Chiến tranh Mỹ-Iran làm những mặt hàng nào tăng giá ?
Eo biển Hormuz cứ mở rồi đóng, đóng rồi mở, giá dầu cứ xuống rồi lại lên, và nay đnag đứng ở mức cao; chúng ta cũng gần như thích nghi với chuyện này rồi. Phản ứng của người dân chẳng qua là chỉ những người dùng xe chạy xăng đang gặp xui, trong khi các mặt hàng khác không bị ảnh hưởng, riêng những người kinh doanh xe điện như ông Vươn thì thắng lớn.
Theo Reuters, nhà sản xuất bao cao su lớn nhất thế giới Karex vừa đưa ra thông báo do căng thẳng chuỗi cung ứng từ xung đột Mỹ-Iran, họ dự kiến sẽ tăng giá sản phẩm từ 20-30% trong thời gian tới.
Đúng vậy, bạn không đọc nhầm đâu.
Một cuộc xung đột ở Trung Đông, một eo biển căng thẳng, kéo theo nhiều đợt tăng giá dầu quốc tế, và giờ nó đã ảnh hưởng đến bao cao su...
Chuyện này nghe qua có chút hoang đường.
Vậy thì những hàng hóa nào sẽ tăng giá khi giá dầu tăng ?
Anh em chạy xe hybrid đều coi như chạy xe điện rồi, sao còn có thể bị dầu mỏ ăn thịt ?
Nếu phân tích kỹ, thì cuộc chiến này chưa quá to và thực ra chưa quá đau, nhưng vết thương thì lại hơi nhiều.
Bởi vì thứ gọi là dầu mỏ này, từ lâu đã không chỉ dùng để chạy xe nữa rồi.
Trong xã hội hiện đại, nó gần như có mặt ở khắp mọi nơi, nói nó là "dòng máu của công nghiệp" quả thực không hề phóng đại.
1. Tại sao bao cao su lại bị ảnh hưởng?
Nói đến bao cao su, chúng ta thường nghĩ nó được làm từ cao su thiên nhiên (latex), nên không nên chịu ảnh hưởng lớn như vậy.
Thực tế hiện nay, một số dòng bao cao su cao cấp đã bắt đầu chuyển sang dùng cao su tổng hợp, vì loại này ít mùi và ít gây dị ứng hơn, nên tốc độ tăng trưởng rất nhanh. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, thị phần của dòng sản phẩm này hiện đã đạt khoảng 17%.
Anh em chạy xe hybrid đều coi như chạy xe điện rồi, sao còn có thể bị dầu mỏ ăn thịt ?
Nếu phân tích kỹ, thì cuộc chiến này chưa quá to và thực ra chưa quá đau, nhưng vết thương thì lại hơi nhiều.
Bởi vì thứ gọi là dầu mỏ này, từ lâu đã không chỉ dùng để chạy xe nữa rồi.
Trong xã hội hiện đại, nó gần như có mặt ở khắp mọi nơi, nói nó là "dòng máu của công nghiệp" quả thực không hề phóng đại.
1. Tại sao bao cao su lại bị ảnh hưởng?
Nói đến bao cao su, chúng ta thường nghĩ nó được làm từ cao su thiên nhiên (latex), nên không nên chịu ảnh hưởng lớn như vậy.
Thực tế hiện nay, một số dòng bao cao su cao cấp đã bắt đầu chuyển sang dùng cao su tổng hợp, vì loại này ít mùi và ít gây dị ứng hơn, nên tốc độ tăng trưởng rất nhanh. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, thị phần của dòng sản phẩm này hiện đã đạt khoảng 17%.
Điều trùng hợp là, các loại vật liệu cao su tổng hợp chủ yếu: polyisoprene, polyurethane và nitrile đều là "con cháu" của ngành hóa dầu.
Trong đó, giá cao su nitrile từ đầu tháng 3 đến ngày 27/4 đã tăng vọt tới 36,9%.
Tất nhiên, không phải sản xuất bao cao su đều dựa vào dầu mỏ, màng cao su thông thường thực sự vẫn đến từ cây cao su.
Nhưng màng thì từ cao su "tự nhiên", còn phụ kiện đi kèm thì không.
Để lắp ráp hoàn chỉnh một sản phẩm bao cao su thành phẩm, cần phải có chất bôi trơn, dầu silicone, bao bì composite, giấy nhôm, v.v., chưa kể đến chi phí vận chuyển logistics. Những thứ này đều không thoát khỏi ngành hóa dầu.
Vì vậy, việc Karex tăng giá lần này cũng không thể hiểu đơn giản là "dầu thô tăng, bao cao su lập tức tăng 30%". Nó giống như đang nói với khách hàng: "Mọi chi phí bên trong bao cao su đều đang tăng, hợp đồng sắp tới cần đàm phán lại."
Theo Reuters, sản lượng hàng năm của riêng công ty này vượt quá 5 tỷ chiếc, đóng góp khoảng 1/5 năng lực sản xuất toàn cầu. Với quy mô này, một khi họ "nhúc nhích" tăng giá, cả chuỗi cung ứng đều phải cân nhắc.
2. Một số mặt hàng khác
2.1. Thuốc và thức ăn chăn nuôi
Thực tế ngay cả những thứ tưởng chừng "không liên quan gì đến dầu mỏ" cũng đang bị bao trùm trong tấm lưới lớn của ngành hóa dầu.
Ví dụ như Ibuprofen, thuốc cảm sốt thông thường mà chúng ta hay uống, nó cũng "gắn bó" với chuỗi hóa dầu.
Dù là tổng hợp dược phẩm cơ bản, hay các loại viên nang, hỗn dịch, quá trình sản xuất đều cần một loạt sản phẩm hóa chất cơ bản hỗ trợ.
Vì vậy, khi giá dầu tăng, ngoài việc vận chuyển đắt hơn, thì nguyên liệu, quá trình sản xuất trung gian, thậm chí bao bì cũng sẽ đắt theo.
Nhưng may mắn là thị trường mặt hàng này có sự quản lý của nhà nước: các loại thuốc đã vào danh sách mua sắm tập trung hoặc bảo hiểm y tế thường không được phép tăng giá tùy tiện.
Đối với việc mua thuốc thông thường của chúng ta, kết quả có thể là: cùng một loại thuốc, nhưng giá giữa các thương hiệu và bao bì khác nhau sẽ chênh lệch lớn hơn. Tuy nhiên, nếu giá tiếp tục tăng, những loại quy cách giá rẻ thông thường có thể tạm thời khan hiếm hàng.
Vitamin cũng là nhóm sản phẩm "gắn bó" tương tự với ngành hóa dầu.
Đặc biệt là Vitamin A và Vitamin E, cả hai đều phụ thuộc cao vào các dẫn xuất hóa dầu để tổng hợp. Từ tháng 2 đến tháng 5, giá nguyên liệu của cả hai đã tăng vượt 70%.
Mặc dù trong các loại vitamin đóng chai, chi phí nguyên liệu chiếm tỷ trọng không cao (thường chỉ là con số một chữ số %), nên mức tăng giá không rõ rệt. Nhưng thực tế, lượng Vitamin A, E mà con người tiêu thụ không nhiều, phần tiêu thụ lớn thực sự nằm ở gia súc – tức là thức ăn chăn nuôi.
Khoảng 85% sản lượng Vitamin A sản xuất ra được dùng để trộn vào thức ăn chăn nuôi, vì vậy giá thức ăn gia súc cũng sẽ phải tăng theo.
Mặc dù mỗi tấn có thể chỉ tăng vài chục, vài trăm nghìn, nhưng chắc chắn ngành chăn nuôi cũng sẽ bị ảnh hưởng. Chúng ta đã chứng kiến giá thịt, trứng, sữa đều đang tăng.
Như vậy, áp lực sẽ dồn về phía người chăn nuôi, bởi vì doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi có thể tăng giá, nhưng phía người chăn nuôi, sẽ rất khó để họ không chuyển tiếp chi phí bổ sung này vào giá bán.
2.2 Tác động rõ rệt nhất: Nhựa và sợi hóa học
Những mặt hàng thuốc và thức ăn chăn nuôi đều được coi là "họ hàng xa" của ngành hóa dầu, và cũng không phải là nhu yếu phẩm ai cũng phải dùng hàng ngày, nên tốc độ lan truyền chậm. Còn nếu chuyển sang "con ruột" của ngành là các sản phẩm nhựa, thì hiệu ứng sẽ rõ rệt hơn nhiều.
Là sản phẩm hạ nguồn trực tiếp và có quy mô lớn nhất của ngành hóa dầu, giá nhựa ở khâu nguyên liệu đã "tăng đến tê dại".
Ở Trung Quốc, nơi sản xuất và cung cấp đồ nhựa lớn nhất thế giới, theo số liệu công khai của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, LLDPE – một trong những thành viên cốt lõi của gia đình nhựa PE – đã tăng giá từ 6.825,4 nhân dân tệ/tấn (tháng 2) lên 9.034,4 nhân dân tệ/tấn (tháng 4), tăng 32,4%. Giá polypropylene (PP) tăng còn "khủng" hơn, tăng 40%.
Ví dụ như Ibuprofen, thuốc cảm sốt thông thường mà chúng ta hay uống, nó cũng "gắn bó" với chuỗi hóa dầu.
Dù là tổng hợp dược phẩm cơ bản, hay các loại viên nang, hỗn dịch, quá trình sản xuất đều cần một loạt sản phẩm hóa chất cơ bản hỗ trợ.
Vì vậy, khi giá dầu tăng, ngoài việc vận chuyển đắt hơn, thì nguyên liệu, quá trình sản xuất trung gian, thậm chí bao bì cũng sẽ đắt theo.
Nhưng may mắn là thị trường mặt hàng này có sự quản lý của nhà nước: các loại thuốc đã vào danh sách mua sắm tập trung hoặc bảo hiểm y tế thường không được phép tăng giá tùy tiện.
Đối với việc mua thuốc thông thường của chúng ta, kết quả có thể là: cùng một loại thuốc, nhưng giá giữa các thương hiệu và bao bì khác nhau sẽ chênh lệch lớn hơn. Tuy nhiên, nếu giá tiếp tục tăng, những loại quy cách giá rẻ thông thường có thể tạm thời khan hiếm hàng.
Vitamin cũng là nhóm sản phẩm "gắn bó" tương tự với ngành hóa dầu.
Đặc biệt là Vitamin A và Vitamin E, cả hai đều phụ thuộc cao vào các dẫn xuất hóa dầu để tổng hợp. Từ tháng 2 đến tháng 5, giá nguyên liệu của cả hai đã tăng vượt 70%.
Khoảng 85% sản lượng Vitamin A sản xuất ra được dùng để trộn vào thức ăn chăn nuôi, vì vậy giá thức ăn gia súc cũng sẽ phải tăng theo.
Mặc dù mỗi tấn có thể chỉ tăng vài chục, vài trăm nghìn, nhưng chắc chắn ngành chăn nuôi cũng sẽ bị ảnh hưởng. Chúng ta đã chứng kiến giá thịt, trứng, sữa đều đang tăng.
Như vậy, áp lực sẽ dồn về phía người chăn nuôi, bởi vì doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi có thể tăng giá, nhưng phía người chăn nuôi, sẽ rất khó để họ không chuyển tiếp chi phí bổ sung này vào giá bán.
2.2 Tác động rõ rệt nhất: Nhựa và sợi hóa học
Những mặt hàng thuốc và thức ăn chăn nuôi đều được coi là "họ hàng xa" của ngành hóa dầu, và cũng không phải là nhu yếu phẩm ai cũng phải dùng hàng ngày, nên tốc độ lan truyền chậm. Còn nếu chuyển sang "con ruột" của ngành là các sản phẩm nhựa, thì hiệu ứng sẽ rõ rệt hơn nhiều.
Là sản phẩm hạ nguồn trực tiếp và có quy mô lớn nhất của ngành hóa dầu, giá nhựa ở khâu nguyên liệu đã "tăng đến tê dại".
Ở Trung Quốc, nơi sản xuất và cung cấp đồ nhựa lớn nhất thế giới, theo số liệu công khai của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, LLDPE – một trong những thành viên cốt lõi của gia đình nhựa PE – đã tăng giá từ 6.825,4 nhân dân tệ/tấn (tháng 2) lên 9.034,4 nhân dân tệ/tấn (tháng 4), tăng 32,4%. Giá polypropylene (PP) tăng còn "khủng" hơn, tăng 40%.
Nhưng có thể bạn thắc mắc: "Mình gọi ship đồ ăn ngoài hàng ngày, cũng đâu thấy hộp cơm bị thu thêm tiền?"
Đây chính là điểm thú vị của sản phẩm nhựa.
Nó không giống như xăng dầu, màn hình lớn tại cây xăng nhảy số một cái, bạn lập tức biết số dư ví mình "mỏng" đi một đoạn. Giá nhựa tăng thường "ẩn mình" kỹ hơn.
Lấy một chai nước 500ml làm ví dụ: chai chỉ nặng vài chục gram, dù giá PET tăng vài chục nghìn đồng mỗi tấn, chia ra mỗi chai cũng chỉ tăng vài đồng.
Với chút chi phí nhỏ như vậy, đương nhiên bên bán cũng không thể tăng giá một chai nước từ 5 nghìn lên 15 nghìn, làm vậy vừa bị chê "xấu", "bẩn" và vừa dễ bị "ném đá".
Cách làm khả thi hơn thường được các doanh nghiệp áp dụng là làm chai "nhẹ hóa" thêm một chút, hoặc giảm bớt các chương trình khuyến mãi, giảm giá...
Vì vậy, cảm nhận của chúng ta không hẳn là "tăng giá", mà là: "Dạo này mua gì cũng cảm thấy chất lượng không tốt như trước" – ví dụ như voucher đồ ăn ngoài không còn "nở" to như xưa, hay chương trình trợ giá "hàng trăm tỷ" không còn mạnh tay nữa.
2.3 Áp lực thực sự nằm ở khâu trung gian
Thực ra ở đây cần "bổ sung một nhát dao" nữa: giai đoạn hiện tại, người chịu áp lực lớn nhất không phải là người tiêu dùng, mà là các nhà máy gia công nhựa ở khâu trung gian.
Bởi vì họ thường ký hợp đồng dài hạn với khách hàng, báo giá đã cố định. Dù nguyên liệu tăng giá, họ vẫn phải "cắn răng" giao hàng theo giá đã thỏa thuận.
Mức tăng hiện nay không nhiều, có thể là do các doanh nghiệp vẫn còn tồn kho nguyên liệu nhập khẩu khối lượng lớn để "tiêu hóa" dần. Nhưng khi hàng tồn kho cạn, làn sóng tăng giá thực sự có thể sẽ ập đến.
Nói cách khác: nguyên liệu thượng nguồn đang tăng, nhưng giá hạ nguồn lại "đóng băng", và nhà sản xuất ở khâu giữa đang chịu áp lực cực lớn.
Sợi hóa học chúng ta mặc trên người cũng tương tự. Ví dụ, PET phổ biến trên chai nhựa, khi dùng làm sợi hóa học thì trở thành polyester, và trong tủ quần áo thì biến thành trang phục pha trộn bền đẹp, giá rẻ. Giá polyester tổng thể trên thế giới trong một tháng đã tăng hơn 10%.
Nhưng giống như các nhà máy nhựa, các thương nhân hạ nguồn cũng không thể tăng giá theo, thường chỉ có thể tự "nuốt" một phần chi phí, dùng hàng tồn kho để chống đỡ trước, hoặc trì hoãn giao hàng.
Việc trực tiếp điều chỉnh mạnh giá niêm yết là "lá bài cuối cùng", không thể dễ dàng tung ra.
3. Kết luận: "Dao cùn cắt thịt"
Nhìn chung, việc giá dầu tăng giống như "dao cùn cắt thịt": nhiều thứ chỉ đắt hơn một chút, chỗ nào cũng đắt hơn một chút và cảm thấy chưa đau nhiều.
Vì vậy, khi giá dầu tăng, bề ngoài thì người đau đầu tiên là người lái xe.
Nhưng nếu giá cứ tiếp tục tăng như vậy, khi chi phí lan truyền dọc theo chuỗi công nghiệp, cuối cùng người "đau" sẽ là tất cả chúng ta, những người sống trong hệ thống công nghiệp hiện đại.
Nguồn: Reuters, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, Business Society và từ mạng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét