Thứ Bảy, 21 tháng 11, 2026

Đừng lãng phí thời gian nghe bò dạy hay dạy bò

Lời khuyên cho cuộc sống: Đừng lãng phí thời gian nghe bò dạy hay dạy bò
Đọc các phê bình, phản biện của một số người trên trang fb này của tôi, tôi nhớ tới một câu chuyện ngụ ngôn rất quen thuộc: "Đàn gảy tai trâu". Ở trên mạng thì trâu là bò. 
Chuyện là thế này: một người đem đàn ra gảy cho bò nghe. Anh ta say sưa kéo đàn, hết bản này đến bản khác, nhưng con bò vẫn bình thản gặm cỏ, chẳng hề tỏ ra thích thú. Người gảy đàn càng cố gắng biểu diễn, con bò càng chẳng quan tâm. Cuối cùng, người gảy đàn mệt lử, còn con bò thì vẫn là con bò.

Người xưa gọi đó là chuyện “đàn gảy tai trâu”.

Nhưng có một phiên bản khác còn thú vị hơn: Đừng đàn gảy tai trâu, kẻo đàn chưa hỏng mà trâu đã nổi nóng!

Thật vậy, có những con bò không những không hiểu tiếng đàn mà còn thấy tiếng đàn thật phiền phức. Người gảy đàn càng nhiệt tình giải thích, con bò càng khó chịu. Đến lúc không chịu nổi, nó có thể quay đầu húc cho người gảy đàn một cú đau điếng!

Chuyện tưởng chỉ để mua vui, nhưng lại chứa đựng một bài học rất đáng suy ngẫm về cách ứng xử giữa con người với con người.

Thích dạy người khác là một chuyện, có khả năng dạy người khác lại là chuyện khác.

Lướt mạng xã hội, ta dễ dàng bắt gặp những người lúc nào cũng sẵn sàng đóng vai thầy đời. Người khác vừa đăng một bài, họ lập tức xông vào sửa từng câu, chê từng ý. Người khác đưa ra một ý kiến, họ vội vàng giảng giải rằng phải nghĩ thế này, phải làm thế kia. Người khác có quan điểm khác mình thì lập tức bị chụp mũ là thiếu hiểu biết, kém dân trí, không biết suy nghĩ, thậm chí gọi họ là bò.

Họ dường như mặc định rằng mình hiểu biết hơn tất cả, còn những người khác đều cần được khai sáng, dù trình độ của họ chưa qua được lũy tre làng.

Điều đáng buồn là nhiều người nhầm lẫn giữa việc có ý kiến với việc có tri thức, giữa việc nói to với việc nói đúng, giữa việc phê phán người khác với việc chứng minh được mình giỏi hơn người khác.

Thậm chí, có người chưa hiểu hết vấn đề đã vội vàng dạy đời. Mới nhìn bài dài hay mới đọc mấy câu mở đầu bài viết đã phán xét tác giả. Chưa biết đầu đuôi câu chuyện đã kết luận ai đúng, ai sai. Cứ thấy người khác không đồng ý với mình là lập tức lên lớp, thậm chí chửi rủa rất vô văn hóa.

Nhưng có một điều mà những người thích dạy người khác thường quên mất: Không phải ai cũng muốn được mình dạy!

Người nghe có thể không đồng ý, có thể có cách nhìn khác, có thể biết những điều mà người dạy chưa biết. Và cũng có thể đơn giản là họ chẳng quan tâm đến những lời giáo huấn ấy.

Dạy người khác không phải cứ nói thật nhiều, trích dẫn thật nhiều sách vở, hay dùng những lời lẽ cao siêu là người ta sẽ nghe. Muốn người khác tiếp nhận, trước hết phải hiểu họ, hiểu vấn đề và biết mình đang nói chuyện với ai.

Một người thầy giỏi không phải là người nói được nhiều nhất, mà là người biết cách khiến người khác muốn nghe và hiểu được điều mình nói.

Vậy nên, đã tham gia mạng thì cần nhớ hai điều.

Một là, đừng tự cho mình cái quyền đi dạy tất cả mọi người. Không phải chuyện gì cũng cần bình luận, không phải ai cũng cần được chỉ bảo. Có những lúc im lặng là biểu hiện của sự hiểu biết, của văn hóa, chứ không phải thiếu hiểu biết
. Còn nếu muốn góp ý, hãy trình bày quan điểm và lập luận của mình; đừng áp đặt, quy chụp hay tự đặt mình vào vị trí người đi dạy bảo.

Hai là, nếu thực sự muốn dạy người viết facebook, hãy nhớ rằng người ta phải muốn học thì mới có thể học. Nếu họ không muốn nghe, càng nói nhiều càng phản tác dụng. Thậm chí, từ một cuộc trao đổi bình thường, bạn có thể biến nó thành một cuộc cãi vã vô nghĩa, rồi bị họ chặn.

Nói cho cùng, mạng xã hội là nơi mọi người chia sẻ suy nghĩ, chứ không phải trường học mà ai cũng tự phong mình làm giáo viên, còn những người khác mặc nhiên trở thành học trò.

Hãy cứ nói điều mình tin là đúng, đưa ra những lập luận có căn cứ và tôn trọng quyền suy nghĩ khác biệt của người khác. Ai thấy có ích thì tiếp nhận, ai không đồng tình thì cũng chẳng sao. Cứ để thực tế và thời gian kiểm chứng những lập luận ấy.


Đừng cố gắng biến tất cả mọi người thành học trò của mình. Đừng phí công gảy đàn cho bò nghe, cũng đừng ngạc nhiên nếu một ngày con bò nổi giận, húc lại mình.

Đàn là của mình, tiếng đàn cũng là của mình. Nhưng quyền nghe hay không nghe là của người khác! Hơn nữa, đừng để tiếng đàn trở thành ô nhiễm môi trường.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét