Có nên tẩy chay Đại hội Toán học Quốc tế do Mỹ đăng cai?
1. Tại sao các nhà toán học kêu gọi tẩy chay Đại hội Toán học Quốc tế ?Đại hội Toán học Quốc tế (ICM) là sự kiện danh giá nhất của giới toán học thế giới, nơi trao giải Fields, thường được coi là "giải Nobel Toán học". Cứ bốn năm một lần, đại hội lại được tổ chức. Năm 2026, dự kiến sự kiện sẽ diễn ra tại Philadelphia, Mỹ, từ ngày 23-30/07. Hiện tại, hơn 2.600 nhà toán học từ châu Âu và các nơi khác trên thế giới đang kêu gọi tẩy chay, trừ khi địa điểm tổ chức được thay đổi.
Hiện nay, Hoa Kỳ đang chà đạp lên những chuẩn mực đạo đức cơ bản của con người, ủng hộ cuộc thảm sát người Palestine của Israel trong Chiến tranh Gaza, cùng Israel phát động chiến tranh chống lại Iran, bắt giữ Maduro ở Venezuela, và đe dọa sáp nhập Canada và Greenland. Cùng với việc Hoa Kỳ ngày càng tùy tiện từ chối cấp visa, kiểm tra và từ chối nhập cảnh, và các cuộc truy quét của ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ), nhiều nhà toán học đang kêu gọi tẩy chay ICE do Hoa Kỳ tài trợ.
2. Thế tiến thoái lưỡng nan của các nhà toán học Trung Quốc
Trung Quốc là một cường quốc toán học và các nhà toán học nước này có tầm ảnh hưởng lớn tại ICM. Khi các đồng nghiệp châu Âu kêu gọi Trung Quốc gia nhập liên minh tẩy chay, giới toán học Trung Quốc rơi vào thế khó:
Bất mãn với chính sách của Mỹ: Không ít nhà toán học Trung Quốc cũng bất bình trước các hành vi quốc tế của Mỹ. Thế giới từ lâu đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ Hoa Kỳ, và cũng có rất nhiều nhà toán học Trung Quốc căm ghét những hành động của Hoa Kỳ.
Vấn đề thực tế hơn là thị thực và nhập cảnh. Ban tổ chức ICM chỉ có thể đảm bảo việc cấp thư mời; thị thực là trách nhiệm của cá nhân, trong khi việc nhập cảnh do ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ) xử lý.
Trung Quốc là một cường quốc toán học và các nhà toán học nước này có tầm ảnh hưởng lớn tại ICM. Khi các đồng nghiệp châu Âu kêu gọi Trung Quốc gia nhập liên minh tẩy chay, giới toán học Trung Quốc rơi vào thế khó:
Bất mãn với chính sách của Mỹ: Không ít nhà toán học Trung Quốc cũng bất bình trước các hành vi quốc tế của Mỹ. Thế giới từ lâu đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ Hoa Kỳ, và cũng có rất nhiều nhà toán học Trung Quốc căm ghét những hành động của Hoa Kỳ.
Vấn đề thực tế hơn là thị thực và nhập cảnh. Ban tổ chức ICM chỉ có thể đảm bảo việc cấp thư mời; thị thực là trách nhiệm của cá nhân, trong khi việc nhập cảnh do ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ) xử lý.
Mặc dù ICM nghiên cứu toán học lý thuyết, nhưng lý thuyết đó có liên quan mật thiết đến trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, vật lý năng lượng cao và mật mã học. Phần toán học ứng dụng của ICM liên quan trực tiếp đến điều khiển tự động, truyền thông, tối ưu hóa, phân tích số và dữ liệu lớn, hàng không vũ trụ và an ninh thông tin, đây đều là những lĩnh vực nhạy cảm về an ninh quốc gia.
Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng hầu hết những thứ mà các nhà toán học trình bày tại các hội nghị ICM trước đây đều vô dụng và lần này cũng sẽ như vậy. Bất kỳ kết quả nào có tiềm năng ứng dụng đem lại lợi ích kinh tế và quốc phòng cao đều được giữ bí mật.
Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng hầu hết những thứ mà các nhà toán học trình bày tại các hội nghị ICM trước đây đều vô dụng và lần này cũng sẽ như vậy. Bất kỳ kết quả nào có tiềm năng ứng dụng đem lại lợi ích kinh tế và quốc phòng cao đều được giữ bí mật.
Mặt khác, do tính nhạy cảm về chính trị, lo ngại những rắc rối ngoài toán học có thể phát sinh ở Hoa Kỳ, Trung Quốc có thể sẽ không cho phép các nhà toán học Trung Quốc tham dự các hội nghị học thuật ở Mỹ liên quan đến các chủ đề nhạy cảm.
Hội nghị Toán học Quốc tế (ICM) là một sự kiện toán học hiếm hoi và uy tín, bốn năm mới có một lần. Đây là cơ hội quý giá để trao đổi và giới thiệu các kết quả nghiên cứu nên sẽ thật đáng tiếc nếu bỏ lỡ nó.
Tuy nhiên, nếu các nhà toán học châu Âu và quốc tế khác tẩy chay nó, việc biến ICM Philadelphia thành một cuộc đối đầu giữa hai nhà toán học Trung Quốc và Mỹ sẽ làm Trung Quốc khá khó xử. Thực tế Trung Quốc không muốn bị đẩy lên làm "ngọn cờ đầu" và "biểu tượng" chống Mỹ trong những vấn đề như vậy. Quan điểm của Trung Quốc là "quan sát và chờ kẻ thù mắc sai lầm".
2. Giải pháp thay thế
Một phương án hợp lý là tìm địa điểm thay thế:
Trung Quốc chắc chắn sẽ không phản đối nếu ICM chuyển đến Trung Quốc, nhưng một lựa chọn thực tế hơn sẽ là một địa điểm tương đối trung lập nhưng cũng tương đối phát triển, chẳng hạn như Hồng Kông hoặc Singapore.
Châu Âu không phù hợp, và các nhà toán học Nga có thể gặp khó khăn. Khu vực Nam bán cầu chưa đủ điều kiện hạ tầng và năng lực để tổ chức một sự kiện toán học lớn như vậy, vì vấn đề không chỉ là tìm một địa điểm thuận tiện và đẹp, mà còn phải có nền tảng toán học vững chắc trong đội ngũ những người tổ chức.
Bản thân Hồng Kông và Singapore không có nền tảng toán học sâu rộng, nhưng họ có mối quan hệ mật thiết với Trung Quốc, đặc biệt là Hồng Kông, nơi có thể tận dụng ảnh hưởng của Trung Quốc để đạt được lợi thế. Mặc dù nền tảng toán học tại đây có thể chưa có chiều sâu bề dày như Trung Quốc và các nước phương Tây, nhưng có thể dựa vào sự hỗ trợ từ đại lục để tổ chức.
Châu Âu không phù hợp, và các nhà toán học Nga có thể gặp khó khăn. Khu vực Nam bán cầu chưa đủ điều kiện hạ tầng và năng lực để tổ chức một sự kiện toán học lớn như vậy, vì vấn đề không chỉ là tìm một địa điểm thuận tiện và đẹp, mà còn phải có nền tảng toán học vững chắc trong đội ngũ những người tổ chức.
Bản thân Hồng Kông và Singapore không có nền tảng toán học sâu rộng, nhưng họ có mối quan hệ mật thiết với Trung Quốc, đặc biệt là Hồng Kông, nơi có thể tận dụng ảnh hưởng của Trung Quốc để đạt được lợi thế. Mặc dù nền tảng toán học tại đây có thể chưa có chiều sâu bề dày như Trung Quốc và các nước phương Tây, nhưng có thể dựa vào sự hỗ trợ từ đại lục để tổ chức.
Thời gian không còn nhiều nhưng vẫn đủ để hành động. Giới toán học Trung Quốc sẽ hành động theo định hướng của Hội Toán học và Chính phủ. Đây là vấn đề cần sự tính toán kỹ lưỡng trước khi quyết định.
Thời gian đang cạn dần, nhưng vẫn còn thời gian để hành động. Các nhà toán học Trung Quốc đương nhiên phải nghe theo Hội Toán học Trung Quốc; và Hội Toán học Trung Quốc cùng tổ chức cấp trên của nó, Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, đương nhiên phải nghe theo chính phủ Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc không thể phản ứng rầm rộ cũng không thể giả vờ không biết gì về vấn đề này. Điều này thực sự đòi hỏi phải có tính toán và lập kế hoạch cẩn thận trước khi hành động.
Thời gian đang cạn dần, nhưng vẫn còn thời gian để hành động. Các nhà toán học Trung Quốc đương nhiên phải nghe theo Hội Toán học Trung Quốc; và Hội Toán học Trung Quốc cùng tổ chức cấp trên của nó, Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, đương nhiên phải nghe theo chính phủ Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc không thể phản ứng rầm rộ cũng không thể giả vờ không biết gì về vấn đề này. Điều này thực sự đòi hỏi phải có tính toán và lập kế hoạch cẩn thận trước khi hành động.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét