'Kỷ nguyên mới' xăng E10: Liệu người dân VN đã sẵn sàng?

'Kỷ nguyên mới' xăng E10: Liệu người dân Việt Nam đã sẵn sàng?

"Nhiên liệu sạch là xu hướng tất yếu, nhưng phải làm có trách nhiệm, có khoa học, tham khảo ý kiến chuyên gia và phù hợp thực tế. Trước mắt, cần sớm cho phép lựa chọn đa dạng loại xăng và hỗ trợ để người dân yên tâm sử dụng, tránh để 'xanh trên giấy' mà thực tế chỉ mang lại lợi ích nhóm, đổ khó khăn cho hàng triệu gia đình Việt,"

Khi Phó giáo sư Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và thiết bị động lực TP.HCM, khuyên người dân khi sử dụng xăng E10 nên "lắc bình xăng" trước khi nổ máy, ông không ngờ mình đã tạo ra một trào lưu rung lắc trên mạng xã hội.

Khắp nơi, từ người chạy xe máy đến lái xe hơi, rủ nhau rung và lắc các phương tiện của mình và chia sẻ lên mạng xã hội.

Phía sau màn "rung lắc" đó dường như là một nỗ lo: từ ngày 1/6, chủ sở hữu của hơn 70 triệu xe máy và hơn 4 triệu xe ô tô chạy xăng sẽ sử dụng loại xăng sinh học E10.

1. Hệ quả khi các loại xe sử dụng loại xăng E10

Hao xăng, máy yếu, gây hỏng hóc động cơ, thậm chí nguy cơ cháy nổ là những hệ quả mà các loại xe sử dụng loại xăng này có thể gặp phải.

Mối lo này là một nguy cơ thường trực khi với không ít người dân Việt Nam, chiếc xe máy, xe hơi, không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là phương tiện kiếm sống - và là một tài sản đáng giá so với mức thu nhập.

Nếu gặp phải các trục trặc, cuộc sống của họ sẽ bị ảnh hưởng.

Chưa kể, không phải loại xe nào cũng tương thích với xăng E10, đặc biệt là các xe đời cũ.

Do đó, khi giờ "G" cận kề, những vấn đề xung quanh việc triển khai đại trà này lại được tranh luận sôi nổi, khiến không ít người cảm thấy bất an.

Trong khi Bộ Công Thương cho biết cơ quan này chưa nhận được khiếu nại chính thức nào về chất lượng loại xăng này, hay một số khảo sát được truyền hình công bố khẳng định "đa số người dân đồng thuận sử dụng xăng sinh học E10", thì trên các diễn đàn mạng xã hội, các ý kiến đa phần ngược lại.

Thậm chí một khảo sát của báo VnExpress tính đến ngày 26/5 như trong các ảnh dưới đây, cũng thể hiện một bức tranh khác.

Nguồn hình ảnh,Ảnh chụp màn hình

Nguồn hình ảnh,Ảnh chụp màn hình

Những thay đổi được ra trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 cũng như sự ổn định năng lượng đang bị đe dọa do chiến sự ở Trung Đông.

2. Quy định mới được áp dụng thế nào?

Xăng E10 đã được bán ra thị trường lần đầu tiên từ tháng 8/2025 tại ba thành phố lớn là Hà Nội, TP HCM và Hải Phòng trong một chương trình thí điểm do hai ông lớn trong ngành là Petrolimex và PVOIL thực hiện.

Loại nhiên liệu này được định hướng sẽ dần thay thế các loại xăng khoáng truyền thống trên thị trường.

Quy định "bắt buộc từ ngày 1/6/2026" áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phối trộn và kinh doanh xăng dầu bắt buộc chỉ được lưu hành xăng sinh học E10.

Điều này có nghĩa là toàn bộ xăng không chì trên thị trường phải được pha chế theo tỷ lệ sinh học phù hợp cho động cơ xăng trên toàn quốc.

Điều này cũng có nghĩa là các loại xăng khoáng truyền thống RON95-III và RON95-V sẽ chính thức bị khai tử.

Trong khi đó, người dân có một khoảng thời gian để chuyển đổi và thích nghi khi dòng xăng sinh học E5 RON92 hiện tại vẫn tiếp tục sử dụng cho đến hết năm 2030.

Như vậy, thị trường Việt Nam sẽ chỉ còn lưu hành 3 loại xăng chính gồm E10 RON95-V, E10 RON95-III và E5 RON92-II.

Không chờ đến đầu tháng 6, Petrolimex đã dừng bán xăng RON 95 kể từ ngày 20/5.

3. Vì sao người tiêu dùng lo ngại?

Xăng E10 có chứa tối đa 10% cồn ethanol, và theo giải thích của giới chuyên gia, do cồn có đặc tính hút ẩm và hòa tan mạnh hơn xăng thông thường, nên điều đó có thể gây ảnh hưởng đến hệ thống nhiên liệu của các dòng xe đời cũ.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Dũng nói rằng, với những chiếc xe máy để lâu ngày không sử dụng hoặc vào sáng sớm, nếu người dùng không lắc bình để trộn đều hỗn hợp, cồn ngậm nước sẽ bị hút thẳng vào buồng đốt, gây ướt bugi và khiến động cơ cực kỳ khó nổ máy.

Đó là lý do vị chuyên gia này khuyên người dùng xe máy nên "lắc bình xăng" trước khi nổ máy.

Và điều đó cũng đã kích hoạt một trào lưu lắc xe trên mạng xã hội, không chỉ xe máy mà còn hàng loạt xe hơi.

Về kỹ thuật, các chuyên gia cho rằng loại xăng E10 có thể ăn mòn, gây hư hại một số bộ phận trong xe làm bằng cao su hoặc thép.

Tính năng tẩy rửa của cồn cũng sẽ làm bong tróc các lớp cặn bẩn bám lâu năm trong bình, gây nguy cơ tắc nghẽn đường ống.

Bên cạnh đó, người dân còn bày tỏ lo ngại về việc xăng sinh học E10 làm giảm công suất, tốn nhiên liệu hay ảnh hưởng đến độ bền động cơ.

Lý do là vì về mặt hóa học, cồn ethanol chứa năng lượng riêng theo thể tích thấp hơn xăng khoáng. Điều này đồng nghĩa với việc khi phối trộn ethanol vào xăng, tổng năng lượng tạo ra trên mỗi lít nhiên liệu sẽ bị giảm nhẹ.

Trong trường hợp ô tô cần để lưu kho hoặc đứng im một chỗ không sử dụng trong thời gian dài, hiện tượng tách lớp của xăng E10 có thể đáng lo ngại. Lúc này, hỗn hợp nước lắng đáy có thể gây han gỉ thành bình và tàn phá hệ thống bơm xăng, theo ông Dũng.

Trong khi khẳng định phần lớn các đời xe mới đều có thể sử dụng xăng E10 mà không cần thay đổi về mặt kỹ thuật, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) vẫn đưa ra một số lưu ý quan trọng đối với các dòng xe đời cũ.

Nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, phía các hiệp hội đề xuất Chính phủ không nên thay thế hoàn toàn sang xăng E10 ngay lập tức, mà cần triển khai bán song song với xăng khoáng truyền thống.

Giải pháp này giúp những người sở hữu xe đời cũ có thời gian chuyển đổi, đồng thời cần đẩy mạnh truyền thông để người dân chủ động nhận biết độ tương thích của xe mình.

VAMA nhấn mạnh xăng E10 RON95 cần đạt tiêu chuẩn khí thải tối thiểu từ Euro IV trở lên. Việc sử dụng xăng E10 có tiêu chuẩn thấp hơn mức này sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất, độ bền của động cơ và lượng khí thải của các dòng xe ô tô mớmới.

Hiện nay, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn như PVOIL, Mipec, Saigon Petro, Petimex chủ yếu cung ứng xăng E10 RON95 mức III và xăng E5 RON92 mức II, theo truyền thông trong nước.

Đối với Petrolimex, hãng đang niêm yết và bán ra thị trường 3 loại xăng sinh học là: xăng cao cấp E10 RON95 (gồm hai lựa chọn mức III và mức V) cùng với xăng E5 RON92 (mức II).

4. Bất cập từ chính sách

Trên trang Facebook cá nhân, PGS TS Đỗ Văn Dũng cho rằng có một dấu hỏi lớn về tính vội vàng của việc triển khai xăng E10 toàn quốc khi hạ tầng kỹ thuật trong nước chưa sẵn sàng và chưa tính toán kỹ đến các yếu tố đặc thù của Việt Nam.

Cựu Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM nói rằng với điều kiện nhiệt độ và độ ẩm ở Việt Nam, các bồn chứa không kín khí hoàn toàn tại các cây xăng sẽ biến thành những chiếc "máy hút ẩm" khổng lồ, khiến xăng E10 nhanh chóng biến chất.

Hệ quả trực tiếp là phá hủy các chi tiết cao su, nhựa, làm rỉ sét kim loại của kim phun, bugi và hệ thống cảm biến, vừa làm giảm công suất máy, vừa tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao.

Chính phủ Việt Nam chưa cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cụ thể nào và dường như đang đẩy gánh nặng về chi phí thích ứng sang người tiêu dùng.

Trong khi đó, tại Thái Lan, một trong những điểm chính để thúc đẩy người dân chuyển đổi sang xăng sinh học chính là việc duy trì một khoảng cách chênh lệch giá đủ hấp dẫn và ổn định lâu dài giữa xăng sinh học và xăng khoáng.

Các hãng xe tại đây cũng có vai trò chủ động trong quá trình chuyển đổi, điển hình là Toyota Thái Lan đã công khai cụ thể các mẫu xe vận hành an toàn với E10.

Điều tương tự cũng diễn ra ở Đức vào 15 năm trước, khi chính phủ cùng các nhà sản xuất phải công bố các mẫu tương thích với E10.

Đối với thị trường Việt Nam, ông Dũng cho rằng nhà sản xuất không nên dừng lại ở việc hô khẩu hiệu "xe tương thích với E10" mà cần có hành động cụ thể, hỗ trợ chạy lại phần mềm điều khiển miễn phí hoặc giá rẻ cho khách hàng nhằm khắc phục triệt để tình trạng khó đề, giật và hao xăng.

Dù có hơn 60 quốc gia đã triển khai xăng E10, nhưng thực tế chỉ ra để xóa bỏ rào cản tâm lý và giúp người dân chủ động đón nhận, các nước đi trước đã phải áp dụng đồng thời các giải pháp về truyền thông minh bạch, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp và các chính sách kích cầu về giá trong một thời gian dài.

"Nhiên liệu sạch là xu hướng tất yếu, nhưng phải làm có trách nhiệm, có khoa học, tham khảo ý kiến chuyên gia và phù hợp thực tế. Trước mắt, cần sớm cho phép lựa chọn đa dạng loại xăng và hỗ trợ để người dân yên tâm sử dụng, tránh để 'xanh trên giấy' mà thực tế chỉ mang lại lợi ích nhóm, đổ khó khăn cho hàng triệu gia đình Việt," PGS TS Đỗ Văn Dũng kết luận.

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c7v996jl0vlo