Biểu hiện mới của tinh thần doanh nhân Trung Quốc: "CỰC HÓA" - Trường hợp thương nhân Mân
Từ năm 1983, khi bắt đầu được tiếp xúc với các tài liệu về kinh tế Trung Quốc, nhất là chương trình 4 hiện đại hóa (1980-2000), tôi đã rất thích. Vì vậy sau này tôi thường quan tâm tới kinh tế Trung Quốc. Tôi thấy bài viết dưới đây khá hay, đăng lên cho các bạn tham khảo.
Người Phúc Kiến hiện nay có gốc là người Mân Việt thuộc Bách Việt trước công nguyên, khi đó người Việt chúng ta là Lạc Việt, Âu Việt, rồi thành Âu Lạc. Trong tiếng Trung, dùng tên gọi tắt một âm tiết như "Mân" thường tạo cảm giác cổ điển, hàm súc hơn là dùng hai âm tiết "Phúc Kiến".
Lịch sử Trung Quốc ghi nhận người dân Phúc Kiến rất tốt bụng; họ không dùng tiền kiếm được để xây biệt thự, sửa sang nhà thờ tổ tiên hay kết hôn… Họ cũng không tổ chức băng đảng để tống tiền bảo kê, cướp bóc, bắt cóc, hoặc ép buộc nữ đồng hương vào con đường mại dâm hay buôn bán ma túy…
Lịch sử Trung Quốc ghi nhận người dân Phúc Kiến rất tốt bụng; họ không dùng tiền kiếm được để xây biệt thự, sửa sang nhà thờ tổ tiên hay kết hôn… Họ cũng không tổ chức băng đảng để tống tiền bảo kê, cướp bóc, bắt cóc, hoặc ép buộc nữ đồng hương vào con đường mại dâm hay buôn bán ma túy…
Họ không giống doanh nhân nhiều nơi khác luôn luôn đặt lợi nhuận và quyền lực gia đình, gia tộc lên hàng đầu. Đặc biệt họ không thích kinh doanh nhỏ, chỉ tạo ra được một vài việc làm và đóng góp một ít tiền thuế rồi hài lòng. Và họ rất ghét chuyện lừa đảo, gian lận và bóc lột, nhất là những doanh nhân dựa vào thế lực của chính quyền để làm các điều xấu.
Một số ý kiến cho rằng người dân Phúc Kiến đã từng là người giàu bậc nhất thế giới. Từ thời Nhà Minh và nhất là Nhà Thanh, vùng ven biển Phúc Kiến như Tuyền Châu, Hạ Môn, Phúc Châu là trung tâm thương mại biển rất lớn. Người Phúc Kiến đi thuyền khắp Đông Nam Á, lập mạng lưới buôn bán ở Philippines, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, rồi sau này lan tới cả châu Âu, Mỹ Latin.
Nhiều nghiên cứu mô tả họ là một trong những cộng đồng thương nhân xuyên quốc gia lớn và bền nhất thế giới. Điểm đặc biệt là họ không chỉ buôn hàng, mà xây mạng lưới đồng hương: cùng quê, cùng họ, cùng bang hội, cùng đền thờ, tạo tín dụng và tin cậy. Trong thời chưa có ngân hàng hiện đại, đây là lợi thế khổng lồ.
Một thống kê cũ cho biết khoảng 1/4 cộng đồng Hoa kiều thương nhân trên thế giới có gốc Phúc Kiến. Nhiều tài phiệt Đông Nam Á là người gốc Phúc Kiến. Thương nhân và kiều dân gốc Phúc Kiến từng nằm một trong những mạng lưới thương mại giàu và quyền lực nhất châu Á, có thời thuộc nhóm cộng đồng thương nhân giàu nhất toàn cầu.
Ở Việt Nam, nhiều gia đình người Hoa giàu ở Thành phố Hồ Chí Minh xưa cũng là gốc Phúc Kiến hoặc Triều Châu. Tại Chợ Lớn, bang Phúc Kiến từng kiểm soát nhiều tuyến buôn gạo, xuất nhập khẩu, tài chính cộng đồng.
Dưới đây là bài viết.
Tần Sóc 04/05 - Ngày 29 tháng 1 năm nay, tôi tham dự sự kiện "Ca ngợi kinh tế Trung Quốc – Đêm doanh nhân" tại Bắc Kinh, ngồi cạnh Trần Cảnh Hà, người sáng lập Zijin Mining, và đã nhờ ông giải đáp nhiều vấn đề về ngành khai khoáng. Hôm đó, khi thị trường chứng khoán A-share đóng cửa, vốn hóa của Zijin Mining đạt 1.160 tỷ NDT, xếp thứ nhất trong tất cả các công ty khai khoáng. Tính theo giá đóng cửa ngày 30/4, công ty xếp thứ hai (885,5 tỷ NDT), chỉ sau "Vua than" China Shenhua (1.041,1 tỷ NDT). Nếu chỉ xét các doanh nghiệp kim loại màu, Zijin Mining dẫn đầu với khoảng cách rất xa.
Ngày 21/4, CATL (Ningde Times) tổ chức họp báo ra mắt sản phẩm mới nhân "Siêu công nghệ ngày", tôi xem một lúc livestream và ấn tượng sâu sắc với phát biểu của Tăng Dục Quần: "Tinh thần khoa học trước hết không phải là xung lực sáng tạo, mà là năng lực chứng minh sai"; "Không phải hưng phấn với khái niệm, mà là nhạy cảm với sai số". Vốn hóa thị trường cao nhất của CATL từng đạt 2.072 tỷ NDT, hiện tại là 1.989,9 tỷ NDT, cao nhất trong các công ty sản xuất trên sàn A-share. Trong tất cả các công ty A-share, chỉ có ICBC, CCB, ABC, PetroChina và China Mobile có vốn hóa cao hơn.
Ghép những mảnh ghép trên lại, tôi chợt nhận ra: vài công ty có vốn hóa cao nhất Trung Quốc lại đều do thương nhân Mân (Phúc Kiến) sáng lập. Nói đại khái, tính theo NDT, Zijin Mining là công ty vốn hóa vạn tỷ, CATL là công ty 2 vạn tỷ, ByteDance là công ty 4 vạn tỷ...
Giả sử có một bàn bài, phân theo khai khoáng, sản xuất, dịch vụ, mỗi địa phương ra ba quân bài, thì bất kể thương nhân Quảng Đông, Chiết Giang hay Giang Tô, hiện nay đều không địch nổi thương nhân Mân.
Trong giới thương nhân Mân còn có nhiều công ty xuất sắc khác như Meituan, Anta, Fuyao Glass... Năm 2025, người dùng giao dịch của Meituan đạt 708 triệu, là nền tảng được người tiêu dùng lựa chọn hàng đầu trong lĩnh vực dịch vụ địa phương; vốn hóa của Anta trong nhóm công ty đồ thể thao toàn cầu chỉ đứng sau Nike, ngang hàng với Adidas.
Là một văn hóa thương bang, thương nhân Mân đã tồn tại từ lâu, nhưng việc thương nhân Mân vươn lên đỉnh cao mới chỉ là chuyện những năm gần đây. CATL và Meituan thành lập năm 2010, ByteDance thành lập năm 2012, đến nay cũng mới hơn chục năm, tốc độ phát triển thực sự quá nhanh, quá mạnh.
1. Vì sao lại là thương nhân Mân? Trước hết hãy nói về địa lý và lịch sử.
1.1. Đặc điểm của người Phúc Kiến
Ngày 21/4, CATL (Ningde Times) tổ chức họp báo ra mắt sản phẩm mới nhân "Siêu công nghệ ngày", tôi xem một lúc livestream và ấn tượng sâu sắc với phát biểu của Tăng Dục Quần: "Tinh thần khoa học trước hết không phải là xung lực sáng tạo, mà là năng lực chứng minh sai"; "Không phải hưng phấn với khái niệm, mà là nhạy cảm với sai số". Vốn hóa thị trường cao nhất của CATL từng đạt 2.072 tỷ NDT, hiện tại là 1.989,9 tỷ NDT, cao nhất trong các công ty sản xuất trên sàn A-share. Trong tất cả các công ty A-share, chỉ có ICBC, CCB, ABC, PetroChina và China Mobile có vốn hóa cao hơn.
Ghép những mảnh ghép trên lại, tôi chợt nhận ra: vài công ty có vốn hóa cao nhất Trung Quốc lại đều do thương nhân Mân (Phúc Kiến) sáng lập. Nói đại khái, tính theo NDT, Zijin Mining là công ty vốn hóa vạn tỷ, CATL là công ty 2 vạn tỷ, ByteDance là công ty 4 vạn tỷ...
Giả sử có một bàn bài, phân theo khai khoáng, sản xuất, dịch vụ, mỗi địa phương ra ba quân bài, thì bất kể thương nhân Quảng Đông, Chiết Giang hay Giang Tô, hiện nay đều không địch nổi thương nhân Mân.
Trong giới thương nhân Mân còn có nhiều công ty xuất sắc khác như Meituan, Anta, Fuyao Glass... Năm 2025, người dùng giao dịch của Meituan đạt 708 triệu, là nền tảng được người tiêu dùng lựa chọn hàng đầu trong lĩnh vực dịch vụ địa phương; vốn hóa của Anta trong nhóm công ty đồ thể thao toàn cầu chỉ đứng sau Nike, ngang hàng với Adidas.
Là một văn hóa thương bang, thương nhân Mân đã tồn tại từ lâu, nhưng việc thương nhân Mân vươn lên đỉnh cao mới chỉ là chuyện những năm gần đây. CATL và Meituan thành lập năm 2010, ByteDance thành lập năm 2012, đến nay cũng mới hơn chục năm, tốc độ phát triển thực sự quá nhanh, quá mạnh.
1. Vì sao lại là thương nhân Mân? Trước hết hãy nói về địa lý và lịch sử.
1.1. Đặc điểm của người Phúc Kiến
Phúc Kiến phía bắc giáp Chiết Giang, phía nam giáp Quảng Đông, về gen văn hóa biển, tinh thần "có dám mới thắng", và tinh thần đoàn kết vươn ra biển, khá tương đồng. Quảng Đông và Chiết Giang là "bảy phần núi, một phần sông, hai phần đất nông nghiệp", còn Phúc Kiến là "tám phần núi, một phần sông, một phần đất nông nghiệp", điều kiện tự nhiên khắc nghiệt hơn. Nhưng nếu nói thương nhân Mân vì thế mà bị "ép" phải có tinh thần phấn đấu hơn, thì sức giải thích không mạnh. Theo quan sát của tôi, các doanh nhân ở ba vùng này đều rất nỗ lực, đều có "tinh thần bốn nghìn", tức là nghìn lời nói, nghìn dặm đường, nghìn gian khổ và nghìn phương cách.
Tôi cũng từng thấy một cách nói: trong lịch sử, hoạt động thương mại hải ngoại của thương nhân Mân mang tính chất buôn lậu nhất định, nên họ có một sự "hoang dã" không sợ lệnh cấm của quan phủ, dám mạo hiểm. Cách nói này dường như có lý. Vài năm trước, thương nhân Mân trong lĩnh vực bất động sản đặc biệt hung hãn, dám cược, nhưng hiện nay cơ bản đã rút lui. Nói về buôn lậu, trước đây Triều Sán (Quảng Đông) và Ôn Châu (Chiết Giang) chẳng phải cũng có sao? Nhưng đó không phải là tài sản chính cho sự phát triển doanh nghiệp. Dựa vào "đánh bóng mờ", cũng không thể tạo nên doanh nghiệp dẫn đầu toàn cầu.
Nhưng thương nhân Mân quả thực tạo cho người ta ấn tượng: cực kỳ theo đuổi tăng trưởng, phong cách cực kỳ dũng mãnh, hành sự cũng cực kỳ mang tính cược.
Đinh Thế Trung của Anta nói: "Tăng trưởng là cốt lõi, doanh nghiệp không có tăng trưởng thì không có tất cả."
Hồng Trung Tín, Chủ tịch Phòng Thương mại tổng hợp Tấn Giang, Tập đoàn K-BOXING, nói: "Trong tiếng Mân Nam, 'người' và 'sói' đồng âm, người Tấn Giang không ngại bị gọi là 'Sói Tấn Giang', bởi vì họ từ nhỏ đã được hun đúc, nghèo thì nghĩ đổi, dũng cảm phấn đấu, kiên trì không nản."
1.2. Tính sói và tính cược của thương nhân Mân nổi bật nhất
Tôi cũng từng thấy một cách nói: trong lịch sử, hoạt động thương mại hải ngoại của thương nhân Mân mang tính chất buôn lậu nhất định, nên họ có một sự "hoang dã" không sợ lệnh cấm của quan phủ, dám mạo hiểm. Cách nói này dường như có lý. Vài năm trước, thương nhân Mân trong lĩnh vực bất động sản đặc biệt hung hãn, dám cược, nhưng hiện nay cơ bản đã rút lui. Nói về buôn lậu, trước đây Triều Sán (Quảng Đông) và Ôn Châu (Chiết Giang) chẳng phải cũng có sao? Nhưng đó không phải là tài sản chính cho sự phát triển doanh nghiệp. Dựa vào "đánh bóng mờ", cũng không thể tạo nên doanh nghiệp dẫn đầu toàn cầu.
Nhưng thương nhân Mân quả thực tạo cho người ta ấn tượng: cực kỳ theo đuổi tăng trưởng, phong cách cực kỳ dũng mãnh, hành sự cũng cực kỳ mang tính cược.
Đinh Thế Trung của Anta nói: "Tăng trưởng là cốt lõi, doanh nghiệp không có tăng trưởng thì không có tất cả."
Hồng Trung Tín, Chủ tịch Phòng Thương mại tổng hợp Tấn Giang, Tập đoàn K-BOXING, nói: "Trong tiếng Mân Nam, 'người' và 'sói' đồng âm, người Tấn Giang không ngại bị gọi là 'Sói Tấn Giang', bởi vì họ từ nhỏ đã được hun đúc, nghèo thì nghĩ đổi, dũng cảm phấn đấu, kiên trì không nản."
1.2. Tính sói và tính cược của thương nhân Mân nổi bật nhất
Khi nói về người thầy của mình – Trương Dục Tiệp (Mike), Chủ tịch Danh dự CATL – Tăng Dục Quần chia sẻ: "Khi cơ hội là 100%, đó không còn là thứ thực sự có tính sáng tạo nữa, mà chỉ là kết quả của tính toán tự nhiên. Khi chỉ có 60%, 70%, hay 30% nắm chắc, bạn có dám bước vào cuộc chơi không? Có dám All-in không?"
Ông kể câu chuyện về "tính cược kiên cường": "Mike thích chơi mạt chược. Khi ông ấy từ SAE (Đông Hoản Tân Khoa) đến Ninh Đức, những người bạn chơi mạt chược đã tặng ông một tấm biển khắc bốn chữ 'Đổ tính kiên cường' (Tính cược kiên cường). Tôi đến văn phòng ông ấy thảo luận một vấn đề, kết luận cuối cùng là tính cược của ông ấy chưa đủ kiên cường. Khi còn ở SAE, Mike có một dự án, ông ấy dự toán ban đầu cần 10 triệu USD. Trụ sở công ty nói tiền quá nhiều, không được, chỉ cho 2 triệu. Mike nói 2 triệu không làm được, nên không làm nữa. Tôi nói với Mike: tính cược của anh như vậy là chưa đủ kiên cường, anh nên nhận 2 triệu trước, bắt đầu làm, khi có hy vọng thành công cao hơn, từ 10% lên 30%, rồi 40%, sau đó mới xin thêm tiền, tiếp tục đầu tư, việc sẽ thành. Mike nói ông ấy có tính cược kiên cường, làm việc khi có 50% khả năng sẽ làm; tôi nói tôi chỉ cần 10% là bắt đầu."
Vì cảm thấy tính cược của Mike chưa đủ kiên cường, Tăng Dục Quần đã lấy tấm biển đó về treo trong văn phòng mình. Sau thấy không ổn, vì bạn cũ của Mike đến sẽ phát hiện biển không còn, nên ông trả lại. Ông nhờ người viết một bức thư pháp khác: "Đổ tính canh kiên cường" (Tính cược càng kiên cường hơn), treo trong văn phòng mình. Tăng Dục Quần nói, đây là bản lĩnh, thực ra không phải là tính cược, mà là dũng khí và trí tuệ.
Trần Cảnh Hà cũng là người rất có "tính cược". Ông nói M&A là gen của Zijin Mining: "Tài sản tốt chỉ rẻ nhất khi không ai dám mua"; cần "dám đến những nơi giàu tài nguyên nhất, mức độ khai thác tương đối thấp, có thể trong mắt người phương Tây có rủi ro nhất định để thăm dò và khai thác khoáng sản". Ông nhiều lần mua lại ngược chu kỳ, khi đó đều bị giới ngành cho là "cược lớn", nhưng sau này cơ bản đều thành công.
Thẳng thắn mà nói, nói về tính sói, về tính cược, thương nhân Mân không phải duy nhất, nhưng có lẽ là nổi bật nhất.
"Tam phân thiên chú định, thất phân káo đả bính" (Ba phần do trời định, bảy phần nhờ phấn đấu) – câu này vừa phản ánh tinh thần phấn đấu của thương nhân Mân, cũng phản ánh "tính cược": chỉ cần có ba phần khả năng là dám phấn đấu. Do trong lịch sử, xuất hải là hoạt động rủi ro cao, nên thương nhân Mân cũng rất kính trời, gọi là "Bái Ma Tổ, hành tẩu tẩu mã tam phân mệnh" (Cúng Ma Tổ, đi thuyền chạy ngựa ba phần do mệnh).
2. "Đăng phong tạo cực" – Đỉnh cao và cực hạn
Có một thành ngữ là "Đăng phong tạo cực" (Đạt đến đỉnh núi, chạm tới cực hạn). "Phong" và "cực" đều mang nghĩa điểm cao nhất. Nếu tách ra hiểu, "cực" còn là một thái độ và phong cách làm việc: cực độ, cực trị, giới hạn...
Đặc điểm của những doanh nhân xuất sắc đều tương tự, bất kể là thương nhân Chiết Giang, Quảng Đông hay Mân. Nhưng có thể nói, thương nhân Mân làm việc "cực hóa" hơn một chút?
Một là có mục tiêu cực kỳ lớn lao.
Ví dụ như Trần Cảnh Hà, ngay từ năm 1994 khi Zijin Mining cải cách thành công ty cổ phần, ông đã nói với lãnh đạo thành phố Long Nham đến thị sát: "Cho tôi mười năm, tôi trả lại ngài một doanh nghiệp top 500 toàn quốc!" Vì những phát ngôn "cấp tiến" như vậy, một số nhân viên cũ cho rằng ông "không thực tế", là "bắn pháo trên trời", nên đặt cho ông biệt danh "Trần Đại Pháo". Sau này, ông nhiều lần phát ra "tiếng pháo" trong và ngoài nước, nhưng đều trúng đích.
Những thương nhân Mân này đã đưa doanh nghiệp đi rất xa, nhưng hoàn toàn không có dấu hiệu dừng lại nghỉ ngơi. Đinh Thế Trung liên tục M&A các thương hiệu quốc tế; Vương Hưng muốn chơi "trò chơi vô hạn"; CATL ngoài pin động lực còn đưa mảng lưu trữ năng lượng lên vị trí số một thế giới; còn ByteDance thì không ai biết giới hạn của nó ở đâu. Động lực mở rộng không ngừng, thách thức giới hạn của doanh nghiệp có liên hệ mật thiết với tham vọng vô hạn trong lòng người sáng lập.
Hai là có tinh thần chịu khổ cực kỳ.
Trong văn hóa "thiết quân" của Anta có văn hóa "chuyến bay sớm muộn" – đi chuyến bay sớm nhất hoặc muộn nhất, sáng đi tối về để khảo sát thị trường. Trong giai đoạn chuyển đổi bán lẻ của Anta, ban lãnh đạo trung bình đã cống hiến gần 80 ngày cuối tuần.
Trần Cảnh Hà nhiều lần nói: "Khai khoáng là ngành nghề phù hợp nhất với người Trung Quốc; khai khoáng là ngành gian khổ; sự chịu khó và tinh thần tận tụy của người Trung Quốc được toàn cầu công nhận."
Ông kể câu chuyện về "tính cược kiên cường": "Mike thích chơi mạt chược. Khi ông ấy từ SAE (Đông Hoản Tân Khoa) đến Ninh Đức, những người bạn chơi mạt chược đã tặng ông một tấm biển khắc bốn chữ 'Đổ tính kiên cường' (Tính cược kiên cường). Tôi đến văn phòng ông ấy thảo luận một vấn đề, kết luận cuối cùng là tính cược của ông ấy chưa đủ kiên cường. Khi còn ở SAE, Mike có một dự án, ông ấy dự toán ban đầu cần 10 triệu USD. Trụ sở công ty nói tiền quá nhiều, không được, chỉ cho 2 triệu. Mike nói 2 triệu không làm được, nên không làm nữa. Tôi nói với Mike: tính cược của anh như vậy là chưa đủ kiên cường, anh nên nhận 2 triệu trước, bắt đầu làm, khi có hy vọng thành công cao hơn, từ 10% lên 30%, rồi 40%, sau đó mới xin thêm tiền, tiếp tục đầu tư, việc sẽ thành. Mike nói ông ấy có tính cược kiên cường, làm việc khi có 50% khả năng sẽ làm; tôi nói tôi chỉ cần 10% là bắt đầu."
Vì cảm thấy tính cược của Mike chưa đủ kiên cường, Tăng Dục Quần đã lấy tấm biển đó về treo trong văn phòng mình. Sau thấy không ổn, vì bạn cũ của Mike đến sẽ phát hiện biển không còn, nên ông trả lại. Ông nhờ người viết một bức thư pháp khác: "Đổ tính canh kiên cường" (Tính cược càng kiên cường hơn), treo trong văn phòng mình. Tăng Dục Quần nói, đây là bản lĩnh, thực ra không phải là tính cược, mà là dũng khí và trí tuệ.
Trần Cảnh Hà cũng là người rất có "tính cược". Ông nói M&A là gen của Zijin Mining: "Tài sản tốt chỉ rẻ nhất khi không ai dám mua"; cần "dám đến những nơi giàu tài nguyên nhất, mức độ khai thác tương đối thấp, có thể trong mắt người phương Tây có rủi ro nhất định để thăm dò và khai thác khoáng sản". Ông nhiều lần mua lại ngược chu kỳ, khi đó đều bị giới ngành cho là "cược lớn", nhưng sau này cơ bản đều thành công.
Thẳng thắn mà nói, nói về tính sói, về tính cược, thương nhân Mân không phải duy nhất, nhưng có lẽ là nổi bật nhất.
"Tam phân thiên chú định, thất phân káo đả bính" (Ba phần do trời định, bảy phần nhờ phấn đấu) – câu này vừa phản ánh tinh thần phấn đấu của thương nhân Mân, cũng phản ánh "tính cược": chỉ cần có ba phần khả năng là dám phấn đấu. Do trong lịch sử, xuất hải là hoạt động rủi ro cao, nên thương nhân Mân cũng rất kính trời, gọi là "Bái Ma Tổ, hành tẩu tẩu mã tam phân mệnh" (Cúng Ma Tổ, đi thuyền chạy ngựa ba phần do mệnh).
2. "Đăng phong tạo cực" – Đỉnh cao và cực hạn
Có một thành ngữ là "Đăng phong tạo cực" (Đạt đến đỉnh núi, chạm tới cực hạn). "Phong" và "cực" đều mang nghĩa điểm cao nhất. Nếu tách ra hiểu, "cực" còn là một thái độ và phong cách làm việc: cực độ, cực trị, giới hạn...
Đặc điểm của những doanh nhân xuất sắc đều tương tự, bất kể là thương nhân Chiết Giang, Quảng Đông hay Mân. Nhưng có thể nói, thương nhân Mân làm việc "cực hóa" hơn một chút?
Một là có mục tiêu cực kỳ lớn lao.
Ví dụ như Trần Cảnh Hà, ngay từ năm 1994 khi Zijin Mining cải cách thành công ty cổ phần, ông đã nói với lãnh đạo thành phố Long Nham đến thị sát: "Cho tôi mười năm, tôi trả lại ngài một doanh nghiệp top 500 toàn quốc!" Vì những phát ngôn "cấp tiến" như vậy, một số nhân viên cũ cho rằng ông "không thực tế", là "bắn pháo trên trời", nên đặt cho ông biệt danh "Trần Đại Pháo". Sau này, ông nhiều lần phát ra "tiếng pháo" trong và ngoài nước, nhưng đều trúng đích.
Những thương nhân Mân này đã đưa doanh nghiệp đi rất xa, nhưng hoàn toàn không có dấu hiệu dừng lại nghỉ ngơi. Đinh Thế Trung liên tục M&A các thương hiệu quốc tế; Vương Hưng muốn chơi "trò chơi vô hạn"; CATL ngoài pin động lực còn đưa mảng lưu trữ năng lượng lên vị trí số một thế giới; còn ByteDance thì không ai biết giới hạn của nó ở đâu. Động lực mở rộng không ngừng, thách thức giới hạn của doanh nghiệp có liên hệ mật thiết với tham vọng vô hạn trong lòng người sáng lập.
Hai là có tinh thần chịu khổ cực kỳ.
Trong văn hóa "thiết quân" của Anta có văn hóa "chuyến bay sớm muộn" – đi chuyến bay sớm nhất hoặc muộn nhất, sáng đi tối về để khảo sát thị trường. Trong giai đoạn chuyển đổi bán lẻ của Anta, ban lãnh đạo trung bình đã cống hiến gần 80 ngày cuối tuần.
Trần Cảnh Hà nhiều lần nói: "Khai khoáng là ngành nghề phù hợp nhất với người Trung Quốc; khai khoáng là ngành gian khổ; sự chịu khó và tinh thần tận tụy của người Trung Quốc được toàn cầu công nhận."
Cuối năm ngoái, trong thư từ chức Chủ tịch, ông viết: "Tôi hiểu rõ các ngành khác có quá nhiều 'người thông minh'; chọn ngành gian khổ và có tính cạnh tranh tương đối yếu, xác suất thành công sẽ cao hơn nhiều; người trưởng thành không tự tại, người tự tại không trưởng thành; sự trưởng thành thực sự không sinh ra trong vùng thoải mái, mà ra đời từ những thách thức kiên trì ở giới hạn."
Trương Nhất Minh từ khi khởi nghiệp đã cực kỳ đề cao "trì hoãn sự thỏa mãn", từng viết trên Weibo: "Cảm giác trì hoãn sự thỏa mãn và kiên quyết từ bỏ sự lười biếng là hai viên gạch nền quan trọng nhất của 'xuất sắc'."
Trương Nhất Minh từ khi khởi nghiệp đã cực kỳ đề cao "trì hoãn sự thỏa mãn", từng viết trên Weibo: "Cảm giác trì hoãn sự thỏa mãn và kiên quyết từ bỏ sự lười biếng là hai viên gạch nền quan trọng nhất của 'xuất sắc'."
Ông cho rằng lười biếng (thể chất, tư duy, cảm xúc) là nguồn gốc của mọi điều xấu: "Khi người khác tha hóa, chúng ta nỗ lực; khi người khác giết thời gian, chúng ta học tập; vậy sự thỏa mãn bị trì hoãn nhất định sẽ tích lũy mà bùng phát."
Ông nói "hiếm có người thành công nào không có thời gian làm việc cực dài"; ông hy vọng công ty khởi nghiệp có thể làm việc cuối tuần theo "thượng sách", tức là tăng ca phải "rất chủ động, ở trạng thái đỉnh cao".
Bản thân Trương Nhất Minh cực kỳ chăm chỉ, lại giỏi tự phản tỉnh. Trong thư từ chức CEO ByteDance năm 2021, ông viết: "Tôi cảm thấy vài năm qua phần lớn là đang 'ăn vốn cũ', ví dụ, trước 2017 tôi còn có thể duy trì việc quan tâm đến tiến bộ mới của công nghệ machine learning, nhưng ba năm gần đây đã không còn học hỏi nhiều nữa; tôi đã lưu rất nhiều video và bài viết chuyên ngành trên Toutiao, Xigua, nhưng đọc ngắt quãng, tiến độ rất chậm, trong các buổi thảo luận kỹ thuật cũng khó theo kịp tiến độ... Tách khỏi công việc CEO, có thể tương đối tập trung học kiến thức, tư duy hệ thống, nghiên cứu sự vật mới, tự tay thử nghiệm và trải nghiệm, lấy mười năm làm chu kỳ, tạo ra nhiều khả năng hơn cho công ty."
Sau khi ChatGPT ra mắt, Trương Nhất Minh đã đọc hàng loạt bài luận của OpenAI, thường đọc đến khuya. Rất nhanh sau đó, việc bố trí và cường độ đầu tư của ByteDance trong lĩnh vực AI đã tăng cường đáng kể.
Ba là, ngoài mục tiêu cực lớn và tinh thần chịu khổ cực cao, thương nhân Mân còn có sự đổi mới cực hạn
Đây là điểm tôi cho là quan trọng nhất và đáng được khuyến khích nhất.
Những năm qua, ByteDance tạo ra hết sản phẩm hiện tượng này đến sản phẩm hiện tượng khác với hàng trăm triệu người dùng, không thể tách rời tinh thần "dám vì cực hạn" của văn hóa ByteDance. "Dám vì cực hạn" nghĩa là dám mạo hiểm một cách sáng suốt vì kết quả tốt hơn, thử nhiều khả năng, tìm nghiệm tối ưu trong phạm vi rộng hơn; không chỉ làm, mà còn phải làm tốt. Bản thân Trương Nhất Minh từ sớm đã nói: "Cực hạn theo cách hiểu của tôi là làm ra thứ vượt quá năng lực của bản thân; chỉ có thứ cực hạn mới có thể vượt quá tưởng tượng của người dùng, mới có được danh tiếng tốt."
Gen chú trọng công nghệ của CATL bắt nguồn từ tiền thân ATL (New Energy Technology Co., Ltd., thành lập năm 1999). Năm đó, sau khi ATL được cấp phép bằng sáng chế pin lithium polymer từ Phòng thí nghiệm Bell, họ phát hiện tồn tại khuyết điểm chí mạng là phồng khí biến dạng, nhưng Tăng Dục Quần không từ bỏ, mà dẫn dắt đội ngũ, thử nghiệm lặp đi lặp lại hàng chục công thức dung dịch điện phân, cuối cùng giải quyết được vấn đề.
Sau khi CATL thành lập, đối mặt với thách thức toàn cầu về hiện tượng mất kiểm soát nhiệt của pin nickel cao ba nguyên tố và hàng trăm lần cảnh báo từ đèn kiểm tra chu kỳ trong buồng ổn nhiệt, đội ngũ kỹ thuật cuối cùng lấy cảm hứng từ lớp sáp trên lá cây trà Phúc Kiến, nghiên cứu thành công "công nghệ màng ngăn gốm mô phỏng sinh học", giúp pin duy trì ổn định ở nhiệt độ 800°C, mật độ năng lượng tăng 15%, chi phí giảm 20%, đạt được đột phá quan trọng.
Tăng Dục Quần nói: "Trong nội bộ CATL, khi bất kỳ công nghệ mới hay sản phẩm mới nào được đề xuất, phản ứng đầu tiên của đội ngũ không chỉ là hưng phấn, mà nhiều hơn là chất vấn: Nó có thể gặp vấn đề trong tình huống nào? Trong lĩnh vực pin, những thứ mà người bình thường không cảm nhận được như khuyết tật cấp micromet, tạp chất cấp ppm (một phần triệu), biến động điện áp cấp milivolt, cuối cùng đều có thể diễn biến thành sự cố an toàn."
"Đường kính một sợi tóc khoảng 70 micromet, mà chúng tôi yêu cầu sai lệch độ dày lớp phủ không được vượt quá 0,5 micromet. Một khi vượt quá giá trị này, dây chuyền sản xuất sẽ tự động dừng." "Sản xuất cực hạn của chúng tôi đã ép tỷ lệ khuyết tật từ vài phần triệu trong ngành xuống còn một phần tỷ, tức cấp PPB."
Thành công của Zijin Mining cũng dựa vào đổi mới công nghệ và quản lý vận hành, thành công hạ thấp hàm lượng biên giới khai thác, tái định nghĩa giá trị tài nguyên.
Trước đây, quy trình khai thác vàng thông thường trong nước là: mua máy nghiền cỡ lớn, nghiền quặng thành bột, từng bước tách thủy ngân vàng và tinh quặng vàng, sau đó luyện kim. Cách làm này đầu tư lớn, rất không kinh tế với quặng vàng hàm lượng thấp. Mà mỏ Tử Kim Sơn ở huyện Thượng Hàng, Phúc Kiến, lại chính là một mỏ vàng (đồng) hàm lượng thấp. Trần Cảnh Hà tra cứu tài liệu nhiều lần, nghĩ đến "công nghệ chiết vàng bằng phương pháp đống tưới" nổi lên ở Mỹ từ thập niên 1960: tức là chất đống lượng lớn quặng đã nghiền, dùng dung dịch hóa học để hòa tan vàng trong quặng. Ưu điểm của công nghệ này là đầu tư ít, chi phí thấp, phù hợp với mỏ hàm lượng thấp.
Kết quả áp dụng công nghệ mới: "Hàm lượng biên giới khai thác vàng của mỏ Tử Kim Sơn giảm từ 1g/tấn xuống 0,15g/tấn, tài nguyên từ hơn 5 tấn 'phân hạch' thành hơn 300 tấn; phương thức khai thác chuyển từ ngầm sang lộ thiên; khai thác quy mô lớn bằng giếng trượt siêu cao; tuyển quặng điều chỉnh từ phương pháp tưới đống đơn lẻ sang tổ hợp tuyển trọng lực – bùn than – tưới đống; nước thải công nghiệp tái sử dụng tuần hoàn; quặng chứa vàng 6 phần triệu được chiết xuất đạt độ tinh khiết bốn số 9; chi phí tổng hợp mỗi tấn quặng chỉ 32 NDT, biến mỏ nhỏ bị coi là 'gà ribs' này thành 'mỏ vàng lớn nhất Trung Quốc'. Đồng thời, sáng tạo kết hợp luyện kim sinh học với tuyển nổi truyền thống, thành công khai thác mỏ đồng hàm lượng thấp Tử Kim Sơn, biến tài nguyên hàm lượng thấp thành hiệu quả cao."
Báo cáo thường niên của Zijin Mining từng chỉ ra: tính theo tài nguyên vàng, từ 2019 đến 2024, chi phí mua lại trung bình của các mỏ chúng tôi thu mua khoảng 61,3 USD/ounce, trong khi chi phí mua lại trung bình ngành cùng kỳ khoảng 92,9 USD/ounce. Chúng tôi áp dụng quy trình quản lý dự án mỏ "Quặng lưu ngũ hoàn quy nhất", có thể giảm hiệu quả chi phí xây dựng và sản xuất; năng lực quản lý chi phí của chúng tôi dẫn đầu toàn cầu, nhiều mỏ sau khi thu mua nhanh chóng chuyển từ lỗ sang lãi, tốc độ tăng chi phí vận hành thấp hơn mức trung bình của các doanh nghiệp khai thác vàng toàn cầu.
Thương nhân Mân yêu phấn đấu, dám cược; khi phong cách này kết hợp với đổi mới cực hạn, quản lý chi phí cực độ, tư duy cực sâu, và kiên trì nhất tâm dài hạn, sẽ tạo ra sức cạnh tranh cực mạnh. "Cược" cũng vì thế mà thành "Vua".
3. Nếu mở rộng ra, thương nhân Mân còn có nhiều "cực" khác.
Ví dụ: hiệu quả cực cao.
Đầu năm nay, tại hội nghị tổng kết năm của Anta, Đinh Thế Trung nói: "15 năm trước, Anta đã đề xướng văn hóa '5 slide PPT'; năm nay tôi lại đề xướng giảm từ 5 xuống 3, cốt lõi là đề cao văn hóa hiệu quả." "Đơn giản hóa vấn đề phức tạp, chứ không phức tạp hóa vấn đề đơn giản." Ông cũng nhấn mạnh: "Ai có thể đi một mình thì tuyệt đối không đi hai người; việc có thể giải quyết trong một ngày thì tuyệt đối không lưu lại thêm một đêm."
Ví dụ: cực kỳ coi trọng nhân tài.
Ở khía cạnh này, ByteDance đi đầu trong toàn bộ doanh nghiệp Trung Quốc. Lần xuất hiện công khai đầu tiên của Trương Nhất Minh sau khi từ chức CEO là ngày 9/10/2025: ông xuất hiện tại Trung tâm Đổi mới Tri Xuân, quận Từ Hối, Thượng Hải – một tổ chức dân lập phi lợi nhuận do ông và Giáo sư Du Dũng (Đại học Giao thông Thượng Hải) đồng sáng lập, nhằm tuyển chọn hàng năm 30 nghiên cứu viên dự bị toàn thời gian từ 16-18 tuổi, đào tạo họ thành nhân tài đổi mới trong lĩnh vực máy tính tổng quát và trí tuệ nhân tạo.
Theo tôi, những cách làm "cực hóa" này của thương nhân Mân đã làm phong phú thêm hàm nghĩa của tinh thần doanh nhân Trung Quốc, là biểu hiện mới của tinh thần doanh nhân Trung Quốc.
Mấy năm gần đây, khi nhu cầu hiệu quả của thị trường không đủ, cạnh tranh kiểu "cuộn nội" khốc liệt, thương nhân Mân vẫn vươn lên nghịch thế, biểu hiện nổi bật, chính là nhờ năng lực "cực hóa" – phấn đấu hơn, nghiên cứu sâu hơn, tinh thâm hơn – đã tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt hơn.
4. Mục tiêu lớn nhất, phấn đấu hung hãn nhất, nghiên cứu sâu nhất, tính cược mãnh liệt nhất, vươn ra biển xa nhất. Vậy, thương nhân Mân có thể tồn tại vấn đề gì?
Tôi nghĩ đến một câu cổ ngữ: "Quá do bất cập" (Quá cũng như không đủ).
Trên mạng xã hội, việc tăng ca và tỷ lệ luân chuyển nhân sự tại ByteDance; việc thuật toán TikTok "tính toán" với merchant; sự "cuộn" của nhân viên CATL, sự khắt khe với nhân viên nghỉ việc, và tỷ trọng lợi nhuận cao trong chuỗi công nghiệp xe năng lượng mới... đều là những chủ đề thường thấy.
"Cực hóa" mang lại sức chiến đấu vượt trội, nhưng làm thế nào để doanh nghiệp đỉnh cao trở thành đối tác thân thiện hơn với các bên liên quan? Cân bằng cũng rất quan trọng. Dĩ nhiên, nói thì dễ, làm thì khó.
Nhưng nhìn từ văn hóa thiện nguyện "Xuất tắc kiêm tế thiên hạ, quy tắc hồi báo tang tử" (Ra thì giúp thiên hạ, về thì báo đáp quê hương) của thương nhân Mân, sự cân bằng này là có thể kỳ vọng.
Tăng Dục Quần đã đóng góp rất lớn cho trường cũ – Đại học Giao thông Thượng Hải; CATL hỗ trợ thành lập Học viện Công nghệ Tương lai Phổ Uyên trực thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải – một trong 12 học viện công nghệ tương lai đầu tiên được Bộ Giáo dục công bố toàn quốc. Khẩu hiệu của học viện là: "Phổ bác uyên tuyền, dữ nhật câu tiến" (Rộng lớn sâu xa như nguồn suối, cùng ngày tháng tiến lên).
"Phổ bác uyên tuyền" xuất xứ từ "Trung Dung", ngụ ý tinh thần quảng bác thâm thúy, văn hóa mở rộng bao dung. "Dữ nhật câu tiến" lấy từ biểu tượng đồng hồ mặt trời bằng đá của Đại học Giao thông Thượng Hải, tượng trưng cho việc thích ứng với biến cách thời đại, liên tục theo đuổi xuất sắc.
Trong văn phòng của Tăng Dục Quần, tấm biển "Đổ tính canh kiên cường" đã được thay bằng "Phổ bác uyên tuyền".
Có lẽ, ông đã hòa quyện tính cược với tính chuyên nghiệp cao độ, tính khoa học, và lòng kính sợ.
Việc Tăng Dục Quần, Trương Nhất Minh, Vương Hưng hoàn thành giáo dục đại học lần lượt tại Đại học Giao thông Thượng Hải, Nam Khai, Thanh Hoa, cho thấy: ngày nay, muốn thành đại nghiệp, tri thức và lý tính là tiền đề. Trên cơ sở đó mới "cược", mới có thể thành sự.
Sự tiến hóa của thương nhân Mân, đang diễn ra trong vô thức nhưng rất mạnh mẽ và liên tục thành công.
Bản thân Trương Nhất Minh cực kỳ chăm chỉ, lại giỏi tự phản tỉnh. Trong thư từ chức CEO ByteDance năm 2021, ông viết: "Tôi cảm thấy vài năm qua phần lớn là đang 'ăn vốn cũ', ví dụ, trước 2017 tôi còn có thể duy trì việc quan tâm đến tiến bộ mới của công nghệ machine learning, nhưng ba năm gần đây đã không còn học hỏi nhiều nữa; tôi đã lưu rất nhiều video và bài viết chuyên ngành trên Toutiao, Xigua, nhưng đọc ngắt quãng, tiến độ rất chậm, trong các buổi thảo luận kỹ thuật cũng khó theo kịp tiến độ... Tách khỏi công việc CEO, có thể tương đối tập trung học kiến thức, tư duy hệ thống, nghiên cứu sự vật mới, tự tay thử nghiệm và trải nghiệm, lấy mười năm làm chu kỳ, tạo ra nhiều khả năng hơn cho công ty."
Sau khi ChatGPT ra mắt, Trương Nhất Minh đã đọc hàng loạt bài luận của OpenAI, thường đọc đến khuya. Rất nhanh sau đó, việc bố trí và cường độ đầu tư của ByteDance trong lĩnh vực AI đã tăng cường đáng kể.
Ba là, ngoài mục tiêu cực lớn và tinh thần chịu khổ cực cao, thương nhân Mân còn có sự đổi mới cực hạn
Đây là điểm tôi cho là quan trọng nhất và đáng được khuyến khích nhất.
Những năm qua, ByteDance tạo ra hết sản phẩm hiện tượng này đến sản phẩm hiện tượng khác với hàng trăm triệu người dùng, không thể tách rời tinh thần "dám vì cực hạn" của văn hóa ByteDance. "Dám vì cực hạn" nghĩa là dám mạo hiểm một cách sáng suốt vì kết quả tốt hơn, thử nhiều khả năng, tìm nghiệm tối ưu trong phạm vi rộng hơn; không chỉ làm, mà còn phải làm tốt. Bản thân Trương Nhất Minh từ sớm đã nói: "Cực hạn theo cách hiểu của tôi là làm ra thứ vượt quá năng lực của bản thân; chỉ có thứ cực hạn mới có thể vượt quá tưởng tượng của người dùng, mới có được danh tiếng tốt."
Gen chú trọng công nghệ của CATL bắt nguồn từ tiền thân ATL (New Energy Technology Co., Ltd., thành lập năm 1999). Năm đó, sau khi ATL được cấp phép bằng sáng chế pin lithium polymer từ Phòng thí nghiệm Bell, họ phát hiện tồn tại khuyết điểm chí mạng là phồng khí biến dạng, nhưng Tăng Dục Quần không từ bỏ, mà dẫn dắt đội ngũ, thử nghiệm lặp đi lặp lại hàng chục công thức dung dịch điện phân, cuối cùng giải quyết được vấn đề.
Sau khi CATL thành lập, đối mặt với thách thức toàn cầu về hiện tượng mất kiểm soát nhiệt của pin nickel cao ba nguyên tố và hàng trăm lần cảnh báo từ đèn kiểm tra chu kỳ trong buồng ổn nhiệt, đội ngũ kỹ thuật cuối cùng lấy cảm hứng từ lớp sáp trên lá cây trà Phúc Kiến, nghiên cứu thành công "công nghệ màng ngăn gốm mô phỏng sinh học", giúp pin duy trì ổn định ở nhiệt độ 800°C, mật độ năng lượng tăng 15%, chi phí giảm 20%, đạt được đột phá quan trọng.
Tăng Dục Quần nói: "Trong nội bộ CATL, khi bất kỳ công nghệ mới hay sản phẩm mới nào được đề xuất, phản ứng đầu tiên của đội ngũ không chỉ là hưng phấn, mà nhiều hơn là chất vấn: Nó có thể gặp vấn đề trong tình huống nào? Trong lĩnh vực pin, những thứ mà người bình thường không cảm nhận được như khuyết tật cấp micromet, tạp chất cấp ppm (một phần triệu), biến động điện áp cấp milivolt, cuối cùng đều có thể diễn biến thành sự cố an toàn."
"Đường kính một sợi tóc khoảng 70 micromet, mà chúng tôi yêu cầu sai lệch độ dày lớp phủ không được vượt quá 0,5 micromet. Một khi vượt quá giá trị này, dây chuyền sản xuất sẽ tự động dừng." "Sản xuất cực hạn của chúng tôi đã ép tỷ lệ khuyết tật từ vài phần triệu trong ngành xuống còn một phần tỷ, tức cấp PPB."
Thành công của Zijin Mining cũng dựa vào đổi mới công nghệ và quản lý vận hành, thành công hạ thấp hàm lượng biên giới khai thác, tái định nghĩa giá trị tài nguyên.
Trước đây, quy trình khai thác vàng thông thường trong nước là: mua máy nghiền cỡ lớn, nghiền quặng thành bột, từng bước tách thủy ngân vàng và tinh quặng vàng, sau đó luyện kim. Cách làm này đầu tư lớn, rất không kinh tế với quặng vàng hàm lượng thấp. Mà mỏ Tử Kim Sơn ở huyện Thượng Hàng, Phúc Kiến, lại chính là một mỏ vàng (đồng) hàm lượng thấp. Trần Cảnh Hà tra cứu tài liệu nhiều lần, nghĩ đến "công nghệ chiết vàng bằng phương pháp đống tưới" nổi lên ở Mỹ từ thập niên 1960: tức là chất đống lượng lớn quặng đã nghiền, dùng dung dịch hóa học để hòa tan vàng trong quặng. Ưu điểm của công nghệ này là đầu tư ít, chi phí thấp, phù hợp với mỏ hàm lượng thấp.
Kết quả áp dụng công nghệ mới: "Hàm lượng biên giới khai thác vàng của mỏ Tử Kim Sơn giảm từ 1g/tấn xuống 0,15g/tấn, tài nguyên từ hơn 5 tấn 'phân hạch' thành hơn 300 tấn; phương thức khai thác chuyển từ ngầm sang lộ thiên; khai thác quy mô lớn bằng giếng trượt siêu cao; tuyển quặng điều chỉnh từ phương pháp tưới đống đơn lẻ sang tổ hợp tuyển trọng lực – bùn than – tưới đống; nước thải công nghiệp tái sử dụng tuần hoàn; quặng chứa vàng 6 phần triệu được chiết xuất đạt độ tinh khiết bốn số 9; chi phí tổng hợp mỗi tấn quặng chỉ 32 NDT, biến mỏ nhỏ bị coi là 'gà ribs' này thành 'mỏ vàng lớn nhất Trung Quốc'. Đồng thời, sáng tạo kết hợp luyện kim sinh học với tuyển nổi truyền thống, thành công khai thác mỏ đồng hàm lượng thấp Tử Kim Sơn, biến tài nguyên hàm lượng thấp thành hiệu quả cao."
Báo cáo thường niên của Zijin Mining từng chỉ ra: tính theo tài nguyên vàng, từ 2019 đến 2024, chi phí mua lại trung bình của các mỏ chúng tôi thu mua khoảng 61,3 USD/ounce, trong khi chi phí mua lại trung bình ngành cùng kỳ khoảng 92,9 USD/ounce. Chúng tôi áp dụng quy trình quản lý dự án mỏ "Quặng lưu ngũ hoàn quy nhất", có thể giảm hiệu quả chi phí xây dựng và sản xuất; năng lực quản lý chi phí của chúng tôi dẫn đầu toàn cầu, nhiều mỏ sau khi thu mua nhanh chóng chuyển từ lỗ sang lãi, tốc độ tăng chi phí vận hành thấp hơn mức trung bình của các doanh nghiệp khai thác vàng toàn cầu.
Thương nhân Mân yêu phấn đấu, dám cược; khi phong cách này kết hợp với đổi mới cực hạn, quản lý chi phí cực độ, tư duy cực sâu, và kiên trì nhất tâm dài hạn, sẽ tạo ra sức cạnh tranh cực mạnh. "Cược" cũng vì thế mà thành "Vua".
3. Nếu mở rộng ra, thương nhân Mân còn có nhiều "cực" khác.
Ví dụ: hiệu quả cực cao.
Đầu năm nay, tại hội nghị tổng kết năm của Anta, Đinh Thế Trung nói: "15 năm trước, Anta đã đề xướng văn hóa '5 slide PPT'; năm nay tôi lại đề xướng giảm từ 5 xuống 3, cốt lõi là đề cao văn hóa hiệu quả." "Đơn giản hóa vấn đề phức tạp, chứ không phức tạp hóa vấn đề đơn giản." Ông cũng nhấn mạnh: "Ai có thể đi một mình thì tuyệt đối không đi hai người; việc có thể giải quyết trong một ngày thì tuyệt đối không lưu lại thêm một đêm."
Ví dụ: cực kỳ coi trọng nhân tài.
Ở khía cạnh này, ByteDance đi đầu trong toàn bộ doanh nghiệp Trung Quốc. Lần xuất hiện công khai đầu tiên của Trương Nhất Minh sau khi từ chức CEO là ngày 9/10/2025: ông xuất hiện tại Trung tâm Đổi mới Tri Xuân, quận Từ Hối, Thượng Hải – một tổ chức dân lập phi lợi nhuận do ông và Giáo sư Du Dũng (Đại học Giao thông Thượng Hải) đồng sáng lập, nhằm tuyển chọn hàng năm 30 nghiên cứu viên dự bị toàn thời gian từ 16-18 tuổi, đào tạo họ thành nhân tài đổi mới trong lĩnh vực máy tính tổng quát và trí tuệ nhân tạo.
Theo tôi, những cách làm "cực hóa" này của thương nhân Mân đã làm phong phú thêm hàm nghĩa của tinh thần doanh nhân Trung Quốc, là biểu hiện mới của tinh thần doanh nhân Trung Quốc.
Mấy năm gần đây, khi nhu cầu hiệu quả của thị trường không đủ, cạnh tranh kiểu "cuộn nội" khốc liệt, thương nhân Mân vẫn vươn lên nghịch thế, biểu hiện nổi bật, chính là nhờ năng lực "cực hóa" – phấn đấu hơn, nghiên cứu sâu hơn, tinh thâm hơn – đã tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt hơn.
4. Mục tiêu lớn nhất, phấn đấu hung hãn nhất, nghiên cứu sâu nhất, tính cược mãnh liệt nhất, vươn ra biển xa nhất. Vậy, thương nhân Mân có thể tồn tại vấn đề gì?
Tôi nghĩ đến một câu cổ ngữ: "Quá do bất cập" (Quá cũng như không đủ).
Trên mạng xã hội, việc tăng ca và tỷ lệ luân chuyển nhân sự tại ByteDance; việc thuật toán TikTok "tính toán" với merchant; sự "cuộn" của nhân viên CATL, sự khắt khe với nhân viên nghỉ việc, và tỷ trọng lợi nhuận cao trong chuỗi công nghiệp xe năng lượng mới... đều là những chủ đề thường thấy.
"Cực hóa" mang lại sức chiến đấu vượt trội, nhưng làm thế nào để doanh nghiệp đỉnh cao trở thành đối tác thân thiện hơn với các bên liên quan? Cân bằng cũng rất quan trọng. Dĩ nhiên, nói thì dễ, làm thì khó.
Nhưng nhìn từ văn hóa thiện nguyện "Xuất tắc kiêm tế thiên hạ, quy tắc hồi báo tang tử" (Ra thì giúp thiên hạ, về thì báo đáp quê hương) của thương nhân Mân, sự cân bằng này là có thể kỳ vọng.
Tăng Dục Quần đã đóng góp rất lớn cho trường cũ – Đại học Giao thông Thượng Hải; CATL hỗ trợ thành lập Học viện Công nghệ Tương lai Phổ Uyên trực thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải – một trong 12 học viện công nghệ tương lai đầu tiên được Bộ Giáo dục công bố toàn quốc. Khẩu hiệu của học viện là: "Phổ bác uyên tuyền, dữ nhật câu tiến" (Rộng lớn sâu xa như nguồn suối, cùng ngày tháng tiến lên).
"Phổ bác uyên tuyền" xuất xứ từ "Trung Dung", ngụ ý tinh thần quảng bác thâm thúy, văn hóa mở rộng bao dung. "Dữ nhật câu tiến" lấy từ biểu tượng đồng hồ mặt trời bằng đá của Đại học Giao thông Thượng Hải, tượng trưng cho việc thích ứng với biến cách thời đại, liên tục theo đuổi xuất sắc.
Trong văn phòng của Tăng Dục Quần, tấm biển "Đổ tính canh kiên cường" đã được thay bằng "Phổ bác uyên tuyền".
Có lẽ, ông đã hòa quyện tính cược với tính chuyên nghiệp cao độ, tính khoa học, và lòng kính sợ.
Việc Tăng Dục Quần, Trương Nhất Minh, Vương Hưng hoàn thành giáo dục đại học lần lượt tại Đại học Giao thông Thượng Hải, Nam Khai, Thanh Hoa, cho thấy: ngày nay, muốn thành đại nghiệp, tri thức và lý tính là tiền đề. Trên cơ sở đó mới "cược", mới có thể thành sự.
Sự tiến hóa của thương nhân Mân, đang diễn ra trong vô thức nhưng rất mạnh mẽ và liên tục thành công.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét