Sự sụp đổ của "Bộ quy tắc danh dự": Khi niềm tin học thuật bị AI phá vỡ.
Đọc bài này mình thấy sốc; không ngờ ở Mỹ bây giờ sinh viên lại không tự giác trong thi cử đến thế. Đúng là AI và sự suy thoái của niềm tin: Không chỉ là gian lận, đó là sự sụp đổ của một hệ thống đánh giá.
Theo bài viết ngày 8/7 (giờ địa phương) của tạp chí Inside Higher Ed (Mỹ), ông Serrano, Giáo sư Kinh tế học tại Đại học Brown, gần đây đã vạch trần việc hàng chục sinh viên trong lớp Kinh tế học Phúc lợi do ông giảng dạy đã dùng AI để gian lận trong kỳ thi giữa kỳ.
Tuy nhiên, trong trường hợp này là có sự trùng hợp kỳ lạ với "Lý thuyết trò chơi". Như đã viết ở trên, Giáo sư Serrano là chuyên gia về Lý thuyết trò chơi. Dưới góc độ kinh tế học, sinh viên đã chọn một "nước cờ" dựa trên lợi ích ngắn hạn: Dùng AI để đạt 96 điểm với chi phí nỗ lực thấp nhất, không ai biết nên không phạm luật chơi.
Bài báo đưa tin: Giáo sư Mỹ vạch trần vụ gian lận AI quy mô lớn của sinh viên: "Thi trực tuyến tại nhà trung bình 96 điểm, thi trực tiếp chỉ còn 48”.
Bài báo viết tháng 12 năm ngoái, một vụ xả súng xảy ra tại khuôn viên Đại học Brown khiến 2 người chết và 9 người bị thương. Nhiều sinh viên vì thế đã bị ám ảnh tâm lý khi phải đến các lớp học trực tiếp (offline). Giáo sư Serrano cho biết, việc cho phép sinh viên làm bài thi tại nhà khi đó là một lựa chọn hoàn toàn hợp tình hợp lý. Thế nhưng đến cuối học kỳ, ông đã vô cùng hối hận về quyết định này.
Được biết đại học Brown là một trong những cơ sở giáo dục đại học danh giá và lâu đời nhất tại Mỹ: Được thành lập năm 1764 tại Providence, bang Rhode Island, Brown là thành viên của nhóm 8 trường đại học hàng đầu nước Mỹ (Ivy League). Ngôi trường này nổi tiếng với tiêu chuẩn tuyển sinh cực kỳ khắt khe và là nơi đào tạo ra rất nhiều học giả, chính trị gia và tỷ phú thế giới.
Đại học Brown có Chương trình giảng dạy Mở (Open Curriculum). Đây là đặc trưng độc đáo nhất của Brown. Không giống như hầu hết các trường đại học khác bắt buộc sinh viên phải học các môn đại cương cốt lõi, Brown cho phép sinh viên tự thiết kế lộ trình học tập theo sở thích cá nhân, khuyến khích tư duy tự do và liên ngành. Nhìn chung, tính tự giác học tập và thi cử của sinh viên ở đây rất cao.
Thế mạnh hàng đầu của Đại học Brown là Kinh tế học. Khoa Kinh tế của Đại học Brown luôn nằm trong top đầu thế giới. Giáo sư Roberto Serrano trong bài báo này chính là một chuyên gia đầu ngành rất nổi tiếng về Lý thuyết trò chơi (Game Theory) và Kinh tế học phúc lợi tại đây.
Đại học Brown đặc biệt coi trọng liêm chính học thuật. Các trường Ivy League truyền thống thường áp dụng "Bộ quy tắc danh dự" (Honor Code), đặt niềm tin tuyệt đối vào tính tự giác của sinh viên khi làm bài (nhiều kỳ thi không cần giám thị). Chính vì vậy, vụ bê bối dùng ChatGPT để gian lận quy mô lớn này đã tạo ra một cơn chấn động lớn, buộc các trường đại học tinh hoa của Mỹ phải nhìn nhận lại cách kiểm tra đánh giá trong kỷ nguyên AI.
Serrano cho biết, hàng chục sinh viên trong lớp bị nghi ngờ sử dụng AI để gian lận, giúp họ đạt điểm tuyệt đối hoặc gần như tuyệt đối ở kỳ thi giữa kỳ. Chính vì vậy, ông đã chuyển hình thức thi cuối kỳ sang thi viết trực tiếp và đóng vở (với hình thức thi tự luận kín). Kết quả là hơn mười sinh viên đã lập tức hủy môn học, và một lượng lớn sinh viên còn lại đã bị đánh trượt.
Thông thường, khóa học này chỉ có tối đa 30 sinh viên đăng ký. Tuy nhiên vào học kỳ mùa xuân năm nay, con số này đã tăng vọt lên 86 người. Serrano tin rằng số lượng sinh viên tăng đột biến như vậy chính là vì nhà trường đã thông báo bài thi giữa kỳ có thể làm tại nhà.
Sau khi điểm thi giữa kỳ được công bố, điểm trung bình của cả lớp lên tới 96/100 điểm. Nhận thấy có điều bất thường, vị giáo sư đã nhập đề thi vào ChatGPT để đối chiếu. Kết quả cho thấy câu trả lời do AI tạo ra trùng khớp cao độ với bài làm của sinh viên. Những câu trả lời này nhìn bề ngoài có vẻ nhìn chung là đúng, nhưng lại tồn tại những lỗ hổng logic rõ ràng và cách diễn đạt thì tối nghĩa, khó hiểu, "chỉ cần nhìn lướt qua là biết ngay không phải do con người viết".
Sau khi kỳ thi giữa kỳ kết thúc, Serrano đã gửi thông báo đến toàn thể lớp học, thẳng thắn bày tỏ sự nghi ngờ về việc một lượng lớn sinh viên sử dụng AI để gian lận, đồng thời điều chỉnh kỳ thi cuối kỳ sang hình thức thi viết trực tiếp đóng vở niêm phong.
Trong thông báo, ông viết: "Tạm thời tôi sẽ không hủy bỏ kết quả thi giữa kỳ. Tôi sẵn sàng cho các bạn cơ hội để chứng minh suy đoán của tôi là sai. Nếu phổ điểm thi cuối kỳ gần tương đương với giữa kỳ, điểm giữa kỳ vẫn sẽ được tính bình thường vào tổng điểm. Nhưng tôi dự đoán điều ngược lại sẽ xảy ra, và khi đó tôi sẽ hủy thẳng kết quả thi giữa kỳ, đồng thời tăng mạnh trọng số của bài thi cuối kỳ."
Sau khi thông báo này được phát đi, các sinh viên hoàn toàn im lặng. Ngay sau đó, 18 người đã chọn hủy môn học, và 9 sinh viên khác vẫn có tên trong danh sách lớp nhưng đã bỏ thi cuối kỳ.
Kết quả kỳ thi cuối kỳ đã chứng minh nhận định của Giáo sư Serrano hoàn toàn chính xác: Có 3 sinh viên bị điểm 0 tròn trĩnh, điểm trung bình của cả lớp tụt xuống chỉ còn 48,6 điểm; mức thấp nhất trong lịch sử của khóa học này. Chỉ có một số rất ít sinh viên giữ được mức điểm cuối kỳ tương đương với giữa kỳ.
(Biểu đồ so sánh điểm của 59 sinh viên tham gia kỳ thi cuối kỳ: Màu cam là điểm giữa kỳ, màu xám là điểm cuối kỳ. Nguồn: Inside Higher Ed)
Ngay sau đó, Serrano lại tiếp tục gửi thông báo cho sinh viên, chính thức hủy bỏ điểm thi giữa kỳ và nâng trọng số điểm thi cuối kỳ lên 80% tổng điểm môn học. Ông cũng chấp nhận hạ tiêu chuẩn chuẩn điểm đạt (qua môn) của kỳ thi cuối kỳ từ 50 điểm xuống 40 điểm so với các năm trước. Dù vậy, cuối cùng vẫn có tổng cộng 19 sinh viên bị trượt môn học này.
Sau sự việc, Giáo sư Serrano đã chỉ trích cách xử lý của nhà trường đối với tình trạng này là "quá nhu nhược". Ông bày tỏ: "Chúng ta không thể dung thứ cho việc một bộ phận không nhỏ những người trẻ tuổi xuất sắc nhất lại cho rằng gian lận là điều có thể chấp nhận được. Điều này sẽ dẫn đến sự suy thoái và sụp đổ của xã hội... Chúng ta không thể chọn cách trở thành những kẻ ngốc."
Đọc xong tin này, tôi cảm thấy có sự sụp đổ của "Niềm tin". Thời tôi học ở Pháp và Mỹ, đã trải qua nhiều kỳ thi, nhưng chưa bao giờ tôi nhìn thấy sinh viên quay cóp bài. Nhiều lần tôi đã chứng kiến thầy giáo vào lớp phát đề thi, rồi về phòng giáo viên làm việc. Sinh viên làm bài thi, hết giờ lớp trưởng thu bài mang về phòng giáo viên nộp cho thầy giáo.
Bài báo viết tháng 12 năm ngoái, một vụ xả súng xảy ra tại khuôn viên Đại học Brown khiến 2 người chết và 9 người bị thương. Nhiều sinh viên vì thế đã bị ám ảnh tâm lý khi phải đến các lớp học trực tiếp (offline). Giáo sư Serrano cho biết, việc cho phép sinh viên làm bài thi tại nhà khi đó là một lựa chọn hoàn toàn hợp tình hợp lý. Thế nhưng đến cuối học kỳ, ông đã vô cùng hối hận về quyết định này.
Được biết đại học Brown là một trong những cơ sở giáo dục đại học danh giá và lâu đời nhất tại Mỹ: Được thành lập năm 1764 tại Providence, bang Rhode Island, Brown là thành viên của nhóm 8 trường đại học hàng đầu nước Mỹ (Ivy League). Ngôi trường này nổi tiếng với tiêu chuẩn tuyển sinh cực kỳ khắt khe và là nơi đào tạo ra rất nhiều học giả, chính trị gia và tỷ phú thế giới.
Đại học Brown có Chương trình giảng dạy Mở (Open Curriculum). Đây là đặc trưng độc đáo nhất của Brown. Không giống như hầu hết các trường đại học khác bắt buộc sinh viên phải học các môn đại cương cốt lõi, Brown cho phép sinh viên tự thiết kế lộ trình học tập theo sở thích cá nhân, khuyến khích tư duy tự do và liên ngành. Nhìn chung, tính tự giác học tập và thi cử của sinh viên ở đây rất cao.
Thế mạnh hàng đầu của Đại học Brown là Kinh tế học. Khoa Kinh tế của Đại học Brown luôn nằm trong top đầu thế giới. Giáo sư Roberto Serrano trong bài báo này chính là một chuyên gia đầu ngành rất nổi tiếng về Lý thuyết trò chơi (Game Theory) và Kinh tế học phúc lợi tại đây.
Đại học Brown đặc biệt coi trọng liêm chính học thuật. Các trường Ivy League truyền thống thường áp dụng "Bộ quy tắc danh dự" (Honor Code), đặt niềm tin tuyệt đối vào tính tự giác của sinh viên khi làm bài (nhiều kỳ thi không cần giám thị). Chính vì vậy, vụ bê bối dùng ChatGPT để gian lận quy mô lớn này đã tạo ra một cơn chấn động lớn, buộc các trường đại học tinh hoa của Mỹ phải nhìn nhận lại cách kiểm tra đánh giá trong kỷ nguyên AI.
Serrano cho biết, hàng chục sinh viên trong lớp bị nghi ngờ sử dụng AI để gian lận, giúp họ đạt điểm tuyệt đối hoặc gần như tuyệt đối ở kỳ thi giữa kỳ. Chính vì vậy, ông đã chuyển hình thức thi cuối kỳ sang thi viết trực tiếp và đóng vở (với hình thức thi tự luận kín). Kết quả là hơn mười sinh viên đã lập tức hủy môn học, và một lượng lớn sinh viên còn lại đã bị đánh trượt.
Thông thường, khóa học này chỉ có tối đa 30 sinh viên đăng ký. Tuy nhiên vào học kỳ mùa xuân năm nay, con số này đã tăng vọt lên 86 người. Serrano tin rằng số lượng sinh viên tăng đột biến như vậy chính là vì nhà trường đã thông báo bài thi giữa kỳ có thể làm tại nhà.
Sau khi điểm thi giữa kỳ được công bố, điểm trung bình của cả lớp lên tới 96/100 điểm. Nhận thấy có điều bất thường, vị giáo sư đã nhập đề thi vào ChatGPT để đối chiếu. Kết quả cho thấy câu trả lời do AI tạo ra trùng khớp cao độ với bài làm của sinh viên. Những câu trả lời này nhìn bề ngoài có vẻ nhìn chung là đúng, nhưng lại tồn tại những lỗ hổng logic rõ ràng và cách diễn đạt thì tối nghĩa, khó hiểu, "chỉ cần nhìn lướt qua là biết ngay không phải do con người viết".
Sau khi kỳ thi giữa kỳ kết thúc, Serrano đã gửi thông báo đến toàn thể lớp học, thẳng thắn bày tỏ sự nghi ngờ về việc một lượng lớn sinh viên sử dụng AI để gian lận, đồng thời điều chỉnh kỳ thi cuối kỳ sang hình thức thi viết trực tiếp đóng vở niêm phong.
Trong thông báo, ông viết: "Tạm thời tôi sẽ không hủy bỏ kết quả thi giữa kỳ. Tôi sẵn sàng cho các bạn cơ hội để chứng minh suy đoán của tôi là sai. Nếu phổ điểm thi cuối kỳ gần tương đương với giữa kỳ, điểm giữa kỳ vẫn sẽ được tính bình thường vào tổng điểm. Nhưng tôi dự đoán điều ngược lại sẽ xảy ra, và khi đó tôi sẽ hủy thẳng kết quả thi giữa kỳ, đồng thời tăng mạnh trọng số của bài thi cuối kỳ."
Sau khi thông báo này được phát đi, các sinh viên hoàn toàn im lặng. Ngay sau đó, 18 người đã chọn hủy môn học, và 9 sinh viên khác vẫn có tên trong danh sách lớp nhưng đã bỏ thi cuối kỳ.
Kết quả kỳ thi cuối kỳ đã chứng minh nhận định của Giáo sư Serrano hoàn toàn chính xác: Có 3 sinh viên bị điểm 0 tròn trĩnh, điểm trung bình của cả lớp tụt xuống chỉ còn 48,6 điểm; mức thấp nhất trong lịch sử của khóa học này. Chỉ có một số rất ít sinh viên giữ được mức điểm cuối kỳ tương đương với giữa kỳ.
(Biểu đồ so sánh điểm của 59 sinh viên tham gia kỳ thi cuối kỳ: Màu cam là điểm giữa kỳ, màu xám là điểm cuối kỳ. Nguồn: Inside Higher Ed)
Ngay sau đó, Serrano lại tiếp tục gửi thông báo cho sinh viên, chính thức hủy bỏ điểm thi giữa kỳ và nâng trọng số điểm thi cuối kỳ lên 80% tổng điểm môn học. Ông cũng chấp nhận hạ tiêu chuẩn chuẩn điểm đạt (qua môn) của kỳ thi cuối kỳ từ 50 điểm xuống 40 điểm so với các năm trước. Dù vậy, cuối cùng vẫn có tổng cộng 19 sinh viên bị trượt môn học này.
Sau sự việc, Giáo sư Serrano đã chỉ trích cách xử lý của nhà trường đối với tình trạng này là "quá nhu nhược". Ông bày tỏ: "Chúng ta không thể dung thứ cho việc một bộ phận không nhỏ những người trẻ tuổi xuất sắc nhất lại cho rằng gian lận là điều có thể chấp nhận được. Điều này sẽ dẫn đến sự suy thoái và sụp đổ của xã hội... Chúng ta không thể chọn cách trở thành những kẻ ngốc."
Đọc xong tin này, tôi cảm thấy có sự sụp đổ của "Niềm tin". Thời tôi học ở Pháp và Mỹ, đã trải qua nhiều kỳ thi, nhưng chưa bao giờ tôi nhìn thấy sinh viên quay cóp bài. Nhiều lần tôi đã chứng kiến thầy giáo vào lớp phát đề thi, rồi về phòng giáo viên làm việc. Sinh viên làm bài thi, hết giờ lớp trưởng thu bài mang về phòng giáo viên nộp cho thầy giáo.
Các con tôi học từ cấp 1 đến hết đại học ở Thụy Sĩ cũng bảo không thấy hiện tượng quay cóp bài. Thậm chí chúng còn ít khi quan tâm tới điểm thi.
Thế mà giờ đây ở Mỹ...
Ở các nước phương Tây thời trước, tính tự giác của người dân rất cao. "Bộ quy tắc danh dự" (Honor Code) của Ivy League hoạt động dựa trên niềm tin tuyệt đối vào tính tự giác của các sinh viên. Khi AI xuất hiện, chi phí để gian lận giảm xuống gần như bằng 0 (không cần học và cũng không bị hủy kết quả thi), trong khi lợi ích mang lại (điểm cao) vẫn giữ nguyên. Hệ thống niềm tin này bị phá vỡ không phải do sinh viên bỗng nhiên xấu đi, mà do cấu trúc khuyến khích (incentive structure) của môi trường số đã làm sinh viên thay đổi.
Ở các nước phương Tây thời trước, tính tự giác của người dân rất cao. "Bộ quy tắc danh dự" (Honor Code) của Ivy League hoạt động dựa trên niềm tin tuyệt đối vào tính tự giác của các sinh viên. Khi AI xuất hiện, chi phí để gian lận giảm xuống gần như bằng 0 (không cần học và cũng không bị hủy kết quả thi), trong khi lợi ích mang lại (điểm cao) vẫn giữ nguyên. Hệ thống niềm tin này bị phá vỡ không phải do sinh viên bỗng nhiên xấu đi, mà do cấu trúc khuyến khích (incentive structure) của môi trường số đã làm sinh viên thay đổi.
Tuy nhiên, trong trường hợp này là có sự trùng hợp kỳ lạ với "Lý thuyết trò chơi". Như đã viết ở trên, Giáo sư Serrano là chuyên gia về Lý thuyết trò chơi. Dưới góc độ kinh tế học, sinh viên đã chọn một "nước cờ" dựa trên lợi ích ngắn hạn: Dùng AI để đạt 96 điểm với chi phí nỗ lực thấp nhất, không ai biết nên không phạm luật chơi.
Tuy nhiên, họ đã thất bại vì không lường được "nước cờ" phản công của người chơi còn lại là Giáo sư Serrano. Ông đã đi nước tiếp theo là ra đề thi trực tiếp ở trường. Kết cục là các sinh viên đã rơi vào một Trạng thái cân bằng Nash tồi tệ nhất: Bị hủy điểm và trượt môn. Đây là một bài học thực nghiệm hoàn hảo cho các sinh viên ngay trong lớp học của chính ông!
Câu chuyện của Đại học Brown không chỉ về gian lận, mà là lời cảnh tỉnh cần phải thiết kế lại công cụ đánh giá (assessment redesign) kết quả học tập trong kỷ nguyên AI.
Do chính sách bản quyền và giới hạn truy cập trực tiếp, tôi không vào xem được bài trong Inside Higher Ed. Các bạn có thể đọc bản tường thuật chi tiết đầy đủ dữ liệu từ các trang công nghệ và giáo dục uy tín khác như India Today hoặc El País English.
https://www.indiatoday.in/technology/news/story/students-scored-96-with-take-home-exams-and-48-in-class-professor-blames-ai-2943932-2026-07-09
https://english.elpais.com/education/2026-06-28/ai-fraud-at-brown-university-academic-integrity-is-at-risk.html
https://english.elpais.com/education/2026-06-28/ai-fraud-at-brown-university-academic-integrity-is-at-risk.html
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét