Pháp cấm trẻ dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội: Việt Nam cũng nên học tập

Pháp cấm trẻ dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội: Việt Nam cũng nên học tập

Ngày 21/7/2026, Quốc hội Pháp chính thức thông qua đạo luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, đánh dấu lần đầu tiên một quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) áp dụng biện pháp mạnh mẽ đến như vậy. Nếu không có thay đổi sau quá trình rà soát pháp lý cuối cùng, từ ngày 1/9 tới đây, trẻ em dưới 15 tuổi sẽ không còn được phép mở tài khoản mới trên các nền tảng mạng xã hội. 

Các nền tảng như Facebook, TikTok, Instagram, Snapchat, X… sẽ có thêm bốn tháng để đóng toàn bộ các tài khoản hiện có của nhóm tuổi này và bắt buộc phải áp dụng hệ thống xác minh tuổi được cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân của Pháp phê duyệt.

Đây không phải là một quyết định bộc phát. Nó là kết quả của nhiều năm tranh luận về tác động của mạng xã hội đối với sức khỏe tâm thần, khả năng học tập và sự phát triển nhân cách của trẻ em.

1. Không còn coi mạng xã hội là "đồ chơi" của trẻ em

Điều đáng chú ý Tổng thống Emmanuel Macron không coi đây đơn thuần là một biện pháp kỹ thuật. Ông từng nói với học sinh Pháp: "Chúng ta đã ném các em vào một khu rừng kỹ thuật số, và nó đã cướp mất sự tập trung của các em. Chúng ta cần giúp các em trưởng thành trước khi bước vào thế giới đó."

Thông điệp này phản ánh sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý. Trong nhiều năm, các nước phương Tây thường nhấn mạnh quyền tiếp cận Internet của trẻ em. Nhưng nay, ưu tiên đã chuyển sang bảo vệ sự phát triển lành mạnh của trẻ trước những thuật toán được thiết kế để giữ người dùng ở lại càng lâu càng tốt.

Theo các nghị sĩ Pháp, mạng xã hội không chỉ gây nghiện mà còn làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, mất ngủ, bắt nạt trực tuyến, tự làm hại bản thân và tiếp xúc với các nội dung độc hại. Đó là lý do dự luật này được xem là một trong những cải cách xã hội quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Macron.

2. Pháp không phải trường hợp đơn lẻ

Điều đáng chú ý hơn, Pháp chỉ là quốc gia đi đầu trong một xu hướng đang lan rộng. Trước đó, Australia đã trở thành nước đầu tiên trên thế giới cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng các mạng xã hội lớn. Hiện nay, Ủy ban châu Âu cũng đang xây dựng khuôn khổ chung cho toàn bộ 27 nước thành viên nhằm hạn chế trẻ em tiếp cận mạng xã hội theo từng độ tuổi, thay vì để mỗi quốc gia tự quản lý.

Nói cách khác, vấn đề không còn là "có nên quản lý hay không", mà là "quản lý bằng cách nào".

Tuy nhiên, đây cũng không phải giải pháp hoàn hảo. Ngay tại Pháp, đạo luật mới cũng tạo ra nhiều tranh luận. Để xác định một người có dưới 15 tuổi hay không, các nền tảng phải áp dụng hệ thống xác minh tuổi. Điều này có thể khiến cả người trưởng thành cũng phải xác minh danh tính khi đăng ký tài khoản mới, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và khả năng tương thích với các quy định của EU như GDPR. Ủy ban châu Âu cũng đang xem xét liệu luật của Pháp có hoàn toàn phù hợp với khuôn khổ pháp lý chung của EU hay không.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu ban đầu tại Australia cho thấy trẻ em hoàn toàn có thể tìm cách vượt qua các hệ thống xác minh tuổi nếu chỉ dựa vào giải pháp kỹ thuật. Điều đó cho thấy công nghệ không thể thay thế vai trò của gia đình, nhà trường và giáo dục kỹ năng số.

3. Việt Nam nên làm gì?

Theo tôi, Việt Nam không nhất thiết phải sao chép nguyên xi mô hình của Pháp, nhưng hoàn toàn nên nghiên cứu nghiêm túc kinh nghiệm này.

Thứ nhất, Việt Nam đang thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên sử dụng điện thoại thông minh rất cao. Nhiều em tiếp cận TikTok, Facebook hay YouTube từ khi mới học tiểu học, rất mất thời gian trong khi khả năng tự bảo vệ trước các nội dung độc hại còn rất hạn chế.

Thứ hai, chúng ta đã chứng kiến không ít vụ việc liên quan đến bạo lực học đường, bắt nạt trên mạng, lừa đảo trực tuyến hay các nội dung phản cảm lan truyền trong giới trẻ. Những hiện tượng này cho thấy môi trường số không còn đơn thuần là nơi giải trí.

Thứ ba, Việt Nam có một lợi thế mà nhiều nước phương Tây không có: hệ thống định danh điện tử quốc gia đang phát triển khá nhanh. Nếu trong tương lai cần triển khai cơ chế xác minh độ tuổi, Việt Nam có điều kiện kỹ thuật thuận lợi hơn nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, việc áp dụng phải đi kèm với các quy định chặt chẽ về bảo vệ dữ liệu cá nhân để tránh phát sinh rủi ro.

4. Tuy nhiên, không nên chỉ nghĩ đến "cấm"

Nếu chỉ ban hành một lệnh cấm, hiệu quả sẽ rất hạn chế.

Một chính sách phù hợp với Việt Nam có thể gồm nhiều tầng, như quy định độ tuổi tối thiểu để các mạng xã hội có thuật toán ngăn chặn nội dung không phù hợp; yêu cầu các nền tảng xác minh độ tuổi theo chuẩn pháp luật Việt Nam; trao quyền cho phụ huynh kiểm soát tài khoản của con dưới một độ tuổi nhất định; bắt buộc các trường học đưa kỹ năng công dân số và an toàn số vào chương trình giáo dục; tăng trách nhiệm của các nền tảng trong việc loại bỏ nội dung độc hại đối với trẻ em.

5. Tóm lại, trong nhiều năm, thế giới từng tranh luận Internet phải hoàn toàn tự do. Nhưng đến năm 2026, ngay cả những quốc gia luôn đề cao quyền tự do cá nhân như Pháp cũng đã chấp nhận đặt ra những "hàng rào bảo vệ" đối với trẻ em. Điều đó cho thấy nhận thức toàn cầu đang thay đổi: quyền được phát triển lành mạnh của trẻ em đôi khi quan trọng hơn quyền tiếp cận không giới hạn với mạng xã hội.

Việt Nam có thể chưa cần ban hành ngay một lệnh cấm tương tự Pháp. Nhưng việc nghiên cứu một khung pháp lý về độ tuổi sử dụng mạng xã hội, kết hợp với giáo dục kỹ năng số và trách nhiệm của các nền tảng, là điều nên được đặt lên chương trình nghị sự. Nếu chờ đến khi những hệ lụy về sức khỏe tâm thần, nghiện mạng xã hội và suy giảm năng lực học tập trở nên quá nghiêm trọng mới hành động thì chi phí xã hội sẽ lớn hơn rất nhiều so với chi phí của việc phòng ngừa ngay từ hôm nay.

https://www.reuters.com/legal/litigation/french-lawmakers-vote-social-media-ban-children-2026-07-21/

https://apnews.com/article/france-social-media-ban-macron-94abd981ccea85138af314cfb1ea62cf

https://arxiv.org/abs/2605.00368