Toàn văn Tuyên bố hòa bình của nguyên thủ Trung Quốc, Nga và Mỹ
Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiến hành cuộc gặp tại Thâm Quyến ngày 19 tháng 11 năm 2026. Lãnh đạo Nga và Mỹ cảm ơn phía Trung Quốc đã tổ chức cuộc gặp mang tính lịch sử này. Nguyên thủ ba nước đã trao đổi sâu rộng ý kiến về tình hình quốc tế hiện nay, hướng tới việc duy trì ổn định chiến lược và an ninh quốc tế.
Hai. Ba nước dự định tăng cường sản xuất và cung ứng các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, nhằm mang lại lợi ích cho các quốc gia trên thế giới. Ba nước tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì dòng chảy năng lượng ổn định.
Ba. Nguyên thủ ba nước công nhận rằng nguyên tắc quốc gia đồng ý và việc tôn trọng quyền miễn trừ của các quan chức nhà nước là vô cùng quan trọng; đồng thời nhất trí rằng Tòa án Hình sự Quốc tế và các cơ quan tương tự khác không được lạm dụng quyền tài phán.
Bốn. Nguyên thủ ba nước tái khẳng định rằng chiến tranh hạt nhân không thể thắng và không được phép tiến hành. Ba nước sẽ tiến hành đối thoại về việc giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
--------------
Bình luận: Với Tuyên bố hòa bình trên, rõ ràng ba nước đang tìm kiếm một khuôn khổ chấp nhận được để cùng tồn tại. Nếu đặt tuyên bố này bên cạnh bốn quan điểm mà ông Tập Cận Bình đưa ra tại cuộc gặp cùng ngày về cách các cường quốc nên ứng xử với nhau, có thể nhận ra một sự thống nhất về tư tưởng.
Bốn nguyên tắc trước đó gồm tôn trọng lẫn nhau, chung sống hòa bình, hợp tác cùng có lợi và giải quyết bất đồng thông qua đối thoại. Tuyên bố hòa bình lần này đưa những nguyên tắc ấy vào bốn lĩnh vực cụ thể hơn: thể chế quốc tế, năng lượng, quyền tài phán và an ninh hạt nhân.
1. Những sự kiện này có ba tầng ý nghĩa cần được nhìn nhận.
Thứ nhất, ba cường quốc đang cố gắng xác lập một số lợi ích chung vượt lên trên những bất đồng hiện tại.
Mỹ, Nga và Trung Quốc cạnh tranh quyết liệt về địa chính trị, quân sự, công nghệ và ảnh hưởng quốc tế. Nhưng họ cũng có những lợi ích không thể phủ nhận: tránh chiến tranh hạt nhân, duy trì nguồn cung năng lượng, giữ vai trò trung tâm trong hệ thống quốc tế và hạn chế nguy cơ xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát. Đây là nền tảng thực tế để ba nước có thể hợp tác, dù không tin tưởng nhau.
Thứ hai, tuyên bố có dấu ấn rõ rệt của những vấn đề mà Trung Quốc và Nga đặc biệt quan tâm.
Việc nhấn mạnh chủ quyền quốc gia, sự đồng ý của quốc gia đối với quyền tài phán và quyền miễn trừ của quan chức nhà nước có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh hai nước thường xuyên phản đối những gì họ xem là sự can thiệp của phương Tây vào công việc nội bộ.
Nhưng cũng không nên kết luận rằng Mỹ đã hoàn toàn chấp nhận quan điểm pháp lý của Trung Quốc và Nga. Một tuyên bố chính trị chung không tự động làm thay đổi nghĩa vụ pháp lý của từng nước theo các điều ước quốc tế mà họ đã tham gia.
Thứ ba, đây mới là một tuyên bố về nguyên tắc, chưa phải một thỏa thuận giải quyết các xung đột cụ thể.
Điều đáng chú ý là văn bản không đề cập trực tiếp đến chiến tranh Ukraine, xung đột Trung Đông, vấn đề Đài Loan hay những tranh chấp an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương. Như vậy các bất đồng lớn giữa ba nước vẫn còn nguyên và chưa thể biết những cam kết trong tuyên bố sẽ được thực hiện đến đâu.
Vì vậy, không nên xem đây là dấu hiệu cho thấy ba cường quốc đã đạt được một thỏa thuận chiến lược toàn diện. Đúng hơn, họ đang thử xây dựng một số quy tắc tối thiểu để có thể tiếp tục cạnh tranh mà không đẩy thế giới vào một cuộc đối đầu nguy hiểm.
2. Tuyên bố này có lợi cho ai?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất, đặc biệt nếu đặt nó trong tương quan sức mạnh giữa ba nước.
Trung Quốc có lợi khi môi trường quốc tế ổn định, bởi điều đó tạo điều kiện để nước này tiếp tục phát triển công nghiệp, công nghệ, thương mại và tích lũy sức mạnh kinh tế. Nga có lợi khi duy trì được nguồn thu từ năng lượng, bảo vệ không gian chiến lược và giảm sức ép từ các cơ chế quốc tế mà họ phản đối. Mỹ cũng có lợi khi tránh được một cuộc chiến tranh hạt nhân, duy trì thị trường thế giới và bảo vệ vị thế của mình trong hệ thống quốc tế.
Nhưng lợi ích tương đối của ba nước không giống nhau.
Một cường quốc đang lên thường có nhiều lợi ích hơn từ một môi trường hòa bình kéo dài, bởi nó cần thời gian để thu hẹp khoảng cách với đối thủ. Cường quốc đang dẫn đầu cũng cần hòa bình, nhưng không thể chỉ dựa vào hòa bình để bảo vệ vị thế. Họ còn phải duy trì ưu thế về công nghệ, công nghiệp, tài chính, quân sự và mạng lưới đồng minh. Đó chính là nghịch lý chiến lược của Mỹ: vừa cần hợp tác với Trung Quốc để duy trì ổn định thế giới, vừa phải cạnh tranh để không đánh mất vị trí dẫn đầu.
Việc tuyên bố đề cập đến sản xuất và cung ứng các sản phẩm dầu mỏ tinh chế có ý nghĩa đặc biệt. Đây là một lĩnh vực hợp tác kinh tế rất cụ thể, không phải một khẩu hiệu ngoại giao. Nó gợi ra khả năng ba cường quốc có thể tìm kiếm những lợi ích thực tế trong một số lĩnh vực, ngay cả khi cạnh tranh chiến lược vẫn tiếp diễn.
Tuy nhiên, muốn biến tuyên bố thành hiện thực, ba nước phải giải quyết được những bất đồng sâu sắc về lợi ích và cách hiểu luật pháp quốc tế. Một văn bản ngắn chưa thể thay thế những thỏa thuận cụ thể về sản lượng, thị trường, đầu tư, cơ chế kiểm soát và thực hiện cam kết.
Dù sao Tuyên bố hòa bình Trung Quốc - Nga - Mỹ rất có ý nghĩa vì lần đầu tiên lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới cùng xuất hiện trong một cuộc gặp ba bên và công bố những nguyên tắc chung về trật tự quốc tế, năng lượng, quyền tài phán và an ninh hạt nhân, mặc dù giá trị thực sự của nó không nằm ở những lời tuyên bố, mà nằm ở việc ba nước có thể biến những nguyên tắc ấy thành hành động đến đâu.
Một thế giới hòa bình không có nghĩa là một thế giới không có cạnh tranh. Vấn đề là các cường quốc có thể chấp nhận cạnh tranh trong những giới hạn nhất định hay không. Nếu làm được điều đó, tuyên bố này có thể trở thành một bước tiến quan trọng. Nếu không, nó có nguy cơ chỉ là một văn bản ngoại giao đẹp đẽ giữa những đối thủ, và họ sẽ vẫn tiếp tục chuẩn bị cho một cuộc đối đầu lâu dài.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét