Ukraine và bài học cho VN trong quan hệ với Trung Quốc

Ukraine và bài học cho Việt Nam trong quan hệ với Trung Quốc và các nước lớn.

Tôi ủng hộ Nga và bài viết dưới đây. Tôi cũng đã nhiều lần viết khi hai người hay hai con vật đánh nhau, đến lúc nào đó, một bên phải chấp nhận thua và bỏ của tháo chạy để giữ được tính mạng. Khi hai doanh nghiệp cạnh tranh nhau, đến lúc nào đó, một doanh nghiệp phải chấp nhận thua, phải bán lỗ tài sản thu hồi vốn để chuyển sang kinh doanh lĩnh vực khác. Khi hai nước giao tranh, đến một lúc nào đó, một nước đành phải chấp nhận thua, đàm phán ký kết hiệp định hoà bình với thiệt hại mình phải chịu… Lịch sử xưa nay đều như thế.

Nhưng đấy là chuyện hai bên đánh nhau như Nga và Ukraine bây giờ. Đánh nhau thì hai bên đều thiệt nên cách tốt nhất là đàm phán để không đánh nhau. Ukraine đã từng có cơ hội như thế nhưng tưởng thế và lực mình mạnh nên từ chối cơ hội. Hậu quả thì quá rõ.

Đặc biệt trong quan hệ với các nước lớn thì càng phải thận trọng. Tại sao họ lớn ? Vì họ đánh chiếm được nhiều đất đai và dân số. Tại sao họ đánh chiếm được ? Tại vì họ giỏi. Lịch sử là hàng nghìn năm, nên lớn không phải là may mắn, chỉ những người giỏi, những quốc gia gồm nhiều người giỏi, mới có thực lực để mở rộng và chiếm đoạt được nhiều đất đai. Người Việt cổ đại cũng giỏi nên mới mở rộng được lãnh thổ là Việt Nam từ Móng Cái tới Cà Mau hiện nay. Nhưng đấy là giỏi so với Lào và Campuchia, còn so với Trung Quốc thì Việt Nam thua xa. Do đó không thể không tôn trọng các nước lớn.

Lịch sử Việt Nam cũng phản ánh chính xác quy luật tự nhiên (loài vật) và xã hội (loài người) trên. Cha ông ta đã rất thuộc bài học này và hành xử rất mềm mại vừa cương vừa nhu với Trung Quốc, nên mới duy trì được nền độc lập trong hơn một nghìn năm qua.
———-

Đáng lẽ ngay từ đầu chiến tranh, tháng 3/2022, Nga và Ukraine đã có thể ký hòa ước ở Istanbul nếu Zelensky và băng nhóm của mình không dại dột nghe lời xúi giục của Boris tóc vàng và Biden để quyết chiến với Nga tới cùng.

Nếu ký ngay lúc đó thì thiệt hại của cả Nga và Ukraine về con người còn tương đối hạn chế nên khả năng chấp nhận các điều khoản hòa bình còn tương đối cao ở cả 2 quốc gia. Các điều kiện của Nga cũng tương đối "dễ chịu" với Ukraine nhất là về lãnh thổ vì Nga chưa chính thức sáp nhập các vùng mới chiếm nên việc thương lượng lấy lại đất của Ukraine là hoàn toàn khả thi.

Cơ sở hạ tầng cũng chưa bị phá nát như hiện nay. Người dân cũng chưa bỏ đi nhiều như hiện nay.

Ukraine đánh nhau chế.t và bị thương hơn 1 triệu người, mất 20% lãnh thổ, cả quốc gia bị tàn phá để đòi gia nhập Nato. Cuối cùng cũng không gia nhập Nato được. Vậy rốt cuộc chấp nhận chiến tranh để làm cái gì?

Nhiều người mơ mộng, quá yêu Ukraine nên cứ mơ hão là sau chiến tranh thì Mỹ và phương Tây sẽ giúp Ukraine phát triển "theo hướng phương Tây" và Ukraine sẽ nhanh chóng trở thành Hàn Quốc, Đài Loan thôi. Nên nhớ sau đảo chính Maidan năm 2014, Ukraine còn gần như đầy đủ tiềm lực, hướng theo phương Tây thoải mái mà có phát triển được đâu, thậm chí còn đi thụt lùi.

Giờ sau chiến tranh cả đất nước tan nát thì phục hồi với phát triển ở đâu?

Muốn phát triển thì đầu tiên phải có Vốn vật chất như nhà máy, nhà xưởng, đường xá... mà những cái này thì Nga đánh cho tan nát, chắc thiệt hại từ 40-50% trở lên rồi.

Tiếp theo là Vốn con người. Dân số trước chiến tranh của Ukraine khoảng hơn 40 triệu, giờ chỉ còn khoảng 30 triệu. Số bị hao hụt đi chủ yếu là phụ nữ và trẻ em chạy ra các nước Châu Âu. Ở các quốc gia này tất nhiên điều kiện phúc lợi tốt nên chả muốn về vì ở những nước đó họ đang thiếu trẻ em nên sẵn sàng cho ở lại. Tử vong do chiến tranh tới nay không dưới 500 ngàn chủ yếu là lính trẻ khỏe hoặc những người có kỹ năng trong xã hội. Nhưng hơn 1 triệu thương binh sau này thành gánh nặng cho xã hội mới là vấn đề nan giải.

Tiếp theo nữa là Trình độ công nghệ và Tài nguyên thiên nhiên. Tài nguyên thì những vùng đất Nga chiếm lại đều là những vùng giàu tài nguyên nhất của Ukraine. Nếu không có những vùng giàu tài nguyên này làm bệ đỡ thì Ukraine chủ yếu chỉ phát triển được nông nghiệp. Công nghệ thì các nhà đầu tư nước ngoài sẽ chả dám đầu tư vào một quốc gia mới chấm dứt chiến tranh và còn rất nhiều rủi ro.

Tóm lại những yếu tố cốt lõi nhất cho phát triển là Vốn vật chất, Vốn con người, Trình độ công nghệ, Tài nguyên thiên nhiên đều tan nát cả mà đòi phát triển cái gì???

Chưa kể là mức độ tham nhũng ở Ukraine cao hàng đầu thế giới. Bản thân Zelensky lên nắm quyền được là nhờ tài phiệt tham nhũng hỗ trợ và sau đó bổ nhiệm toàn bạn thân vào chính quyền thì mong gì Zelensky và đồng đảng chống tham nhũng? Mà khi đã ngấm vào hệ thống thì có mà chống được khối. Các nước phương Tây hết chiến tranh thì chủ yếu cũng chỉ viện trợ nhân đạo chứ việc mang tiền cho không hàng chục tỷ USD mỗi năm như hiện nay chắc chắn là không còn vì bản thân các nước đó cũng khó khăn, điển hình là Đức.

Do đó việc mơ Ukraine "phục hồi" lê lết đã khó, nay còn đòi phục hồi để chiến thắng và phát triển nhanh như Zelensky hay những người cuồng Ukraine mơ mộng tất nhiên là chuyện nhảm nhí. Ukraine ít nhất còn mạt 30 năm nữa.

Dưới đây là so sánh của Germini về việc NẾU Ukraine chấp nhận ký hòa ước vào năm 2022 và những điều kiện trong kế hoạch Mỹ đưa ra hiện nay. Đọc xong sẽ đánh giá được ngay là Zelensky và băng nhóm của mình đã dại dột thế nào khi nghe lời xúi giục của Boris tóc vàng, Biden và đám lãnh đạo hiếu chiến ở Châu Âu quyết chiến với Nga tới người Ukraine vì lợi ích của Phương Tây.

Con số thương vong ước tính của Germini dựa trên nguồn phương Tây chắc chắn là thấp xa so với thực tế. Ước tính Ukraine mất ít nhất khoảng 1,5 triệu quân, kể cả chế.t và thương vong.

Việc so sánh thiệt hại của Ukraine giữa thời điểm tháng 3/2022 (khi các cuộc đàm phán tại Istanbul diễn ra) và thực tế hiện nay năm 2026 dưới kế hoạch của chính quyền Mỹ (thời Tổng thống Donald Trump) cho thấy một sự đánh đổi khốc liệt về cả đất đai, con người và tiềm lực kinh tế.
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các chỉ số thiệt hại chính:

Bảng so sánh thiệt hại của Ukraine
| Chỉ số | Nếu ký hòa ước (tháng 3/2022) | Thực tế & Kế hoạch Mỹ (đầu năm 2026) |

* Diện tích bị chiếm:
3/2022: Khoảng 7% - 13% (Crimea + phần Donbas cũ + các vùng tạm chiếm đang thương lượng rút quân).
Hiện nay: Khoảng 20% diện tích (mất thêm toàn bộ Luhansk, phần lớn Donetsk, Zaporizhzhia và Kherson).
Dự thảo tại Istanbul cho thấy Nga sẵn sàng rút quân về các vị trí trước ngày 24/2/2022 để đổi lấy tình trạng trung lập. Ukraine chỉ thực sự mất kiểm soát vĩnh viễn Crimea và vùng Donbas đã bị chiếm từ 2014.
Nga hiện đã tuyên bố sáp nhập 4 tỉnh (Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia, Kherson) vào hiến pháp. Kế hoạch của chính quyền Trump hiện nay (28 điểm) đề xuất một vùng đệm và đóng băng xung đột theo tiền tuyến hiện tại, đồng nghĩa với việc Ukraine mất khoảng 1/5 diện tích đất nước.

* Thương vong quân sự
3/2022: Khoảng 3.000 - 10.000 binh sĩ tử trận (ước tính giai đoạn đầu).
Hiện nay: Khoảng 100.000 - 140.000 tử trận; tổng thương vong (chết và bị thương) lên đến 500.000 - 600.000.
Sự kéo dài của cuộc chiến từ 2022 đến 2026 đã khiến số lượng binh sĩ tử trận tăng gấp hơn 10 lần. Theo các báo cáo của CSIS (tháng 1/2026), Ukraine đã mất một thế hệ nam giới trẻ tuổi – lực lượng lao động chính của đất nước.

* Thiệt hại dân số
3/2022: Hàng triệu người tản cư nhưng phần lớn chưa định cư vĩnh viễn ở nước ngoài.
Hiện nay: 10,6 triệu người rời bỏ nhà cửa; khoảng 4 - 7 triệu người tị nạn quốc tế (nguy cơ mất dân số vĩnh viễn).
Hiện nay có khoảng 24% dân số Ukraine tiền chiến bị mất chỗ ở. Việc nhiều người tị nạn bắt đầu ổn định cuộc sống tại châu Âu và Mỹ khiến khả năng họ quay trở về sau chiến tranh ngày càng thấp, dẫn đến cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng.

* Cơ sở hạ tầng
3/2022: Thiệt hại chủ yếu ở vùng biên giới và ngoại ô Kyiv, Kharkiv; hệ thống điện vẫn cơ bản nguyên vẹn.
Hiện nay: Thiệt hại hàng trăm tỷ USD; hệ thống năng lượng bị hủy hoại nặng nề; hàng chục thành phố bị san phẳng hoàn toàn.
Nếu kết thúc vào tháng 3/2022, gánh nặng tái thiết chỉ dừng lại ở mức vài chục tỷ USD. Đến năm 2026, con số này đã vọt lên trên 486 tỷ USD (theo ước tính của Ngân hàng Thế giới năm 2024 và tiếp tục tăng mạnh vào 2025-2026).
Hệ thống năng lượng bị tấn công liên tục khiến Ukraine phụ thuộc gần như hoàn toàn vào viện trợ năng lượng từ phương Tây.

* Đảm bảo an ninh
3/2022: Trung lập vĩnh viễn, không gia nhập NATO, được các nước lớn bảo đảm an ninh kiểu "Điều 5 NATO".
Hiện nay: Không gia nhập NATO (trong ít nhất 20 năm); có thể tổ chức trưng cầu dân ý/bầu cử để xác định tình trạng lãnh thổ.
Tóm lại, việc từ chối hòa ước năm 2022 đã giúp Ukraine bảo vệ được danh tiếng và khẳng định chủ quyền, nhưng cái giá phải trả là sự tàn phá khủng khiếp về sinh mạng và vật chất như các con số nêu trên.