XĂNG E10 - VIỆT NAM ĐANG CHỌN MÔ HÌNH MÀ TRUNG QUỐC ĐÃ BỎ CHẠY
Có 1 câu cực kì nhiều các bạn cmt trên Fb là mỗi khi ai đó phản biện E10 :”nhiều nước trên thế giới dùng ethanol từ lâu rồi sao mình cứ ngại”, câu này đúng về data nhưng tôi thấy không phải nước nào cũng làm giống nhau và có 1 nước rất giống Việt Nam đã thử đúng cách ta đang làm rồi quit game.Nước đó là Trung Quốc
Tháng 9/2017 Trung Quốc công bố kế hoạch phủ E10 trên toàn quốc vào năm 2020, mở rộng từ hơn chục tỉnh thí điểm ra cả nước, các báo cáo phân tích chỉ ra rằng lý do chính k hẳn là môi trường mà là để giải quyết 1 cuộc khủng hoảng nông nghiệp, kho ngô dự trữ quốc gia đang phình to ngoài tầm kiểm soát, do chính sách trợ giá thu mua trước đó trả cho nông dân cao gấp đôi giá thế giới, đỉnh điểm 2015-2016 kho ngô Trung Quốc lớn tới mức bằng hơn 1 nửa tồn kho ngô toàn thế giới cộng lại
Nói cách khác E10 với Trung Quốc khi đó là 1 cái van xả, 1 cỗ máy ngốn ngô để tiêu hóa lượng tồn kho rủi ro
Nước mình cũng đang có 3 nhà máy ethanol nghìn tỷ đắp chiếu cần đầu ra, cũng có gần 600.000 ha sắn cần tiêu thụ, logic xả hàng tồn để cứu 1 khoản đầu tư lỡ dở là cùng 1 cách làm
II. RỒI HỌ BỎ, VÌ 2 LÝ DO
Trung Quốc sau đó dừng mở rộng E10, mục tiêu phủ toàn quốc 2020 bị bỏ dở, tới giờ E10 vẫn chỉ áp ở phạm vi hẹp chứ k toàn quốc, có 2 lý do và cả 2 đều đáng để Việt Nam xem xét
Lý do thứ nhất là an ninh lương thực, kế hoạch xả kho ngô phát huy tác dụng nhanh hơn dự kiến, kho ngô vơi đi, mà ngô vừa là nguyên liệu ethanol vừa là thức ăn chăn nuôi, càng ép ethanol càng ăn vào nồi cơm, nên họ quyết định ko đánh đổi, phía Trung Quốc nói thẳng thúc đẩy xăng pha ethanol phải dựa trên tiền đề bảo đảm an ninh lương thực
Lý do thứ 2: là xe điện, trong khi chính sách ethanol còn loay hoay thì Trung Quốc điện hóa với tốc độ chưa từng có, theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc công bố đầu 2025, riêng năm 2024 xe năng lượng mới đã chiếm 40,9% tổng doanh số ô tô bán ra, tức gần 1 nửa xe mới k còn chạy xăng
Hệ quả thẳng tay, tập đoàn lọc dầu lớn nhất Trung Quốc là Sinopec trong báo cáo cuối 2024 mà Bloomberg dẫn lại đã thừa nhận nhu cầu xăng của Trung Quốc đã đạt đỉnh từ năm 2023 và sẽ giảm nhanh dần khi xe điện lan rộng, nửa đầu 2025 tiêu thụ xăng nước này giảm gần 7%
Đây là điểm cốt lõi, xăng sinh học là 1 sản phẩm ký sinh vào động cơ đốt trong, khi cả nước chuyển sang điện thì cái nền để ethanol bám vào đang co lại, đổ thêm tiền ép E10 cho 1 đội xe xăng đang teo dần là đầu tư ngược chiều lịch sử, Trung Quốc nhìn ra điều này nên k mở rộng nữa
III. ẤN ĐỘ
Nhưng có 1 nước lớn làm ngược lại là Ấn Độ
Ấn Độ không những đạt E10 mà đã cán mốc E20 ngay trong năm 2025, sớm hơn kế hoạch 5 năm, theo Bộ Dầu khí Ấn Độ lượng ethanol pha vào xăng tăng từ 38 lên hơn 700 crore lít chỉ trong 1 thập kỷ, gấp gần 19 lần
Tại sao Ấn Độ làm được, vì họ có 2 thứ Việt Nam đang thiếu
Thứ nhất là áp lực sống còn, Ấn Độ nhập tới 85% nhu cầu dầu thô, hóa đơn nhập dầu là gánh nặng quốc gia, nên ép ethanol là bài toán tự chủ năng lượng thực sự cấp bách
Thứ 2 và quan trọng nhất là họ tự chủ được nguyên liệu và có chính sách đồng bộ, ethanol Ấn Độ làm từ mía và ngũ cốc trồng trong nước gần 100% nội địa, kèm cơ chế định giá đảm bảo lãi cho nhà máy, hỗ trợ lãi suất, hợp đồng mua dài hạn từ các tập đoàn dầu khí quốc doanh, hơn 100 nhà máy mới mọc lên, và 1 lượng tiền lớn chảy về túi nông dân ước tính 4,5 tỷ USD trong năm 2025
Nhưng chính thành công của Ấn Độ lại làm khó Việt Nam, để dồn ngô cho ethanol, Ấn Độ từ nước xuất khẩu ngô đã quay sang hạn chế xuất, mà Việt Nam trước đây mua khá nhiều ngô giá rẻ của Ấn Độ giờ phải mua ngô đắt hơn từ Nam Mỹ, tức là cùng 1 chính sách ethanol, Ấn Độ vừa lo được cho mình vừa vô tình đẩy gánh nặng nguyên liệu sang ta
IV. VIỆT NAM ĐANG ĐỨNG Ở ĐÂU
Việt Nam không giống hẳn nước nào mà mang đặc điểm khó của cả 2.
Về nguyên liệu ta giống Trung Quốc ở thế yếu, theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, 6 nhà máy ethanol trong nước tổng công suất thiết kế khoảng 600.000 m3 mỗi năm nhưng thực tế chỉ 3 nhà máy chạy, đáp ứng được khoảng 25% nhu cầu pha E10 toàn quốc, kể cả chạy hết công suất cũng chỉ tới 40-50%, phần còn lại phải nhập ước tính khoảng 1 tỷ USD mỗi năm chủ yếu từ Mỹ, SING
Tiếp đến, Việt Nam đang xuất khẩu sắn thô, năm 2024 xuất hơn 2,4 triệu tấn sắn sang Trung Quốc thu về hơn 1 tỷ USD, để rồi chính Trung Quốc dùng sắn đó làm ethanol cho họ, còn ta thì lại bỏ tiền nhập ethanol thành phẩm về pha xăng. Bán nguyên liệu giá rẻ rồi mua lại thành phẩm giá cao, đúng cái bẫy mà 1 nền kinh tế gia công hay mắc, đáng nói hơn đầu 2026 nhiều nhà máy cồn trong nước đã kêu thiếu sắn để chạy vì sắn chảy hết sang biên giới
Ngô thì gần như bị loại khỏi cuộc chơi, Việt Nam mỗi năm phải nhập hơn 12 triệu tấn ngô tốn hơn 3 tỷ USD chủ yếu cho chăn nuôi, ta còn k đủ ngô cho lợn gà thì lấy đâu ngô làm xăng như Mỹ với Trung Quốc, dùng ngô làm ethanol đồng nghĩa nhập thêm ngô
Mía thì đang khủng hoảng tồn kho, nhưng ngành mía đường lại là điểm sáng duy nhất về cách tổ chức, Việt Nam dẫn đầu ASEAN về năng suất đường nhờ mô hình liên kết chặt nông dân hợp tác xã và nhà máy bao tiêu, đây chính xác là thứ ngành sắn và ngô của ta đang thiếu & là thứ Ấn Độ đã làm được với ethanol, có bài học ngay trong nước mà chưa nhân rộng sang các cây nhiên liệu khác.
V. KHẢO SÁT TRÊN VNEXPRESS
Và người dân đã cảm nhận được điều gì đó không ổn, dù họ không đọc số liệu nhập khẩu hay báo cáo Sinopec.
Tháng 5/2026 1 cuộc thăm dò trên VnExpress với hơn 41.000 lượt bình chọn cho kết quả 93% nói không muốn chuyển sang E10, chỉ 1% sẵn sàng dùng ngay
Tôi sẽ không nói đây là 93% dân Việt Nam phản đối, vì người vào bỏ phiếu trong 1 bài về E10 thường là người đang quan tâm hoặc bức xúc sẵn, con số thật ngoài đời chắc thấp hơn, nhưng kể cả trừ hao đi thì xu hướng vẫn rồi.
Mà điều tôi thấy quan tâm thì không hẳn con số 93% đó, mà là cái con số dòng đứng thứ 2, sẽ dùng thử nếu giá rẻ hơn RON 95, tức là 1 bộ phận không phản đối ethanol, họ chỉ chờ 1 mức giá đủ hời, đây đúng là thứ đã giết E5 ngày trước, chênh giá quá hẹp nên không đủ dụ người ta đổi thói quen, 8 năm trôi qua cùng 1 nút tắc giá vẫn nằm i xì chỗ ý, chỉ là lần này thay vì để người ta tự chọn thì ta bỏ luôn lựa chọn RON 95 khoáng đi.
VI. XE ĐIỆN VIỆT NAM ĐANG ĐI NHANH HƠN NHIỀU NGƯỜI NGHĨ
Năm 2025 riêng VinFast bàn giao 175.099 ô tô điện tại Việt Nam, gấp đôi năm trước, chiếm khoảng 29% thị phần ô tô cả nước, sang quý 1 năm 2026 vọt lên 33%, trong top xe bán chạy nhất nước 4 vị trí đầu là xe điện VinFast, điều gần như chưa từng có ở 1 thị trường ô tô nào trong khu vực
Xe máy điện còn dữ hơn, vì Việt Nam là xứ xe máy với khoảng 75 triệu xe, năm 2025 riêng VinFast bán 406.453 xe máy điện tăng 473%, trong khi xe máy xăng của 5 hãng lớn lại giảm nhẹ, lần đầu đường cong đảo chiều.
Có 1 điểm khác Trung Quốc đáng nói, TQ điện hóa bằng hàng chục hãng lao vào cuộc chiến dìm giá lỗ hàng tỷ USD để giành thị phần, còn Việt Nam thì gần như dồn vào 1 mình VinFast với hệ thống trạm sạc riêng, cách làm khác nhau nhưng kết quả với xăng thì giống nhau, đội xe xăng đang co lại
Cộng thêm chính sách, Quyết định 876 đặt mục tiêu 2050 toàn bộ xe cơ giới đường bộ chuyển sang điện và năng lượng xanh, chỉ thị 20 yêu cầu Hà Nội cấm xe máy/hạn chế xăng trong vành đai 1 từ 1/7/2026, đúng 1 tháng sau khi E10 bắt đầu
=> suy ra ta đang ép cả nước dùng E10, 1 nhiên liệu chỉ có ý nghĩa khi còn nhiều xe xăng, đúng vào lúc xe xăng bắt đầu bị thay bằng xe điện nhanh nhất từ trước tới nay, giống hệt cái bẫy Trung Quốc đã tránh, đổ tiền làm hạ tầng ethanol cho 1 đội xe đang teo dần
VII. VIỆT NAM CŨNG ĐÃ LÀM KHÁC Ở VÀI ĐIỂM
Để công bằng có những điểm Việt Nam 2026 đã chuẩn bị kỹ hơn chính E5 của ta năm 2018
Thứ 1 là dùng nền xăng RON 95 cho E10 thay vì RON 92 như E5, giải quyết được nỗi lo xăng nền kém cho xe đời mới, đây là 1 trong 3 nguyên nhân khiến E5 thất bại trước đây
Thứ 2 là đã có chuỗi cung ứng tích hợp tại Dung Quất, nhà máy nhiên liệu sinh học tái khởi động đầu 2026 và pha trộn gần nhà máy lọc dầu, cắt bớt chi phí vận chuyển và hao hụt
Thứ 3 là vẫn giữ E5 RON 92 song song đến hết 2030 cho xe cũ
Nên không thể nói Việt Nam sao chép y nguyên thất bại, có những bài học đã được tiếp thu
VIII. NHƯNG CÁI GỐC THÌ VẪN THẾ
Vấn đề là cái khiến Trung Quốc dừng lại khôg phải chạy xăng hay chuỗi pha chế, cung ứng, mà là 2 thứ, nguồn cung nguyên liệu và xu hướng xe điện, đúng cả 2 cái gốc đó thì Việt Nam đều đang ở thế bất lợi, nhập 75% ethanol và điện hóa còn nhanh hơn về tỷ trọng
Chương trình ethanol Việt Nam, giai đoạn 2009-2010 ta xây 3 nhà máy ethanol nghìn tỷ khi chưa có thị trường tiêu thụ, cung đi trước cầu, kết quả đắp chiếu và 1 đại án, đến 2026 ta lại ép cả thị trường dùng E10 khi nguồn cung nội địa chỉ đáp ứng 1 phần tư, lần này cầu đi trước cung, phải bù bằng khoảng 1 tỷ USD nhập khẩu mỗi năm
Cùng 1 chương trình, 2 lần lệch pha cung cầu theo 2 hướng ngược nhau trong vòng 16 năm
IX. CHỐT HẠ
Tôi cũng mong môi trường sạch hơn, mong bớt phụ thuộc dầu mỏ, đó là điều tôi nghĩ rất nhiều người vote nhiệt tình, tôi cũng vậy
Bài này tôi ko nói E10 sẽ thất bại, đó là việc của thời gian, 3 đến 5 năm tới dữ liệu sẽ trả lời
Tôi chỉ đang phân tích data, bạn thấy đó có 1 nước rất giống ta về bài toán nông sản lớn hơn và chủ động hơn ta đã thử đúng mô hình ép E10 toàn quốc rồi quay đầu, 1 phần vì nguồn cung không theo kịp, 1 phần vì xe điện đang thay xe xăng, có 1 nước khác ép thành công tới E20, Braxin còn E100 nhưng vì họ tự làm ra được nhiên liệu và có cả bộ chính sách bao tiêu cho nông dân, còn ta thì nhập 75% xuất sắn thô giá rẻ rồi mua lại ethanol giá cao và đang điện hóa giao thông nhanh chưa từng có, ngay cả ng dân khi được hỏi cũng phần lớn nói chưa muốn chuyển
Câu hỏi đặt ra là : khi nước mạnh hơn đã lùi ở đúng 2 chỗ ta đang yếu hơn họ, mà nước thành công thì lại có đúng những cái ta đang thiếu, thì việc ta tiến tới mạnh dạn như nước thành công, là vì ta đã có lời giải mà chưa nói ra hay vì 1 lý do nào khác
Tháng 6 này E10 bắt đầu, tôi rất hi vọng lần này khác.
Nguồn: https://www.facebook.com/.../175194.../user/100006440938039/
Ẩn bớt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét