Những
con số khách quan do Tổ chức sở hữu trí tuệ toàn cầu (World
Intellectual Property Organization - WIPO thuộc LHQ) công bố tưởng như
vô hồn đã nói lên rằng trí tuệ quốc gia Việt nam đang ngụp lặn ở nửa
dưới của thế giới và với xu hướng ngày càng chìm sâu, thụt lùi xa so
với láng giềng.
Hệ thống Đổi mới/Sáng tạo quốc gia - Nguồn gốc tạo nên trí tuệ của đất nước
Khi người cha già yếu vẫn vắt sức làm cửu vạn, còn bà mẹ bệnh tật chạy
bới từng thùng rác kiếm từng đồng lẻ, cắn răng để nuôi con ăn học, chỉ
với một ước nguyện duy nhất là mong con có được trí tuệ để đổi đời,
không còn phải bán thân, bán sức như đời bố mẹ chúng, thì ông bà già tội
nghiệp đó hiểu hơn ai hết sức mạnh và sự cần thiết của trí tuệ đối với
một con người. Một quốc gia muốn “đổi đời” cũng cần có trí tuệ. Nhưng
trí tuệ của một quốc gia không phải đơn thuần là phép cộng của trí tuệ
từng con người, nó là do cả một hệ thống tạo lập nên. Đó chính là Hệ
thống đổi mới / sáng tạo của quốc gia (national innovation system -NIS),
trong đó trí tuệ của từng con người là một thành tố. NIS được định
nghĩa là hệ thống các chủ thể và các mối tương tác với nhau của các chủ
thể đó, bao gồm tổ chức nhà nước, các cơ sở nghiên cứu, các doanh nghiệp
công và tư (lớn hoặc nhỏ), các trường đại học và các cơ quan chính phủ,
nhằm mục đích sản sinh các sản phẩm sáng tạo, các sản phẩm khoa học và
công nghệ (S&T) trong khuôn khổ lãnh thổ một quốc gia. Các mối tương
tác giữa các chủ thể này bao gồm các vấn đề thuộc về chính sách, kỹ
thuật, thương mại, pháp lý, xã hội và tài chính của các hoạt động đổi
mới /sáng tạo dưới các dạng thức như sự phát triển, bảo hộ, tài trợ hoặc
quy phạm…
Từ năm 2007, WIPO đã cùng một số đại công ty, tổ chức phi chính phủ cho
ra đời hệ thống Chỉ số Đổi mới/Sáng tạo toàn cầu - Global Innovation
Index (GII) và lập ra bảng xếp hạng hằng năm của các quốc gia trên thế
giới.