Nhiều người Mỹ không dám dùng điều hòa

Đọc bản tin này trên BBC, rồi được Vnexpess đăng lại đúng ngày Quốc khánh Việt Nam 2/9 quá tưng bừng, quá tự hào và quá sung sướng, mình thấy thương người dân Mỹ quá, nhất là các đoạn "Theo cơ quan thống kê liên bang, năm 2020, gần 34 triệu hộ gia đình trên toàn nước Mỹ đối mặt với tình trạng mất an ninh năng lượng, tức không đủ khả năng chi trả cho các nhu cầu năng lượng cơ bản như điều hòa và sưởi ấm. Con số này chiếm gần 1/4 số hộ gia đình" và "Mark Wolfe, nhà kinh tế năng lượng ở Mỹ, cho biết mối nguy hiểm nằm ở thời gian. Bạn có thể ở trong căn hộ quá nhiệt một ngày, nhưng không thể ở đó một tuần. Nếu kéo dài, bạn có thể chết". Thế này thì người Việt Nam trong nước chắc chẳng ai dám sang Mỹ nữa, và Kiều bào ta ở Mỹ có khi sắp đua nhau xin về lại Việt Nam, vì nhiều người VN tự hào nói ở Việt Nam bây giờ từ thành thị tới nông thôn, khắp nơi nhìn đâu cũng thấy điều hòa; thậm chí ở nhiều khu đô thị mới, điều hòa được lắp sẵn khi xây các căn hộ chung cư. Tuy nhiên, nói thật là tôi không tin vào thông tin tuyên truyền kiểu này. Có số liệu điều tra ở Mỹ cho thấy khoảng 90% gia đình Mỹ có điều hòa, và người Mỹ dùng điều hòa trung tâm cho toàn bộ ngôi nhà rộng lớn, chứ không phải điều hòa cho từng phòng riêng lẻ trong các hộ gia đình hay khách sạn nhỏ và tầm trung ở Việt Nam, tức là ra khỏi phòng sẽ bị nóng ngay. Có thể nói cả nước Mỹ là một máy điều hòa khổng lồ: nhà riêng, trường học, nhà máy, nhà thờ, chợ, trên các phương tiện giao thông.... đâu cũng điều hòa. Bên cạnh đó, chính phủ cũng có chính sách hỗ trợ tiền điện cho các gia đình nghèo; càng nghèo mức hỗ trợ càng cao. Mặt khác, ở Mỹ càng tiêu dùng nhiều thì giá điện càng giảm... Đáng nói thêm là giá điện ở VN bằng khoảng 1/2 ở Mỹ (0.07 – 0.30 USD/kWh ở VN so với 0.10 – 0.50 USD/kWh tùy theo bang ở Mỹ), nhưng thu nhập của người Mỹ gấp 15-20 lần thu nhập của người Việt Nam. Dù giá điện ở VN rẻ hơn, nhưng với người Việt, chi phí điện chiếm tỷ trọng lớn hơn trong thu nhập so với người Mỹ (~5% thu nhập đối với người Việt và ~2,2% thu nhập đối với người Mỹ), nên nếu tính theo con số này thì người Việt có cảm giác giá điện ở Việt Nam đắt hơn ở Mỹ.

Nhiều người Mỹ không dám dùng điều hòa

2/9/2025, Hàng triệu người dân tại nhiều bang Mỹ không đủ khả năng chi trả tiền điện, buộc phải hạn chế hoặc bỏ dùng điều hòa trong khi những đợt nắng nóng ngày càng gay gắt.





Tại New Orleans, nắng nóng oi bức đến mức người dân ví von nơi đây chỉ có mùa hè và những khoảng nghỉ ngắn giữa các đợt nóng.

Jeffrey Elder, giám đốc y tế quản lý khẩn cấp tại Trung tâm Y tế Đại học New Orleans, nói thường xuyên tiếp nhận các bệnh nhân bị sốc nhiệt. "Đó có thể là một người cao tuổi không dùng điều hòa, không có khả năng chi trả hoặc máy bị hỏng. Họ ở nhà một mình và được phát hiện trong tình trạng mất ý thức do sốc nhiệt", ông nói.

Khi bệnh nhân được đưa đến phòng cấp cứu, tình trạng thường đã rất nguy kịch. Họ mất phương hướng, một số bất tỉnh với nhiệt độ cơ thể từ 39,4 độ C trở lên. Biện pháp đầu tiên là hạ nhiệt bằng cách ngâm trong bồn nước đá.

Biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ mùa hè ngày càng khắc nghiệt, liên tiếp phá vỡ các kỷ lục toàn cầu. Các chuyên gia cảnh báo những đợt sóng nhiệt sẽ còn kéo dài và thường xuyên hơn. Trong bối cảnh đó, sức khỏe của người dân Mỹ đang bị đe dọa khi phải vật lộn để chi trả cho máy điều hòa.

Theo cơ quan thống kê liên bang, năm 2020, gần 34 triệu hộ gia đình trên toàn nước Mỹ đối mặt với tình trạng mất an ninh năng lượng, tức không đủ khả năng chi trả cho các nhu cầu năng lượng cơ bản như điều hòa và sưởi ấm. Con số này chiếm gần 1/4 số hộ gia đình.

"Việc tiếp cận điều hòa rất quan trọng", Elder nói. "Không chỉ là có máy, mà phải là một chiếc máy hoạt động tốt, trong một ngôi nhà xây dựng kiên cố".

Nhiều gia đình ở Los Angeles, Mỹ không đủ tiền để mua điều hòa, buộc dùng quạt thay thế trong nắng nóng kỷ lục năm 2025. Ảnh: G.I

Mark Wolfe, nhà kinh tế năng lượng ở Mỹ, cho biết mối nguy hiểm nằm ở thời gian. "Bạn có thể ở trong căn hộ quá nhiệt một ngày, nhưng không thể ở đó một tuần. Nếu kéo dài, bạn có thể chết", chuyên gia nói.

Gần 25 triệu gia đình Mỹ đã báo cáo phải cắt giảm tiền ăn hoặc thuốc men để trả hóa đơn năng lượng. Khoảng 12 triệu hộ (10%) đã bị thông báo cắt điện do không trả tiền điện. Theo Dịch vụ Thời tiết Quốc gia, nắng nóng cực đoan gây ra nhiều ca tử vong ở Mỹ hơn bão, lốc xoáy và động đất cộng lại.

Nắng nóng ảnh hưởng nặng nề nhất đến nhóm cư dân thu nhập thấp và da màu. Những khu vực này thường có ít cây xanh và tỷ lệ mắc các bệnh nền như tim mạch, tiểu đường cao hơn.

Với Sherita Hamlin, bà mẹ năm con ở Chicago, mùa hè với mức nhiệt trên 37,8 độ C là cuộc chiến xoay xở giữa tiền ăn và hóa đơn điều hòa. "Chúng tôi phải cắt giảm chi tiêu, đôi khi phải xin cứu trợ từ ngân hàng thực phẩm để dành tiền trả hóa đơn điện", cô chia sẻ.

Tình cảnh còn tồi tệ hơn với một gia đình ở Philadelphia. Nhà xã hội học Diana Hernández dẫn chứng trường hợp một bé gái ở Philadelphia bị chàm, gãi đến bật máu vì nóng, nhưng gia đình không dám bật điều hòa vì sợ tốn điện.

Chi phí làm mát tại Mỹ năm 2025 dự kiến cao nhất trong 12 năm, nhưng một chương trình hỗ trợ liên bang quan trọng lại sắp bị cắt. Chương trình Hỗ trợ Năng lượng Gia đình Thu nhập thấp (LIHEAP), đang giúp gần 6 triệu hộ gia đình, dự kiến kết thúc vào tháng 5/2025.

Các nhà hoạt động cảnh báo việc cắt giảm này có thể gây thảm họa. "Những người này sẽ chết nếu chương trình đó bị cắt", Jaime Madrigano, phó giáo sư tại Đại học Johns Hopkins, nói.

Minh Phương (Theo BBC)
https://vnexpress.net/nhieu-nguoi-my-khong-dam-dung-dieu-hoa-4934213.html

https://www.bbc.com/future/article/20250825-why-cool-air-ac-is-becoming-a-luxury-many-americans-cant-afford-in-heatwaves?fbclid=IwY2xjawMr2L9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFVcENYajZndGtCcjZqN1dGAR7BZyOjAYbEIO8F_EfRm6QxhnPPYyyyey9_Cf361dnKzn98IJi9ZLu7rimCkA_aem_NwLpe3DkSspjnSSMt3nJvQ