Tại sao dư luận cho rằng Nga "không muốn ngừng chiến" ?
Bốn năm giao tranh ác liệt, tưởng chừng đầy gian nan, nhưng lại giúp Nga bất ngờ thu được ba lợi ích thực chất. Những lợi ích này còn hấp dẫn hơn cả một nền hòa bình tạm thời, và cũng chính là sự tự tin để Nga tiếp tục kiên trì cuộc chiến ở Ukraine đến cùng.
Lợi ích thiết thực và rõ ràng nhất chính là sự "tái sinh" về mặt kinh tế, giúp Nga hoàn toàn thoát khỏi sự ràng buộc kinh tế từ phương Tây. Nhiều người đã từng cho rằng, những lệnh trừng phạt ngày càng gia tăng của phương Tây chắc chắn sẽ đè bẹp được nền kinh tế Nga. Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại: chính trừng phạt đã buộc Nga phải tìm ra lối đi mới, hiện thực hóa việc tối ưu hóa cơ cấu kinh tế.
Trước khi xung đột bùng nổ, xuất khẩu năng lượng của Nga phụ thuộc rất lớn vào châu Âu. Chỉ cần phương Tây gây áp lực trong lĩnh vực năng lượng, Nga sẽ rơi vào thế bị động. Nhưng trong 4 năm qua, Nga đã quyết đoán điều chỉnh hướng xuất khẩu năng lượng, chuyển trọng tâm sang các quốc gia châu Á, châu Phi và những nước thuộc "Global South" (Phương Nam Toàn cầu). Nhờ vậy, Nga không chỉ giữ vững được nền tảng xuất khẩu năng lượng, mà còn mở ra những thị trường mới, ổn định và lâu dài hơn.
Theo số liệu từ các nguồn có thẩm quyền, GDP của Nga trong năm 2023 và 2024 lần lượt đạt mức tăng trưởng 3,6% và 4,9%, tức là đã thành công thoát khỏi tình trạng suy thoái. Năm 2025, GDP của Nga chỉ tăng trưởng 1%, do giá dầu thô thấp, xuất khẩu khí đốt tự nhiên giảm mạnh, thương mại ảm đạm với Trung Quốc do chiến dịch tăng thuế quan chống Trung Quốc của D. Trump. Đồng rúp lên giá mạnh cũng ảnh hưởng bất lợi tới tăng trưởng.
Tuy nhiên, trong khi ngành công nghiệp khai thác giảm tới 1,7% thì sản lượng sản xuất công nghiệp tăng 3,9%, tức là tiếp tục xu thế chuyển đổi cơ cấu kinh tế bền vững. Đầu năm 2026, tỷ giá đồng rúp thậm chí còn tăng tới 28%, trở thành một trong những đồng tiền tốt nhất của các thị trường mới nổi.
Ngoài ra, ngành công nghiệp quốc phòng của Nga cũng ghi nhận mức tăng trưởng ngược dòng. Năm 2025, doanh thu ngoại hối từ xuất khẩu sản phẩm kỹ thuật quân sự của Nga vượt quá 15 tỷ USD, phủ sóng hơn 30 quốc gia trên toàn cầu, và Nga đang thúc đẩy hơn 340 dự án hợp tác kỹ thuật quân sự với 14 quốc gia ngay trong những ngày đầu năm 2026.
Điều khôn ngoan hơn nữa là Nga đã sử dụng các phương thức như thanh toán bằng đồng tiền không phải USD, trao đổi hàng đổi hàng trực tiếp... để né tránh thành công chính sách phong tỏa tài chính từ phương Tây, hình thành vòng tuần hoàn tích cực "xuất khẩu tạo ngoại tệ để nâng cấp công nghiệp và tiếp tục xuất khẩu tạo ngoại tệ ". Điều này tương đương với việc phá vỡ hoàn toàn sự vây hãm kinh tế của phương Tây, một lợi ích thiết thực hơn nhiều so với những lợi ích ngắn hạn mà hòa bình tạm thời có thể mang lại.
Lợi ích thứ hai: Địa chính trị, kiềm chế NATO, củng cố không gian chiến lược
Khi đã có sức mạnh kinh tế, lợi ích thứ hai mà Nga thu được trên phương diện địa chính trị càng trở nên rõ rệt: thành công kiềm chế được bước tiến mở rộng về phía Đông của NATO và củng cố vững chắc không gian chiến lược của chính mình.
Chúng ta đều biết sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, NATO đã liên tục gây áp lực, không ngừng mở rộng về phía Đông, triển khai lực lượng quân sự ngay sát cửa ngõ của Nga, thu hẹp không gian sinh tồn của Nga. Đây cũng là một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến bùng nổ xung đột lần này.
Trước khi xung đột nổ ra, mũi nhọn chiến lược của NATO đã áp sát biên giới Nga, thậm chí còn lên kế hoạch kết nạp Ukraine vào liên minh, điều này tạo ra mối đe dọa chí mạng đối với an ninh quốc gia Nga. Và 4 năm giao tranh vừa qua đã khiến bước tiến mở rộng về phía Đông của NATO hoàn toàn chậm lại, thậm chí rơi vào trạng thái đình trệ. Mặc dù NATO bề ngoài vẫn tiếp tục ủng hộ Ukraine, nhưng nội bộ liên minh đã xuất hiện những bất đồng: các nước châu Âu, do thiếu hụt năng lượng và kinh tế trì trệ, ngày càng giảm sẵn sàng viện trợ liên tục cho Ukraine; trong khi Mỹ cũng khó có thể một mình gánh vác toàn bộ áp lực viện trợ.
Cùng lúc đó, Nga đã tranh thủ cơ hội để tăng cường hợp tác với các quốc gia khu vực Trung Á, Trung Đông... Tổng thống Putin nhiều lần thăm các nước Trung Á, tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Trung Á – Nga, làm sâu sắc hơn hợp tác giữa các bên trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh, logistics..., biến Trung Á thành nền tảng quan trọng để Nga đối phó với trừng phạt phương Tây và triển khai hợp tác công nghiệp.
Có thể nói, trong 4 năm qua, Nga không chỉ bảo vệ được lằn ranh đỏ chiến lược của mình, mà còn phá vỡ chính sách cô lập từ phương Tây, tranh thủ được nhiều đối tác hơn, và vị thế địa chính trị được nâng cao. Việc củng cố không gian chiến lược này là điều mà bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào cũng khó có thể đổi lấy.
Lợi ích thứ ba: Đoàn kết nội bộ, nâng cao sự đồng thuận toàn dân, điều vô cùng quý giá
Lợi ích thứ ba, cũng là lợi ích dễ bị bỏ qua nhất, chính là sự gia tăng chưa từng có về sức mạnh đoàn kết trong nội bộ nước Nga, qua đó tập hợp được sự đồng thuận toàn dân.
Chiến tranh thường có khả năng đoàn kết lòng người trong một quốc gia, và điều này được thể hiện rõ nét trên trường hợp Nga. Trước khi xung đột bùng nổ, tuy xã hội Nga nhìn chung ổn định, nhưng vẫn tồn tại những phân hóa khác nhau. Tỷ lệ ủng hộ của người dân đối với chính phủ tuy không thấp, nhưng lại thiếu đi cảm giác nhận diện dân tộc mạnh mẽ và sức mạnh đoàn kết.
Và 4 năm giao tranh đã giúp người dân Nga, dưới áp lực từ bên ngoài, hoàn toàn "vặn chặt thành một sợi dây". Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Putin liên tục ở mức cao kỷ lục, không phải vì sự cuồng nhiệt chiến tranh, mà nhờ sự kiên cường mà đất nước thể hiện dưới áp lực đã giúp người dân nhìn thấy sức mạnh của quốc gia.
Quan trọng hơn, Nga đã xem những cựu chiến binh trở về từ chiến trường là "tinh hoa mới", thúc đẩy cựu binh tham gia chính trường. Trong cuộc bầu cử địa phương năm 2025, hơn 1.600 cựu quân nhân đã ra tranh cử, trong đó 830 ứng viên do đảng Nước Nga Thống nhất đề cử đều giành chiến thắng, gia nhập bộ máy lãnh đạo địa phương.
Những cựu binh này, với tư cách là những người bảo vệ kiên định nhất đối với cuộc xung đột, đã tiếp tục củng cố sự đồng thuận xã hội trong việc đối phó với áp lực bên ngoài và bảo vệ chủ quyền quốc gia, giúp cả nước hình thành cục diện "trên dưới một lòng, cùng chống lại áp lực bên ngoài". Sự gia tăng về sức mạnh đoàn kết nội bộ này chính là tài sản quý giá nhất của Nga, cũng là cốt lõi giúp nước Nga có thể tiếp tục kiên trì cuộc chiến. Rốt cuộc, một quốc gia đoàn kết, dù đối mặt với khó khăn lớn đến đâu, cũng có đủ tự tin để vượt khó tiến lên.
Tóm lại, ba lợi ích này đã giải quyết được những khó khăn mà Nga phải đối mặt trong thời gian dài, giúp Nga thoát khỏi sự ràng buộc của phương Tây, củng cố không gian chiến lược, và tăng cường sự đồng thuận toàn dân. Những lợi ích này hấp dẫn hơn nhiều so với một nền hòa bình tạm thời với Ukraine.
Tất nhiên, người Nga không khuyến khích chiến tranh; hòa bình và phát triển mới là chủ đề của thời đại. Nhưng từ góc nhìn của Nga, một khi đã phải trả giá, thì cũng cần nhận được sự đền đáp xứng đáng. Và những lợi ích kể trên chính là nguyên nhân căn bản khiến Nga không muốn dễ dàng ngừng bắn.
Rốt cuộc, đối với một quốc gia, an ninh và phát triển dài hạn quan trọng hơn nhiều so với một nền hòa bình ngắn hạn và không ổn định.
Ngoài ra, ngành công nghiệp quốc phòng của Nga cũng ghi nhận mức tăng trưởng ngược dòng. Năm 2025, doanh thu ngoại hối từ xuất khẩu sản phẩm kỹ thuật quân sự của Nga vượt quá 15 tỷ USD, phủ sóng hơn 30 quốc gia trên toàn cầu, và Nga đang thúc đẩy hơn 340 dự án hợp tác kỹ thuật quân sự với 14 quốc gia ngay trong những ngày đầu năm 2026.
Điều khôn ngoan hơn nữa là Nga đã sử dụng các phương thức như thanh toán bằng đồng tiền không phải USD, trao đổi hàng đổi hàng trực tiếp... để né tránh thành công chính sách phong tỏa tài chính từ phương Tây, hình thành vòng tuần hoàn tích cực "xuất khẩu tạo ngoại tệ để nâng cấp công nghiệp và tiếp tục xuất khẩu tạo ngoại tệ ". Điều này tương đương với việc phá vỡ hoàn toàn sự vây hãm kinh tế của phương Tây, một lợi ích thiết thực hơn nhiều so với những lợi ích ngắn hạn mà hòa bình tạm thời có thể mang lại.
Lợi ích thứ hai: Địa chính trị, kiềm chế NATO, củng cố không gian chiến lược
Khi đã có sức mạnh kinh tế, lợi ích thứ hai mà Nga thu được trên phương diện địa chính trị càng trở nên rõ rệt: thành công kiềm chế được bước tiến mở rộng về phía Đông của NATO và củng cố vững chắc không gian chiến lược của chính mình.
Chúng ta đều biết sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, NATO đã liên tục gây áp lực, không ngừng mở rộng về phía Đông, triển khai lực lượng quân sự ngay sát cửa ngõ của Nga, thu hẹp không gian sinh tồn của Nga. Đây cũng là một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến bùng nổ xung đột lần này.
Trước khi xung đột nổ ra, mũi nhọn chiến lược của NATO đã áp sát biên giới Nga, thậm chí còn lên kế hoạch kết nạp Ukraine vào liên minh, điều này tạo ra mối đe dọa chí mạng đối với an ninh quốc gia Nga. Và 4 năm giao tranh vừa qua đã khiến bước tiến mở rộng về phía Đông của NATO hoàn toàn chậm lại, thậm chí rơi vào trạng thái đình trệ. Mặc dù NATO bề ngoài vẫn tiếp tục ủng hộ Ukraine, nhưng nội bộ liên minh đã xuất hiện những bất đồng: các nước châu Âu, do thiếu hụt năng lượng và kinh tế trì trệ, ngày càng giảm sẵn sàng viện trợ liên tục cho Ukraine; trong khi Mỹ cũng khó có thể một mình gánh vác toàn bộ áp lực viện trợ.
Cùng lúc đó, Nga đã tranh thủ cơ hội để tăng cường hợp tác với các quốc gia khu vực Trung Á, Trung Đông... Tổng thống Putin nhiều lần thăm các nước Trung Á, tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Trung Á – Nga, làm sâu sắc hơn hợp tác giữa các bên trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh, logistics..., biến Trung Á thành nền tảng quan trọng để Nga đối phó với trừng phạt phương Tây và triển khai hợp tác công nghiệp.
Có thể nói, trong 4 năm qua, Nga không chỉ bảo vệ được lằn ranh đỏ chiến lược của mình, mà còn phá vỡ chính sách cô lập từ phương Tây, tranh thủ được nhiều đối tác hơn, và vị thế địa chính trị được nâng cao. Việc củng cố không gian chiến lược này là điều mà bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào cũng khó có thể đổi lấy.
Lợi ích thứ ba: Đoàn kết nội bộ, nâng cao sự đồng thuận toàn dân, điều vô cùng quý giá
Lợi ích thứ ba, cũng là lợi ích dễ bị bỏ qua nhất, chính là sự gia tăng chưa từng có về sức mạnh đoàn kết trong nội bộ nước Nga, qua đó tập hợp được sự đồng thuận toàn dân.
Chiến tranh thường có khả năng đoàn kết lòng người trong một quốc gia, và điều này được thể hiện rõ nét trên trường hợp Nga. Trước khi xung đột bùng nổ, tuy xã hội Nga nhìn chung ổn định, nhưng vẫn tồn tại những phân hóa khác nhau. Tỷ lệ ủng hộ của người dân đối với chính phủ tuy không thấp, nhưng lại thiếu đi cảm giác nhận diện dân tộc mạnh mẽ và sức mạnh đoàn kết.
Và 4 năm giao tranh đã giúp người dân Nga, dưới áp lực từ bên ngoài, hoàn toàn "vặn chặt thành một sợi dây". Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Putin liên tục ở mức cao kỷ lục, không phải vì sự cuồng nhiệt chiến tranh, mà nhờ sự kiên cường mà đất nước thể hiện dưới áp lực đã giúp người dân nhìn thấy sức mạnh của quốc gia.
Quan trọng hơn, Nga đã xem những cựu chiến binh trở về từ chiến trường là "tinh hoa mới", thúc đẩy cựu binh tham gia chính trường. Trong cuộc bầu cử địa phương năm 2025, hơn 1.600 cựu quân nhân đã ra tranh cử, trong đó 830 ứng viên do đảng Nước Nga Thống nhất đề cử đều giành chiến thắng, gia nhập bộ máy lãnh đạo địa phương.
Những cựu binh này, với tư cách là những người bảo vệ kiên định nhất đối với cuộc xung đột, đã tiếp tục củng cố sự đồng thuận xã hội trong việc đối phó với áp lực bên ngoài và bảo vệ chủ quyền quốc gia, giúp cả nước hình thành cục diện "trên dưới một lòng, cùng chống lại áp lực bên ngoài". Sự gia tăng về sức mạnh đoàn kết nội bộ này chính là tài sản quý giá nhất của Nga, cũng là cốt lõi giúp nước Nga có thể tiếp tục kiên trì cuộc chiến. Rốt cuộc, một quốc gia đoàn kết, dù đối mặt với khó khăn lớn đến đâu, cũng có đủ tự tin để vượt khó tiến lên.
Tóm lại, ba lợi ích này đã giải quyết được những khó khăn mà Nga phải đối mặt trong thời gian dài, giúp Nga thoát khỏi sự ràng buộc của phương Tây, củng cố không gian chiến lược, và tăng cường sự đồng thuận toàn dân. Những lợi ích này hấp dẫn hơn nhiều so với một nền hòa bình tạm thời với Ukraine.
Tất nhiên, người Nga không khuyến khích chiến tranh; hòa bình và phát triển mới là chủ đề của thời đại. Nhưng từ góc nhìn của Nga, một khi đã phải trả giá, thì cũng cần nhận được sự đền đáp xứng đáng. Và những lợi ích kể trên chính là nguyên nhân căn bản khiến Nga không muốn dễ dàng ngừng bắn.
Rốt cuộc, đối với một quốc gia, an ninh và phát triển dài hạn quan trọng hơn nhiều so với một nền hòa bình ngắn hạn và không ổn định.
Bài học cho Việt Nam
Từ trường hợp của Nga có thể gợi mở một số chính sách kết hợp phát triển kinh tế với đảm bảo an ninh quốc phòng bền vững cho Việt Nam như sau:
- Đa dạng hóa đối tác kinh tế là chiến lược sống còn trước biến động địa chính trị, phù hợp với định hướng "đa phương hóa, đa dạng hóa" của Việt Nam.
- Tự chủ chiến lược trong các lĩnh vực then chốt (năng lượng, công nghệ, tài chính) để giảm thiểu rủi ro bị tác động bởi các cú sốc bên ngoài.
- Đoàn kết xã hội là tài sản vô hình nhưng quyết định; do đó chính sách phát triển cần gắn với công bằng, minh bạch và tạo được niềm tin của người dân.
- Cân bằng giữa ngắn hạn và dài hạn: Lợi ích trước mắt (như tăng trưởng nhờ chi tiêu công) cần được đánh giá trong bối cảnh bền vững tài khóa và phát triển chất lượng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét