Gặp Tổng thống Trump có ý nghĩa thế nào đối với Tổng Bí thư Tô Lâm và Việt Nam?
BBC - Tổng Bí thư Tô Lâm đã có cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng, sau hội nghị ra mắt Hội đồng Hòa bình. Vào chiều 20/2 theo giờ Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã rời Washington, kết thúc chuyến đi Mỹ đầu tiên sau Đại hội 14. Trước đó, ông đã có những ngày bận rộn trên đất Mỹ.
Tổng thống Donald Trump và Tổng Bí thư Tô Lâm tại Nhà Trắng hôm 20/2
Tổng Bí thư Tô Lâm đến Mỹ lần này không phải trong khuôn khổ một chuyến thăm cấp nhà nước hoặc thăm chính thức. Ông đến Washington DC để dự cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình, một sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump khởi xướng và đóng vai trò dẫn dắt.
Các hoạt động dày đặc của ông Tô Lâm và đoàn công tác bên lề sự kiện chính thức cho thấy ưu tiên thực sự của vị lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam.
Gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng
Sau cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Nhà Trắng vào hôm 20/2 theo giờ Mỹ.
Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo, sau khi đã có các cuộc điện đàm liên quan đến thuế quan trong vòng khoảng một năm qua.
Hồi tháng 9/2024, ông Tô Lâm, lúc bấy giờ giữ hai chức chủ tịch nước và tổng bí thư, từng gặp Tổng thống Joe Biden bên lề kỳ họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
Tại buổi tiếp ông Tô Lâm trong tuần này, Tổng thống Trump nói ông sẽ làm việc để đưa Việt Nam ra khỏi các danh sách các quốc gia bị hạn chế tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ, theo bản tóm tắt trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ Việt Nam.
Trang Thông tin Chính phủ cho biết, "trong không khí cởi mở, thân tình", hai bên đã trao đổi nhiều nội dung trong hợp tác giữa hai nước cũng như các vấn đề thế giới và khu vực mà hai bên cùng quan tâm.
Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng Mỹ và Tổng thống Donald Trump đã tổ chức thành công cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình về Gaza.
Ông Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam là một trong những nước đầu tiên nhận lời tham gia Hội đồng Hòa bình về Gaza, sẵn sàng phối hợp với Hoa Kỳ và các thành viên của Hội đồng Hòa bình về Gaza triển khai kế hoạch hòa bình.
Tại kỳ họp ra mắt Hội đồng Hòa bình, Tổng thống Trump cho biết các nước tham gia đã cam kết góp hơn 7 tỷ USD để phục vụ tái thiết Gaza. Việt Nam không được ông Trump đề cập trong danh sách đóng góp.
Tuy nhiên, sau khi ông Tô Lâm kết thúc chuyến thăm, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết quân đội và công an Việt Nam có thể tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình, bảo đảm an ninh trật tự. Ông Trung cũng cho biết Việt Nam có thể tham gia vào công tác nhân đạo và tái thiết Gaza.
Về quan hệ song phương, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định với ông Trump rằng Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ phát triển ổn định, thực chất, hiệu quả.
Ông Tô Lâm đề nghị hai bên tăng cường trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao, nhấn mạnh trao đổi về kinh tế-thương mại là trụ cột trong quan hệ giữa hai nước.
Vị lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục đối thoại thẳng thắn, thực chất về các vấn đề còn tồn tại trên tinh thần cân bằng, hài hòa lợi ích, "phù hợp với điều kiện và lợi ích chính đáng của mỗi bên, vì lợi ích của doanh nghiệp và người dân hai nước".
Đến nay, Việt Nam và Mỹ đã trải qua sáu vòng đàm phán thuế quan nhưng chưa đạt được một thỏa thuận chính thức, cho thấy vẫn còn nhiều bất đồng.
Trang Thông tin Chính phủ Việt Nam cũng cho biết, tại cuộc gặp, Tổng thống Donald Trump đã hoan nghênh và cảm ơn Việt Nam đã tham gia Hội đồng Hòa bình, đánh giá cao việc Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp dự cuộc họp ra mắt, cho rằng điều này thể hiện vai trò, vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, cũng như cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với hòa bình, ổn định và hợp tác toàn cầu.
Tổng thống Donald Trump đã chúc mừng ông Tô Lâm được bầu lại làm tổng bí thư, bày tỏ tình cảm yêu mến đối với nhân dân Việt Nam và cá nhân ông Tô Lâm. Tổng thống Trump nhắc lại cam kết của Hoa Kỳ ủng hộ một Việt Nam "mạnh, độc lập, tự cường, thịnh vượng", vẫn theo Thông tin Chính phủ Việt Nam.
Trong dịp này, ông Tô Lâm đã "trân trọng mời Tổng thống Donald Trump và Phu nhân sớm thăm lại Việt Nam" và ông Trump đã "vui vẻ nhận lời", cho biết "sẽ sớm thăm Việt Nam".
Quảng bá hình ảnh
Một chiến dịch truyền thông đã được tổ chức nhằm tạo ấn tượng với người dân trong nước về sự đề cao của Mỹ, của thế giới đối với Việt Nam.
Trong dịp này, hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines đã phát hình ảnh quảng bá trên màn hình lớn ở Quảng trường Thời đại tại New York.
Hoạt động trả tiền để quảng bá này đã được báo chí trong nước đưa tin rầm rộ, rằng "hình ảnh Việt Nam tỏa sáng" tại trái tim nước Mỹ.
Một tấm hình chụp cận cảnh một số người đang đứng cầm điện thoại giơ lên, do Vietnam Airlines gửi cho báo chí, được chú thích: "Hình ảnh đất nước Việt Nam xuất hiện đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của nhiều người".
Tổng thống Donald Trump và Tổng Bí thư Tô Lâm tại Nhà Trắng hôm 20/2
Tổng Bí thư Tô Lâm đến Mỹ lần này không phải trong khuôn khổ một chuyến thăm cấp nhà nước hoặc thăm chính thức. Ông đến Washington DC để dự cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình, một sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump khởi xướng và đóng vai trò dẫn dắt.
Các hoạt động dày đặc của ông Tô Lâm và đoàn công tác bên lề sự kiện chính thức cho thấy ưu tiên thực sự của vị lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam.
Gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng
Sau cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Nhà Trắng vào hôm 20/2 theo giờ Mỹ.
Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo, sau khi đã có các cuộc điện đàm liên quan đến thuế quan trong vòng khoảng một năm qua.
Hồi tháng 9/2024, ông Tô Lâm, lúc bấy giờ giữ hai chức chủ tịch nước và tổng bí thư, từng gặp Tổng thống Joe Biden bên lề kỳ họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
Tại buổi tiếp ông Tô Lâm trong tuần này, Tổng thống Trump nói ông sẽ làm việc để đưa Việt Nam ra khỏi các danh sách các quốc gia bị hạn chế tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ, theo bản tóm tắt trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ Việt Nam.
Trang Thông tin Chính phủ cho biết, "trong không khí cởi mở, thân tình", hai bên đã trao đổi nhiều nội dung trong hợp tác giữa hai nước cũng như các vấn đề thế giới và khu vực mà hai bên cùng quan tâm.
Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng Mỹ và Tổng thống Donald Trump đã tổ chức thành công cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình về Gaza.
Ông Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam là một trong những nước đầu tiên nhận lời tham gia Hội đồng Hòa bình về Gaza, sẵn sàng phối hợp với Hoa Kỳ và các thành viên của Hội đồng Hòa bình về Gaza triển khai kế hoạch hòa bình.
Tại kỳ họp ra mắt Hội đồng Hòa bình, Tổng thống Trump cho biết các nước tham gia đã cam kết góp hơn 7 tỷ USD để phục vụ tái thiết Gaza. Việt Nam không được ông Trump đề cập trong danh sách đóng góp.
Tuy nhiên, sau khi ông Tô Lâm kết thúc chuyến thăm, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết quân đội và công an Việt Nam có thể tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình, bảo đảm an ninh trật tự. Ông Trung cũng cho biết Việt Nam có thể tham gia vào công tác nhân đạo và tái thiết Gaza.
Về quan hệ song phương, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định với ông Trump rằng Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ phát triển ổn định, thực chất, hiệu quả.
Ông Tô Lâm đề nghị hai bên tăng cường trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao, nhấn mạnh trao đổi về kinh tế-thương mại là trụ cột trong quan hệ giữa hai nước.
Vị lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục đối thoại thẳng thắn, thực chất về các vấn đề còn tồn tại trên tinh thần cân bằng, hài hòa lợi ích, "phù hợp với điều kiện và lợi ích chính đáng của mỗi bên, vì lợi ích của doanh nghiệp và người dân hai nước".
Đến nay, Việt Nam và Mỹ đã trải qua sáu vòng đàm phán thuế quan nhưng chưa đạt được một thỏa thuận chính thức, cho thấy vẫn còn nhiều bất đồng.
Trang Thông tin Chính phủ Việt Nam cũng cho biết, tại cuộc gặp, Tổng thống Donald Trump đã hoan nghênh và cảm ơn Việt Nam đã tham gia Hội đồng Hòa bình, đánh giá cao việc Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp dự cuộc họp ra mắt, cho rằng điều này thể hiện vai trò, vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, cũng như cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với hòa bình, ổn định và hợp tác toàn cầu.
Tổng thống Donald Trump đã chúc mừng ông Tô Lâm được bầu lại làm tổng bí thư, bày tỏ tình cảm yêu mến đối với nhân dân Việt Nam và cá nhân ông Tô Lâm. Tổng thống Trump nhắc lại cam kết của Hoa Kỳ ủng hộ một Việt Nam "mạnh, độc lập, tự cường, thịnh vượng", vẫn theo Thông tin Chính phủ Việt Nam.
Trong dịp này, ông Tô Lâm đã "trân trọng mời Tổng thống Donald Trump và Phu nhân sớm thăm lại Việt Nam" và ông Trump đã "vui vẻ nhận lời", cho biết "sẽ sớm thăm Việt Nam".
Quảng bá hình ảnh
Một chiến dịch truyền thông đã được tổ chức nhằm tạo ấn tượng với người dân trong nước về sự đề cao của Mỹ, của thế giới đối với Việt Nam.
Trong dịp này, hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines đã phát hình ảnh quảng bá trên màn hình lớn ở Quảng trường Thời đại tại New York.
Hoạt động trả tiền để quảng bá này đã được báo chí trong nước đưa tin rầm rộ, rằng "hình ảnh Việt Nam tỏa sáng" tại trái tim nước Mỹ.
Một tấm hình chụp cận cảnh một số người đang đứng cầm điện thoại giơ lên, do Vietnam Airlines gửi cho báo chí, được chú thích: "Hình ảnh đất nước Việt Nam xuất hiện đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của nhiều người".
Bài viết đăng trong mục Quảng cáo trên tờ Washington Times vào ngày 19/2
Một bài viết đăng trong mục Quảng cáo (Advertisement) trên báo Washington Times có nhan đề Tổng Bí thư của Việt Nam tại Hội đồng Hòa bình về Gaza: Các tín hiệu chiến lược trong một thế giới bất định với hình chụp ông Tô Lâm nổi bật tại Đại hội 14, phía sau là đảng kỳ và quốc kỳ.
Bài viết này đã được hàng loạt tờ báo Việt Nam lược thuật, nhấn mạnh rằng báo chí Mỹ "ca ngợi đóng góp chủ động của Việt Nam đối với hòa bình, ổn định toàn cầu". Khi thuật lại, báo chí Việt Nam không đề cập đến thực tế đây là bài viết được đăng trong mục quảng cáo.
Đây là cách làm đã được chính quyền Việt Nam thực hiện từ ít nhất là khoảng 20 năm qua. Trước các chuyến thăm của lãnh đạo, một chiến dịch truyền thông sẽ được triển khai, bằng cách chuẩn bị bài viết rồi trả tiền để đăng trên báo chí tại quốc gia mà lãnh đạo đến thăm. Báo chí nước ngoài khi đăng thường kèm ghi chú rõ ràng "sponsored" hoặc "advertisement" (bài viết được trả tiền để đăng). Sau đó, báo chí Việt Nam thuật lại rằng báo chí quốc tế đăng thông tin rất tích cực về Việt Nam, mà không đề cập đến loại hình của bài viết là "quảng cáo".
Vào năm 2017, báo Washington Times cũng đăng thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc theo cách tương tự.
Các cuộc gặp, giao dịch đáng chú ý
Giữa lúc vấn đề thuế quan đang nóng bỏng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gặp Trưởng đại diện Thương mại Mỹ, Đại sứ Jamieson Greer.
Chính phủ Việt Nam cho biết tại cuộc gặp, ông Greer đã nhấn mạnh Việt Nam là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Hoa Kỳ; việc tăng cường thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại song phương sẽ đóng góp tích cực vào sự phát triển tổng thể quan hệ giữa hai nước.
Cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Trump dự kiến sẽ có nhiều thay đổi, sau khi có phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.
Trước đó, Mỹ đã áp mức thuế nhập khẩu 20% đối với hàng Việt Nam và 40% đối với hàng hóa bị Mỹ coi là "trung chuyển" hàng Trung Quốc qua ngả Việt Nam. Hai bên đã trải qua sáu vòng đàm phán nhưng chưa có thỏa thuận nào được ký.
Do đó, giới quan sát đánh giá chuyến đi của ông Tô Lâm, dù danh chính ngôn thuận là đi họp Hội đồng Hòa bình, nhưng ưu tiên hàng đầu là đàm phán thương mại.
Hai vấn đề lớn trong thương mại song phương đến nay là Việt Nam có thặng dư thương mại quá lớn đối với Mỹ và Việt Nam bị Mỹ coi là "trạm trung chuyển" cho hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ.
Việt Nam đang trấn an Mỹ trong vấn đề thứ nhất, bằng cách thúc đẩy việc mua hàng hóa từ Mỹ, mở rộng cửa cho các công ty Mỹ vào Việt Nam.
Trong chuyến công tác tại Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chứng kiến lễ ký và trao các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hàng không và y tế.
Báo Chính phủ của Việt Nam cho biết tổng giá trị của các văn kiện được trao trong dịp này lên tới 37,2 tỷ USD.
Trong đó, được truyền thông nhiều nhất là việc hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways thuộc Sun Group ký mua 40 máy bay Boeing 787-9 Dreamliner trị giá 22,5 tỷ USD, Vietnam Airlines ký kết mua 50 máy bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá 8,1 tỷ USD, Vietjet Air ký thỏa thuận tài trợ trị giá 965 triệu USD với Griffin Global Asset Management để mua 6 máy bay Boeing 737-8.
Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký kết các thỏa thuận hợp tác; trong ảnh là đại diện Sun PhuQuoc Airways và Boeing đang ký thỏa thuận mua bán máy bay
Trong khoảng 10 năm qua, riêng Vietjet Air đã nhiều lần ký kết thỏa thuận, bản ghi nhớ mua máy bay, với số lượng mỗi lần từ vài chục đến 100-200 chiếc.
Có thể kể vài vụ tiêu biểu như sau (theo thông tin chính thức trên báo chí Việt Nam):
Năm 2016, Vietjet đặt mua 100 máy bay "hiện đại nhất" của Boeing với kế hoạch giao hàng bắt đầu từ cuối năm 2019, đầu năm 2020;
Tháng 11/2018: Vietjet đặt mua 50 máy bay A321neo của Airbus, trị giá 6,5 tỷ USD;
Tháng 2/2019: Vietjet và Boeing chính thức ký hợp đồng mua 100 máy bay 737 MAX mới trị giá 12,7 tỷ USD;
Tại Triển lãm hàng không quốc tế Farnborough 2022, Vietjet và Boeing chính thức ký kết thỏa thuận tái cấu trúc và tiếp tục thực hiện hợp đồng đặt mua 200 máy bay Boeing 737;
Tháng 5/2025: Vietjet đặt mua 20 máy bay thân rộng A330-900 của Airbus;
Tháng 6/2025: Vietjet Air công bố việc đặt hàng mua 100 máy bay Airbus A321neo.
Các thông tin về những lần ký kết trên đều được truyền thông rầm rộ, nhưng không rõ mức độ cam kết (chẳng hạn hợp đồng hay là bản ghi nhớ), tiến độ giao hàng như thế nào. Các thông báo chính thức cũng không cho biết các vụ việc trên là các thỏa thuận riêng biệt, hay có những thỏa thuận trùng nhau nhưng được ký theo nhiều lần khác nhau.
Nhưng dù thế nào, các động thái "mua hàng" từ Việt Nam, cũng như việc mở rộng cửa cho công ty Mỹ vào Việt Nam – mới nhất là việc cấp phép cho dịch vụ internet Starlink của tỷ phú Elon Musk – có thể tạo ra ấn tượng rằng Việt Nam đang thực sự tìm cách giảm thặng dư thương mại đối với Mỹ.
Điều này, ít nhất là ở bề mặt, đã được Tổng thống Trump "ghi nhận".
Theo báo điện tử Chính phủ của Việt Nam, trong cuộc gặp với ông Tô Lâm, ông Trump đã đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc cân bằng cán cân thương mại song phương và các hợp đồng giá trị vừa được ký kết.
Phía Việt Nam còn cho biết Tổng thống Trump đã phản hồi tích cực trước các đề xuất của Việt Nam về hợp tác kinh tế, khoa học-công nghệ. Ông Trump nói sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược, tức gia tăng cơ hội cho Việt Nam tiếp cận công nghệ Mỹ.
Ý nghĩa với ông Tô Lâm và Đảng Cộng sản Việt Nam
Chuyến đi của ông Tô Lâm, bao gồm việc gặp Tổng thống Trump ở Nhà Trắng, khác về tính chất so với chuyến thăm Nhà Trắng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào năm 2015.
Lúc bấy giờ, theo sau chuỗi vận động kỳ công của Việt Nam, ông Trọng đã được Tổng thống Barack Obama mời thăm Mỹ và tiếp đón tại Phòng Bầu dục.
Đây được coi là một bước ngoặt trong cách nhìn nhận của chính quyền Mỹ đối với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ở Việt Nam cũng như vai trò "nguyên thủ trên thực tế" của người đứng đầu chính đảng này.
Từ chuyến đi 11 năm trước của ông Trọng, trục giao thiệp tổng thống Mỹ-tổng bí thư Việt Nam đã được củng cố, bằng các cuộc điện đàm và các chuyến thăm. Khi Tổng thống Joe Biden tới Hà Nội vào năm 2023, ông đi theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và được ông Trọng tiếp đón theo nghi thức cấp nhà nước.
Trước khi chỉ giữ chức tổng bí thư, ông Tô Lâm đã có vài tháng làm chủ tịch nước (trong đó từ tháng 8 đến tháng 10/2024 kiêm nhiệm hai chức vụ).
Trong vai trò chủ tịch nước, ông Tô Lâm đã có thời gian để thực hiện các hoạt động ngoại giao theo chức trách của nguyên thủ quốc gia, cũng như giới thiệu vai trò lãnh đạo của mình tới thế giới phương Tây.
Sau khi rút khỏi ghế chủ tịch nước, Tổng Bí thư Tô Lâm vẫn duy trì các hoạt động ngoại giao như một nguyên thủ trên thực tế. Ông điện đàm với Tổng thống Trump để bàn về thuế quan, ông thăm các nước phương Tây, ký kết nâng cấp quan hệ ngoại giao.
Khi ông Trump gửi lời mời thăm, dự Hội đồng Hòa bình, báo chí Việt Nam đưa tin ông Trump "mời Việt Nam và Tổng Bí thư Tô Lâm". Và ông Tô Lâm đã nhanh chóng nhận lời.
Tại cuộc họp Hội đồng Hòa bình vừa qua, ông Tô Lâm là nhà lãnh đạo quốc tế hiếm hoi không giữ chức danh nhà nước nào. Và khi đưa tin về phát biểu của ông Trump, truyền thông và các trang thân chính phủ Việt Nam thường nhấn vào lời giới thiệu của ông Trump trong diễn văn chính thức: "Và Tổng Bí thư của Việt Nam. Việt Nam thật tuyệt vời, với tư cách là một quốc gia và với tư cách là một thế lực. Rất vinh hạnh khi có ngài ở đây – thực sự là vô cùng vinh hạnh khi có ngài ở đây."
Điều này làm nổi bật cách tiếp cận của Mỹ, cách Mỹ nhìn nhận vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam và tổng bí thư của đảng này.
Ông Tô Lâm tại cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình
Trong hồi ký Không gì là không thể, Đại sứ Ted Osius, người từng làm đại sứ Mỹ tại Việt Nam từ năm 2014 đến 2017, đã kể về sự bất ngờ của ông khi nhận được gợi ý từ phía Việt Nam về việc Mỹ nên mời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm chính thức. Sau khi hiểu ra tầm quan trọng của gợi ý này, ông Osius đã mất rất nhiều thời gian và công sức để giải thích cho Washington hiểu và thuyết phục tại sao nên mời và tiếp đón ông Nguyễn Phú Trọng, một lãnh đạo đảng, tại Nhà Trắng.
Sau đó, Tổng thống Obama đã mở ra tiền lệ mới khi đón ông Trọng chính thức tại Phòng Bầu dục.
Giờ đây, ông Trump tỏ ra rất thoải mái khi mời ông Tô Lâm tham gia một hội đồng mà vị chủ nhân Nhà Trắng khởi xướng.
Giới quan sát cho rằng điều này rất có ý nghĩa đối với ông Tô Lâm, cả về đối ngoại lẫn đối nội. Về đối ngoại, ông sẽ trở nên thoải mái hơn trong các hoạt động ngoại giao, giao thiệp với phương Tây, với tư cách là nguyên thủ trên thực tế.
Về đối nội, ông có thể nói với các đồng chí của mình rằng ông có thể giao thiệp với các cường quốc phương Tây và được phương Tây tôn trọng.
Điều này sẽ càng có lợi cho sự lãnh đạo toàn diện của ông, bao gồm cả kế hoạch nhất thể hóa hai chức danh lãnh đạo đảng và nguyên thủ quốc gia.
Tuy nhiên, theo một số nhà quan sát, việc ông Tô Lâm tỏ ra gần gũi với Mỹ có thể gây nên phản ứng khó chịu nơi những người cứng rắn về ý thức hệ ở Việt Nam, và cả từ nước láng giềng Trung Quốc.
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cr73zp1xvm0o
Một bài viết đăng trong mục Quảng cáo (Advertisement) trên báo Washington Times có nhan đề Tổng Bí thư của Việt Nam tại Hội đồng Hòa bình về Gaza: Các tín hiệu chiến lược trong một thế giới bất định với hình chụp ông Tô Lâm nổi bật tại Đại hội 14, phía sau là đảng kỳ và quốc kỳ.
Bài viết này đã được hàng loạt tờ báo Việt Nam lược thuật, nhấn mạnh rằng báo chí Mỹ "ca ngợi đóng góp chủ động của Việt Nam đối với hòa bình, ổn định toàn cầu". Khi thuật lại, báo chí Việt Nam không đề cập đến thực tế đây là bài viết được đăng trong mục quảng cáo.
Đây là cách làm đã được chính quyền Việt Nam thực hiện từ ít nhất là khoảng 20 năm qua. Trước các chuyến thăm của lãnh đạo, một chiến dịch truyền thông sẽ được triển khai, bằng cách chuẩn bị bài viết rồi trả tiền để đăng trên báo chí tại quốc gia mà lãnh đạo đến thăm. Báo chí nước ngoài khi đăng thường kèm ghi chú rõ ràng "sponsored" hoặc "advertisement" (bài viết được trả tiền để đăng). Sau đó, báo chí Việt Nam thuật lại rằng báo chí quốc tế đăng thông tin rất tích cực về Việt Nam, mà không đề cập đến loại hình của bài viết là "quảng cáo".
Vào năm 2017, báo Washington Times cũng đăng thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc theo cách tương tự.
Các cuộc gặp, giao dịch đáng chú ý
Giữa lúc vấn đề thuế quan đang nóng bỏng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gặp Trưởng đại diện Thương mại Mỹ, Đại sứ Jamieson Greer.
Chính phủ Việt Nam cho biết tại cuộc gặp, ông Greer đã nhấn mạnh Việt Nam là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Hoa Kỳ; việc tăng cường thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại song phương sẽ đóng góp tích cực vào sự phát triển tổng thể quan hệ giữa hai nước.
Cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Trump dự kiến sẽ có nhiều thay đổi, sau khi có phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.
Trước đó, Mỹ đã áp mức thuế nhập khẩu 20% đối với hàng Việt Nam và 40% đối với hàng hóa bị Mỹ coi là "trung chuyển" hàng Trung Quốc qua ngả Việt Nam. Hai bên đã trải qua sáu vòng đàm phán nhưng chưa có thỏa thuận nào được ký.
Do đó, giới quan sát đánh giá chuyến đi của ông Tô Lâm, dù danh chính ngôn thuận là đi họp Hội đồng Hòa bình, nhưng ưu tiên hàng đầu là đàm phán thương mại.
Hai vấn đề lớn trong thương mại song phương đến nay là Việt Nam có thặng dư thương mại quá lớn đối với Mỹ và Việt Nam bị Mỹ coi là "trạm trung chuyển" cho hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ.
Việt Nam đang trấn an Mỹ trong vấn đề thứ nhất, bằng cách thúc đẩy việc mua hàng hóa từ Mỹ, mở rộng cửa cho các công ty Mỹ vào Việt Nam.
Trong chuyến công tác tại Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chứng kiến lễ ký và trao các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hàng không và y tế.
Báo Chính phủ của Việt Nam cho biết tổng giá trị của các văn kiện được trao trong dịp này lên tới 37,2 tỷ USD.
Trong đó, được truyền thông nhiều nhất là việc hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways thuộc Sun Group ký mua 40 máy bay Boeing 787-9 Dreamliner trị giá 22,5 tỷ USD, Vietnam Airlines ký kết mua 50 máy bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá 8,1 tỷ USD, Vietjet Air ký thỏa thuận tài trợ trị giá 965 triệu USD với Griffin Global Asset Management để mua 6 máy bay Boeing 737-8.
Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký kết các thỏa thuận hợp tác; trong ảnh là đại diện Sun PhuQuoc Airways và Boeing đang ký thỏa thuận mua bán máy bay
Trong khoảng 10 năm qua, riêng Vietjet Air đã nhiều lần ký kết thỏa thuận, bản ghi nhớ mua máy bay, với số lượng mỗi lần từ vài chục đến 100-200 chiếc.
Có thể kể vài vụ tiêu biểu như sau (theo thông tin chính thức trên báo chí Việt Nam):
Năm 2016, Vietjet đặt mua 100 máy bay "hiện đại nhất" của Boeing với kế hoạch giao hàng bắt đầu từ cuối năm 2019, đầu năm 2020;
Tháng 11/2018: Vietjet đặt mua 50 máy bay A321neo của Airbus, trị giá 6,5 tỷ USD;
Tháng 2/2019: Vietjet và Boeing chính thức ký hợp đồng mua 100 máy bay 737 MAX mới trị giá 12,7 tỷ USD;
Tại Triển lãm hàng không quốc tế Farnborough 2022, Vietjet và Boeing chính thức ký kết thỏa thuận tái cấu trúc và tiếp tục thực hiện hợp đồng đặt mua 200 máy bay Boeing 737;
Tháng 5/2025: Vietjet đặt mua 20 máy bay thân rộng A330-900 của Airbus;
Tháng 6/2025: Vietjet Air công bố việc đặt hàng mua 100 máy bay Airbus A321neo.
Các thông tin về những lần ký kết trên đều được truyền thông rầm rộ, nhưng không rõ mức độ cam kết (chẳng hạn hợp đồng hay là bản ghi nhớ), tiến độ giao hàng như thế nào. Các thông báo chính thức cũng không cho biết các vụ việc trên là các thỏa thuận riêng biệt, hay có những thỏa thuận trùng nhau nhưng được ký theo nhiều lần khác nhau.
Nhưng dù thế nào, các động thái "mua hàng" từ Việt Nam, cũng như việc mở rộng cửa cho công ty Mỹ vào Việt Nam – mới nhất là việc cấp phép cho dịch vụ internet Starlink của tỷ phú Elon Musk – có thể tạo ra ấn tượng rằng Việt Nam đang thực sự tìm cách giảm thặng dư thương mại đối với Mỹ.
Điều này, ít nhất là ở bề mặt, đã được Tổng thống Trump "ghi nhận".
Theo báo điện tử Chính phủ của Việt Nam, trong cuộc gặp với ông Tô Lâm, ông Trump đã đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc cân bằng cán cân thương mại song phương và các hợp đồng giá trị vừa được ký kết.
Phía Việt Nam còn cho biết Tổng thống Trump đã phản hồi tích cực trước các đề xuất của Việt Nam về hợp tác kinh tế, khoa học-công nghệ. Ông Trump nói sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược, tức gia tăng cơ hội cho Việt Nam tiếp cận công nghệ Mỹ.
Ý nghĩa với ông Tô Lâm và Đảng Cộng sản Việt Nam
Chuyến đi của ông Tô Lâm, bao gồm việc gặp Tổng thống Trump ở Nhà Trắng, khác về tính chất so với chuyến thăm Nhà Trắng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào năm 2015.
Lúc bấy giờ, theo sau chuỗi vận động kỳ công của Việt Nam, ông Trọng đã được Tổng thống Barack Obama mời thăm Mỹ và tiếp đón tại Phòng Bầu dục.
Đây được coi là một bước ngoặt trong cách nhìn nhận của chính quyền Mỹ đối với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ở Việt Nam cũng như vai trò "nguyên thủ trên thực tế" của người đứng đầu chính đảng này.
Từ chuyến đi 11 năm trước của ông Trọng, trục giao thiệp tổng thống Mỹ-tổng bí thư Việt Nam đã được củng cố, bằng các cuộc điện đàm và các chuyến thăm. Khi Tổng thống Joe Biden tới Hà Nội vào năm 2023, ông đi theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và được ông Trọng tiếp đón theo nghi thức cấp nhà nước.
Trước khi chỉ giữ chức tổng bí thư, ông Tô Lâm đã có vài tháng làm chủ tịch nước (trong đó từ tháng 8 đến tháng 10/2024 kiêm nhiệm hai chức vụ).
Trong vai trò chủ tịch nước, ông Tô Lâm đã có thời gian để thực hiện các hoạt động ngoại giao theo chức trách của nguyên thủ quốc gia, cũng như giới thiệu vai trò lãnh đạo của mình tới thế giới phương Tây.
Sau khi rút khỏi ghế chủ tịch nước, Tổng Bí thư Tô Lâm vẫn duy trì các hoạt động ngoại giao như một nguyên thủ trên thực tế. Ông điện đàm với Tổng thống Trump để bàn về thuế quan, ông thăm các nước phương Tây, ký kết nâng cấp quan hệ ngoại giao.
Khi ông Trump gửi lời mời thăm, dự Hội đồng Hòa bình, báo chí Việt Nam đưa tin ông Trump "mời Việt Nam và Tổng Bí thư Tô Lâm". Và ông Tô Lâm đã nhanh chóng nhận lời.
Tại cuộc họp Hội đồng Hòa bình vừa qua, ông Tô Lâm là nhà lãnh đạo quốc tế hiếm hoi không giữ chức danh nhà nước nào. Và khi đưa tin về phát biểu của ông Trump, truyền thông và các trang thân chính phủ Việt Nam thường nhấn vào lời giới thiệu của ông Trump trong diễn văn chính thức: "Và Tổng Bí thư của Việt Nam. Việt Nam thật tuyệt vời, với tư cách là một quốc gia và với tư cách là một thế lực. Rất vinh hạnh khi có ngài ở đây – thực sự là vô cùng vinh hạnh khi có ngài ở đây."
Điều này làm nổi bật cách tiếp cận của Mỹ, cách Mỹ nhìn nhận vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam và tổng bí thư của đảng này.
Ông Tô Lâm tại cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình
Trong hồi ký Không gì là không thể, Đại sứ Ted Osius, người từng làm đại sứ Mỹ tại Việt Nam từ năm 2014 đến 2017, đã kể về sự bất ngờ của ông khi nhận được gợi ý từ phía Việt Nam về việc Mỹ nên mời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm chính thức. Sau khi hiểu ra tầm quan trọng của gợi ý này, ông Osius đã mất rất nhiều thời gian và công sức để giải thích cho Washington hiểu và thuyết phục tại sao nên mời và tiếp đón ông Nguyễn Phú Trọng, một lãnh đạo đảng, tại Nhà Trắng.
Sau đó, Tổng thống Obama đã mở ra tiền lệ mới khi đón ông Trọng chính thức tại Phòng Bầu dục.
Giờ đây, ông Trump tỏ ra rất thoải mái khi mời ông Tô Lâm tham gia một hội đồng mà vị chủ nhân Nhà Trắng khởi xướng.
Giới quan sát cho rằng điều này rất có ý nghĩa đối với ông Tô Lâm, cả về đối ngoại lẫn đối nội. Về đối ngoại, ông sẽ trở nên thoải mái hơn trong các hoạt động ngoại giao, giao thiệp với phương Tây, với tư cách là nguyên thủ trên thực tế.
Về đối nội, ông có thể nói với các đồng chí của mình rằng ông có thể giao thiệp với các cường quốc phương Tây và được phương Tây tôn trọng.
Điều này sẽ càng có lợi cho sự lãnh đạo toàn diện của ông, bao gồm cả kế hoạch nhất thể hóa hai chức danh lãnh đạo đảng và nguyên thủ quốc gia.
Tuy nhiên, theo một số nhà quan sát, việc ông Tô Lâm tỏ ra gần gũi với Mỹ có thể gây nên phản ứng khó chịu nơi những người cứng rắn về ý thức hệ ở Việt Nam, và cả từ nước láng giềng Trung Quốc.
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cr73zp1xvm0o
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét