Thứ Ba, 3 tháng 2, 2026

“Khải hoàn môn Trump” sắp được khởi công

“Khải hoàn môn Trump” sắp được khởi công
Đọc bài dưới đây, mình nghĩ “Khải hoàn môn của Trump” là tượng đài vinh danh hay tượng đài châm biếm thời đại của Trump ?
Lịch sử các quốc gia hiện đại luôn gắn với những công trình mang tính biểu tượng: khải hoàn môn, quảng trường, tượng đài, trục không gian quyền lực. Chúng không chỉ là kiến trúc, mà còn là ngôn ngữ chính trị bằng đá tồn tại vĩnh viễn, nơi nhà cầm quyền gửi gắm cách họ muốn được lịch sử ghi nhớ. 

Trong bối cảnh đó, dự án “Khải hoàn môn Trump”, được quảng bá như một công trình kỷ niệm 250 năm lập quốc Hoa Kỳ, nhanh chóng vượt khỏi phạm vi kiến trúc để trở thành một hiện tượng chính trị, văn hóa để tưởng niệm chính ông ta sau này, nên không thể không gây tranh cãi sâu sắc.

Trump không giấu giếm tham vọng lịch sử của mình. Ông muốn được đặt ngang hàng với các “quốc phụ” như Washington hay Jefferson, muốn được nhìn nhận như một “điểm ngoặt lịch sử” chứ không chỉ là một nhiệm kỳ tổng thống gây tranh cãi. Khải hoàn môn, với tư cách là một biểu tượng không cần lời giải thích, trở thành công cụ lý tưởng: chỉ cần tồn tại là đủ gợi lên “chiến thắng” và “công trạng”, bất kể nội dung chính sách hay di sản thực tế ra sao.

Tuy nhiên, nếu các tượng đài lịch sử cổ điển thường tìm cách hòa mình vào ký ức chung, thì “Khải hoàn môn Trump” lại mang đậm dấu ấn thẩm mỹ cá nhân mang tính phô trương. Việc thiết kế ngày càng được “nâng cấp” theo hướng mạ vàng đại bàng, tượng vàng, vòng nguyệt quế ánh kim không chỉ phản ánh gu thẩm mỹ quen thuộc của Trump, mà còn vô tình làm suy yếu ý đồ tạo dựng sự trang nghiêm lịch sử. Thay vì gợi nhớ đến nền cộng hòa và lý tưởng lập quốc, công trình này dễ khiến người ta liên tưởng tới sự phô diễn giàu có và cái tôi cá nhân.

Không phải ngẫu nhiên mà dư luận Mỹ phản ứng gay gắt. Trong một nền chính trị dân chủ vốn nhạy cảm với biểu tượng quyền lực cá nhân, việc một tổng thống đương nhiệm hoặc cựu tổng thống dùng không gian trung tâm quốc gia để khắc dấu ấn “cho tôi” dễ bị nhìn nhận như một dạng tôn vinh bản thân mang màu sắc sùng bái cá nhân. Những lời châm biếm của cư dân mạng, từ “cổng dịch chuyển của bảo hiểm y tế” đến lời kêu gọi tháo dỡ ngay khi nhiệm kỳ của ông kết thúc (lúc đó chưa chắc đã xây xong), cho thấy công trình này đã sớm mang trong mình mầm mống của một ký ức phản kháng.


Sau cùng, câu hỏi quan trọng không nằm ở việc khải hoàn môn có được xây xong hay không, mà ở chỗ: lịch sử sẽ đọc công trình này theo cách nào. Trump có thể coi đó là “ngai vàng bằng đá” của riêng mình, nhưng ký ức tập thể không bao giờ do một cá nhân toàn quyền kiểm soát. Rất có thể, thứ được dựng lên với ý định vĩnh cửu lại chỉ tồn tại như một tượng đài châm biếm, phản ánh rõ nét tinh thần thời đại: nơi quyền lực cá nhân cố gắng khắc mình vào lịch sử, nhưng lại bị lịch sử đáp trả bằng nụ cười mỉa mai.

Theo báo mạng, quy mô của Khải hoàn môn nước Mỹ đã được ấn định! Theo tiết lộ của Washington Post ngày 31/1 (giờ địa phương), chiều cao của khải hoàn môn do Trump “xây cho chính mình” đã được xác định là 250 feet (76,2 mét), mang ý nghĩa kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Hoa Kỳ.

Cổng vòm này sẽ là một công trình đồ sộ, cao hơn nhiều so với Nhà Trắng (chỉ cao khoảng 21 mét) và Đài tưởng niệm Lincoln (cao khoảng 30 mét), chỉ thấp hơn Tòa nhà Quốc hội Mỹ (cao khoảng 88 mét). Việc “cổng còn cao hơn cả các tòa nhà” rõ ràng sẽ tạo cảm giác rất thiếu hài hòa.

Trước đó, ngày 23/1, Trump đã đăng tải trên mạng xã hội “Truth Social” bản phối cảnh mới nhất của “Cổng Độc lập”. Công trình mang tên “Khải hoàn môn Trump” rốt cuộc vẫn được bổ sung những chi tiết lấp lánh ánh vàng.


Trong ba bản thiết kế do Trump công bố, bản ở ngoài cùng bên trái đặc biệt gây chú ý: phía trên trang trí đại bàng mạ vàng, hai bên là những bức tượng mạ vàng đứng đối xứng. Không còn nghi ngờ gì nữa, đây chính là “cánh cổng trong mơ” của Trump.

Việc công bố bản thiết kế mới đồng nghĩa với việc dự án “Khải hoàn môn Trump” sắp được khởi công. Là một công trình kỷ niệm 250 năm lập quốc, nếu không bắt đầu xây dựng thì e rằng đã không kịp tiến độ. Hơn nữa, ngay từ tháng 12 năm ngoái, Trump đã cam kết rằng khải hoàn môn sẽ khởi công “vào một thời điểm nào đó trong hai tháng tới”, và còn nói: “Nó sẽ rất tuyệt. Mọi người đều sẽ thích.”

Hiện tại, Trump đã sắp xếp Vince Haley, cựu biên tập diễn văn và cựu Giám đốc Hội đồng Chính sách Nội địa, phụ trách dự án này. Trump tuyên bố: “Nó sẽ giống Khải hoàn môn ở Paris, nhưng nói thật thì nó sẽ vượt trội hơn cái đó.”

Dự án “Khải hoàn môn Trump” mô phỏng theo Khải hoàn môn Paris. 
“Khải hoàn môn Trump” do kiến trúc sư Nicholas Scharbono thuộc Công ty Thiết kế Harrison thiết kế vào ngày 4/9/2025. Scharbono cho biết: “Nước Mỹ cần một khải hoàn môn chiến thắng”, và nhấn mạnh công trình này nhằm kỷ niệm Ngày Độc lập năm 2026.

Bản thiết kế đầu tiên trông khá giản dị: trên đỉnh cổng là tượng Nữ thần Chiến thắng có cánh, hai bên mỗi bên một con đại bàng, các trụ cổng không có trang trí cầu kỳ nào khác.

Trump nhanh chóng chia sẻ lại bản thiết kế này, và từ đó “Khải hoàn môn Trump” chính thức bước vào tầm nhìn của công chúng.

Vị trí của khải hoàn môn nằm trên trục trung tâm của Đài tưởng niệm Lincoln, đối diện qua sông. Nếu được xây dựng, công trình này sẽ trở thành cổng vào của National Mall (Quảng trường Quốc gia Mỹ).

Tháng 10/2025, Trump đã trưng bày mô hình khải hoàn môn dự kiến tại Nhà Trắng. Ngày 15/10, ông tiếp tục giới thiệu mô hình này trong một bữa tiệc tối. Khi phóng viên hỏi khải hoàn môn được xây cho ai, Trump trả lời thẳng thắn không chút do dự: “Cho tôi. Nó sẽ rất đẹp.”

Theo các báo cáo, chi phí ước tính của khải hoàn môn là 100 triệu USD, trong đó một phần kinh phí đến từ các nhà tài trợ.

Những người ủng hộ Trump đã đăng trên “Truth Social” một hình ảnh mô phỏng Trump đứng ngay giữa khải hoàn môn — có lẽ đây là hình ảnh gần nhất với tưởng tượng sâu thẳm trong lòng Trump về công trình này.

“Khải hoàn môn Trump” là một trong hai “công trình dâng lễ” lớn mà Trump chuẩn bị cho dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc Mỹ. Công trình còn lại chính là phòng yến tiệc Nhà Trắng hiện đang được xây dựng.

Phòng yến tiệc lớn này nằm ở cánh Đông của Nhà Trắng, có thể chứa 999 người dự tiệc trang trọng, theo cách nói của Việt Nam là “bày được 100 bàn”. Diện tích phòng hơn 8.000 m², chi phí xây dựng đã tăng từ 200 triệu USD lên 400 triệu USD.

Dự án phòng yến tiệc đã chính thức khởi công từ tháng 9/2025. Hiện nay, công việc chủ yếu là tháo dỡ cánh Đông cũ và chuẩn bị mặt bằng, tiến hành những hạng mục xây dựng ban đầu. Một số chuyên gia cho rằng, với tiến độ hiện tại, việc hoàn thành toàn bộ công trình trước khi nhiệm kỳ hai của Trump kết thúc vào năm 2029 vẫn là một dự đoán lạc quan. Vì vậy, bữa tiệc kỷ niệm 250 năm lập quốc rất có thể vẫn phải tổ chức trên bãi cỏ Nhà Trắng.

Liên quan đến dự án phòng yến tiệc, ngày 12/12, Quỹ Tín thác Bảo tồn Lịch sử Quốc gia đã đệ đơn kiện, yêu cầu tòa án liên bang đình chỉ dự án, với lý do công trình chưa hoàn thành nhiều cuộc thẩm định độc lập và cũng chưa được Quốc hội phê chuẩn. Họ đề nghị tòa án xác định Trump đã vi phạm Đạo luật Thủ tục Hành chính và Đạo luật Chính sách Môi trường Quốc gia, đồng thời vượt quá thẩm quyền hiến định do không tham vấn Quốc hội.

Đối với dự án “Khải hoàn môn”, trong nước Mỹ cũng không thiếu những tiếng chỉ trích. Cư dân mạng còn tha hồ châm biếm:

“Đây là ‘cổng dịch chuyển’ của bảo hiểm y tế à?”

“Thứ rác rưởi này, và tất cả những gì ông ta từng chạm vào hay xây dựng, đều nên bị tháo dỡ ngay ngày đầu tiên của năm 2028.”

“Nhà ở nhờ mà còn sửa sang lắm thế?”

Những “đại công trình” này của Trump chứa đựng tham vọng và sự tự luyến của ông. Đó là sự tưởng tượng cực đoan về vị trí của cá nhân trong lịch sử, cũng như nỗ lực khắc dấu ấn cá nhân vào dòng chảy lịch sử bằng gu thẩm mỹ riêng.

Trong lòng Trump luôn tồn tại một “giấc mơ khai quốc” không thể xua tan. Ông hy vọng có thể đứng chung hàng ngũ với Washington và Jefferson, được hậu thế ghi nhớ như một “cột mốc lịch sử”. Ước mơ lớn nhất của ông là được bước vào hàng ngũ tượng đài Núi Rushmore. Về điều này, những người ủng hộ thậm chí đã giúp ông… chỉnh ảnh sẵn.

Sự ám ảnh ấy cũng thể hiện rõ trong sở thích lâu dài của Trump đối với kiến trúc tân cổ điển. Khải hoàn môn, một hình thức kiến trúc mang tính biểu tượng cao, chính là vật chứa trực tiếp nhất cho kiểu “nhập vai lịch sử” này. Nó không cần giải thích chính sách, chỉ cần tồn tại là đủ gợi lên “chiến thắng” và “công trạng”. Việc đặt khải hoàn môn trên trục trung tâm của thủ đô về bản chất là một nỗ lực cài cắm câu chuyện cá nhân vào ký ức quốc gia, đúng như lời Trump nói, khải hoàn môn được xây dựng “cho tôi”.

Tuy nhiên, gu thẩm mỹ vàng son có phần dung tục của Trump lại trở thành yếu tố lạc lõng nhất khi muốn kiến tạo một ký ức lịch sử trang nghiêm. Từ Mar-a-Lago đến Phòng Bầu dục, từ viền đồ nội thất đến chi tiết trang trí, thẩm mỹ của Trump trước sau như một: nền đá cẩm thạch trắng, vàng kim chịu trách nhiệm phô trương sự hiện diện. Phong cách này chỉ có một mục đích: khiến người ta liếc mắt là biết “thứ này rất đắt tiền”.

Việc thiết kế khải hoàn môn từ phiên bản giản dị ban đầu từng bước nâng cấp thành “lấp lánh ánh vàng” không hề khiến người ta bất ngờ. Đại bàng phải mạ vàng, tượng phải mạ vàng, vòng hoa và lá nguyệt quế cũng phải ánh lên sắc kim loại. Còn chuyện có hài hòa với môi trường xung quanh hay không, có thật sự trang trọng hay không, Trump không hiểu, cũng chẳng bận tâm tới sự chế giễu của người khác.

Tuy nhiên, có một điều đáng để Trump thực sự lưu tâm: thời gian hoàn thành của cả hai dự án này dường như đều không đủ.

Ngân sách phòng yến tiệc liên tục đội lên, quy mô ngày càng mở rộng, trong khi thủ tục phê duyệt và kiện tụng diễn ra song song, khiến thời hạn hoàn công bị dời hết lần này đến lần khác.

Còn khải hoàn môn thì đến nay vẫn chưa khởi công. Tại khu vực trung tâm thành phố có hệ thống bảo tồn lịch sử phức tạp như Washington, việc xây dựng một công trình công cộng lớn từ thiết kế đến hoàn thành đòi hỏi quy trình rườm rà và rất nhiều thời gian. Nếu đến lúc kỷ niệm 250 năm lập quốc mà chỉ có một công trình dang dở, thậm chí là một bãi công trường ngổn ngang vật liệu, thì chẳng phải còn xấu hổ hơn cả cuộc duyệt binh mừng sinh nhật Trump năm ngoái hay sao?

Có lẽ, dự án khải hoàn môn mang ý nghĩa Trump đang dùng đá để xây lại ngai vàng cho chính mình. Nhưng ngai vàng đó có vững hay không, dường như ông cũng không cần quan tâm. Rốt cuộc, khải hoàn môn này sẽ trở thành một tượng đài công nghiệp, hay một tượng đài châm biếm, thì ai mà biết được?

(Hình ảnh: Internet)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét