấn đề, ngăn chặn lịch sử bị Nhật Bản làm chệch hướng.
Còn một điểm nữa, Trung Quốc với tư cách là quốc gia chiến thắng trong Chiến tranh chống phát xít Thế giới thứ hai, nắm trong tay vũ khí pháp lý là "điều khoản quốc gia kẻ thù" trong Hiến chương Liên Hợp Quốc. Điều khoản này nhằm ngăn chặn chủ nghĩa quân phiệt của các quốc gia kẻ thù trong Thế chiến II như Đức, Nhật trỗi dậy. Trong đó quy định một khi quốc gia bại trận có dấu hiệu tái khởi động chính sách xâm lược, quốc gia chiến thắng có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế bao gồm cả phản công phòng ngừa mà không cần qua sự ủy quyền của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Đây là điểm tựa lớn nhất mà trật tự sau chiến tranh để lại cho các nước chiến thắng. Nói cách khác, chỉ cần Nhật Bản có dấu hiệu xâm lược, Trung Quốc hoàn toàn có thể ra tay tấn công trước để chế ngự.
Việc đổi cách gọi đền Yasukuni là một lời cảnh báo của phía Trung Quốc đối với Nhật Bản. Là biểu tượng tinh thần của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản, trước đây Trung Quốc thường giữ danh xưng riêng "đền Yasukuni" và thêm vào phía sau cụm từ "trên thực tế là đền thờ tội phạm chiến tranh".
Lần này việc trực tiếp đổi tên đã xé bỏ lớp ngụy trang của phía Nhật. Ý nghĩa mặt chữ của "Tĩnh Quốc" (Yasukuni) mang màu sắc "dựng nước yên dân", bị giới cực hữu Nhật Bản dùng để đóng gói thành cái cớ "văn hóa truyền thống tưởng nhớ những người tử trận của nước nhà". Việc Trung Quốc sử dụng trực tiếp cụm từ "đền tội phạm chiến tranh" đã chỉ rõ bản chất vấn đề, ngăn chặn lịch sử bị Nhật Bản làm chệch hướng.
Theo góc nhìn của người dân Trung Quốc, lãnh đạo Trung Quốc vẫn còn quá bao dung Nhật Bản. Tất nhiên, trí tuệ và tầm nhìn của cấp cao không phải là điều người dân Trung Quốc có thể nhìn thấu. Sở dĩ chưa trực tiếp "lật bàn" vỗ mặt Nhật, vì phía Trung Quốc đang có những tính toán chiến lược sâu sắc hơn.
Nhưng không lật bàn không có nghĩa là nhẫn hại. Một loạt cách làm gần đây của phía Trung Quốc có thể nói là đã đánh trúng vào điểm đau của Nhật Bản.
Về mặt ngoại giao, nhắm vào sự khiêu khích của các chính khách cực hữu Nhật Bản, phía Trung Quốc trực tiếp chỉ tên "chính quyền đương nhiệm Nhật Bản". Đối với các hành vi liên quan đến Đài Loan và bái yết đền tội phạm chiến tranh của phía Nhật, Trung Quốc đã nhiều lần triệu tập Đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc để giao thiệp nghiêm túc; thực thi trừng phạt đối với các nghị sĩ Nhật Bản sang thăm Đài Loan, đóng băng tài sản của họ tại Trung Quốc, cấm nhập cảnh, cắt đứt mọi kênh hợp tác của họ tại Trung Quốc.
Về mặt chấp pháp, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốcđã tổ chức nhiều đợt diễn tập bắn đạn thật ở biển Hoa Đông và biển Hoàng Hải, đội tàu sân bay đi đến Tây Thái Bình Dương triển khai huấn luyện biển xa, dùng diễn tập quân sự để tạo ra sức răn đe chiến lược.
Trong lĩnh vực kinh tế thương mại, Bộ Thương mại Trung Quốc đã siết chặt xuất khẩu Gallium, Germanium và đất hiếm. Các nguyên liệu sản xuất mà quân đội Nhật Bản phụ thuộc cao như Terbium, Dysprosium của Trung Quốc xuất khẩu sang Nhật Bản sụt giảm mạnh, thậm chí trực tiếp về mức không. Điều này đánh trực tiếp vào chuỗi cung ứng rada, tên lửa, vật liệu từ tính vĩnh cửu của Nhật Bản.
Phía Trung Quốc đồng thời đưa nhiều doanh nghiệp liên quan đến quân đội Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, kiểm tra nghiêm ngặt việc xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng (dùng cho cả dân sự và quân sự) sang Nhật Bản. Hiện tại, Nhật Bản đã buộc phải thu gom điều hòa cũ hỏng để chiết xuất đất hiếm từ đó.
Nhưng nhìn từ những động thái của Takaichi Sanae, những điều trên có thể vẫn chưa đủ; vì nếu Nhật Bản thực sự cảm thấy đau, họ sẽ không còn tâm trí đâu mà lo cho những tội phạm chiến tranh của tổ tiên nữa, mà phải lo cho chính bản thân mình.
Nguồn: Báo mạng Trung Quốc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét