Thứ Ba, 8 tháng 3, 2022

Nước Nga đối mặt với thách thức trừng phạt chưa từng có

Gấu Nga bị phương Tây xiềng xích trói chân trói tay mấy chục năm, đến khi nó không chịu đựng được nữa phải vùng lên thì cả phương Tây đoàn kết đua nhau phi lao vào nó. Cảnh nước Nga hôm nay không khác gì cảnh một tù nhân nổi loạn bị đám cai ngục khoái trá xông vào đánh hội đồng. Thương cho những nước bị các ông trùm tư bản ngắm trúng để biến thành nơi khai thác thuộc địa kiểu mới và làm giầu cho chúng. Nhưng Nga là một quốc gia vĩ đại, rộng nhất thế giới với rất nhiều tài nguyên khoáng sản. Dân tộc Nga đặc biệt dũng cảm kiên cường, chưa bao giờ  biết chấp nhận ngã gục trước những thử thách và tai họa vô cùng khắc nghiệt trong chiến tranh. Tôi hy vọng Nga đã chuẩn bị trong tay nhiều nguồn lực và một bộ máy hành chính hiệu quả cùng với những chuyên gia kinh tế có trình độ đủ sức đối phó hiệu quả với những khó khăn xuất phát từ vô vàn các biện pháp trừng phạt man rợ và ngặt nghèo của Mỹ và phương Tây áp đặt cho Nga.
Nước Nga đối mặt với thách thức trừng phạt chưa từng có
Ngay sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thông báo tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, Mỹ và các nước phương Tây đã đồng loạt triển khai một loạt các biện pháp trừng phạt chưa từng có đối với Nga đúng như những gì đã cảnh báo trước đó. Có thể nói, Mỹ và phương Tây đã kích hoạt một cuộc chiến tranh khác, chiến tranh kinh tế, với mục tiêu gây thiệt hại lớn nhất có thể cho nền kinh tế "xứ Bạch Dương".
Đòn trừng phạt hàng loạt
Đòn đánh được xem là mạnh nhất là loại 7 ngân hàng thương mại lớn của Nga khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT, cũng như trừng phạt Ngân hàng trung ương Nga, phong tỏa các tài sản của ngân hàng này ở nước ngoài. 

Trong danh sách trừng phạt có các ngân hàng quốc doanh lớn nhất của Nga là Ngân hàng Ngoại thương (VTB), Ngân hàng Tiết kiệm (Sberbank), Gazprombank, Rosselkhozbank, và một số ngân hàng tư nhân như Sovcombank và MKB, cũng như áp dụng với 90 công ty con của các ngân hàng này, kể cả những ngân hàng hoạt động ở nước ngoài. Các hành động này nhắm vào gần 80% tổng tài sản ngân hàng ở Nga và, theo Bộ Tài chính Mỹ, được kỳ vọng sẽ có tác động sâu sắc, lâu dài đến nền kinh tế Nga.

Với các ngân hàng thương mại, VTB, sở hữu gần 20% tổng tài sản ngân hàng của Nga, là ngân hàng hứng chịu các biện pháp trừng phạt nặng nề nhất. Ngân hàng này bị phong tỏa tài sản ở Mỹ, cấm giao dịch bằng đồng USD và cấm thực hiện bất kỳ giao dịch nào với các đối tác Mỹ. Các hạn chế này cũng áp dụng cho các công ty con mà VTB sở hữu từ 50% cổ phần trở lên. Trong khi đó, tài sản của Sberbank, ngân hàng nắm giữ 1/3 tổng tài sản tài chính ở Nga, chưa bị đóng băng. Tuy nhiên, Sberbank phải tuân theo chỉ thị Trừng phạt tài khoản phải trả và đối tượng phải trả. Điều này có nghĩa là các công ty Mỹ phải từ chối tất cả các khoản thanh toán bằng USD từ ngân hàng của Nga.

Ngân hàng trung ương Nga cũng không tránh khỏi làn sóng trừng phạt. Theo một chuyên gia của Ngân hàng Hợp tác Kinh tế Quốc tế, tính vào thời điểm giữa tháng Hai năm nay, dự trữ ngoại hối của Ngân hàng trung ương Nga tương đương khoảng 643 tỷ USD. Trong số đó có nhiều tỷ USD được đầu tư vào trái phiếu nước ngoài hoặc dưới hình thức tiền gửi ở các ngân hàng nước ngoài. Do phương Tây áp đặt cấm vận, Ngân hàng trung ương Nga đã hao hụt đáng kể công cụ bình ổn thị trường tiền tệ. Đây chính là những nguyên nhân khiến giá đồng USD tại Nga tăng vọt, tới gần 40% đồng thời Ngân hàng trung ương Nga cũng phải nâng lãi suất cơ bản từ 9,5% lên tới 20% nhằm ngăn chặn việc người dân đổ xô rút tiền hàng loạt.

Không dừng lại trong lĩnh vực tài chính, các biện pháp trừng phạt còn được áp dụng đối với nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế Nga. Đáng chú ý trong số này là việc nhiều hãng tàu biển lớn như Maersk Line, Hapag Lloyd, MSC, Ocean Network Express… thông báo việc ngừng hoặc ý định ngừng khai thác tuyến đường với Nga. Với động thái này, hàng hóa nhập/xuất khẩu vào Nga sẽ bị nghẽn nghiêm trọng, từ đó làm đình trệ cỗ máy kinh tế.

Những cú đòn liên tiếp đánh vào chuỗi cung ứng đã khiến cho thị trường hàng hóa tiêu dùng của Nga rúng động. Tại các chợ lớn, tiểu thương kinh doanh hoàng hóa nhập khẩu hoặc liên đới nhiều đến nhập khẩu ngập ngừng không dám bán hàng. Trong khi tỷ giá hối đoái tăng mạnh, bán hàng theo giá cũ khi nhập hàng lại sẽ lỗ vốn còn nếu bán theo giá mới thì người tiêu dùng chưa thể chấp nhận mặt bằng sốc đó. Nhiều mặt hàng thiết yếu trong các siêu thị cũng trống rỗng. Chuỗi siêu thị tiện lợi Auchan nổi tiếng của Pháp ở thủ đô Moskva đã phải đăng thông báo hạn chế số lượng mua một số mặt hàng như thực phẩm đóng hộp, dầu thực vật, ngũ cốc, bột mỳ, mỳ ống, đặc biệt là đường cát.

Một hình thức trừng phạt khác đó là cấm vận công nghệ và trang thiết bị. Hai hãng chế tạo máy bay lớn Boeing và Airbus đã thông báo rút hỗ trợ kỹ thuật và ngừng cung cấp linh kiện thay thế cho ngành công nghiệp hàng không Nga. Như vậy, trong thời gian tới, các máy bay của hai hãng trên trong thành phần đội bay thương mai của Nga sẽ khó có thể cất cánh do không được bảo trì thường xuyên hay thiếu linh kiện thay thế.

Điều này cũng đúng với một số lượng không nhỏ các nhà máy trên lãnh thổ Nga đang sử dụng máy móc, công nghệ phương Tây, do thiếu phụ tùng thay thế. Hãng VW nổi tiếng của Đức, hay các nhà sản xuất ô tô Volvo, Scania cũng thông báo ngừng sản xuất và xuất khẩu xe sang Nga, và cùng với tỷ giá USD tăng vọt, giá bán hầu hết các dòng xe ô tô tại Nga đã tăng mạnh, trung bình là 10%.

Sách lược ứng phó

Có thể nói các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây là rất ngặt nghèo, nhằm hủy hoại nền kinh tế Nga, và về lâu đài nó có thể khiến cho kinh tế Nga rơi vào khốn đốn nếu không có các biện pháp hóa giải. Dựa trên mô hình tính toán, các chuyên gia Viện Kinh tế Thế giới ở Kiel cho rằng cuộc chiến kinh tế sẽ khiến Nga phải trả giá đắt, và càng kéo dài, Nga sẽ càng chịu nhiều thiệt hại. Theo tính toán của họ, các lệnh trừng phạt có khả năng làm suy giảm nền kinh tế Nga hàng năm tới gần 10%.

Mặc dù vậy, cũng có quan điểm cho rằng trong những năm vừa qua Nga đã nỗ lực xây dựng một "pháo đài tài chính" cho phép nước này có thể đối phó với các lệnh trừng phạt mới của phương Tây mà không tổn hại nhiều. Theo quan điểm của các nhà phân tích, trong thời gian vừa qua Nga đã tích cực tăng cường dự trữ, giảm nợ công xuống một trong những mức thấp nhất trong số các nền kinh tế lớn trên thế giới, đồng thời đạt được thặng dư ngân sách. Bộ trưởng Tài chính Nga, ông Anton Siluanov từng cho biết kinh tế Nga có thể chịu được các lệnh trừng phạt. Ông nói thêm rằng Nga đã tạo ra một tấm đệm an toàn dưới hình thức Quỹ Tài sản Quốc gia và nó sẽ giúp bảo vệ nền kinh tế.

Tờ Financial Times cũng ghi nhận quá trình phi USD hóa nền kinh tế do chính quyền Nga khởi xướng. Nga ngày càng giảm sự phụ thuộc vào đồng USD bằng cách chuyển đổi cả tiền tiết kiệm và các khoản thanh toán ngoại thương sang các đồng tiền khác, như euro và nhân dân tệ. Theo ngân hàng ING, trong giai đoạn 2014-2019, tỷ trọng đồng USD trong các dòng chảy tài chính và thương mại của Nga đã giảm 15-20%.

Tuy nhiên, trước mắt, Nga vẫn phải áp dụng một loạt các biện pháp mạnh để ổn định thị trường tiền tệ. Ngoài việc tăng lãi suất chủ đạo lên tới 20%, Chính phủ Nga cũng yêu cầu các doanh nghiệp xuất khẩu lớn phải bán ra 80% nguồn ngoại tệ thu được.

Thêm vào đó, Nga đưa vào áp dụng thuế khi mua ngoại tệ ở mức tới 30%, đồng thời Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga cũng đã thông qua trong lần xem xét thứ nhất (mỗi dự luật cần được thông qua 3 lần) dự luật bãi bỏ áp thuế giá trị gia tăng 20% đối với người mua vàng thỏi để khuyến khích người dân tích trữ vàng thay cho ngoại tệ. Duma Quốc gia cũng đã thông qua luật ưu đãi tín dụng quy định việc hoãn thanh toán hoặc xóa nợ. Người dân, cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ có thể nhận được ưu đãi nếu thu nhập giảm trên 30%.


Nga tăng cường tìm kiếm đối tác thương mại tại châu Phi

Nga đang xem xét đề xuất mở rộng mạng lưới các cơ quan đại diện thương mại của nước này tại châu Phi nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương.Nga mong muốn mở rộng sự hiện diện thương mại ở châu Phi, trong bối cảnh căng thẳng Nga-Ukraine và các lệnh trừng phạt tiếp theo đang ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại của quốc gia này với các nước láng giềng châu Âu.

Trao đổi với hãng tin TASS ngày 5/3 vừa qua trong cuộc gặp gỡ nhằm hỗ trợ các công ty Nga thâm nhập sâu hơn vào các thị trường châu Phi, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp Nga Vladimir Padalko cho biết Nga đang xem xét đề xuất mở rộng mạng lưới các cơ quan đại diện thương mại của nước này tại châu Phi nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương.

Các cơ quan chức năng của Nga, bao gồm cả các bộ thương mại và ngoại giao đang tập trung thực hiện kế hoạch này.

Số liệu của Liên minh châu Âu (EU) cho thấy năm 2020, Nga là đối tác thương mại lớn thứ 5, chiếm 4,8% tổng kim ngạch của khối với bên ngoài; trong khi EU là đối tác thương mại lớn nhất của Nga, chiếm 37,3% thương mại hàng hóa của nước này với thế giới và Nga nhập khẩu 36.5% từ EU, xuất khẩu sang thị trường EU chiếm 37,9%, ngay cả sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014, gây ra sự nguội lạnh chung về quan hệ.

Các biện pháp trừng phạt kinh tế được áp đặt kể từ khi căng thẳng Nga- Ukraine gia tăng đã khiến thương mại Nga-EU trở nên khó khăn và tốn kém hơn. Hiện các thành viên EU đang xem xét yêu cầu loại Nga ra khỏi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và áp thuế quan thương mại với Nga, làm giảm động lực làm ăn với các công ty Nga.
Nga hiện có 4 cơ quan đại diện thương mại ở châu Phi, gồm tại 3 nước Bắc Phi là Algeria, Ai Cập và Morocco, trong khi Nam Phi là nước duy nhất tại phía Nam sa mạc Sahara châu Phi có đại diện thương mại của Nga.

Cơ quan đại diện thương mại của Nga tại Nam Phi đã được củng cố đáng kể nhờ hợp tác trong nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS – nhưng thương mại của Nga với Nam Phi vẫn còn rất khiêm tốn. Năm 2021, tổng xuất khẩu của Nam Phi sang Nga đạt hơn 400 triệu USD và nhập khẩu từ Nga ở mức hơn 913 triệu USD.

Đại diện của Phòng Thương mại và công nghiệp Nga cho biết nước này hy vọng có thể tìm kiếm một số mặt hàng nhập khẩu từ châu Phi để thay thế nguồn hàng hiện tại từ châu Âu, bao gồm chè, cà phê và trái cây – đây cũng là những sản phẩm chính trong thương mại hiện nay của Nam Phi với Nga ./.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét