KHÔNG CẦN XẤU HỔ KHI MANG ĐỒ ĂN THỪA VỀ NHÀ?
Những tháng cuối năm, ở Việt Nam có rất nhiều dịp để ăn uống, liên hoan, tiệc tùng. Nào là tiệc tổng kết, mừng công, tất niên, hội khóa, họp lớp, cưới hỏi, rồi những cuộc gặp gỡ, chiêu đãi để cảm ơn nhau. Nhà hàng, khách sạn liên tục tổ chức những bữa tiệc đông người, những bàn ăn đầy ắp thức ăn.
Nhưng có một cảnh tượng tôi thường xuyên chứng kiến và cảm thấy rất xót xa: mọi người mải mê trò chuyện, chúc tụng, nâng ly, đi hết bàn này sang bàn khác, trong khi thức ăn trên bàn hầu như còn nguyên. Đến khi tiệc kết thúc, rất nhiều món ăn bị bỏ lại, nhà hàng thu dọn rồi đổ đi. Có những đĩa thức ăn gần như chưa ai động đũa.
Tôi vẫn thường tự hỏi: Tại sao chúng ta có thể dễ dàng bỏ đi những món ăn còn rất tốt, trong khi chỉ cần đề nghị nhà hàng gói lại mang về là có thể sử dụng được? Và tại sao nhiều người lại cảm thấy ngượng ngùng, thậm chí xấu hổ khi làm một việc đơn giản như vậy?
Gần đây, tôi được nghe câu chuyện ở một lớp tiểu học. Trong một bài kiểm tra tiếng Việt, đề bài đưa ra tình huống: Sau khi cả gia đình ăn xong ở nhà hàng, người mẹ muốn gói thức ăn thừa mang về nhưng người bố cảm thấy ngại. Câu hỏi là: Nếu là em, thì em sẽ nói gì?
Có cậu học sinh trả lời không cần phải gói thức ăn thừa, tiếc làm gì vài miếng ăn hay vài đồng tiền và sẽ rất xấu hổ nếu người khác nhìn thấy mình làm như vậy.
Cô giáo chấm câu trả lời 0 điểm. Điều khiến cậu bé băn khoăn là em chỉ viết đúng suy nghĩ thật của mình, tại sao lại bị coi là sai?
Câu chuyện gây tranh luận giữa các phụ huynh. Có người cho rằng đứa trẻ thành thật, không nên đánh giá một ý kiến khác biệt là sai trong một câu hỏi giao tiếp. Nhưng cũng có người đồng tình với giáo viên vì cho rằng cần giáo dục trẻ biết tiết kiệm và không lãng phí thực phẩm.
Theo tôi, điều đáng chú ý nhất không phải là việc cậu bé bị trừ điểm, mà là suy nghĩ của em phản ánh một quan niệm khá phổ biến trong xã hội nước ta: mang thức ăn thừa từ nhà hàng về là việc đáng xấu hổ.
Thực ra, đây không chỉ là quan niệm của trẻ em. Không ít người lớn cũng nghĩ như vậy. Họ có thể thoải mái bỏ lại cả bàn thức ăn, nhưng lại ngại ngùng khi đề nghị nhân viên phục vụ gói một vài món còn nguyên vẹn.
Tại sao phải xấu hổ khi tiết kiệm?
Tôi nghĩ cần nhìn nhận vấn đề một cách đơn giản: Thức ăn đã được mua bằng tiền của chúng ta. Nhà hàng đã tính tiền cho toàn bộ món ăn, dù chúng ta ăn hết hay không. Nếu thức ăn vẫn còn tốt, tại sao không mang về sử dụng?
Một món ăn không tự nhiên xuất hiện trên bàn tiệc. Đằng sau nó là công sức của người nông dân, người chăn nuôi, ngư dân, công nhân chế biến, người vận chuyển, đầu bếp và rất nhiều người khác. Còn có đất đai, nước, năng lượng, nhiên liệu và những nguồn lực xã hội đã được sử dụng để làm ra nó.
Vứt bỏ một đĩa thức ăn không đơn giản chỉ là vứt bỏ số tiền đã mua món ăn đó. Chúng ta còn lãng phí toàn bộ những nguồn lực đã được sử dụng để tạo ra món ăn.
Tất nhiên, không phải mọi thức ăn thừa đều có thể mang về. Những món đã để lâu ngoài nhiệt độ thường, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm, những món đã bị trộn lẫn hoặc không còn bảo đảm vệ sinh thì nên bỏ đi. Nhưng với những món còn nguyên vẹn, được bảo quản đúng cách, việc đóng gói mang về là hoàn toàn bình thường.
Tôi từng chứng kiến một doanh nhân người Hong Kong rất giàu có, khi dùng bữa tại một nhà hàng nhỏ, đã yêu cầu nhân viên gói phần thức ăn còn lại để mang về khách sạn ăn khuya. Một người giàu có, thành đạt, có thể không thiếu tiền mua thêm một bữa ăn, nhưng vẫn trân trọng thức ăn và không muốn lãng phí.
Điều đó cho thấy tiết kiệm không phải là biểu hiện của nghèo khó. Ngược lại, đó là một cách ứng xử có ý thức.
Cần thay đổi quan niệm xã hội, chứ không chỉ khuyên mỗi người tiết kiệm
Tôi cho rằng điều khó nhất không phải là thuyết phục một người mang thức ăn thừa về nhà, mà là làm cho việc đó trở thành một hành vi bình thường, không bị người khác nhìn bằng ánh mắt thiếu thiện cảm.
Nếu trong một bàn tiệc, có người đề nghị gói thức ăn còn lại, những người khác không nên cười cợt, cho rằng người ấy keo kiệt, tính toán hoặc không có thể diện. Ngược lại, nên coi đó là một việc làm hợp lý và đáng khuyến khích.
Các nhà hàng cũng có thể góp phần thay đổi thói quen này. Thay vì chờ khách ngại ngùng lên tiếng, nhân viên phục vụ có thể chủ động hỏi: "Những món còn lại, quý khách có muốn chúng tôi đóng hộp mang về không?". Những hộp đựng thức ăn sạch sẽ, thuận tiện, được cung cấp miễn phí hoặc với chi phí hợp lý sẽ giúp khách hàng dễ dàng hơn.
Các cơ quan, đoàn thể khi tổ chức tiệc liên hoan, tổng kết, mừng công cũng nên chú ý đặt món vừa đủ, tránh tâm lý cứ phải bày thật nhiều mới thể hiện được sự chu đáo và sang trọng. Nếu còn thức ăn tốt, có thể chủ động phân chia, đóng gói cho những người tham dự có nhu cầu mang về.
Đặc biệt, chúng ta cần giáo dục trẻ em từ những việc rất nhỏ. Đừng để trẻ lớn lên với suy nghĩ rằng tiết kiệm là keo kiệt, mang thức ăn thừa về nhà là mất thể diện, còn bỏ đi thức ăn lại là chuyện bình thường.
Tôi nghĩ, một xã hội văn minh không phải là xã hội mà mọi người có thể thoải mái tiêu tiền, gọi thật nhiều món ăn rồi bỏ lại, mà là xã hội biết tôn trọng giá trị của lao động và những nguồn lực đã được sử dụng để tạo ra sản phẩm.
Cuối năm, khi chúng ta tham dự những bữa tiệc sum họp, gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp, hãy thử nhìn lại những đĩa thức ăn còn nguyên trên bàn trước khi đứng dậy ra về. Nếu có thể mang chúng về sử dụng, tại sao lại không?
Không có gì đáng xấu hổ khi mang thức ăn thừa về nhà. Đáng tiếc hơn nhiều là chúng ta biết thức ăn còn tốt nhưng vẫn bỏ đi chỉ vì sợ người khác nghĩ mình không có thể diện.
Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần thay đổi một quan niệm rất nhỏ trong cách ứng xử hằng ngày: Đừng đánh giá sự sang trọng của một người qua việc họ sẵn sàng bỏ đi bao nhiêu thức ăn, mà hãy nhìn vào cách họ trân trọng những gì mình đang có. Trân trọng thực phẩm là một đức tính tốt, và đó cũng là một cách để bảo vệ môi trường.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét