Yên Nhật lao dốc, người lao động xuất khẩu méo mặt, doanh nghiệp nhập khẩu hưởng lợi
Đồng yên rơi xuống mức thấp nhất gần 40 năm so với USD, lần đầu tiên kể từ năm 1986 vượt mốc 163 JPY/USD. Điều gì khiến đồng yên lao dốc mạnh như vậy, và Việt Nam sẽ được hưởng lợi hay phải đối mặt với những rủi ro nào?
Theo hãng Reuters ngày 21/7, trên thị trường ngoại hối New York, tỷ giá đồng yên so với USD có thời điểm xuống còn 1 USD đổi 163,14 yên, lần đầu tiên kể từ tháng 12/1986 vượt qua mốc 163.
Reuters cho biết, tình hình Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng cao, khiến đồng USD mạnh lên, đồng thời làm gia tăng lo ngại của thị trường về việc lạm phát sẽ kéo dài.
Do các số liệu kinh tế Mỹ củng cố kỳ vọng lãi suất cao sẽ được duy trì trong thời gian dài, thị trường gia tăng hoạt động bán đồng yên. Bên cạnh đó, thị trường cũng lo ngại các chính sách không rõ ràng của bà Thủ tướng sẽ làm tình hình tài chính công xấu đi, khiến đồng yên tiếp tục chịu áp lực.
Việc đồng yên mất giá sẽ tiếp tục làm tăng chi phí nhập khẩu thực phẩm và năng lượng của Nhật Bản, qua đó làm gia tăng gánh nặng đối với các hộ gia đình. Thị trường nhìn chung dự đoán Chính phủ Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ can thiệp vào thị trường ngoại hối.
Kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất đã suy yếu, trong khi thị trường ngày càng chú ý đến chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật. Đồng thời, thị trường cũng ngày càng cảnh giác trước khả năng Chính phủ Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ can thiệp vào thị trường ngoại hối.
Việc đồng yên tiếp tục mất giá có thể đẩy giá nhập khẩu thực phẩm và năng lượng lên cao hơn nữa, từ đó làm gia tăng gánh nặng kinh tế đối với các hộ gia đình Nhật Bản.
Các nhà môi giới ngoại hối cho rằng, khi tỷ giá USD/JPY đã xuống vùng 162, xu hướng mất giá của đồng yên có thể sẽ còn tăng tốc.
Trong khi đó, Bloomberg mô tả đây là một "đợt lao dốc mang tính lịch sử" của đồng yên và cho biết hiện tượng này đã gây ra tâm lý bất an tại Nhật Bản. Lần gần nhất đồng yên giảm mạnh như vậy là thời điểm Mỹ, Nhật Bản, Anh, Pháp và Đức vừa ký Hiệp định Plaza (tháng 9/1985), sau đó đồng yên đã bước vào giai đoạn tăng giá kéo dài.
Việc đồng yên mất giá sẽ tiếp tục làm tăng chi phí nhập khẩu thực phẩm và năng lượng của Nhật Bản, qua đó làm gia tăng gánh nặng đối với các hộ gia đình. Thị trường nhìn chung dự đoán Chính phủ Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ can thiệp vào thị trường ngoại hối.
Kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất đã suy yếu, trong khi thị trường ngày càng chú ý đến chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật. Đồng thời, thị trường cũng ngày càng cảnh giác trước khả năng Chính phủ Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ can thiệp vào thị trường ngoại hối.
Việc đồng yên tiếp tục mất giá có thể đẩy giá nhập khẩu thực phẩm và năng lượng lên cao hơn nữa, từ đó làm gia tăng gánh nặng kinh tế đối với các hộ gia đình Nhật Bản.
Các nhà môi giới ngoại hối cho rằng, khi tỷ giá USD/JPY đã xuống vùng 162, xu hướng mất giá của đồng yên có thể sẽ còn tăng tốc.
Trong khi đó, Bloomberg mô tả đây là một "đợt lao dốc mang tính lịch sử" của đồng yên và cho biết hiện tượng này đã gây ra tâm lý bất an tại Nhật Bản. Lần gần nhất đồng yên giảm mạnh như vậy là thời điểm Mỹ, Nhật Bản, Anh, Pháp và Đức vừa ký Hiệp định Plaza (tháng 9/1985), sau đó đồng yên đã bước vào giai đoạn tăng giá kéo dài.
Tóm lại, ba nguyên nhân chính khiến đồng yên lao dốc gồm: FED duy trì lãi suất cao trong khi BOJ chưa mạnh tay tăng lãi suất; USD mạnh lên do dòng tiền trú ẩn trước bất ổn Trung Đông và Thị trường lo ngại tài khóa Nhật Bản xấu đi.
2. Ảnh hưởng tới Việt Nam
Nếu đồng yên thực sự duy trì quanh 160–163 JPY/USD trong thời gian dài, tác động đối với Việt Nam sẽ có cả mặt tích cực lẫn tiêu cực.
2.1. Tích cực
- Máy móc Nhật Bản rẻ hơn. Đây là lợi ích rõ nhất. Nhật Bản đang là một trong những nguồn cung lớn về máy công cụ; thiết bị điện; robot; linh kiện cơ khí chính xác; ô tô và phụ tùng.
Khi đồng yên giảm giá, nếu giá bán bằng yên không đổi thì doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu sẽ phải trả ít USD hơn, từ đó giảm chi phí đầu tư. Điều này có lợi đối với các doanh nghiệp đang mở rộng sản xuất. Điều này cũng đặc biệt có lợi đối với mục tiêu công nghiệp hóa của Việt Nam vì máy móc thiết bị chiếm tỷ trọng lớn trong nhập khẩu từ Nhật Bản.
Khi đồng yên giảm giá, nếu giá bán bằng yên không đổi thì doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu sẽ phải trả ít USD hơn, từ đó giảm chi phí đầu tư. Điều này có lợi đối với các doanh nghiệp đang mở rộng sản xuất. Điều này cũng đặc biệt có lợi đối với mục tiêu công nghiệp hóa của Việt Nam vì máy móc thiết bị chiếm tỷ trọng lớn trong nhập khẩu từ Nhật Bản.
- Khách du lịch Việt Nam sang Nhật sẽ được hưởng lợi. Đồng yên yếu khiến chi phí khách sạn, ăn uống, mua sắm, vé máy bay và tàu xe ở Nhật quy đổi sang USD hoặc VND đều rẻ hơn trước. Đông Yên mất giá là lý do lượng khách quốc tế đến Nhật đã tăng rất mạnh trong hai năm gần đây.
- Doanh nghiệp Nhật có thể tăng đầu tư ra nước ngoài. Đây là điểm khá thú vị vì thông thường người ta nghĩ đồng tiền yếu sẽ làm doanh nghiệp nghèo đi, làm đầu tư ra nước ngoài giảm. Nhưng thực tế các tập đoàn Nhật như Toyota, Honda, Canon, Panasonic... lại có phần lớn doanh thu ở nước ngoài bằng USD hoặc euro, khi quy đổi về yên, lợi nhuận của họ tăng lên. Điều này có thể khiến họ tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam nếu nhu cầu toàn cầu vẫn tích cực.
2.2. Bất lợi
- Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật sẽ khó khăn hơn
Đây là mặt trái. Ví dụ: Một doanh nghiệp Việt Nam bán một chiếc áo sang Nhật với giá 10.000 yên. Nếu trước đây 1 USD = 140 yên thì doanh nghiệp thu về khoảng 71 USD. Bây giờ 1 USD = 163 yên, doanh nghiệp thu về chỉ còn khoảng 61 USD. Hậu quả là doanh thu quy đổi sang USD hoặc VND giảm đáng kể nếu doanh nghiệp không tăng giá bán bằng yên.
Do đó các ngành xuất khẩu chủ lực như thủy sản, dệt may, gỗ, nông sản đều chịu áp lực giảm doanh thu.
Đây là mặt trái. Ví dụ: Một doanh nghiệp Việt Nam bán một chiếc áo sang Nhật với giá 10.000 yên. Nếu trước đây 1 USD = 140 yên thì doanh nghiệp thu về khoảng 71 USD. Bây giờ 1 USD = 163 yên, doanh nghiệp thu về chỉ còn khoảng 61 USD. Hậu quả là doanh thu quy đổi sang USD hoặc VND giảm đáng kể nếu doanh nghiệp không tăng giá bán bằng yên.
Do đó các ngành xuất khẩu chủ lực như thủy sản, dệt may, gỗ, nông sản đều chịu áp lực giảm doanh thu.
- Người lao động Việt Nam tại Nhật là nhóm chịu ảnh hưởng khá rõ.
Tiền lương của họ vẫn nhận bằng yên. Nhưng khi đổi sang USD hoặc VND thì giá trị giảm. Ví dụ: trước đây 200.000 yên = 1.430 USD (ở mức 140 JPY/USD); nay chỉ còn khoảng 1.227 USD (ở mức 163 JPY/USD). Như vậy, thu nhập quy đổi giảm gần 14%.
Nguy cơ lớn nhất là người lao động sẽ có xu hướng gửi ít tiền về nước hơn hoặc phải làm thêm giờ. Điều này vừa ảnh hưởng tới ổn định kinh tế trong nước, vừa tác động xấu với xã hội.
- Ổn định vĩ mô thêm khó khăn. Đồng Yên giảm sâu thực chất là do Đồng USD quá mạnh (do Fed giữ lãi suất cao và USD là dòng tiền trú ẩn quan trọng nhất). Nếu USD tiếp tục mạnh lên, áp lực lên tỷ giá USD/VND của Việt Nam sẽ rất lớn. Ngân hàng Nhà nước sẽ phải vất vả để giữ ổn định tỷ giá, qua đó ổn định kinh tế vĩ mô. Điều này sẽ khiến công tác điều hành tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam trở nên khó khăn hơn.
3. Nếu yên quá yếu, kinh tế Nhật có thể tăng trưởng chậm lại
Đồng tiền yếu có thể làm nền kinh tế Nhật suy yếu kéo dài, trong dài hạn đầu tư mới của Nhật Bản tại Việt Nam cũng có thể chậm lại.
Thực tế Nhật Bản phải nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ, khí tự nhiên, nhiều loại lương thực... Đồng yên yếu làm chi phí nhập khẩu tăng mạnh; đó là chưa nói tới chiến tranh Mỹ - Iran tiếp tục kéo dài và eo biển Hormuz bị chặn.
Điều đáng chú ý hơn cả là tiêu dùng trong nước của người dân dường như đang có xu hướng suy giảm, chỉ có chi tiêu của nhà nước tăng mạnh. Nếu đúng thì nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam cũng sẽ bị ảnh hưởng.
Điều đáng quan tâm khác là liệu Nhật Bản có chấp nhận để đồng yên yếu kéo dài hay sẽ can thiệp mạnh như các giai đoạn trước.
Hiệp định Plaza năm 1985 để gợi lại ký ức lịch sử, nhưng bối cảnh hiện nay rất khác. Năm 1985, các nền kinh tế lớn phối hợp để làm giảm giá USD và tăng giá đồng yên nhằm xử lý mất cân bằng thương mại giữa Mỹ và Nhật. Còn hiện nay, đồng yên yếu chủ yếu phản ánh chênh lệch lãi suất rất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản, cùng với kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Đây đều là những nhân tố của thị trường.
4. Dự báo đối với Việt Nam, nếu xu hướng này kéo dài, lợi ích lớn nhất là giảm chi phí nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu từ Nhật Bản; rủi ro lớn nhất là xuất khẩu sang Nhật trở nên kém cạnh tranh hơn và thu nhập quy đổi của lao động Việt Nam làm việc tại Nhật giảm.
Về tổng thể, tác động đến nền kinh tế Việt Nam nhiều khả năng là trung tính đến hơi tích cực, vì nhập khẩu tư liệu sản xuất và dòng vốn đầu tư từ Nhật Bản có vai trò lớn hơn so với phần thiệt hại từ xuất khẩu sang thị trường này.
Về bản chất, đồng yên yếu là "bài kiểm tra" đối với năng lực tận dụng cơ hội của Việt Nam. Nếu doanh nghiệp tranh thủ nhập khẩu công nghệ, máy móc và thu hút thêm đầu tư từ Nhật Bản thì tác động sẽ nghiêng về phía tích cực. Ngược lại, nếu chỉ nhìn vào lợi ích ngắn hạn của việc đồng yên rẻ hơn mà không nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu, những lợi ích đó sẽ không bền vững.
Về bản chất, đồng yên yếu là "bài kiểm tra" đối với năng lực tận dụng cơ hội của Việt Nam. Nếu doanh nghiệp tranh thủ nhập khẩu công nghệ, máy móc và thu hút thêm đầu tư từ Nhật Bản thì tác động sẽ nghiêng về phía tích cực. Ngược lại, nếu chỉ nhìn vào lợi ích ngắn hạn của việc đồng yên rẻ hơn mà không nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu, những lợi ích đó sẽ không bền vững.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét