Không có gì quý bằng Nguyên và Trung của tôi - Hãy đứng trên đôi vai người khổng lồ nhờ tri thức đọc

Hãy đứng trên đôi vai người khổng lồ nhờ tri thức đọc. Chúng ta cô đơn, bất lực và bế tắc vì có thể ở đâu đó có vài lời hô hào ủng hộ, ngưỡng mộ những hành động đấu tranh của chúng ta phản đối nhóm người cai trị gian ác, tham lam và đầy quyền lực. Nhưng thử hỏi, nếu xảy ra chuyện gì, chẳng hạn chúng ta bị bắt giam, tù đày, dù ai cũng biết là trái luật và dù ai cũng hiểu là hành động bất nhân của nhóm người cai trị, thì thử nhìn xem liệu có mấy người sẽ xuống đường phản đối, ký thư ngỏ kiến nghị đòi thả tự do cho chúng ta ?

Thứ Ba, 25 tháng 4, 2017

Đồng Tâm: “Cách mạng không phải là một bữa tiệc

Bài học Đồng Tâm
Nguyễn Quang Dy - “Cách mạng không phải là một bữa tiệc - Revolution is not a dinner party” (Mao Trạch Đông). Sau một tuần hai bên cầm cự đối phó lẫn nhau (standoff), chủ tịch Hà Nội đã xuống Đồng Tâm gặp dân đối thoại (chiều 22/4/2017) để tháo gỡ vụ khủng hoảng con tin đã làm dư luận cả nước nín thở theo dõi. Bi kịch Đồng Tâm do tranh chấp đất đai đã kết thúc có hậu (happy ending) như “quả bom nổ chậm” được tháo ngòi nổ, làm hai bên thở phào nhẹ nhõm. Phương án hòa giải ôn hòa đã thắng xu hướng bạo lực cực đoan, trong bối cảnh chính trị nhạy cảm hiện nay. 
Image result for Đồng Tâm đã trở thành biểu tượng người nông dân
Đồng Tâm đã trở thành biểu tượng người nông dân bị dồn đến bước đường cùng, buộc phải đấu tranh sinh tồn, và đi vào lịch sử như một “Ô Khảm” của Việt Nam. Đã đến lúc người Việt hãy vắt tay lên trán để rút ra bài học nhãn tiền: đổi mới hay là chết?

Đối thoại ôn hòa để xử lý khủng hoảng

Trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào, hai bên cần những cái đầu khôn ngoan và ôn hòa được tín nhiệm và ủy quyền đứng ra cầm chịch dẫn dắt cuộc chơi. Cụ Lê Đình Kinh (lãnh đạo tinh thần của dân Đồng Tâm) và ông Nguyễn Đức Chung (chủ tịch Hà Nội) đã nổi lên như hai ngôi sao trên màn hình radar, đại diện cho đối thoại ôn hòa, có vai trò chính góp phần thành công bước đầu. Chúng ta hãy cám ơn họ như các “anh hùng hòa giải”.

Kết quả xử lý khủng hoảng Đồng Tâm không phải chỉ giải thoát 38 con tin (dù thật hay giả), mà còn mở ra triển vọng hòa giải (như “hệ quả không định trước”) để tránh nguy cơ đổ máu. Hình ảnh người sĩ quan chỉ huy cảnh sát cơ động chắp tay chào dân làm nhiều người suy nghĩ. Lâu nau bạo lực cực đoan đã trở thành chủ lưu (mainstream) trong tư duy và hành động của một thể chế độc tài (không còn là “của dân, do dân, vì dân”). Ông Chung đã phải thừa nhận lo ngại của người dân về xã hội đen dọa khủng bố dân là “có cơ sở”.

Ông Chung đã ký cam kết ba điểm, trước sự chứng kiến của các đại biểu Quốc hội và công an: (1) Thanh tra khách quan việc quản lý sử dụng đất quốc phòng và nông nghiệp, (2) không truy cứu trách nhiệm hình sự người dân Đồng Tâm, (3) Điều tra, xác minh và xử lý việc bắt giữ gây thương tích cho cụ Lê Đình Kinh. Ông Chung đã đặt lên vai gánh nặng trách nhiệm trước hai bên, như thế chấp sinh mạng chính trị của mình, trong một ván cờ thế nguy hiểm về chính trị trước hội nghị TW5&6. Hành động đó (chưa biết là khôn hay dại) đã được cả nước ủng hộ, trừ những người cực đoan vẫn tỏ ra hậm hực (chỉ vì “thua dân”).

Tránh cực đoan và không ngộ nhận


Thắng lợi bước đầu chỉ là “hiệp một” trong một trận đấu lớn. Vì vậy, đừng vội ăn mừng, không nên chủ quan và thỏa mãn mà mất cảnh giác, chừng nào thể chế lỗi thời về đất đai vẫn chưa được tháo gỡ, và các nhóm lợi ích vẫn chưa bỏ cuộc. Bài học “Ô Khảm” bên Trung Quốc là một ví dụ. Cuộc đấu tranh ôn hòa nhằm đổi mới thể chế và dân chủ hóa là một quá trình lâu dài, gian khổ và phức tạp, vì “Cách mạng không phải là một bữa tiệc”.

Người dân Đồng Tâm đã đoàn kết nhất trí và tổ chức tốt trong thử thách vừa qua, không để các phần tử cực đoan và khiêu khích thao túng như vụ bạo động đốt phá các dự án của Tàu (5/2014). Đó là thắng lợi ban đầu làm tiền đề tốt cho bước phát triển tiếp theo. Đồng Tâm đang có cơ hội trở thành một ngọn cờ đổi mới (nếu biết noi gương Vĩnh Phúc). Hãy giữ tinh thần Đồng Tâm tiếp tục tỏa sáng, không để cho nó chìm đi một cách vô ích.

Vừa qua, người dân Đồng Tâm buộc phải bắt giữ con tin và “rào làng” vì bị dồn đến bước đường cùng phải tự vệ (bất khả kháng). Trong một tuần, những người nông dân chất phác đã làm cho thiên hạ ngạc nhiên. Nay tuy họ không còn phải phong tỏa các ngả đường để kiểm soát người lạ xâm nhập, nhưng họ vẫn còn cảnh giác. Để có chính danh, được dư luận trong nước (và quốc tế) ủng hộ, họ cần tránh cực đoan, không ngộ nhận, vì những phần tử cực đoan và khiêu khích (cả hai phía) vẫn còn tìm cách lợi dụng và thao túng họ.

Những việc cần làm ngay

Thứ nhất, phải ủng hộ và bảo vệ “mô hình Đồng Tâm” và những nhân tố ôn hòa (cả hai phía) đã dấn thân tháo gỡ quả bom cực đoan bằng biện pháp hòa giải (như cụ Kinh và ông Chung). Đây là thước đo xem ai thực sự quan tâm đến số phận người dân và đất nước. Giới luật sư và báo chí (cả “lề trái” và “lề phải”) cũng như các tổ chức dân sự, hãy gác mọi định kiến, chung tay giúp Đồng Tâm giám sát quá trình thực hiện những cam kết nói trên.

Thứ hai, trước cơ hội và thách thức về đổi mới thể chế (và “nhất thể hóa”), chính phủ “kiến tạo” hãy nhân sự kiện nóng hổi này để xoay chuyển tình thế, biến điều không thể thành có thể, bằng cách tập trung giải quyết “nút thắt” (bottleneck) về luật sở hữu đất đai, là nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng và lợi ích nhóm, gây bất ổn về chính trị và xã hội.

Thứ ba, bên cạnh việc nhân rộng sáng kiến “Mekong Connect”, là mô hình liên kết 4 tỉnh đồng bằng Nam Bộ, hãy xây dựng mô hình “Đồng Tâm Connect” như một sáng kiến liên kết giữa các địa phương cùng hoàn cảnh, nhằm tháo gỡ ách tắc về thể chế đang kìm hãm làm vô hiệu hóa động lực của người dân, trong lúc kinh tế đang suy thoái và tụt hậu.

Thay lời kết

Gia tốc tự suy sụp của hệ thống (systemic implosion) tỷ lệ thuận với sự trì hoãn cải cách để bảo vệ và duy trì nguyên trạng. Nói cách khác, càng trì hoãn thì càng đẩy nhanh sự sụp đổ. Đó là một nghịch lý và thực tế diễn ra tại Trung Quốc và Việt Nam. Tuy các mô hình chuyển đổi này đã mạnh dạn cải cách kinh tế, nhưng lại trì hoãn cải cách chính trị.

Cải cách kinh tế sẽ hết đà và thành quả cải cách sẽ bị triệt tiêu bởi nguyên trạng chính trị. Vì vậy, phải đổi mới vòng hai để cải cách thể chế chính trị. Trong đó phải ưu tiên đổi mới thể chế về đất đai và kiểm soát quyền lực (đang bảo vệ lợi ích nhóm). Việt Nam đang đứng trước sự lựa chọn là định đi về đâu trong một trật tự thế giới mới đầy rủi ro. Năm 2017 không còn là năm 2016. Mỹ và thế giới không còn giống như trước. Chỉ cần ngộ nhận và sai lầm một bước là có thể nhầm đường lạc lối, làm đất nước lỡ mất một cơ hội sống còn.

NQD. 24/4/2017

Tác giả gửi cho viet-studies ngày 24-4-17
http://www.viet-studies.com/kinhte/NQuangDy_BaiHocDongTam.htm

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét