Thứ Ba, 9 tháng 9, 2025

Thừa thầy thiếu thợ

Thừa thầy thiếu thợ
Lê Việt Đức - Ở Việt Nam nhiều năm trước báo chí thường phân tích phê phán tình trạng “thừa thầy thiếu thợ”, ám chỉ người có bằng cấp cao quá nhiều, người lãnh đạo quá thừa trong khi người làm việc cụ thể lại quá thiếu, nhưng bây giờ câu này ít được nhớ tới.
Có lẽ xã hội và người dân đã thích nghi với hoàn cảnh này nên vui vẻ chấp nhận. Thầy thừa thì thất nghiệp, cử nhân thạc sĩ đi làm công nhân hay lái xe ôm công nghệ…, đã trở thành hiện tượng tự nhiên, thành chuyện bình thường trong xã hội.

Thế nên ở đâu chúng ta cũng nghe thấy những lời khuyên, thậm chí là áp đặt ý kiến, suy nghĩ của các thầy cho người khác. Tôi thường xuyên đi xe buýt và đứng chờ xe ở các bến, nơi lái xe ôm công nghệ thường tụ tập. Tôi thấy chuyện gì lái xe buýt và lái xe ôm công nghệ đều cho ý kiến được một cách rất hung hăng, không cho người nghe phản bác lại. Người nghe biết điều thì đành yên lặng, chịu đựng để không dẫn tới cãi nhau, chửi nhau, thậm chí ẩu đả. Rất vụ giết nhau chỉ vì tranh cãi những chuyện rất vô nghĩa đã từng xảy ra.

Nhìn rộng ra toàn xã hội, rồi hàng ngày xem thời sự trên tivi, có thể thấy đâu đâu cũng là lời khuyên, chỉ đạo, mệnh lệnh. Khắp nơi ai ai cũng muốn làm thầy nhưng, rất buồn là, lời khuyên của các thầy thường rất chán, không thể chấp nhận được vì không mấy thầy chịu khó đọc sách và trải nghiệm thực tế để có đủ tri thức và đạo đức cho xứng đáng với danh hiệu người thầy.

Trên fb này của tôi cũng vậy, thỉnh thoảng có một số người vào bình luận rất hung hăng, áp đặt các ý kiến quan điểm cá nhân và dùng nhiều ngôn từ rất kém văn hoá. Vì thế tôi buộc phải chặn họ, không cho vào trang này nữa.

Tôi sống theo quan điểm đa nguyên, tôn trọng ý kiến của người khác nên tôi chỉ kể lại suy nghĩ và kinh nghiệm sống của mình cho mọi người biết và tham khảo chứ không bảo thế là đúng, thậm chí duy nhất đúng, và khuyên người làm theo. Rất nhiều việc tôi đang làm tôi cũng không biết đúng hay sai, đơn giản nhất là cách ăn uống và tập thể dục thể thao hiện nay có đúng không, có phù hợp với cơ thể mình không, bản thân tôi cũng không biết.

Trong khoa học, mỗi ngành khoa học được xây dựng từ một số giả định được công nhận là đúng, không cần chứng minh; chúng được gọi là những tiên đề, định đề hay nguyên lý. Nếu thay đổi chỉ 1 trong các giả định đó thì toàn bộ lý thuyết khoa học đó sụp đổ, hoặc chúng ta có một ngành khoa học mới.

Ví dụ trong toán học, nếu giả định có 10 con số từ 0 đến 9 thì chúng ta có số học và đại số thập phân. Nếu giả định chỉ có hai con số là 0 và 1 thì chúng ta có số học và đại số nhị phân. Nếu giả định có 8 con số thì chúng ta có số học và đại số bát phân…

Hoặc nếu giả định tổng các góc trong 1 tam giác là 180 độ thì chúng ta có hình học Euclite. Nếu giả định tổng các góc trong 1 tam giác lớn hơn 180 độ, chúng ta có hình học Lobasevski. Và nếu giả định tổng các góc trong 1 tam giác nhỏ hơn 180 độ thì chúng ta có hình học Riemann. Tất cả các ngành toán học nêu trên đều được sử dụng rộng rãi trong cuộc sống.

Mỗi con người chúng ta đều được hình thành từ những tiên đề hay lịch sử khác nhau, từ gen di truyền, quê quán, gia tộc, quá trình học tập đến môi trường sống, nên đặc điểm tâm sinh lý và tri thức đều khác nhau; không có người nào giống y như người nào.

Vì thế, giống như không có lý thuyết nào chữa được bệnh cho mọi nền kinh tế và không có thuốc nào chữa khỏi bệnh cho tất cả mọi người, suy nghĩ và ý kiến của người này chỉ có giá trị tham khảo đối với người khác. Vì thế ý kiến của tôi là chúng ta nên tôn trọng nhau, đừng cố gắng áp đặt cách nghĩ của mình cho người khác.

PS: Qua quan sát thực tế, tôi cảm thấy những người thích hung hăng áp đặt ý kiến, lời khuyên của họ cho người khác thường khá nóng tính, bảo thủ và có tuổi thọ thấp. Còn những người biết nhịn nhục, mặc kệ người khác chê cười mắng mỏ, buông bỏ sự đời, chú tâm vào đọc sách (rèn luyện trí lực) và thể dục thể thao (rèn luyện thể lực) thì thường sống lâu. 

Vì tuổi già hơn nhau là sống lâu để được hưởng lương hưu càng lâu càng tốt (hehe) nên việc gì phải cố gắng mất thời gian đi khuyên bảo người khác, các bạn nhỉ.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét