Thế giới sẽ ra sao trong 5-10 năm tới
Qua những nguồn tin trên toàn cầu mà chúng ta đã thu lượm được, tình hình nhiều khu vực và trên toàn thế giới nói chung đang có những diễn biến rất phức tạp và khó lường, đan xen sự cạnh tranh và cọ xát về lợi ích giữa nhiều nước và các nhóm nước, to có, nhỏ có, lúc thì quyết liệt, lúc thì lắng dịu bớt, làm cho sự nhận định của mọi người rất khác nhau, khó thống nhất.
Xuất phát từ những trăn trở như trên, tôi muốn phản ánh quan điểm của cá nhân về những vấn đề quốc tế nói trên trong bài viết dưới đây:
Thế giới khi bước vào thế kỷ XXI…
Khi bước vào những năm đầu tiên của thế kỳ XXI, hay có thể nói là trong gần như suốt thập kỷ đầu của thế kỷ này, loài người nhìn nhận thế giới rất lạc quan và đầy hy vọng. Bởi vì vào những năm đó, nền kinh tế - tài chính và thương mại thế giới phát triển khá mạnh và đồng đều ở hầu hết các trung tâm kinh tế - thương mại lớn của thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Tây Âu, châu Mỹ và nhiều nước đang phát triển khác. Trung Quốc bấy giờ đang đẩy mạnh công cuộc cải cách mở cửa với tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt được hàng năm rất cao, mặc dầu khi đó người ta chưa nói tới “sự trỗi dậy” của Trung Quốc mạnh mẽ như bây giờ với cả một kế hoạch đồ sộ là đạt cho được “giấc mộng Trung Hoa” mà nhiều triều đại phong kiến và tầng lớp tinh hoa của Trung Quốc hằng ấp ủ.
Lúc đó thiên hạ còn đang kỳ vọng nhiều vào xu hướng mở cửa, hội nhập và hợp tác quốc tế sẽ làm cho việc giao lưu buôn bán, làm ăn và đổi chác cho nhau giữa các nước luôn luôn thuận chèo mát mái, không có gì trục trặc và căng thẳng cho lắm, thậm chí có người đã hình dung ra là cả một “thế giới phẳng” hầu như không có biên giới và sự cách trở trong việc làm ăn giữa các nước như Thomas Friedman, một biên tập viên chuyên mục ngoại giao và kinh tế của tờ New York Times đã viết trong cuốn “The world is flat”. Đồng thời người ta cũng kỳ vọng vào những bước nhảy vọt đáng kinh ngạc của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ với những thành tựu mà loài người chưa được chứng kiến bao giờ, tạo ra một động lực thúc đẩy sức sản xuất, năng suất lao động và cả bản thân cuộc sống của loài người, giúp con người đi đến những chân trời mới, những hành tinh và hệ thiên hà mới. Bởi vì lúc đó tuy người ta đã manh nha nhận thức được đang có một sự thay đổi khó lường của khí hậu và chuyển biến của thiên nhiên như Trái Đất nóng lên, khả năng tan băng ở Bắc và Nam Cực, tạo ra những trận động đất dữ dội, những cơn sóng thần nguy hiểm có sức tàn phá ghê gớm và cùng với sự biến đổi này của khí hậu sẽ dẫn đến nhiều loại bệnh dịch nguy hiểm cho loài người.
Cũng vì kỳ vọng nhiều vào sự hội nhập và hợp tác quốc tế, tuy không loại trừ khả năng xảy ra chiến tranh giữa các nước, nhưng người ta chưa hình dung hết sự canh tranh giữa các nước lớn và các nước mới trỗi dậy như hiện nay. Lúc bấy giờ người ta nặng nề về quan niệm các nước trên thế giới cùng lắm là vừa hợp tác vừa đấu tranh với nhau, ai dại gì mà đi gây chiến tranh với nhau bằng vũ khí hạt nhân chiến lược có sức công phá và giết người hàng loạt để chẳng bên nào được lợi gì trong cuộc đọ sức này.
Hơn nữa khi ấy, Liên Xô, một trong hai siêu cường hàng đầu của thế giới đã từng cầm đầu phe XHCN cạnh tranh với phe tư bản do Mỹ cầm đầu hàng mấy chục năm đã sụp đổ, kéo theo sự sụp đổ của nhiều nước XHCN khác ở Đông Âu, khiến người ta thiên về khuynh hướng xây dựng thế giới đa cực, thế giới nhiều phe, nhiều tổ chức và nhóm nước có thể cạnh tranh và kiềm tỏa lẫn nhau, không anh nào có thể bóp mũi được anh nào. Cũng từ đó, thế giới bắt đầu hình thành các nhóm mới nổi lên, có cùng lợi ích và quyền lợi gần giống nhau thì gắn kết với nhau để sống, để phát huy vai trò và vị thế của mình trên thế giới. Và nếu không xảy ra cuộc khủng bố ngày 11/9/2001 tại cả Washington và New York, làm rung chuyển nước Mỹ nói riêng và thế giới nói chung, do tổ chức Al Qaeda do Bin Laden đứng đầu tiến hành thì chắc loài người còn chưa chú ý nhiều lắm tới chủ nghĩa khủng bố đã hình thành khá lâu rồi ở nhiều nơi trên Trái Đất mà đến ngày nay nó đã trở thành một thảm họa với nhiều người, nhiều nước, nhiều vùng, làm cho cuộc sống của loài người lúc nào cũng phải nơm nớp lo sợ.
.. Đến thế giới gần đây và 5 - 10 năm tới
Từ những năm cuối của thập kỷ thứ nhất và bước sang những năm đầu thập kỷ thứ hai của thế kỷ này, tình hình thế giới có những diễn biến phức tạp hơn mà nổi lên là mấy đặc điểm rất đáng chú ý là:
Thứ nhất, nền kinh tế - tài chính và sản xuất của thế giới lâm vào cảnh sa sút và khủng hoảng nặng nề liên tục từ các năm cuối của thập kỷ trước đến nay. Cuộc khủng hoảng này không chỉ làm cho các nước nhỏ yếu về kinh tế phải điêu đứng mà đến cả các ông trùm kinh tế - tài chính thế giới như Mỹ, Nhật Bản, EU cũng thất điên bát đảo khiến cho cả chính quyền Barack Obama cũng phải ngừng hoạt động trong nhiều ngày vì không có tiền chi tiêu; nước Nhật Bản từ vị trí kinh tế thứ hai thế giới phải tụt xuống vị trí thứ 3 sau Trung Quốc đang vươn lên; khối EU, hay còn gọi là khối các nước sử dụng đồng euro vừa không sao tạo ra được sự thống nhất trong toàn khối, vừa phải ra sức tìm kiếm nguồn tiền để cứu các nước thành viên như Hy Lạp, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha đứng trên bờ vực phá sản và nợ xấu ngập đầu. Dù cho các nước mạnh của khối này như Đức, Anh, Pháp có cố gắng đến mấy cũng khó mà vực các nước kia lên được một cách chắc chắn, lâu dài.
Thứ hai, các nước lớn trong khối các nước tư bản do Mỹ - Nhật - EU đứng đầu trước đây đang phải gắng sức để cạnh tranh và ngăn chặn sự trỗi dậy của nhiều nước lớn khác trong khối các nước đang phát triển, trong đó họ đáng gờm nhất là sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc sau hơn 35 năm cải cách mở cửa với việc thực hiện chủ trương 4 hiện đại; việc nước Nga sau khi Liên Xô sụp đổ, Boris Yeltsin phải nghỉ để nhường chức cho Tổng thống Vladimir Putin lên cầm quyền đã củng cố và xoay chuyển nước Nga từ tình trạng gần như sắp sụp đổ để đứng dậy thành một nước Nga hùng cường gần như thời Liên Xô siêu cường trước đây, ngang nhiên thách thức cả Mỹ, Nhật Bản và Tây Âu. Rồi sự ra đời của các nhóm nước mới trỗi dậy như Tổ chức hợp tác Thượng Hải gồm Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan và nhiều nước quan sát viên khác, trong đó có cả Ấn Độ, Pakistan, Iran, Mông Cổ..., sự hình thành của khối nước BRICS bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.
Gần đây lại đang hình thành cả nhóm Liên minh hải quan Á - Âu gồm Nga - Belarus - Kazakhstan chiếm tới 80% diện tích của Liên Xô trước đây, với một khối dân số gồm hàng trăm triệu người và năng lực địa - chính trị và kinh tế khá mạnh.
Ba là, việc xử lý các vấn đề nổi lên của thế giới không thể theo ý muốn chủ quan của bất kỳ một nước nào mà phải có sự góp mặt của nhiều nước, tạo thành một sự ràng buộc khó mà một bên nào có thể định đoạt được mà cần phải có một sự thương thảo khéo léo và thỏa đáng thì các bên mới chịu.
Bốn là, cuộc cách mạng khoa học - công nghệ trên toàn thế giới tiếp tục có những bước tiến xa hơn và sâu sắc hơn, vượt qua những khả năng mà con người có thể dự đoán được.
Năm là, chủ nghĩa khủng bố có cả màu sắc tôn giáo và sắc tộc hòa quyện vào mang tính chất ngày một cực đoan và tàn bạo, đang ngày càng mạnh lên ở khắp nơi, nhất là ở khu vực Trung Đông và châu Phi, nơi có tới hơn một tỷ người theo đạo Hồi và mấy trăm triệu người gốc A - rập sẵn sàng tham gia vào các cuộc thánh chiến ở bất cứ đâu vì mục tiêu cực đoan của họ.
Nhìn về 5 - 10 năm tới, chắc rằng những đặc điểm nói trên vẫn còn tiếp tục nổi lên, những mức độ có thể khác hơn theo hướng tăng thêm tính quyết liệt và gay cấn và có thêm cả một số đặc điểm khác nữa mà chúng ta phải nhìn thấy trước, cho dù chưa thể hiểu sâu sắc chúng ngay được khi chưa có điều kiện trải nghiệm.
Ngay từ bây giờ các nhà phân tích quốc tế vừa đi sâu vào phân tích các đặc điểm nói trên của thế giới vừa đưa ra những dự báo khá giật mình khiến mọi người không thể thờ ơ được.
Vì khuôn khổ bài báo có hạn, tôi chỉ đi sâu vào mấy lĩnh vực sau đây:
1. Về nền kinh tế - tài chính thế giới: Đứng đầu nền kinh tế - tài chính thế giới hiện nay ai cũng biết là chưa nước nào vượt qua được Mỹ. Cơ sở chiến lược quan trọng bậc nhất của Mỹ là nền tài chính. Vậy mà hiện nay cũng như trong một số năm sắp tới, tài chính là sợi dây trói tay trói chân nước Mỹ, vì nước Mỹ đã chạm tới trần nợ công, khiến cho niềm tin đối với Mỹ sẽ suy giảm dẫn tới đồng USD đang bá chủ thế giới sẽ mất giá mạnh. Tình cảnh đó khiến cho chính sách đối nội của Mỹ khó có thể có những điều thay đổi mới mẻ, chiến lược đối ngoại cũng khó có động tác gì mới, làm cho Mỹ đang phải điều chỉnh hệ thống an sinh xã hội và toàn bộ kết cấu nền kinh tế.
Tài chính khó khăn sẽ kiềm chế “cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba” của Mỹ, trong đó có điểm đột phá về kỹ thuật là kết hợp kỹ thuật năng lượng mới nhất với kỹ thuật mạng mới nhất, khiến cho năng lượng sạch có thể được hòa vào mạng năng lượng hóa thạch truyền thống, tạo thành một hệ thống lưới điện thông minh. Có được kỹ thuật này, mức độ dựa vào nguồn năng lượng hóa thạch của loài người sẽ giảm đi rất nhiều, làm cho nhiều vấn đề chiến lược lớn cũng vì thế mà biến đổi sâu sắc. Khó khăn tài chính cũng sẽ ảnh hưởng đến chiến lược quân sự của Mỹ, làm cho ngân sách quân sự phải cắt giảm, chất lượng vũ khí khó có thể nâng cấp, số lượng vũ khí và quân số cũng phải giảm đi.
Theo kế hoạch chiến lược quân sự của Mỹ, đến năm 2020 tỷ lệ lực lượng hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương sẽ tăng 60%, nhưng Mỹ còn phải quan tâm tới chi phí quân sự tại các khu vực trong nước, châu Âu, Trung Đông, châu Phi... , trong khi đó chi phí quân sự của Trung Quốc ở châu Á - Thái Bình Dương đến thời gian đó đã vào khoảng 200 tỷ USD. Điều đó làm cho sự chênh lệch về kỹ thuật quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ dần dần thu hẹp, có khả năng rút ngắn xuống còn khoảng 10 năm hay thậm chí còn ít hơn nữa.
Sự biến đổi của khí hậu sẽ làm cho mực nước biển trên toàn cầu tăng lên, xóa đi lãnh địa của nhiều vùng ở nhiều nước đồng thời cũng mở ra tuyến đường biển ở Bắc Băng Dương, tạo ra một hướng đi thương mại của toàn bộ lục địa Á - Âu và lục địa Bắc Mỹ phát triển nhộn nhịp, giúp giảm thiểu rất nhiều mức độ dựa vào các tuyến đường biển chiến lược quan trọng hiện nay đi qua eo biển Malacca, Hồng Hải, Kênh đào Suez, Mũi Hảo Vọng... Từ châu Âu sang châu Mỹ chỉ cần thông qua eo biển Bering là có thể đến trực tiếp...
Khả năng nổ ra chiến tranh và xung đột vũ trang ở nhiều nơi trên thế giới luôn luôn rình rập.
|
Bắc Băng Dương còn là nguồn tài nguyên phong phú, đáy biển này là một bồn địa dầu mỏ cực lớn. Khu vực gần Bắc Băng Dương như Siberia, Alaska, Canada, Newfoundland, Bắc Hải... chứa đựng nguồn năng lượng phong phú. Nhưng xung quanh Bắc Băng Dương đều là các nước lớn hoặc các nước phát triển, việc nước nào có thể kiểm soát nguồn tài nguyên ở đây sẽ trở thành vấn đề chiến lược lớn.
3.Chủ nghĩa khủng bố quốc tế ngày càng lan rộng, đe dọa nhiều nơi trên thế giới và càng ngày càng thể hiện rõ tính chất cực đoan và man rợ của nó.
Đó là vì những hoạt động này không phải tự nhiên mà có mà chúng được dàn dựng và khích lệ bởi một số nước đế quốc nhất định để thực hiện những âm mưu nào đó của chúng; được bọn lái súng ở nhiều nước khuyến khích để chúng bán được nhiều vũ khí, được một số tôn giáo, sắc tộc (nhất là tôn giáo, sắc tộc cực đoan) khích lệ; được sự suy thoái về kinh tế - tài chính, nạn thất nghiệp và sự nghèo đói của các nước tưới thêm dầu vào.
4.Khả năng nổ ra chiến tranh và xung đột vũ trang ở nhiều nơi trên thế giới luôn luôn rình rập.
Tất nhiên loài người ngày càng hiểu rõ sự nguy hại của những cuộc chiến tranh lớn bằng vũ khí hạt nhân và vũ khí hủy diệt và giết người hàng loạt nên ngay cả những nước lớn sở hữu các vũ khí này cũng phải rất thận trọng và cố sức tránh, vì nếu xảy ra loại chiến tranh đó thì sẽ chẳng có bên nào toàn thắng mà không có thiệt hại gì. Nhưng những điểm nóng trên thế giới đang còn đó như tình hình ở bán đảo Triều Tiên với một bên luôn luôn tập trung sức phát triển thật nhanh thế mạnh quân sự, kể cả bom hạt nhân và các loại tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm xa theo chính sách “tiên quân” (quân sự trên hết) và một bên là Mỹ và Hàn Quốc luôn luôn có những cuộc tập trận chung và các hoạt động đe dọa. Các cuộc chiến tranh cục bộ và xung đột sắc tộc như đang diễn ra ở Libya, Iraq, Syria, Afghanistan, một số nước châu Phi. Sự đe dọa và lấn lướt của Trung Quốc ở Biển Đông đối với chủ quyền và sự toàn vẹn về lãnh thổ của nhiều nước Đông Nam Á; xung đột về chủ quyền lãnh thổ giữa Trung Quốc và Nhật Bản ở Biển Đông Bắc Á; xung đột và khả năng dẫn đến nội chiến đang diễn ra ở Ukraine... Cùng với khả năng xảy ra chiến tranh cục bộ và xung đột vũ trang là thủ đoạn gây bạo loạn lật đổ của nhiều nước phương Tây, nhất là Mỹ và Anh, tại nhiều nước, nhất là các nước đang phát triển, các nước nhỏ yếu, bằng cái gọi là, “các cuộc cách mạng sắc màu” với những tên hoa, tên hiệu, nghe rất êm ái nhưng chưa đầy thuốc độc ở bên trong.
5.Về ảnh hưởng của những dự báo trên.
Những diễn biến nói trên của tình hình thế giới 5 - 10 năm tới sẽ ảnh hưởng đến nhiều nước, nhất là đối với những nước đang và chậm phát triển hàng ngày còn phải lo chống đỡ với sự nghèo đói, trong đó có cả đất nước chúng ta. Tình hình như dự báo chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới các nước nói trên ít nhất là ở mấy mặt sau:
- Tình hình kinh tế - tài chính - thương mại và sự làm ăn và phát triển sẽ bị xâm hại và kéo lùi trở lại. Đời sống nhân dân các nước đó sẽ gặp nhiều khó khăn, thất nghiệp và các loại hình tệ nạn xã hội và tội phạm sẽ tăng lên.
- Các nước này sẽ phải gồng mình lên để xử lý các vấn đề nói trên; chống đỡ với sự biến đổi của khí hậu ngày một dữ dội và ác liệt; dốc sức vào chuẩn bị cho mình về các mặt để đề phòng và đối phó với chiến tranh hay các cuộc xung đột vũ trang, bạo loạn lật đổ, diễn biến hòa bình; tiềm năng và sức lực phải chia năm sẻ bảy không còn đủ khả năng để làm những việc lớn như phát triển kinh tế, phát triển khoa học công nghệ, văn hóa - xã hội và chăm lo đời sống cho nhân dân.
- Các nước phải đề ra được đường lối chiến lược khôn khéo để tạo dựng được môi trường hòa bình ổn định lâu dài, phải tích cực và chủ động hội nhập quốc tế, tranh thủ tốt sự hợp tác quốc tế, đặc biệt là phải phát huy cao độ các tiềm năng và sức mạnh nội lực của dân tộc mình, tạo ra sự kết hợp chặt chẽ giữa sức mạnh của dân tộc và sức mạnh của thời đại và quốc tế.
- Phải có đường lối đối ngoại đúng đắn và kiên quyết “dĩ bất biến, ứng vạn biến” để bảo vệ độc lập, chủ quyền và sự toàn vẹn về lãnh thổ, không ngừng nâng cao vai trò, vị thế và sự đóng góp của mình vào việc giải quyết các vấn đề của quốc tế và khu vực.
Hồ Đức Minh
http://thegioi.baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/the-gioi-se-ra-sao-trong-5-10-nam-toi-tiep-theo-va-het-20140906071609317.htm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét