Nước Nga ngày nay: Không có "cách mạng màu" và cũng không cần "khoảnh khắc 1917"
Bạn có thể tưởng tượng được cảnh Kardashian bất ngờ đưa ra một tuyên bố chính trị sắc bén, phê phán gay gắt những căn bệnh của đất nước, rồi chỉ trong vòng một tuần ngắn ngủi đã vươn lên trở thành nhân vật chính trị được chú ý nhất toàn quốc không? Những gì đang xảy ra ở Nga hiện nay, đại khái chính là tình huống như vậy.
Khoảng hai tuần trước, vào ngày 13/4, Bonya đã ghi lại một đoạn video trực tiếp gửi lời đến Tổng thống Nga Putin. Trong video, cô vừa bày tỏ sự ủng hộ cá nhân đối với Putin, vừa không khách khí phê phán hiện trạng của Nga. Ngoài dự đoán của tất cả mọi người, đoạn video ngắn trên Instagram này đã lan truyền với tốc độ đáng kinh ngạc, lượt xem vượt mốc 30 triệu, không chỉ nhận được phản hồi chính thức từ Điện Kremlin, mà còn khiến toàn bộ nước Nga bùng nổ một cuộc tranh luận lớn xung quanh video của cô.
Cứ như vậy, Victoria Bonya, bằng một cách thức khiến chính cô cũng có phần ngỡ ngàng, đã bị đẩy lên đỉnh sóng của dư luận chính trị chỉ sau một đêm, trở thành nhân vật công chúng mà không ai có thể phớt lờ.
Victoria Bonya là ai?
Trước khi hiểu được cơn chấn động trong dư luận Nga này, chúng ta trước hết phải có một sự hiểu biết nhất định về nhân vật cốt lõi Victoria Bonya. Thành thật mà nói, trước khi sự việc này bùng nổ, ngay cả bản thân người viết cũng không hiểu Victoria Bonya rốt cuộc là người như thế nào. Sau khi sự việc bùng nổ, người viết thông qua tìm kiếm thông tin, mới có được một số hiểu biết và phán đoán đơn giản về người này.
Nói một cách đơn giản, vị nữ sĩ này là một blogger mạng xã hội sở hữu hàng chục triệu người theo dõi, đồng thời, cô cũng là một biểu tượng cực kỳ tiêu biểu trong quá trình chuyển đổi văn hóa đại chúng của Nga thời hậu Xô Viết. Con đường nổi lên, cách thức thành danh cũng như phản ứng của cô trước những tranh cãi, đều cho thấy cô là một giới tinh hoa kỹ thuật số cực kỳ chú trọng đến ảnh hưởng.
Sự nổi tiếng của Bonya bắt đầu từ năm 2006 khi tham gia chương trình truyền hình thực tế hiện tượng của Nga Dom-2 (gần như là phiên bản Nga của Big Brother, tức chương trình truyền hình thực tế loại hình thí nghiệm xã hội do Endemol Hà Lan sản xuất, chú thích của người dịch). Là một trong những thí sinh cốt lõi giai đoạn đầu của chương trình này, cô nhanh chóng chuyển mình từ một người tham gia bình thường thành người dẫn chương trình chuyên nghiệp nhờ cá tính rõ nét, ngoại hình xuất chúng và năng lực tạo chủ đề cực mạnh.
Trong thời đại mà truyền hình vẫn chiếm vị trí chủ đạo tuyệt đối, Bonya đã hoàn thành việc tích lũy thương hiệu cá nhân ban đầu thông qua màn ảnh truyền hình. Cùng với sự phổ cập của internet di động, cô đã nhạy bén nắm bắt được sự thay đổi của phương tiện truyền thông, thành công chuyển hóa mức độ nổi tiếng trên truyền hình thành lưu lượng truy cập trên các nền tảng mạng như Instagram, tích lũy được hơn 13 triệu người hâm mộ trung thành.
Người viết sau khi xem xong sự nghiệp hai mươi năm qua của Bonya chỉ có một cảm nghĩ, đó là cô ấy đã thấu hiểu cực kỳ sâu sắc khái niệm cốt lõi của thời đại tự truyền thông: "ảnh hưởng chính là quyền lực". Cho dù là dấn thân vào ngành làm đẹp, tham gia lĩnh vực thời trang cao cấp, hay thường xuyên xuất hiện trên thảm đỏ các liên hoan phim quốc tế như Cannes, mục đích của Bonya luôn rất rõ ràng: duy trì và mở rộng phạm vi phủ sóng của thương hiệu cá nhân và ảnh hưởng của mình. Sự coi trọng của cô đối với ảnh hưởng đã đạt đến mức độ gần như bản năng, "khứu giác sinh tồn" đặc trưng của người có ảnh hưởng giúp cô có thể nắm bắt cực kỳ chính xác những điểm nhạy cảm tâm lý của khán giả, từ đó thông qua việc không ngừng tạo ra các chủ đề mang tính tranh cãi hoặc cộng hưởng để duy trì sự hiện diện của mình trong tầm mắt công chúng.
Vì vậy, ngôn luận của Bonya thường tràn đầy tính phi chuyên nghiệp và sự nhảy cóc, điều này cũng rất phù hợp với thân phận người có ảnh hưởng của cô. Đương nhiên, cô cũng có tật chung của người nổi tiếng mạng: không thỏa mãn với hiện trạng, thích "khai phá" trong một số lĩnh vực mà trước đây cô chưa từng đặt chân đến. Không khéo là, Bonya đã chọn tiến quân vào lĩnh vực chính trị. Ví dụ, trong thời kỳ đại dịch COVID-19, cô từng gây ra tranh cãi rộng rãi khi lan truyền một loạt thuyết âm mưu phản khoa học trên mạng xã hội. Cô khi đó đã đưa ra một loạt thuyết âm mưu cánh hữu kinh điển như "dịch bệnh là do con người lên kế hoạch, nhằm mục đích cấy chip vi mô vào cơ thể con người thông qua tiêm vắc-xin, và sử dụng tháp tín hiệu 5G để kiểm soát".
Xét cho cùng, Victoria Bonya là một sản phẩm điển hình của người nổi tiếng mạng trong thời đại kỹ thuật số. Cô đã hoàn thành bước nhảy vọt từ người bình thường thành blogger có hàng chục triệu người theo dõi nhờ truyền hình thực tế và mạng xã hội, giành được mức độ nổi tiếng và quyền phát ngôn khá lớn. Từ đó, cô không còn cam tâm chỉ làm một biểu tượng sắc đẹp hay nhãn hiệu tiêu dùng, mà dưới sự thúc đẩy của tật chung không thỏa mãn hiện trạng của người nổi tiếng mạng, cô khẩn trương muốn chiếm một vị trí trong những câu chuyện vĩ đại hơn. Cô bắt đầu chạm vào các chủ đề công cộng khác nhau, phát ngôn ngày càng giống như một buổi "thử vai" cho thân phận người ngoài chính trị.
Loại lộ trình nghề nghiệp chuyển từ lĩnh vực giải trí sang chính trường này rất phổ biến trong thế giới phương Tây: Reagan xuất thân là diễn viên cuối cùng đã vào Nhà Trắng, còn Zelensky thì từ việc đóng vai tổng thống trên màn ảnh, đến thực sự được bầu làm tổng thống. Chính kịch bản xuyên ngành không xa lạ này đã khiến đông đảo công chúng Nga, bên cạnh sự kinh ngạc, đã đặt dấu hỏi chấm lớn về động cơ của Bonya.
Người ta khó mà không nghi ngờ rằng, một loạt ngôn luận của Bonya rốt cuộc chỉ là sự vô ý vô tứ của một người nổi tiếng mạng, hay là một âm mưu chính trị được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Sự nghi ngờ về "mục đích không trong sáng" của Bonya đã khiến mỗi lần cô phát ngôn, không còn đơn thuần là thảo luận mang tính giải trí, mà là sự thăm dò ranh giới chính trị hóa của người nổi tiếng mạng. Điều này cũng đã đặt nền móng cho những sự việc sau này.
Rốt cuộc cô ấy đã nói gì?
Ngày 13/4/2026, Bonya đã đăng tải một video dài 18-19 phút trên tài khoản Instagram của mình, đoạn video này đã gây ra sự lan truyền mang tính chấn động trên Instagram và các mạng xã hội khác của Nga, lượt xem nhanh chóng vượt mốc 31 triệu lần.
Nội dung bản thân video không phức tạp: ở phần đầu video, cô trước tiên khen ngợi thành tích chấp chính của Putin với tư cách là "nhà lãnh đạo mạnh mẽ", nhưng sau đó giọng điệu chuyển hướng, cho rằng Putin đã bị cấp dưới và các quan chức vây quanh ông lừa gạt, cô kêu gọi Putin "tỉnh dậy" và nhìn thấy sự thật. Sau đó, cô liệt kê năm "sự thật bị che giấu" mà Putin không biết:
Xử lý lũ lụt tại Dagestan: Cô tố cáo chính quyền địa phương hành động chậm chạp, nạn quan liêu tràn lan khi ứng phó với thảm họa gây thiệt hại khổng lồ này.
Thảm họa môi trường tại Anapa: Cô cho rằng thành phố Anapa nằm ven Biển Đen, sau khi xảy ra sự cố tràn dầu nghiêm trọng năm 2024, do công tác dọn dẹp không triệt để nên vẫn tiếp tục chịu ô nhiễm dầu, gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe người dân địa phương và sinh kế du lịch.
Tình cảnh tồi tệ của nông nghiệp và doanh nghiệp nhỏ: Cô đặc biệt nhắc đến sự kiện giết mổ gia súc bắt buộc tại khu vực Novosibirsk, cho rằng sự việc này là sự cướp đoạt man rợ đối với quyền sinh tồn của nông dân cá thể và doanh nghiệp nhỏ siêu nhỏ.
Quy định sinh thái phi lý: Cô phê phán những "điều khoản pháp luật tham nhũng" cho phép săn bắn hợp pháp các loài động vật nguy cấp.
Khoảng cách số và phong tỏa: Cô bày tỏ sự bất mãn cực độ của nhóm blogger và người dùng phổ thông đối với việc ngắt internet ngày càng thường xuyên tại Nga, các hạn chế đối với nền tảng như Telegram và những trở ngại trùng trùng đối với việc sử dụng mạng xã hội.
Đoạn video này đã đạt được thành công khổng lồ về mặt ảnh hưởng, nhưng lại tạo ra một hiệu quả ngoài dự kiến: xã hội Nga đã tranh cãi nảy lửa vì đoạn video này. Sau khi video bùng nổ, phản ứng của phía chính thức Nga rất khiêm tốn, người phát ngôn Tổng thống Nga Peskov không đưa ra phản ứng cứng rắn đối với những lời phê phán loại này như thường lệ, mà nói rằng: "Chúng tôi đã xem đoạn video này, nó rất được hoan nghênh. Những chủ đề được nhắc đến trong video thực sự là trọng điểm công tác hiện nay, chính phủ đã đầu tư rất nhiều nhân lực để xử lý, không có hạng mục nào bị bỏ qua." Thể hiện một thái độ thực tế và thận trọng, cố gắng hạ thấp tính đối kháng chính trị của sự kiện và dẫn dắt ngọn lửa trở lại quỹ đạo cải tiến hành chính.
Tuy nhiên, khác với thái độ ôn hòa của chính quyền, một số nhân vật thuộc phe cấp tiến trong hệ thống truyền thông chính thống Nga lại thể hiện sự phẫn nộ vô cùng. Đại diện là Vladimir Solovyov, đã phát động cuộc vây công mang tính xúc phạm nhân cách cực mạnh đối với Bonya trên kênh truyền hình quốc gia Nga. Solovyov gọi cô là "gián điệp nước ngoài", "kẻ lừa đảo khúm núm trước chủ nhân phương Tây", "người cách mạng màu". Nghị sĩ Duma Quốc gia Milonov thì công khai chế nhạo ngoại hình và đời sống riêng tư của cô tại Monaco, gọi cô là "người nổi tiếng Dubai", và kêu gọi tịch thu tài sản hoặc tuyên bố cô là "đại lý nước ngoài".
Những người ủng hộ Bonya thì cho rằng, sự sỉ nhục nhân cách đối với phụ nữ kiểu này đã chứng minh sự thối nát và bất lực của một bộ phận quan chức. Rất nhiều người Nga phổ thông cũng vì nhìn thấy một nhân vật công chúng bày tỏ nguyện vọng dân sinh lại bị đối xử thô bỉ như vậy, đã lần lượt đứng ra ủng hộ cô.
Đối mặt với sự sỉ nhục của Solovyov và những người khác, Bonya cũng thể hiện sức chiến đấu kinh ngạc. Cô không hề lùi bước, mà mặc trang phục chính thức, thần sắc nghiêm túc đăng tải video lần nữa, tuyên bố sẽ liên hợp với nhóm phụ nữ bị sỉ nhục để khởi kiện tập thể đối với Solovyov, Milonov và Artemy Lebedev – người đã xúc phạm người dẫn chương trình nữ trong một chương trình khác. Cô đã nâng sự việc bản thân bị sỉ nhục lên tầm cao "giá trị truyền thống Nga", chất vấn rằng: "Nếu kênh truyền hình quốc gia cho phép đàn ông tùy tiện mắng phụ nữ là gái điếm, là bà già, thì sự ghét nữ và sỉ nhục phụ nữ phổ biến này, chẳng lẽ chính là giá trị mà chúng ta muốn truyền đạt cho thế hệ sau hay sao?"
Ngay cả lãnh đạo Đảng Cộng sản Nga Zyuganov cũng gia nhập vào hàng ngũ ủng hộ cô. Tại cuộc họp chính thức của Duma Quốc gia Nga, Zyuganov chất vấn: "Tại sao những vấn đề mà thống đốc và nghị sĩ đã đề cập suốt mười năm tổng thống lại không nghe thấy, mà một blogger gọi điện từ Monaco lại có thể lập tức nhận được phản hồi từ Peskov?" Ông cảnh báo rằng, dữ liệu kinh tế hiện tại của Nga đã "rơi xuống đáy vực", nếu chính phủ tiếp tục buông thả sự cứng nhắc hành chính do tham nhũng và thiếu minh bạch thông tin gây ra, không lập tức tiến hành cải cách triệt để, thì "khoảnh khắc 1917" – tức vụ nổ xã hội lớn tương tự Cách mạng Tháng Hai, sẽ tái diễn vào mùa thu năm nay.
Điều này đã tăng cường cực lớn cơ sở người ủng hộ của cô, khiến cô chỉ sau một đêm từ một "trò cười" người nổi tiếng mạng, biến thành "nữ anh hùng" chống lại cường quyền. Chủ đề này cũng vì thế từ một phát ngôn cá nhân của người nổi tiếng mạng, biến thành một chủ đề chính trị nghiêm túc được toàn dân thảo luận, liên quan đến phát triển đất nước và giá trị quốc gia.
Những người như Solovyov, mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa rất đậm, lập trường cực kỳ cứng rắn, không ngoài dự đoán đã chỉ trích cô là "người cách mạng màu", "gián điệp phương Tây", nhưng những người ủng hộ Bonya cho rằng, người dân phổ thông Nga đã cảm thấy mệt mỏi thậm chí tê liệt đối với những câu chuyện ý thức hệ vĩ mô và cuộc chơi địa chính trị. Khi đối mặt với lời than thở về nỗi khổ dân sinh mang tính "phi chính trị hóa" và cảm tính kiểu Bonya, người dân ngược lại cảm thấy mới mẻ và thoải mái chưa từng có.
Không thể không nói, một bộ phận khá lớn trong số những người ủng hộ Bonya này, quả thực đã tự giác hoặc không tự giác mượn dùng ngôn ngữ quen thuộc của phương Tây để đối xung với những cáo buộc cấp tiến của Solovyov và những người khác. Ví dụ, trực tiếp nâng các sự kiện xã hội cụ thể lên thành "sự thối nát hệ thống của thể chế", dùng "sự thức tỉnh của xã hội dân sự" để đóng gói nguyện vọng cá nhân, hoặc cố ý diễn giải những khó khăn dân sinh thành "bằng chứng thép của sự thất bại thể chế", thậm chí vô căn cứ cáo buộc phía chính quyền Nga, cáo buộc những người làm truyền thông như Solovyov tuyên truyền giả, v.v.
Mà một số truyền thông phương Tây đương nhiên vui vẻ thấy cách lập luận này tự phát lan truyền trong nước Nga, nhân cơ hội này vui mừng khi người khác gặp họa, cố ý phóng đại những lời oán thán dân gian này, và mượn lời của Zyuganov vội vàng tuyên bố rằng "khoảnh khắc 1917 mới cho sự sụp đổ của Nga" đã đến. Solovyov và những người khác đương nhiên cũng sẽ không nhận những cáo buộc này, vì vậy sự đối lập giữa hai bên ngày càng nghiêm trọng, ngôn luận của hai bên cũng bắt đầu trở nên ngày càng cấp tiến. Sự kiện Bonya cũng vì thế bắt đầu mang tính chất chính trị khá nghiêm trọng. Đây cũng là lý do tại sao phía chính quyền Nga sau khi sự việc bùng nổ lại áp dụng một thái độ ôn hòa, muốn xử lý khiêm tốn.
Đây là một sự kiện chính trị toàn dân mang tính từ trên xuống dưới, xảy ra đột ngột, từ chủ đề giải trí dân sinh, dần dần thăng hoa thành chủ đề chính trị nghiêm túc. Sự kiện này do mâu thuẫn nội bộ Nga gây ra, tính ngẫu nhiên cực mạnh. Đây là bản chất của sự kiện lần này, chúng ta phải có một nhận thức cơ bản về tính chất của sự kiện, như vậy mới có thể thảo luận những vấn đề sau này một cách thuận lợi hơn.
Tính chất ngôn luận của Bonya và vị trí sinh thái của cô
Vậy, hành vi của Bonya có phải như Solovyov cáo buộc, mang tính chất lật đổ chính trị "cách mạng màu" hay không? Câu trả lời của người viết là phủ định.
Mặc dù video của Bonya đã gây ra một cuộc "hỗn chiến" trong các giới xã hội Nga, nhưng cuộc đại tranh luận này có một điểm kỳ lạ (cũng là điều đã nhắc đến ở trên), nó không bị phong sát hoàn toàn, mà biến thành một cuộc hỗn chiến giữa chính quyền, phe cấp tiến thân chính phủ, phe ôn hòa và phe đối lập truyền thống, điều này không phù hợp với trạng thái sinh thái mà không gian dư luận thường biểu hiện trong thời kỳ "cách mạng màu".
Trước hết, Bonya và ngôn luận của cô không có đặc trưng "cách mạng màu". Thông qua phần giới thiệu về cuộc đời của cô mà người viết đã trình bày ở trên có thể thấy, ngôn luận của cô thường mang tính ngẫu nhiên cực mạnh và định hướng lợi ích cá nhân. Từ những biểu hiện trong quá khứ của cô (ví dụ như phát ngôn luận phản vắc-xin) có thể thấy, cô nổi tiếng vì phát biểu "những lời vô trách nhiệm nhưng lại có ảnh hưởng khá lớn", không có bất kỳ chủ trương chính trị nào được suy nghĩ chín chắn, cũng không có bằng chứng nào cho thấy cô có thế lực nước ngoài chống lưng, bản thân cô cũng không biểu lộ ý muốn thành lập tổ chức chính trị để thách thức chính phủ Nga hiện tại.
Có một chi tiết mà người viết chưa nhắc đến ở phần trước, đó là sau khi cô phát biểu luận phản vắc-xin năm 2020, phía chính quyền Nga yêu cầu cô thu hồi những lời này, cô đã lựa chọn thỏa hiệp và đáp ứng yêu cầu của phía chính quyền, điều này chứng minh rằng về bản chất cô là một blogger sẵn sàng giành lấy sự chú ý trong khuôn khổ chính trị hiện có của Nga, chứ không phải là một "kẻ lật đổ" được cho là muốn lật đổ thể chế hiện tại.
Trong đoạn video bùng nổ lần này, cô hoàn toàn không chỉ trích bản thân Putin, ngược lại còn khen ngợi ông là nhà lãnh đạo mạnh mẽ, sáng suốt, sai đều là "quan chức tham nhũng". Loại ngôn luận này là câu chuyện "Minh quân và Boyar (quý tộc/quan chức) ác độc" điển hình và thịnh hành lâu dài trong lịch sử Nga. Trong câu chuyện này, người cầm lái tổng thể của quốc gia luôn luôn lương thiện và toàn tri như Thượng đế, nhưng ý chí của ông trong quá trình truyền đạt xuống dưới đã bị tầng tầng lớp lớp quan chức trung gian tham lam, bất lực bóp méo. Câu chuyện này cung cấp một lối thoát dân túy cho những thính giả phẫn nộ, thông qua việc chĩa mũi nhọn vào tập đoàn quan chức, làm cho những mâu thuẫn xã hội sâu sắc trở nên bề ngoài hóa, và có thể khiến chủ đề tranh luận "cứ thế mà qua đi" trong cuộc chiến ngôn ngữ.
Việc Zyuganov nhanh chóng đứng ra ủng hộ Bonya chính là bằng chứng. Như mọi người đều biết, Đảng Cộng sản Nga từ lâu đã đóng vai trò "phe đối lập bình hoa" (cái gọi là "phe đối lập ngự dụng", chú thích của người dịch) trong chính trị Nga. Nhiệm vụ của họ là dưới sự ngầm cho phép của chính quyền Nga, chỉ ra một số vấn đề nội chính khá nghiêm trọng, và dùng ngôn luận kịch liệt để tra khảo những kẻ vừa được lợi tham nhũng và phần tử bất hợp pháp trong xã hội. Như vậy, chính quyền Nga vừa có thể hấp thụ tâm trạng bất mãn của xã hội, khi cần thiết lại có thể để Đảng Cộng sản Nga và những "người phản đối" khác làm "nhiệt kế" và "roi da" của người chấp chính, hỗ trợ tầng cao nhất chỉnh đốn cơ quan hành chính.
Biểu hiện của Bonya trong sự kiện lần này, đã trình bày xu hướng hướng về vị trí sinh thái kiểu này. Mặc dù cô không phải là người được chính quyền Nga thuê mướn, nhưng từ phản hồi thực tế, thận trọng, thậm chí mang ý vị "lợi dụng" ngôn luận của Bonya để răn đe quan chức cấp dưới của Peskov mà xem xét, điều này cực kỳ có khả năng là một "lối xả áp an toàn" được chính quyền Nga thiết lập sẵn hoặc ngầm cho phép.
Bối cảnh kiều dân thoát ly khỏi hiện thực xã hội Nga của cô, khiến cô vừa có thể đứng ở vị trí tương đối siêu nhiên để phê phán căn bệnh của đất nước, vừa có thể khi thực sự gây ra tranh cãi thậm chí sự can thiệp của thế lực nước ngoài thì dễ dàng bị chuyển hóa thành: "Chỉ có những kẻ phản bội không hiểu tình hình thực tế của Nga, sống ở phương Tây mới oán thán, còn người dân Nga chân chính đang hy sinh và nhẫn nại vì đất nước." Và phản chiếu sự ủng hộ thầm lặng của người dân phổ thông đối với chính phủ. Tóm lại, cô nói ra những lời đó, làm ra video đó không nhất định là xuất phát từ ý chí của chính quyền Nga, nhưng rất rõ ràng tình huống vẫn nằm trong sự kiểm soát và quan sát của chính quyền Nga.
BBC và các truyền thông phương Tây khác xem Bonya như một tín hiệu phản chính phủ, một số nhân sĩ tự do Nga cũng cố gắng tôn Bonya lên thành "tiếng nói của nhân dân" mới được cho là sau Navalny, nhưng bản thân Bonya vốn nổi tiếng là ăn nói bừa bãi, tuân theo hoàn toàn logic của người nổi tiếng mạng với ảnh hưởng là trên hết, vì vậy người viết cho rằng không cần thiết phải diễn giải quá mức ý đồ chính trị của cô.
Nga có tái hiện năm 1917 hay không?
Trong sự kiện Bonya, ngoài bản thân Bonya ra, điều khiến người ta chú ý nhất chính là lời cảnh báo của Zyuganov về "khoảnh khắc 1917". Đương nhiên, lời nói của Zyuganov cũng không thể quá nghiêm túc, cái gọi là "khoảnh khắc 1917" phần nhiều là một loại dọa nạt cấp tiến mang tính tiên tri nào đó mà Zyuganov đưa ra để phê phán căn bệnh nội chính.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến Cách mạng Tháng Hai Nga năm 1917 bùng nổ, là sự sụp đổ hoàn toàn của hệ thống trưng thu và cung ứng lương thực của Nga hoàng. Theo ghi chép lịch sử, sản lượng lương thực của Nga hoàng năm 1913 vào khoảng 80 triệu tấn, nhưng đến năm 1917 do ảnh hưởng của chiến tranh đã xuất hiện sự sụt giảm mạnh, dẫn đến dự trữ lương thực của thủ đô Petrograd từng chỉ đủ duy trì chưa đầy một tháng.
Ngược lại, tổng sản lượng ngũ cốc của Nga năm 2025 đạt 139,4 triệu tấn, tăng trưởng 10,7% so với năm 2024, và với tư cách là nước xuất khẩu lương thực lớn nhất thế giới, nguồn cung lương thực trong nước cực kỳ dồi dào và tự cung tự cấp. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ nông nghiệp hiện tại của Nga cũng đảm bảo sản lượng ổn định của các sản phẩm nông nghiệp giá trị cao như thịt, sản phẩm từ sữa. Có lương thực là có tự tin, so với tình trạng nạn đói lan tràn vào cuối Thế chiến I, Nga hiện nay có sự khác biệt về bản chất so với thời đó.
Về mức độ ác liệt của chiến tranh, tỷ lệ huy động lục quân so với tổng dân số của Nga hoàng trong thời kỳ Thế chiến I vượt xa Nga ngày nay. Sự sụp đổ của Nga hoàng năm 1917 phần lớn bắt nguồn từ việc hàng triệu binh sĩ nông dân mất ý chí chiến đấu trong cuộc chiến trận địa không hồi kết. Còn Nga ngày nay, mặc dù đã đầu tư nhân lực và vật lực khổng lồ tại Ukraine, nhưng tác động đối với cấu trúc lao động và nền tảng sinh tồn của toàn bộ quốc gia, vẫn còn xa mới đạt đến mức độ khiến trật tự xã hội sụp đổ toàn diện.
Dữ liệu kinh tế của Nga quả thực có những yếu tố không lạc quan, nhưng cũng thể hiện đủ sự dẻo dai. Năm 2024, tỷ lệ tăng trưởng GDP thực tế của Nga là 4,9%, tỷ lệ lạm phát là 9,5%, thặng dư tài khoản vãng lai chiếm 2,8% GDP. Đến năm 2025, mặc dù tăng trưởng chậm lại đáng kể, tỷ lệ tăng trưởng GDP thực tế giảm xuống 1,0%, nhưng tỷ lệ lạm phát cũng rơi về khoảng 5,6%-5,9%, thặng dư tài khoản vãng lai duy trì ở mức 1,7%.
Dự báo năm 2026 cho thấy, tỷ lệ tăng trưởng GDP thực tế của Nga sẽ duy trì trong khoảng 0,8%-1,1%, tỷ lệ lạm phát dự kiến nằm trong phạm vi 5,2%-5,9%. Đương nhiên, tài chính hiện tại của Nga có xuất hiện một số vấn đề, do chi tiêu ba tháng đầu năm quá cao, thâm hụt tài chính của Nga năm nay có thể leo thang lên 3,5%-4,4% GDP, vượt xa dự báo chính thức 1,6%.
Nhưng sự bùng nổ của xung đột Mỹ-Israel-Iran đã bổ sung sinh khí cho tài chính năng lượng của Nga, giá dầu Brent quốc tế đã tăng mạnh từ khoảng 49 USD/thùng trước xung đột lên trên 85 USD và ổn định lại. Giá dầu tăng trực tiếp đẩy cao thu nhập xuất khẩu dầu thô Urals của Nga, cung cấp không gian đệm quan trọng cho khoảng trống tài chính dưới sự trừng phạt. Những dữ liệu này cho thấy, kinh tế Nga quả thực đối mặt với áp lực tăng trưởng thiếu sức và lãi suất cao, thâm hụt cao, nhưng vẫn còn xa mới đạt đến mức "dân không thể sinh sống".
Ngoài ra, điểm khác biệt lớn nhất giữa Nga ngày nay và năm 1917 nằm ở ý thức hệ. Trước thềm năm 1917, các loại tư trào (từ dân tộc chủ nghĩa, vô chính phủ chủ nghĩa đến các loại tư trào cánh tả cấp tiến về biến cách xã hội) lần lượt xuất hiện ở Nga, dư luận chính thống của Nga hoàng sớm đã bị làm cho vô hiệu hóa. Còn Nga ngày nay thậm chí toàn bộ khu vực Đông Âu, các tư trào lý tưởng chủ nghĩa cấp tiến sớm đã mất đi đất sống, thứ chi phối tâm trạng xã hội là dân tộc chủ nghĩa cánh tả, chủ nghĩa hiện thực bi quan và chủ nghĩa bảo thủ sâu sắc.
Chính phủ Putin thông qua một loạt thủ đoạn (như sách giáo khoa lịch sử phiên bản mới do Mekinsky biên soạn), đã thành công định hình "chủ nghĩa quốc gia" thành chính trị chính xác tuyệt đối. Trong câu chuyện này, Cách mạng Tháng Hai bị định nghĩa là lịch sử tiêu cực dẫn đến bi kịch dân tộc Nga, sự giải thể quốc gia và bị phương Tây lợi dụng. Vô số người Nga trong giáo dục được nhắc đi nhắc lại: nhất định phải ngăn chặn tình huống này tái diễn. Điều này có nghĩa là cho dù "Cách mạng Tháng Hai" có được một số cơ sở xã hội nhất định (như sự bất mãn do phát triển kinh tế bất lợi mang lại), nó cũng nghiêm trọng thiếu cơ sở tư tưởng và sự ủng hộ đạo đức của người dân.
Cơn sóng gió Bonya về bản chất là "nhiệt kế"
Bất kể điểm xuất phát của nó là theo đuổi lưu lượng cá nhân hay sự đồng cảm dân sinh chân thực, Bonya và người ủng hộ cô Zyuganov về bản chất vẫn còn cách xa "cách mạng màu", xã hội Nga rất khó nói là có "nguy cơ lật đổ". Những vấn đề mà Bonya đưa ra khiến những kẻ vừa được lợi Nga, những người đã thu lợi nhuận cao trong suốt bốn năm xung đột nhưng lại thờ ơ với dân sinh, cảm thấy như ngồi trên đống lửa, điều này trùng khớp với sự bất mãn mà Putin trước đó đã bày tỏ đối với các bộ phận kinh tế và quan chức địa phương.
Lời nói của Zyuganov cũng cho thấy sự lo lắng của chính quyền Nga đối với "khoảnh khắc 1917" là có thật (nếu nội bộ chính quyền Nga không thảo luận về vấn đề này, ông ấy không thể nói ra như vậy), và phản hồi của Peskov cũng đã chứng minh đầy đủ rằng chính quyền Nga có lẽ đang cố gắng thông qua cách thức này, để thúc ép ngược lại một số người, một số tập đoàn lợi ích đã thối nát phải có sự thay đổi, khiến một số người vì có công lao mà tự đắc phải đứng dậy làm việc thực tế, để ngăn chặn "khoảnh khắc 1917" thực sự xuất hiện.
Cơn sóng gió Bonya cho thấy trong nội bộ xã hội Nga có tiếng hô cải cách khổng lồ, nhưng hầu như không có bằng chứng nào cho thấy cơn sóng gió này sẽ diễn biến thành sự lật đổ thực sự mà phương Tây mong đợi. Nó giống như một thể chế, trong khi chịu áp lực bên ngoài, thông qua một loại cơ chế tự thanh lọc nội bộ nào đó để xả và giải phóng áp lực. Tâm trạng bất mãn trong nội bộ xã hội Nga là có thật, nhưng dưới sự hỗ trợ của câu chuyện quốc gia chủ nghĩa mạnh mẽ và nguồn cung vật chất cơ bản ổn định, loại tâm trạng này càng có khả năng chuyển hóa thành kỳ vọng đối với cải cách hành chính của bộ phận, chứ không phải là sự phủ định đối với bản thân thể chế quốc gia Nga.
Nguồn: Báo mạng quốc tế.
https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/russian-blogger-fierce-kremlin-critique-goes-viral
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét