Tại sao châu Âu và Mỹ đang tuyên truyền học thuyết "Nga thất bại"?

Tại sao châu Âu và Mỹ đang tuyên truyền học thuyết "Nga thất bại"?

Năm 2026 đã trôi qua một nửa, đối mặt với cuộc chiến tranh Nga-Ukraine bước vào năm thứ năm, các phương tiện truyền thông chính thống, viện nghiên cứu, giới chính trị châu Âu bắt đầu xuất hiện dày đặc quan điểm "Nga thất bại".

Như dự báo của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và Quân chủng Liên hợp Hoàng gia Anh (RUSI) về tình hình chiến sự năm 2026: Châu Âu năm 2026 sẽ là năm leo thang hỗn hợp của xung đột, và Putin đang ở "giai đoạn cửa sổ nguy hiểm nhất", cuối cùng sẽ phải đối mặt với "một nước Nga tuyệt vọng".

Luận điệu này cũng có thể được xác nhận nhiều lần trong nhiều báo cáo đánh giá chiến dịch được Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) công bố trong nửa đầu năm 2026.

Một số báo cáo mới nhất của ISW không chỉ tuyên bố "Crimea trở lại Ukraine là kết quả tất yếu của xung đột này", mà còn nói thẳng "Quân đội Nga hiện đang phải đối mặt với tình thế bất lợi hơn và suy yếu hơn so với vài năm trước".

Thực tế, so với tình hình lạc quan dựa vào ưu thế công nghiệp mạnh mẽ và nguồn lực binh lực liên tục được đầu tư trong giai đoạn đầu chiến tranh, Nga hiện nay đang trong tình thế khó khăn cả bên trong lẫn bên ngoài.

Về bên ngoài, khi chiến tranh bước vào trạng thái chiến tranh tiêu hao dài hạn, các công nghệ mới như máy bay không người lái lần đầu tiên được đưa vào sử dụng rộng rãi trong chiến tranh, Ukraine được châu Âu-Mỹ hậu thuẫn đang dần dần hình thành ưu thế công nghệ và tự động hóa có hệ thống so với quân Nga.

Về bên trong, do tiêu hao nhân lực kéo dài và áp lực tài nguyên liên tục tăng lên, nội bộ xã hội Nga dần trở nên mệt mỏi, điều này tạo cơ hội cho áp lực quốc tế truyền dẫn vào trong nước gia tăng, khiến hệ thống chính trị kinh tế nội bộ Nga áp lực tăng gấp bội.

Do đó, việc châu Âu và Mỹ lại nổi lên thuyết "Nga thất bại" lúc này cũng không phải là không có căn cứ.

Tuy nhiên, tại sao luận điệu này lại được phổ biến dày đặc vào thời điểm này? Động cơ đằng sau cần được suy nghĩ và đối xử thận trọng hơn.

Trước hết, quan sát kỹ lưỡng thuyết Nga thất bại này, có thể phát hiện nó thực tế phụ thuộc vào việc cắt ghép khung thời gian-không gian.

Một mặt, châu Âu-Mỹ chọn lọc phóng đại việc quân Nga tạm dừng các cuộc tấn công trong một số thời kỳ và khu vực cụ thể, đào sâu lý do trong ngoài khiến tiến trình tạm dừng để phóng đại sự suy yếu của Nga. Mặt khác chọn lọc bỏ qua áp lực kinh tế và mâu thuẫn trong hệ thống chính trị nội bộ Ukraine và trong nội bộ của chính châu Âu.

Việc châu Âu-Mỹ nhanh chóng nâng cấp thất bại, hay chỉ là khó khăn cục bộ của đối phương thành "thất bại toàn tuyến", giống như một loại dẫn dắt kỳ vọng đối với tường thuật chiến tranh.

Thực tế, chiến tranh Nga-Ukraine thuộc loại xung đột khu vực cục bộ bề ngoài, thực chất bên trong là chiến tranh quốc tế giữa Nga và cả hệ thống phương Tây, tức là gần như với các lực lượng toàn cầu. Loại chiến tranh này thường rất khó kết thúc nhanh chóng trong tình huống một bên toàn thắng một bên thất bại, đầu hàng. Trong phần lớn trường hợp sẽ kết thúc bằng một loại "đóng băng xung đột" thỏa hiệp sau khi hai bên đều đánh giá xem cuộc chiến tiêu hao dài hạn này có đáng tiếp tục đầu tư hay không.

Do đó, việc châu Âu-Mỹ đẩy mạnh tuyên truyền thuyết "Nga thất bại", một mặt có thể thông qua chiến tranh dư luận để ảnh hưởng đến sĩ khí của Nga và các đồng minh trong giai đoạn Nga tạm thời có những khó khăn, thậm chí cố gắng ảnh hưởng đến sự tin tưởng và ủng hộ của nội bộ Nga đối với chính quyền Putin.

Mặt khác, có thể họ cố gắng gây áp lực lên phán đoán chiến lược dài hạn của Nga, chi phối phán đoán của họ về "chiến tranh có đáng tiếp tục đánh hay không", từ đó ép buộc Nga thỏa hiệp chiến lược, đạt được mục tiêu chiến lược của châu Âu-Mỹ.

Thứ hai, chiến tranh Nga-Ukraine hiện nay đã bước vào năm thứ năm, thời gian chiến tranh kéo dài thậm chí vượt qua Thế chiến I. Hiệu ứng mệt mỏi do chiến tranh kéo dài mang lại không chỉ thể hiện trong chính trị nội bộ các nước và các tổ chức quốc tế, mà còn thể hiện trong sự đồng thuận liên minh ngày càng lỏng lẻo.

Do đó chúng ta có thể suy đoán, thuyết "Nga thất bại" đang thịnh hành hiện nay, không chỉ cung cấp cho liên minh phương Tây một lối thoát cảm xúc và mâu thuẫn nội bộ với chi phí cực thấp, đồng thời tái kết dính đồng thuận liên minh trong thời kỳ nhiều nước Âu Mỹ tổ chức bầu cử hiện nay.

Phân tích sâu hơn, việc cổ xúy thuyết "Nga thất bại" vừa có thể vừa hạ thấp đối thủ vừa nâng cao cảm giác ưu việt của bản thân và tăng cường niềm tin thắng lợi. Nó cũng có thể tác dụng chuyển mũi nhọn từ nội bộ ra bên ngoài, chuyển sự chú ý của công chúng từ lạm phát, khủng hoảng năng lượng, vấn đề nhập cư và các mâu thuẫn nội bộ khác của châu Âu-Mỹ sang Nga-Ukraine.

Tương tự, điều này cũng có lợi cho họ vượt qua năm 2026 - năm quan trọng sẽ diễn ra bầu cử giữa kỳ Mỹ, bầu cử hội đồng bang Đức, bầu cử quốc hội Ba Lan và các cuộc bầu cử chính trị lớn khác.

Để khách quan, tôi hỏi ChatGPT: "bạn khái quát tình hình chiến tranh Nga - Ukraine gần đây (hôm nay là 7/7/2026) xem ai đang nắm ưu thế nhé".

ChatGPT trả lời như sau:

Đến ngày 7/7/2026, nếu nhìn một cách tổng thể và tách biệt giữa chiến thuật, chiến dịch và chiến lược, thì bức tranh có thể khái quát như sau:

1. Trên chiến trường: Nga vẫn đang chiếm ưu thế nhẹ

Từ cuối năm 2025 đến nay, Nga vẫn duy trì thế tấn công liên tục. Đặc điểm nổi bật là: Nga chiếm thêm từng khu vực nhỏ ở mặt trận miền Đông, đặc biệt quanh Donetsk. Tốc độ tiến quân khá chậm, thường chỉ vài km mỗi tháng. Không có đột phá kiểu chiếm hàng trăm km như năm 2022. Ukraine chủ yếu phòng thủ, phản công cục bộ ở một vài khu vực phía Nam.

Nói ngắn gọn: Nga đang là bên chủ động trên mặt đất.

2. Ukraine không còn phản công lớn như năm 2023

Năm 2023 Ukraine từng kỳ vọng phản công lớn nhưng không thành công. Đến năm 2026: Ukraine chuyển sang chiến lược phòng thủ linh hoạt. Chỉ phản công khi có cơ hội. Không còn mở các chiến dịch quy mô hàng chục lữ đoàn như trước. Tuy nhiên đầu năm 2026 Ukraine vẫn giành được một số kết quả ở mặt trận phía Nam, làm chậm kế hoạch tấn công của Nga.

3. Trên không: hai bên gần như hòa

Nga: vẫn có ưu thế về tên lửa, bom lượn, UAV Shahed. Nga gần đây tăng mạnh các đợt tập kích: Kyiv, Odessa, hạ tầng điện, kho hậu cần. Trong vài tuần gần đây, Nga đã tiến hành nhiều đợt tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và UAV.

Trong khi đó Ukraine lại ngày càng mạnh về: UAV tầm xa, drone tự sát, tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Ví dụ mới nhất: tập kích nhà máy lọc dầu Omsk ở Siberia, các cảng Baltic, nhiều kho nhiên liệu Nga cách tiền tuyến hàng nghìn km.

Điều này cho thấy: Nga mạnh hơn về hỏa lực chiến lược, còn Ukraine ngày càng có khả năng đánh sâu vào hậu phương Nga. 

4. Về công nghệ

Ukraine hiện vẫn được đánh giá dẫn đầu thế giới về: drone FPV, drone AI, chiến tranh điện tử, robot mặt đất. Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng cuộc chiến này đã thay đổi cách các nước nhìn nhận chiến tranh hiện đại.

5. Về nhân lực

Đây là ưu thế lớn nhất của Nga. Nga có: dân số lớn hơn khoảng 3–4 lần Ukraine; năng lực tuyển quân và huy động nhân lực cao hơn; ngành công nghiệp quốc phòng hoạt động với công suất lớn.

Ukraine vẫn nhận được viện trợ nhưng việc bổ sung nhân lực khó khăn hơn nhiều.

6. Về kinh tế

Nga chịu trừng phạt nhưng: vẫn bán được dầu, vẫn duy trì sản xuất quân sự, kinh tế chưa sụp đổ như nhiều dự báo ban đầu.

Ukraine phụ thuộc rất lớn vào viện trợ tài chính và quân sự từ phương Tây.

7. Về ngoại giao

Hai bên đều chưa sẵn sàng nhượng bộ lớn.

Nga muốn: giữ các vùng đã kiểm soát; buộc Ukraine chấp nhận hiện trạng.

Ukraine: vẫn khẳng định mục tiêu khôi phục chủ quyền; tiếp tục tìm kiếm hỗ trợ quân sự từ các nước phương Tây.

Các nỗ lực ngừng bắn trong năm 2026 mới chỉ mang tính tạm thời và chưa dẫn tới tiến trình hòa bình bền vững.

8. Kết luận: Ai đang nắm ưu thế?

Nếu chấm điểm tương đối (mang tính định tính) thì Nga 5 / Ukraine 3. Nói thẳng, về thực lực, Ukraine chỉ tạm thời hơn Nga về công nghệ Drone (chắc do Âu Mỹ tuồn vào), còn lại thua Nga toàn diện.

Xem cụ thể trong hình.