Nga chính thức khẳng định: Việc cử Kaja Kallas sẽ phá hỏng đàm phán hòa bình!
Có một nghịch lý khá thú vị đang diễn ra ở châu Âu: Liên minh châu Âu (EU) đang nỗ lực giành được chỗ đứng trong các cuộc đàm phán hòa bình Nga-Ukraine, nhưng người đứng đầu ngành ngoại giao của EU, người thường xuyên tuyên bố những lập trường cứng rắn nhất đối với Nga, lại không được chính các lãnh đạo EU lựa chọn để đại diện cho châu Âu trong cuộc đàm phán hòa bình với Moskva. Đó là Kaja Kallas, cựu Thủ tướng Estonia, hiện là Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova vừa khẳng định tại một cuộc họp báo ngày 20 tháng 11 nếu EU cân nhắc việc để Kallas đại diện cho châu Âu trong các cuộc đàm phán hòa bình Nga-Ukraine, điều đó chỉ cho thấy Brussels muốn phá hoại tiến trình hòa bình. Bà nói:“Nếu ai đó ở Brussels muốn bà ấy đàm phán với Nga, điều đó rõ ràng cho thấy họ kỳ vọng bà ta sẽ phá hoại tất cả các sáng kiến hòa bình,” Zakharova nói một cách mỉa mai: "Tôi nghĩ bà ấy sẽ làm rất tốt việc này.”
Từ khi nhậm chức đến nay, Kallas liên tục tuyên bố Nga phải nhượng bộ, phải chấp nhận ngừng bắn trước khi bàn đến những vấn đề khác, phải từ bỏ các yêu sách về cấu trúc an ninh châu Âu, thì các nhà lãnh đạo EU lại chọn một nhóm đại diện gồm Anh, Pháp, Đức, Italy, Ba Lan cùng các thiết chế của EU, còn Kallas bị gạt ra ngoài.
1. Nga chưa cần loại Kallas, chính các lãnh đạo EU đã không chọn bà!
Ngày 13/11/2026, tại Dublin, Ireland, các nhà lãnh đạo châu Âu thảo luận về việc tham gia tiến trình đàm phán Nga - Ukraine do Mỹ thúc đẩy. Kaja Kallas công khai cho rằng bà phải là người đại diện châu Âu. Lý do của bà rất đơn giản: bà là người đứng đầu ngành ngoại giao EU, đại diện cho chính sách đối ngoại của 27 quốc gia thành viên.
Nhưng khi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa công bố cơ chế đại diện, Kallas không có tên. Thay vào đó là một nhóm gồm bảy đại diện: Chủ tịch Hội đồng châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu và đại diện năm nước thuộc nhóm E5: Anh, Pháp, Đức, Italy và Ba Lan.
Hãy thử hình dung: Một người được giao phụ trách ngoại giao của cả liên minh, nhưng khi xuất hiện tại một cuộc thương lượng quan trọng nhất đối với an ninh châu Âu trong nhiều thập kỷ tới, các nhà lãnh đạo lại chọn người khác.
Tờ The Guardian ngày 18/11/2026 đăng một bài phân tích với tiêu đề: "Who speaks for Europe abroad? Not its top diplomat" (Ai đại diện cho châu Âu trên trường quốc tế? Không phải nhà ngoại giao hàng đầu của họ). Bài báo chỉ ra ba nguyên nhân.
Thứ nhất, một số thủ đô Tây Âu cho rằng Kallas có lập trường chống Nga quá mạnh, khó có thể trở thành người thương lượng với Moskva.
Thứ hai, Pháp và Đức không muốn nhường quyền quyết định đối ngoại cho một quan chức ở Brussels.
Thứ ba, những vấn đề chiến lược lớn như chiến tranh, hòa bình và an ninh ngày càng được các nguyên thủ quốc gia trực tiếp nắm giữ.
Như vậy, việc Kallas không được chọn không đơn thuần là một thủ tục tổ chức. Nó phản ánh sự khác biệt giữa chức danh chính thức và ảnh hưởng chính trị thực tế của bà.
Đáng chú ý hơn, tờ Il Foglio của Italy ngày 16/11 còn đăng một bài bình luận với tiêu đề rất mạnh: "The European Union’s foreign policy died in Dublin" (Chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu đã chết ở Dublin). Bài viết cho rằng việc gạt Kallas khỏi nhóm đại diện đã phơi bày sự bất lực và chia rẽ trong cơ chế đối ngoại của EU.
Thật khó tìm được một nghịch lý nào rõ hơn: Một liên minh muốn trở thành cường quốc địa chính trị, nhưng ngay cả việc chọn người đại diện để đàm phán cũng không thể thống nhất.
2. Nga tuyên bố: Nếu để Kallas đàm phán thì chính bà ta sẽ phá hoại tiến trình hòa bình!
Ngày 20/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova trực tiếp đề cập đến khả năng EU cử Kallas tham gia đàm phán với Moskva. Bà Zakharova tuyên bố nếu Brussels muốn để Kallas đại diện châu Âu thì điều đó chỉ chứng tỏ EU muốn phá hoại tiến trình hòa bình.
Bà còn mỉa mai rằng Kallas chắc chắn sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ấy! Đây là một lời công kích ngoại giao rất nặng giáng vào một cá nhân.
Kallas lập tức phản ứng Nga không có quyền quyết định ai đại diện cho EU. Về nguyên tắc, bà đúng: Nga không có quyền lựa chọn nhân sự thay cho một liên minh gồm 27 quốc gia. Nhưng câu hỏi thực tế là: Tại sao bà lại phải cố giành một chiếc ghế mà chính các lãnh đạo EU cũng không trao cho mình?
Một nhà ngoại giao có thể rất cứng rắn khi bảo vệ lợi ích quốc gia, nhưng khi ngồi vào bàn thương lượng, họ phải có khả năng tìm ra những điểm có thể thỏa hiệp. Nếu người đối diện đã biết trước mọi đề xuất của mình đều bị bác bỏ vì bị coi là vô lý, mọi quan ngại đều bị coi là cái cớ, mọi nhượng bộ đều bị xem là biểu hiện yếu đuối, thì cuộc thương lượng sẽ bắt đầu từ đâu? Đây chính là vấn đề mà những người phê phán Kallas thường đặt ra.
3. Kallas muốn ngừng bắn trước, nhưng không muốn bàn về những nguyên nhân dẫn đến chiến tranh?
Ngày 13/11, trước hội nghị ở Dublin, Kallas tuyên bố phải có ngừng bắn trước, sau đó mới đàm phán hòa bình và cuối cùng mới bàn đến cấu trúc an ninh châu Âu. Bà còn cảnh báo nếu châu Âu bắt đầu thảo luận về những yêu cầu an ninh của Nga thì sẽ rơi vào cái bẫy do Moskva giăng ra. Ngày 16/11, bà tiếp tục gọi những yêu sách của Nga là "absurd" (vô lý), đồng thời khẳng định châu Âu không cần một cấu trúc an ninh mới mà chỉ cần khôi phục cấu trúc hiện có.
Nhưng đây chính là điểm gây tranh cãi.
Nga từ lâu đã yêu cầu xem xét lại việc NATO mở rộng về phía Đông, vị trí triển khai lực lượng quân sự và những bảo đảm an ninh đối với Nga. Những yêu cầu này có thể bị các nước NATO bác bỏ, nhưng chúng vẫn là những vấn đề chiến lược mà bất kỳ cuộc đàm phán nào muốn giải quyết xung đột lâu dài đều phải đối diện.
Báo Associated Press ngày 21/11/2026 phân tích, Nga đang tận dụng đề xuất của Mỹ về an ninh châu Âu sau chiến tranh để đưa trở lại những yêu cầu từng được Moskva nêu ra năm 2021, bao gồm việc ngăn Ukraine và một số nước thuộc không gian hậu Xô viết gia nhập NATO, hạn chế hoạt động quân sự của phương Tây và điều chỉnh sự hiện diện của NATO ở Đông Âu.
AP dẫn ý kiến trái chiều của các nhà phân tích. Một số người coi những yêu cầu rộng lớn của Nga chỉ nhằm tạo vị thế mặc cả, trong khi những người khác cảnh báo Moskva có thể tiếp tục chiến tranh với quy mô mạnh hơn nếu đàm phán thất bại.
Đó mới là những vấn đề cần được đưa ra thảo luận nghiêm túc.
Có thể không chấp nhận các yêu cầu của Nga, nhưng không thể giải quyết một cuộc xung đột địa chính trị bằng cách tuyên bố những quan ngại an ninh của một bên không đáng được thảo luận. Đặc biệt, việc chỉ nhấn mạnh ngừng bắn mà chưa có sự thống nhất về những điều kiện duy trì hòa bình có thể dẫn đến một tình trạng đình chiến tạm thời, chứ chưa chắc tạo ra hòa bình lâu dài.
Kallas có thể bảo vệ lập trường của Ukraine và EU, nhưng bà cần trả lời một câu hỏi: Nếu không thảo luận những bất đồng chiến lược giữa Nga và NATO, ai sẽ giải quyết chúng sau khi tiếng súng ngừng vang?
4. Ngoại giao kiểu "yêu sách tối đa": Nga đưa ra một danh sách, Kallas lập tức đưa ra danh sách lớn hơn!
Một phát biểu khác của Kallas ngày 16/11 rất đáng chú ý. Bà cho biết EU, tức là bà ta, đang chuẩn bị những yêu sách tối đa đối với Nga để đáp trả những yêu sách tối đa của Moskva.
Trong danh sách được bà công bố, có những yêu cầu như Nga phải tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Ukraine, không được công nhận các vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng, phải chịu trách nhiệm về những hành động bị cáo buộc là tội ác chiến tranh, bồi thường thiệt hại và trao trả trẻ em Ukraine.
Đặc biệt, khi được hỏi về việc rút quân Nga khỏi các quốc gia khác, bà xác nhận yêu cầu đó cũng nằm trong danh sách, bao gồm những nước hiện Nga đang duy trì lực lượng quân sự như Moldova và Georgia. Kallas còn nói EU có đòn bẩy để gây sức ép, đó là các lệnh trừng phạt và tài sản Nga đang bị đóng băng.
Đây là một cách tiếp cận rất đáng chú ý: Hai bên chưa ngồi vào bàn thương lượng, nhưng một bên đã tuyên bố sẽ đưa ra những yêu sách tối đa để đáp trả bên kia.
Trong kỹ thuật đàm phán, việc chuẩn bị một mức yêu cầu ban đầu cao không phải điều bất thường. Người thương lượng thường xác định mức tối đa mình muốn đạt được, đồng thời xác định những giới hạn có thể chấp nhận.
Nhưng có một khác biệt rất lớn giữa việc chuẩn bị yêu sách để mặc cả và việc công khai biến những yêu sách ấy thành điều kiện tiên quyết để đối phương phải chấp nhận. Nếu cả hai bên đều chỉ muốn đối phương nhượng bộ, còn bản thân không chuẩn bị phương án thỏa hiệp, thì cuộc đàm phán sẽ rất khó tiến triển.
Một người đứng đầu ngành ngoại giao đáng lẽ phải giúp EU tìm kiếm một con đường thoát khỏi chiến tranh. Nhưng với cách tiếp cận của Kallas, người ta có thể đặt câu hỏi EU đang chuẩn bị cho hòa bình hay đang chuẩn bị cho một vòng đối đầu mới.
5. Không chỉ Nga, ngay cả báo chí châu Âu cũng đặt dấu hỏi về vai trò của Kallas
Điều thú vị là những lời phê phán Kallas không chỉ xuất phát từ Nga hay các chính trị gia có quan điểm thân Nga. Tờ The Guardian, một trong những nhật báo lớn của Anh, đã phân tích việc các nước Tây Âu coi bà là người quá cứng rắn với Nga để đảm nhận vai trò đàm phán. Il Foglio của Italy thậm chí còn đặt câu hỏi về sự tồn tại thực chất của chính sách đối ngoại chung EU sau hội nghị Dublin. Tờ Irish Times ngày 16/11 đăng bài về việc Kallas gọi các yêu sách của Nga là vô lý, đồng thời nhấn mạnh bà muốn ngừng bắn phải là ưu tiên trước khi bàn đến những vấn đề khác.
Những bài báo này cho thấy một thực tế: Trong nội bộ châu Âu đang tồn tại một cuộc tranh luận nghiêm túc về cách tiếp cận Nga. Một số nước cho rằng phải duy trì sức ép tối đa, không để Nga đạt được những mục tiêu chiến lược bằng vũ lực. Những nước khác lại lo ngại nếu không có đối thoại thực chất, châu Âu sẽ tiếp tục phải gánh chịu hậu quả kinh tế, quân sự và an ninh của cuộc xung đột.
Đặc biệt, châu Âu đang đứng trước một nghịch lý: Muốn có tiếng nói độc lập trong các vấn đề an ninh, nhưng chưa thống nhất được cách thức đối thoại có thể thành công với một cường quốc nằm ngay bên cạnh mình. Việc Kallas không được chọn làm đại diện đàm phán vì thế trở thành một phép thử đối với chính sách đối ngoại EU.
6. Một ngoại trưởng EU có thể chống Nga, nhưng không thể khẳng định cả châu Âu đều chống Nga
Đây mới là điều quan trọng nhất. Kaja Kallas đến từ Estonia, một quốc gia Baltic có lịch sử phức tạp với Nga và có những lo ngại an ninh rất đặc biệt. Vì vậy, lập trường cứng rắn của bà đối với Moskva không phải không có cơ sở lịch sử và chính trị. Nhưng Estonia chỉ là một trong 27 quốc gia thành viên EU.
Pháp và Đức có lợi ích kinh tế, công nghiệp và an ninh khác với các nước Baltic. Italy, Hungary, Slovakia và nhiều nước khác cũng có những lợi ích riêng trong quan hệ với Nga. Không phải tất cả đều muốn quan hệ với Nga bị đóng băng vô thời hạn.
Một người đứng đầu ngành ngoại giao EU phải có khả năng dung hòa những khác biệt đó, chứ không thể mặc nhiên coi quan điểm của một nhóm nước là quan điểm chung của toàn bộ liên minh. Đây là sự khác biệt giữa một chính trị gia đại diện cho lợi ích quốc gia và một nhà ngoại giao được giao nhiệm vụ điều phối lợi ích chung của 27 quốc gia.
Kallas có thể tiếp tục bảo vệ lập trường của Estonia. Nhưng khi đảm nhận chức vụ ngoại giao cao nhất EU, bà phải chứng minh mình có thể đại diện cho cả những quốc gia không chia sẻ đầy đủ quan điểm của Estonia. Nếu không, EU sẽ có một người phát ngôn thể hiện lập trường cứng rắn đến mức vô lý, chứ không phải có một nhà ngoại giao có khả năng tìm kiếm đồng thuận. Và có lẽ đó chính là lý do tại sao các lãnh đạo châu Âu quyết định lựa chọn một nhóm đại diện gồm nhiều nước và thiết chế thay vì trao toàn bộ vai trò thương lượng cho Kallas.
7. Châu Âu cần một nhà ngoại giao hay một người chỉ biết tuyên bố lập trường cá nhân ?
Không ai yêu cầu Kallas phải có thiện cảm với Nga. Cũng không ai buộc EU phải chấp nhận những yêu cầu của Moskva. Nhưng một nhà ngoại giao phải hiểu rằng đối thoại không phải là phần thưởng dành cho người có thái độ cứng rắn nhất. Đàm phán cũng không phải là nơi để hai bên thi xem ai có thể đưa ra những yêu sách lớn hơn.
Trong lịch sử, nhiều cuộc xung đột chỉ có thể kết thúc khi các bên chấp nhận ngồi lại với nhau, thảo luận những vấn đề khó khăn nhất và tìm kiếm một thỏa hiệp mà trước đó họ từng cho là không thể chấp nhận.
Nếu chỉ muốn đối phương đầu hàng, người ta không cần ngoại trưởng. Chỉ cần tiếp tục đưa ra tuyên bố, áp đặt trừng phạt và chờ đợi kết quả trên chiến trường.
Nhưng nếu muốn hòa bình, phải có người đủ khả năng nói chuyện với đối phương, kể cả khi hai bên không tin tưởng nhau.
Kaja Kallas có thể tiếp tục giữ chức Đại diện cấp cao EU. Bà có thể tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn và bảo vệ các chính sách trừng phạt Nga. Nhưng sự kiện Dublin đã đặt ra một câu hỏi mà bà khó có thể né tránh: Tại sao người được giao trách nhiệm đại diện cho ngoại giao châu Âu lại không được chính các lãnh đạo châu Âu lựa chọn để thực hiện một nhiệm vụ ngoại giao quan trọng như vậy?
Và có lẽ điều đáng lo ngại nhất không phải là Nga có muốn đàm phán với Kallas hay không, mà là châu Âu đang cần một tiếng nói có khả năng đưa lục địa này ra khỏi cuộc chiến tranh mà chính họ đang thiệt hại rất lớn, trong khi những người nắm giữ chính sách đối ngoại vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.
Một nhà ngoại giao không thể đưa các bên đến gần nhau hơn trên bàn đàm phán, thì không có vai trò gì trong tìm kiếm hòa bình.
https://www.reuters.com/world/russia-says-role-eus-kallas-ukraine-talks-with-moscow-would-lead-to-their-collapse-2026-11-20
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét