Tuyên bố chung Trung-Nga 6 lần nhắc tới Nhật Bản
Ngày 19-20/5, Tổng thống Nga Putin đã thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc, đây là lần thứ 25 ông Putin đến thăm Trung Quốc trên cương vị Tổng thống. Từ hợp tác kinh tế thương mại đến việc đích danh Nhật Bản: Những điểm sáng nào trong danh sách 42 thành quả Trung-Nga?
Đội ngũ tháp tùng Tổng thống Putin có quy mô ấn tượng, bao gồm 5 Phó Thủ tướng, 8 Bộ trưởng, cùng Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Nga, Giám đốc điều hành Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia, Chủ tịch Tập đoàn Vũ trụ quốc gia, v.v.
Quy mô này rõ ràng thể hiện sự coi trọng cao độ của Nga đối với chuyến thăm Trung Quốc lần này của Tổng thống Putin; phía Nga muốn nhân cơ hội này để tiếp tục thúc đẩy hợp tác thực chất và phối hợp chiến lược Trung-Nga.
Nguyên thủ hai nước Mỹ và Nga vừa liên tiếp đến thăm Trung Quốc với khoảng cách thời gian khá ngắn, điều này rất hiếm gặp. Giữa Trung Quốc và Nga có lẽ là sắp xếp theo thông lệ ngoại giao, trong khi phía Mỹ do các nguyên nhân như chiến tranh Trung Đông và các vấn đề nội bộ nên có nhiều bất ổn lớn. Chuyến thăm lẫn nhau giữa nguyên thủ Trung-Nga đã hình thành thông lệ, thời điểm chắc chắn đã được xác định từ sớm, không phải là sắp xếp tạm thời.
1. Trung-Nga hướng về tương lai, nhấn mạnh phát triển "chất lượng cao"
Trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin, nguyên thủ hai nước Trung-Nga đã lần lượt tổ chức các cuộc đàm phán quy mô nhỏ và quy mô lớn, đều hướng tầm nhìn chiến lược dài hạn, mong muốn triển khai hợp tác lâu dài. Về sự phát triển quan hệ Trung-Nga, lần này có một từ khóa quan trọng là "chất lượng cao".
Trước đây, quan hệ Trung-Nga được xác định là 'phát triển lâu dài, lành mạnh, ổn định'; nay nhấn mạnh 'phát triển lâu dài, lành mạnh, ổn định, chất lượng cao' – việc bổ sung thêm 'chất lượng cao' thể hiện yêu cầu và niềm tin của hai nước đối với sự phát triển quan hệ song phương trong tương lai".
Khi nguyên thủ hai nước cùng gặp gỡ báo chí, lãnh đạo Trung Quốc đã chỉ rõ "thúc đẩy quan hệ Trung-Nga đạt được sự phát triển chất lượng cao hơn", đồng thời đề xuất bốn khía cạnh của "phát triển chất lượng cao hơn": niềm tin chính trị chất lượng cao hơn, hợp tác cùng có lợi chất lượng cao hơn, giao lưu nhân tâm chất lượng cao hơn, và phối hợp quốc tế chất lượng cao hơn.
2. Cuộc gặp nguyên thủ Trung-Nga thiết thực, hiệu quả, thành quả phong phú
Chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Putin có lịch trình dày đặc, nhưng thành quả rất phong phú. Trong chuyến thăm, danh sách văn kiện thành quả từ cuộc gặp nguyên thủ hai nước tổng cộng có 42 mục, bao gồm 2 tuyên bố chung và 40 văn kiện.
"Tuyên bố chung của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Liên bang Nga về việc tăng cường hơn nữa phối hợp chiến lược toàn diện và làm sâu sắc hợp tác láng giềng hữu nghị" đề cập đến nhiều nội dung cụ thể về hợp tác thực chất, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, đầu tư, công nghệ, giáo dục, giao lưu nhân văn, hợp tác khu vực, v.v.
Trong khi đó, "Tuyên bố chung của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Liên bang Nga về việc thúc đẩy đa cực hóa thế giới và xây dựng quan hệ quốc tế kiểu mới" thể hiện hai bên Trung-Nga có nhiều đồng thuận chiến lược, đồng thời phía Nga đánh giá cao ý tưởng "quan hệ quốc tế kiểu mới" do Trung Quốc đề xuất.
Năm 2013, lãnh đạo Trung Quốc lần đầu tiên đề xuất "thúc đẩy xây dựng quan hệ quốc tế kiểu mới với hợp tác cùng có lợi làm cốt lõi" trong bài phát biểu tại Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva.
Đây là lần đầu tiên hai bên công bố tuyên bố chung thúc đẩy 'quan hệ quốc tế kiểu mới'; trước đây, các tuyên bố chung mà Trung-Nga công bố về vấn đề chiến lược đều xoay quanh 'trật tự quốc tế', 'tình hình thế giới',... Trong tương lai, hai bên Trung-Nga sẽ trở thành những người thực tiễn ý tưởng "quan hệ quốc tế kiểu mới", thông qua quan hệ Trung-Nga để làm gương và nêu gương, góp phần duy trì ổn định tình hình khu vực và quốc tế.
Trong danh sách thành quả, 40 văn kiện bao gồm 20 văn kiện hợp tác được nguyên thủ hai nước chứng kiến ký kết và 20 văn kiện hai bên đồng ý công bố tại chỗ.
Một trong số đó là "Bản ghi nhớ hợp tác giữa Đại học Sư phạm Hoa Đông và 'Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Thúc đẩy Dự án Mới' của Nga".
Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Nga là tổ chức phi lợi nhuận thực hiện các dự án tổng hợp kinh tế - xã hội quy mô lớn của Nga, do Tổng thống Nga Putin làm Chủ tịch Hội đồng giám sát.
Trung tâm Nghiên cứu Nga thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông và Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Nga đã thảo luận về hợp tác song phương, đạt được loạt đồng thuận hợp tác xoay quanh ba hướng chính: đổi mới khoa học công nghệ, đào tạo nhân tài, và xây dựng think-tank.
Việc ký kết lần này là biện pháp quan trọng để triển khai chiến lược hợp tác khoa giáo Trung-Nga; hai bên dự kiến cùng thúc đẩy thành lập "Phòng thí nghiệm Liên hợp Quốc tế Trung-Nga", cùng xây dựng "Học viện Kinh doanh và Nhân văn Quốc tế Trung-Nga", triển khai các công trình chuyên đề như "Xây dựng hệ thống tri thức tự chủ về nghiên cứu khu vực - quốc gia và nghiên cứu hợp tác phổ rộng Trung-Nga", v.v.
3. Phối hợp chiến lược toàn diện Trung-Nga được tăng cường hơn nữa
Năm 2025, kim ngạch thương mại Trung-Nga đạt 227,9 tỷ USD, liên tục ba năm vượt mốc 200 tỷ USD; Trung Quốc liên tục 16 năm giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Nga.
Trong tuyên bố chung, hai bên Trung-Nga đánh giá cao việc hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước thời gian gần đây duy trì phát triển chất lượng cao; hai bên sẽ tiếp tục tăng cường giao lưu, trao đổi về chính sách kinh tế thương mại, củng cố hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm, khai thác các điểm tăng trưởng mới.
Về hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm, trong một tuyên bố chung do nguyên thủ hai nước Trung-Nga ký kết năm 2023 đã đề cập đến tám hướng trọng điểm hợp tác kinh tế Trung-Nga trước năm 2030, bao gồm mở rộng quy mô thương mại, đẩy mạnh phát triển hệ thống hậu cần kết nối liên thông, nâng cao mức độ hợp tác tài chính, củng cố quan hệ đối tác năng lượng toàn diện, v.v.
Về hợp tác kinh tế thương mại, lần này trong tuyên bố, hai bên đặc biệt nhấn mạnh hai khía cạnh: một là nâng cao chất lượng và nâng cấp trong hợp tác truyền thống, hai là tăng cường bố cục trong các lĩnh vực mới nổi.
Hợp tác năng lượng là một khía cạnh rất quan trọng trong hợp tác truyền thống Trung-Nga; hai bên trong tuyên bố chung đề cập đến việc tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ đối tác năng lượng toàn diện.
Thời kỳ đầu, quan hệ Trung-Nga là mối quan hệ mua bán năng lượng truyền thống: Nga bán, Trung Quốc mua. Những năm gần đây, hợp tác năng lượng Trung-Nga đã vượt ra khỏi mối quan hệ mua bán truyền thống, không ngừng mở rộng về phía thượng nguồn, bao gồm hợp tác xây dựng đường ống, công nghệ khai thác năng lượng,... Hai bên cũng đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng mới, đặc biệt là trong hợp tác giữa vùng Viễn Đông Nga và vùng Đông Bắc Trung Quốc – đây là một hướng đi mới.
"Trong hợp tác giữa vùng Đông Bắc Trung Quốc và Nga, nếu có thể mở thông tuyến hành lang Trung-Mông-Nga, đó cũng sẽ là một bước đột phá quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế thương mại."
Năm 2013, lãnh đạo Trung Quốc lần đầu tiên đề xuất "thúc đẩy xây dựng quan hệ quốc tế kiểu mới với hợp tác cùng có lợi làm cốt lõi" trong bài phát biểu tại Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva.
Đây là lần đầu tiên hai bên công bố tuyên bố chung thúc đẩy 'quan hệ quốc tế kiểu mới'; trước đây, các tuyên bố chung mà Trung-Nga công bố về vấn đề chiến lược đều xoay quanh 'trật tự quốc tế', 'tình hình thế giới',... Trong tương lai, hai bên Trung-Nga sẽ trở thành những người thực tiễn ý tưởng "quan hệ quốc tế kiểu mới", thông qua quan hệ Trung-Nga để làm gương và nêu gương, góp phần duy trì ổn định tình hình khu vực và quốc tế.
Trong danh sách thành quả, 40 văn kiện bao gồm 20 văn kiện hợp tác được nguyên thủ hai nước chứng kiến ký kết và 20 văn kiện hai bên đồng ý công bố tại chỗ.
Một trong số đó là "Bản ghi nhớ hợp tác giữa Đại học Sư phạm Hoa Đông và 'Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Thúc đẩy Dự án Mới' của Nga".
Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Nga là tổ chức phi lợi nhuận thực hiện các dự án tổng hợp kinh tế - xã hội quy mô lớn của Nga, do Tổng thống Nga Putin làm Chủ tịch Hội đồng giám sát.
Trung tâm Nghiên cứu Nga thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông và Cơ quan Sáng kiến Chiến lược Nga đã thảo luận về hợp tác song phương, đạt được loạt đồng thuận hợp tác xoay quanh ba hướng chính: đổi mới khoa học công nghệ, đào tạo nhân tài, và xây dựng think-tank.
Việc ký kết lần này là biện pháp quan trọng để triển khai chiến lược hợp tác khoa giáo Trung-Nga; hai bên dự kiến cùng thúc đẩy thành lập "Phòng thí nghiệm Liên hợp Quốc tế Trung-Nga", cùng xây dựng "Học viện Kinh doanh và Nhân văn Quốc tế Trung-Nga", triển khai các công trình chuyên đề như "Xây dựng hệ thống tri thức tự chủ về nghiên cứu khu vực - quốc gia và nghiên cứu hợp tác phổ rộng Trung-Nga", v.v.
3. Phối hợp chiến lược toàn diện Trung-Nga được tăng cường hơn nữa
Năm 2025, kim ngạch thương mại Trung-Nga đạt 227,9 tỷ USD, liên tục ba năm vượt mốc 200 tỷ USD; Trung Quốc liên tục 16 năm giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Nga.
Trong tuyên bố chung, hai bên Trung-Nga đánh giá cao việc hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước thời gian gần đây duy trì phát triển chất lượng cao; hai bên sẽ tiếp tục tăng cường giao lưu, trao đổi về chính sách kinh tế thương mại, củng cố hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm, khai thác các điểm tăng trưởng mới.
Về hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm, trong một tuyên bố chung do nguyên thủ hai nước Trung-Nga ký kết năm 2023 đã đề cập đến tám hướng trọng điểm hợp tác kinh tế Trung-Nga trước năm 2030, bao gồm mở rộng quy mô thương mại, đẩy mạnh phát triển hệ thống hậu cần kết nối liên thông, nâng cao mức độ hợp tác tài chính, củng cố quan hệ đối tác năng lượng toàn diện, v.v.
Về hợp tác kinh tế thương mại, lần này trong tuyên bố, hai bên đặc biệt nhấn mạnh hai khía cạnh: một là nâng cao chất lượng và nâng cấp trong hợp tác truyền thống, hai là tăng cường bố cục trong các lĩnh vực mới nổi.
Hợp tác năng lượng là một khía cạnh rất quan trọng trong hợp tác truyền thống Trung-Nga; hai bên trong tuyên bố chung đề cập đến việc tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ đối tác năng lượng toàn diện.
Thời kỳ đầu, quan hệ Trung-Nga là mối quan hệ mua bán năng lượng truyền thống: Nga bán, Trung Quốc mua. Những năm gần đây, hợp tác năng lượng Trung-Nga đã vượt ra khỏi mối quan hệ mua bán truyền thống, không ngừng mở rộng về phía thượng nguồn, bao gồm hợp tác xây dựng đường ống, công nghệ khai thác năng lượng,... Hai bên cũng đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng mới, đặc biệt là trong hợp tác giữa vùng Viễn Đông Nga và vùng Đông Bắc Trung Quốc – đây là một hướng đi mới.
"Trong hợp tác giữa vùng Đông Bắc Trung Quốc và Nga, nếu có thể mở thông tuyến hành lang Trung-Mông-Nga, đó cũng sẽ là một bước đột phá quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế thương mại."
4. Thúc đẩy hợp tác Trung-Mông-Nga
Đáng chú ý, trong tuyên bố chung lần này, hai bên đánh giá cao triển vọng tiếp tục làm sâu sắc cơ chế phối hợp ba bên có sự tham gia của Mông Cổ và hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga.
Mông Cổ nằm giữa Trung Quốc và Nga, có vị trí địa lý đặc biệt; nếu hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga được thông suốt, sẽ mang lại sự thuận tiện rất lớn cho việc nâng cấp hệ thống hậu cần Trung-Nga. Hiện nay, dự án đường ống dẫn khí 'Sức mạnh Siberia 2' đang được thúc đẩy; tuyến đường ống này đi qua Mông Cổ, một khi hoàn thành sẽ giúp ích cho phát triển kinh tế của cả ba nước Trung-Mông-Nga.
Hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga là một trong sáu hành lang hợp tác kinh tế quốc tế trọng điểm của sáng kiến "Vành đai và Con đường", đồng thời là bộ phận quan trọng của Vành đai Kinh tế Con đường Tơ lụa.
Tuyên bố chung Trung-Nga lần này cũng đề cập đến việc thúc đẩy cùng phát triển sáng kiến "Vành đai và Con đường" với việc xây dựng "Quan hệ đối tác Đại Á-Âu".
Hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga là dự án cụ thể trong quá trình kết nối giữa sáng kiến "Vành đai và Con đường" do Trung Quốc đề xuất và "Quan hệ đối tác Đại Á-Âu" do Nga đề xuất; thông qua việc kết nối dự án, có thể tạo ra hiệu ứng làm gương thiết thực, mang ý nghĩa thực tiễn hơn.
Trong tuyên bố chung, hai bên Trung-Nga cũng đề cập đến việc tiếp tục phát triển hợp tác trong lĩnh vực tài chính, duy trì những tiến bộ đạt được trong thanh toán bằng nội tệ, từng bước thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Trung-Nga trong lĩnh vực ngân hàng và thị trường vốn, v.v.
Trước chuyến thăm Trung Quốc, trong bài phát biểu video, ông Putin đã nói: thương mại Trung-Nga tiếp tục tăng trưởng, đã vượt mốc 200 tỷ USD từ lâu; hiện hai bên gần như hoàn toàn sử dụng nội tệ để thanh toán.
Sau khi Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT, nước này gặp nhiều khó khăn lớn trong thanh toán quốc tế; hợp tác kinh tế Trung-Nga cũng phần nào bị ảnh hưởng. Do đó, những năm gần đây, Nga đặc biệt muốn tăng cường hơn nữa hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực tài chính, nhằm vượt qua tác động của hệ thống SWIFT và đồng đô la Mỹ. Việc tăng cường hợp tác tài chính có ý nghĩa đối với thương mại, đầu tư Trung-Nga và quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, vì vậy hai bên không ngừng nỗ lực thúc đẩy công việc này.
5. Từ hợp tác kinh tế thương mại đến việc tố cáo đích danh Nhật Bản
Đáng chú ý, trong tuyên bố chung lần này, hai bên đánh giá cao triển vọng tiếp tục làm sâu sắc cơ chế phối hợp ba bên có sự tham gia của Mông Cổ và hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga.
Mông Cổ nằm giữa Trung Quốc và Nga, có vị trí địa lý đặc biệt; nếu hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga được thông suốt, sẽ mang lại sự thuận tiện rất lớn cho việc nâng cấp hệ thống hậu cần Trung-Nga. Hiện nay, dự án đường ống dẫn khí 'Sức mạnh Siberia 2' đang được thúc đẩy; tuyến đường ống này đi qua Mông Cổ, một khi hoàn thành sẽ giúp ích cho phát triển kinh tế của cả ba nước Trung-Mông-Nga.
Hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga là một trong sáu hành lang hợp tác kinh tế quốc tế trọng điểm của sáng kiến "Vành đai và Con đường", đồng thời là bộ phận quan trọng của Vành đai Kinh tế Con đường Tơ lụa.
Tuyên bố chung Trung-Nga lần này cũng đề cập đến việc thúc đẩy cùng phát triển sáng kiến "Vành đai và Con đường" với việc xây dựng "Quan hệ đối tác Đại Á-Âu".
Hành lang kinh tế Trung-Mông-Nga là dự án cụ thể trong quá trình kết nối giữa sáng kiến "Vành đai và Con đường" do Trung Quốc đề xuất và "Quan hệ đối tác Đại Á-Âu" do Nga đề xuất; thông qua việc kết nối dự án, có thể tạo ra hiệu ứng làm gương thiết thực, mang ý nghĩa thực tiễn hơn.
Trong tuyên bố chung, hai bên Trung-Nga cũng đề cập đến việc tiếp tục phát triển hợp tác trong lĩnh vực tài chính, duy trì những tiến bộ đạt được trong thanh toán bằng nội tệ, từng bước thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Trung-Nga trong lĩnh vực ngân hàng và thị trường vốn, v.v.
Trước chuyến thăm Trung Quốc, trong bài phát biểu video, ông Putin đã nói: thương mại Trung-Nga tiếp tục tăng trưởng, đã vượt mốc 200 tỷ USD từ lâu; hiện hai bên gần như hoàn toàn sử dụng nội tệ để thanh toán.
Sau khi Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT, nước này gặp nhiều khó khăn lớn trong thanh toán quốc tế; hợp tác kinh tế Trung-Nga cũng phần nào bị ảnh hưởng. Do đó, những năm gần đây, Nga đặc biệt muốn tăng cường hơn nữa hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực tài chính, nhằm vượt qua tác động của hệ thống SWIFT và đồng đô la Mỹ. Việc tăng cường hợp tác tài chính có ý nghĩa đối với thương mại, đầu tư Trung-Nga và quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, vì vậy hai bên không ngừng nỗ lực thúc đẩy công việc này.
5. Từ hợp tác kinh tế thương mại đến việc tố cáo đích danh Nhật Bản
Đặc biệt, trong thông cáo chung Trung-Nga, Nhật Bản được nhắc đích danh 6 lần. Điều này liên quan đến những hành vi của Thủ tướng đương nhiệm Nhật Bản Takaichi Sanae kể từ khi nhậm chức, như âm mưu sửa đổi "Ba nguyên tắc phi hạt nhân", phá hoại Hiến pháp Hòa bình, cố ý bóp méo sự thật lịch sử, v.v. "Những cách làm này là điều Trung Quốc không thể chấp nhận; Trung Quốc đã đưa ra lời chỉ trích mạnh mẽ, đồng thời trong nội bộ Nhật Bản cũng có những tiếng phản đối rất mạnh mẽ."
Tuyên bố chung Trung-Nga còn đề cập đến nội dung phản đối việc xây dựng "phiên bản NATO châu Á-Thái Bình Dương".
Hai bên chỉ rõ: việc thúc đẩy NATO tiến vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương và xây dựng "phiên bản NATO châu Á-Thái Bình Dương" dựa trên các cơ chế như liên minh AUKUS không phù hợp với mục tiêu củng cố hòa bình và an ninh khu vực. Hai bên phản đối âm mưu phá hoại khuôn khổ hợp tác khu vực lấy ASEAN làm trung tâm thông qua việc tích cực xây dựng các liên minh phe nhóm tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Người khởi xướng chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga chính là NATO. NATO, với tư cách là một tổ chức quốc tế đáng lẽ phải giải tán sau Chiến tranh Lạnh, không những không giải tán mà còn gây ra mối đe dọa đối với Nga, khiến xung đột Nga-Ukraine kéo dài đến nay.
Tuyên bố chung Trung-Nga còn đề cập đến nội dung phản đối việc xây dựng "phiên bản NATO châu Á-Thái Bình Dương".
Hai bên chỉ rõ: việc thúc đẩy NATO tiến vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương và xây dựng "phiên bản NATO châu Á-Thái Bình Dương" dựa trên các cơ chế như liên minh AUKUS không phù hợp với mục tiêu củng cố hòa bình và an ninh khu vực. Hai bên phản đối âm mưu phá hoại khuôn khổ hợp tác khu vực lấy ASEAN làm trung tâm thông qua việc tích cực xây dựng các liên minh phe nhóm tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Người khởi xướng chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga chính là NATO. NATO, với tư cách là một tổ chức quốc tế đáng lẽ phải giải tán sau Chiến tranh Lạnh, không những không giải tán mà còn gây ra mối đe dọa đối với Nga, khiến xung đột Nga-Ukraine kéo dài đến nay.
Hiện nay, NATO không chỉ có ảnh hưởng tại châu Âu mà còn đang mở rộng sang châu Á-Thái Bình Dương, vì vậy đã thu hút sự quan tâm chung của Trung Quốc và Nga. Việc tuyên bố chung đề cập đến "phiên bản NATO châu Á-Thái Bình Dương" thực chất cũng nhắm vào Nhật Bản, bởi vì Nhật Bản rất tích cực trong vấn đề này.
Nguồn: Tổng hợp từ các báo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét