Động đất ở Quảng Tây
Trận động đất ở Quảng Tây lần này quá hiếm gặp. 331 năm mới lại xảy ra.Tối hôm qua 18/5, tất cả các trang mạng của người dân miền Trung Quảng Tây lại một lần nữa "bùng nổ".
Vào lúc 21 giờ 44 phút tối hôm qua, Liễu Châu lại xảy ra một trận động đất cấp 5,2.
Đó là bởi vì, ngay vào lúc 0 giờ 21 phút rạng sáng cùng ngày, Liễu Châu đã xảy ra một trận động đất cấp 5,2 trước đó.
Và trận động đất tối hôm qua có tâm chấn chỉ cách tâm chấn của trận động đất rạng sáng hôm đó vỏn vẹn 1 km, thời gian cách nhau chỉ 21 tiếng, chưa đầy một ngày. Thậm chí, nói một cách đại khái, cả hai đều xảy ra vào ban đêm!
Điều đáng nói hơn là, do Quảng Tây không thuộc khu vực động đất truyền thống trong nhận thức của mọi người, và địa phương này cũng đã nhiều năm không xảy ra trận động đất mạnh quy mô lớn.
Lấy ví dụ về cấp độ động đất cao nhất được ghi chép trong lịch sử khu vực Liễu Châu: chỉ có trận động đất cấp 5,5 giữa Dung Thủy và Liễu Thành vào năm Khang Hy thứ 34 thời nhà Thanh (1695).
Thêm vào đó, trong ấn tượng cố hữu của nhiều người, dường như chỉ những trận động đất trên cấp 6 (tất nhiên cần xem xét toàn diện cả cường độ rung chấn) mới có thể gây thiệt hại thực tế cho địa phương, còn dưới cấp 6 thì coi như "như chấn" (rung rồi cũng như không rung).
Vì vậy, khi nhiều người nghe tin về trận động đất dưới cấp 6, họ thường không nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề.
Có lẽ sẽ có người cho rằng, nếu đặt ở các khu vực khác, đặc biệt là vùng Tứ Xuyên, Vân Nam hay Tây Tạng thường xuyên xảy ra động đất, thì một trận động đất cấp 5,2 như vậy thường chỉ khiến người dân địa phương cảm nhận được rung chấn, nhưng không gây thiệt hại nghiêm trọng về mặt thực chất.
Tuy nhiên, quan điểm và lời nói không nên quá tuyệt đối. Lấy ví dụ về "trận động đất cấp 5,2 ở Bảo Sơn" xảy ra ngày 2 tháng 5 năm 2023: trận động đất đó cũng đã gây ra thiệt hại khá lớn cho địa phương, trong khi Bảo Sơn vẫn là khu vực trọng điểm phòng chống động đất theo nghĩa truyền thống.
Ngay cả "trận động đất cấp 5,2 ở Bảo Sơn" còn có thể gây ra thiệt hại như vậy, huống chi là Liễu Châu?
Sau trận động đất cấp 5,2 đầu tiên ở Liễu Châu, đã trực tiếp khiến 13 ngôi nhà sụp đổ, 2 người thiệt mạng, hơn 7.000 người dân phải sơ tán, và đã gây ra chấn động không nhỏ tại địa phương.
Trong vòng chưa đầy 24 giờ, trận động đất cùng cấp độ lại "tấn công liên tiếp", người dân địa phương lại có thể cảm nhận trực tiếp rung chấn, tự nhiên sẽ thu hút sự quan tâm rộng rãi.
Vậy thì, tại sao Liễu Châu lại xảy ra động đất?
Trên thực tế, hai trận động đất cấp 5,2 này không hề "đột ngột xảy ra".
Ngay từ hôm kia, Liễu Châu đã liên tiếp xảy ra nhiều trận tiền chấn, nhưng đều là những trận động đất cấp 2,5~3,5.
Và Liễu Châu, lại chính xác nằm ở giao điểm của các đứt gãy địa chất, hơn nữa còn là khu vực giao thoa của ba đứt gãy lớn!
Ba đứt gãy lớn này lần lượt là: đứt gãy Hà Trì – Nghi Sơn, đứt gãy Tam Giang – Dung An, và đứt gãy Nam Ninh – Quế Lâm. Ngoài ba đứt gãy lớn này, còn có vô số đứt gãy nhỏ khác.
Lấy ví dụ về trấn Thái Dương, quận Liễu Nam – nơi có hai tâm chấn của Liễu Châu làm trung tâm: đứt gãy gần nhất là đứt gãy Bách Bằng, cách chưa đầy 5 km, và cách đứt gãy Hà Trì – Nghi Sơn cũng chỉ khoảng 23 km.
Mặc dù các đứt gãy này không nổi tiếng toàn quốc như những đứt gãy ở vùng Tứ Xuyên – Vân Nam, nhưng cũng không thể xem nhẹ.
Đặc biệt, tại các khu vực giao thoa của các đới đứt gãy động đất, càng dễ hình thành sự tích tụ ứng suất. Khi ứng suất tích tụ trong vài chục năm hoặc vài trăm năm tập trung lại với nhau, một khi vượt quá điểm tới hạn mà đứt gãy động đất có thể chịu đựng, cuối cùng sẽ được giải phóng dưới hình thức động đất.
Trận động đất Liễu Châu lần này chính là quá trình giải phóng tập trung sau khi ứng suất kiến tạo khu vực tích lũy lâu dài.
Đáng chú ý là, động đất theo chuỗi sự kiện thường được chia thành bốn loại: loại "tiền chấn – chấn chính – dư chấn", loại "chấn chính – dư chấn", loại "cụm chấn", và loại "cô lập".
Sau trận động đất đầu tiên, mọi người ban đầu phán đoán đây là loại "tiền chấn – chấn chính – dư chấn" truyền thống, thậm chí rất nhiều chuyên gia (từ "chuyên gia" ở đây không mang hàm ý tiêu cực) và nhiều blogger nổi tiếng về động đất đều cho rằng, khả năng xảy ra trận động đất có cấp độ tương đương hoặc lớn hơn trận đầu tiên trong tương lai là không cao.
Không ngờ, chưa đầy 24 giờ sau, trận động đất cùng cấp độ thứ hai đã xảy ra.
Vậy thì, theo phân loại chuỗi động đất, kết luận trước đó về loại "tiền chấn – chấn chính – dư chấn" rõ ràng đã không còn phù hợp; rõ ràng trận động đất này thuộc loại "cụm chấn".
Động đất loại "cụm chấn" trong nước không phải là hiếm gặp, nhưng cũng khá ít thấy; rất nhiều người làm nghiên cứu động đất và những người yêu thích lĩnh vực này đều cảm thấy khá ngạc nhiên trước trận động đất cấp 5,2 thứ hai.
Tuy nhiên, cơ chế cụ thể như thế nào thì lại rất phức tạp.
Nếu chỉ nói bằng ngôn ngữ dễ hiểu với đại chúng, thì đó chính là:
"Trận động đất Liễu Châu lần này là sự giải phóng năng lượng mà tầng địa chất đã 'nén' trong hàng chục năm hay hàng trăm năm. Còn tại sao lại giải phóng hai lần với cùng cấp độ? Khá phức tạp, nhưng tình huống này trong lịch sử không nhiều, cũng không quá đặc biệt: Ngày 31 tháng 10 năm 2013, tại Tiền Quách, Cát Lâm đã lần lượt xảy ra hai trận động đất cấp 5,5 và 5,0, cách nhau khoảng 7 phút; ngày 7 tháng 9 năm 2012, tại Di Lương, Vân Nam xảy ra trận động đất cấp 5,7, cách đó khoảng 1 giờ lại xảy ra trận động đất cấp 5,6."
Ghi chú của tôi, LVĐ: Bài viết mang tính chất phổ cập kiến thức địa chất – địa chấn, giúp người đọc hiểu rõ hơn về đặc điểm động đất tại khu vực ít được chú ý như Quảng Tây, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao tiêu chuẩn xây dựng chống động đất ngay cả ở những vùng không nằm trong "vành đai động đất" truyền thống.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét