Thỏa thuận thương mại Mỹ - EU: Kẻ thắng Người thua ?

Thỏa thuận thương mại Mỹ - EU: Kẻ thắng Người thua ?

Thỏa thuận thương mại Mỹ - EU được xem là một thắng lợi lớn của ông Trump, đánh dấu kết quả sau nhiều tháng đàm phán giữa Mỹ và đối tác thương mại lớn nhất của mình, đồng thời là tín hiệu rõ ràng nhất rằng các nước giờ coi chính sách thuế quan của Mỹ là dài hạn chứ không phải tạm thời. “Đó là một ngày đen tối khi liên minh của những người dân tự do, tập hợp lại để khẳng định các giá trị và bảo vệ lợi ích của họ, quyết định đầu hàng”, Thủ tướng Francois Bayrou tuyên bố, ngày 28-7.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc đàm phán thương mại ngày 27-7. Ảnh: VCG/CGTN

1. Pháp chỉ trích thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và EU

28/7/2025 - Thỏa thuận thương mại Mỹ - EU đã vấp phải chỉ trích từ Thủ tướng Pháp và giới doanh nghiệp Đức.

Theo thỏa thuận được ký kết ngày 27-7, hầu hết hàng hóa châu Âu xuất khẩu sang Mỹ, bao gồm cả ô tô, sẽ chịu mức thuế 15%. Việc hai thị trường hàng đầu thế giới đạt đồng thuận trước hạn chót 1-8 đã chặn đứng "kịch bản" dự kiến Tổng thống Donald Trump áp thuế 30% đối với hàng nhập khẩu từ châu Âu, nhưng cũng cho thấy "thất bại" của EU đối với mục tiêu đàm phán mức thuế 0%.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thừa nhận, 15% không phải là mức thuế thấp nhưng là con số tốt nhất EU có thể đạt được. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà xuất khẩu châu Âu phải đối mặt với thuế quan cao gấp 3 lần mức trung bình 4,8% hiện hành.

Hiện tại, đàm phán giữa EU và Mỹ về thép, mặt hàng đang đối mặt với mức thuế 50%, vẫn chưa ngã ngũ, trong khi những rào cản đối với xuất khẩu dược phẩm cũng chưa được làm rõ.

Bình luận về diễn biến kể trên, Thủ tướng Pháp Francois Bayrou cho rằng, thỏa thuận vừa được ký kết giữa EU và Mỹ là một thất bại đối với liên minh kinh tế này.

“Đó là một ngày đen tối khi liên minh của những người dân tự do, tập hợp lại để khẳng định các giá trị và bảo vệ lợi ích của họ, quyết định đầu hàng”, Thủ tướng Francois Bayrou tuyên bố, ngày 28-7.

Trái với động thái của người đồng cấp Pháp, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã nhanh chóng hoan nghênh thỏa thuận này vì giúp tránh được “sự leo thang không cần thiết trong quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương” và ngăn chặn một cuộc chiến thương mại có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Đức tỏ ra kém hào hứng hơn. Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) nhận định, thỏa thuận giữa EU và Mỹ sẽ gây ra “những hậu quả tiêu cực đáng kể”. Hiệp hội Công nghiệp hóa chất Đức (VCI) cũng cho rằng, thỏa thuận này sẽ đẩy thuế suất lên quá cao.

Rõ ràng, mức thuế 15% nhằm vào các sản phẩm ô tô sẽ trở thành gánh nặng đối với nhiều công ty ô tô Đức đang trong quá trình chuyển đổi, tác động trực tiếp đến doanh số và lợi nhuận.

Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) Hildegard Müller nhận định, thỏa thuận về cơ bản là tích cực, nhưng vẫn cảnh báo về những chi phí lớn phát sinh trong thời gian tới.

Ireland, một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu của EU sang Mỹ, hoan nghênh thỏa thuận giữa hai bên nhưng vẫn thất vọng về mức thuế 15%. Bộ trưởng Pháp phụ trách châu Âu Benjamin Haddad cũng đánh giá, thỏa thuận không cân bằng dù mang lại sự ổn định tạm thời.

Trong một tuyên bố liên quan, ngân hàng Đức Berenberg nhìn nhận, thỏa thuận này đã chấm dứt tình trạng bất ổn nghiêm trọng nhưng cũng là chiến thắng của Tổng thống Donald Trump.

Holger Schmieding, nhà kinh tế trưởng của Berenberg cho biết, mức thuế bổ sung của Mỹ sẽ gây tổn hại cho cả quốc gia này và EU. Đối với châu Âu, thiệt hại chủ yếu là do tác động trước mắt.

2. Ông Trump giành thế thượng phong trước EU trong đàm phán thuế quan như thế nào?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đạt thỏa thuận lớn với EU: mức thuế giảm còn 15%, EU cam kết đầu tư 600 tỷ USD và mua 750 tỷ USD hàng hóa năng lượng từ Mỹ trong 3 năm. Đây là bước ngoặt cho chiến lược thuế quan dài hạn của Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận thương mại với EU tại câu lạc bộ golf Trump ở Scotland. Ảnh: WSJ.

Ngay sau khi ngồi vào bàn đàm phán với các quan chức châu Âu tại một khu nghỉ dưỡng golf ở Scotland vào ngày 27/7, Tổng thống Mỹ ông Donald Trump cho biết ông muốn được đảm bảo rằng châu Âu sẽ thực hiện các cam kết tăng đầu tư vào Mỹ.

Ông Trump đặt câu hỏi rằng làm sao Mỹ có thể chắc chắn rằng các công ty châu Âu sẽ không phớt lờ kế hoạch đầu tư sau khi đạt được thỏa thuận. Theo những người am hiểu vấn đề, sau khi các nhà lãnh đạo EU cam đoan rằng kế hoạch đầu tư là nghiêm túc, ông Trump đáp lại: "Chứng minh đi".

Các quan chức EU đã liệt kê tên những công ty mà họ nói là đã sẵn sàng đầu tư. Họ nói thêm rằng nếu có thỏa thuận thương mại, khoản đầu tư dự kiến gần 200 tỷ USD sẽ còn tăng thêm.

Kết thúc cuộc đàm phán, ông Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế cơ bản xuống còn 15% với EU, thay vì 30% như từng đe dọa. Ông nói EU sẽ đầu tư 600 tỷ USD vào Mỹ, theo thỏa thuận có kèm cam kết riêng mua 750 tỷ USD hàng hóa năng lượng Mỹ trong vòng 3 năm. Các quan chức châu Âu cho biết con số 600 tỷ USD dựa trên kế hoạch đầu tư của khối doanh nghiệp tư nhân.

Thỏa thuận này được xem là một thắng lợi lớn của ông Trump, đánh dấu kết quả sau nhiều tháng đàm phán giữa Mỹ và đối tác thương mại lớn nhất của mình, đồng thời là tín hiệu rõ ràng nhất rằng các nước giờ coi chính sách thuế quan của Mỹ là dài hạn chứ không phải tạm thời.

Sự thay đổi thái độ của phía châu Âu là một yếu tố quan trọng: thay vì cố gắng loại bỏ hoàn toàn các mức thuế, họ tập trung tìm cách giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp và nền kinh tế của mình.

Bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, thừa nhận mức thuế 15% là "rõ ràng là thách thức đối với một số bên", nhưng bà cũng nói: "Chúng ta không nên quên rằng điều đó vẫn đảm bảo quyền tiếp cận thị trường Mỹ cho EU".

Ngay trước khi ông Trump và bà von der Leyen gặp nhau hôm 27/7 để hoàn thiện thỏa thuận, các cố vấn của ông Trump đã gọi cho phía châu Âu để nhấn mạnh rằng cuộc đàm phán cần tập trung vào việc EU mở cửa thị trường tốt hơn cho doanh nghiệp Mỹ.

Việc EU chấp nhận mức thuế 15% là sự đảo ngược hoàn toàn so với cách tiếp cận mang tính đối đầu ban đầu. Sau khi ông Trump áp thuế 25% lên thép và nhôm vào tháng 3, EU đã đáp trả bằng danh sách thuế lên các sản phẩm Mỹ, từ bơ đậu phộng cho đến xe máy Harley-Davidson, với mục tiêu gây thiệt hại chính trị tối đa cho ông Trump, theo một quan chức EU khi đó.

Khi Anh đạt được thỏa thuận riêng vào tháng 5 với mức thuế chỉ 10%, được coi là mức thuế cơ bản toàn cầu của Mỹ, một số quan chức EU đã tỏ thái độ chỉ trích. Ông Benjamin Dousa, Bộ trưởng Hợp tác Phát triển Quốc tế và Thương mại của Thụy Điển, từng nói: "Nếu thỏa thuận Anh-Mỹ là tất cả những gì châu Âu nhận được, Mỹ nên chờ đợi các biện pháp đáp trả từ phía chúng tôi".

Tuy nhiên, theo thời gian, các quan chức EU dần coi mức 10% là mức sàn tối thiểu. Họ nhận ra rằng các quan chức Mỹ đang chú trọng đến doanh thu từ thuế quan.

Ông Maroš Šefčovič, Cao ủy Thương mại EU, nói với Wall Street Journal trong hôm 28/7: "Ngày càng rõ rằng Tổng thống Trump hoàn toàn nghiêm túc trong việc thay đổi mạnh mẽ cục diện thương mại toàn cầu". Ông nói thêm: "Không thể quay lại trạng thái cũ như trước ngày 2/4".

Khi thích nghi, EU đã dựa nhiều vào ông Šefčovič để dẫn dắt đàm phán chính trị với phía Mỹ. Từ tháng 2, ông đã 7 lần bay sang Washington, có hơn 100 giờ thảo luận với các quan chức Mỹ qua điện thoại, video và gặp trực tiếp.

Có lần, khoảng một tuần trước cuộc gặp ở Scotland, ông Šefčovič nói rằng mình đã dành một nửa thời lượng chuyến xe dài 700 dặm về Slovakia để trao đổi với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick và Đại diện Thương mại Mỹ ông Jamieson Greer. Khi cần tìm tài liệu để tiếp tục trao đổi, ông phải dừng lại ở các bãi đỗ xe có Wi-Fi để tiếp tục các cuộc thảo luận – vốn rất quan trọng cho giai đoạn cuối trước cuộc gặp ở Scotland.

Bước ngoặt của cuộc đàm phán xảy ra vào tháng 5, khi ông Trump đe dọa trên mạng xã hội sẽ áp mức thuế 50% lên EU. "Đàm phán với họ chẳng đi tới đâu", ông Trump viết. Nhưng sau cuộc gọi với bà von der Leyen 2 ngày sau đó, ông tuyên bố tạm thời dừng lời đe dọa này.

EU sau đó thay đổi chiến lược. Theo những người liên quan, họ trình cho Mỹ một đề xuất bao gồm việc tăng mua năng lượng Mỹ và giảm thuế cho một số hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ. Ông Greer xác nhận vào đầu tháng 6 rằng EU đã đưa ra "một điểm khởi đầu đáng tin cậy".

Tuy nhiên, vào ngày 12/7, ông Trump lại đăng thư lên mạng xã hội, tuyên bố sẽ áp thuế 30% với EU vào đầu tháng 8. Việc này khiến các quan chức EU bất ngờ vì họ tưởng đã gần đạt được thỏa thuận.

Vài ngày sau, ông Šefčovič trả lời Fox News, hé lộ về thỏa thuận sắp thành hình: EU sẵn sàng tăng mạnh nhập khẩu dầu mỏ, khí đốt hóa lỏng, nhiên liệu hạt nhân từ Mỹ, cũng như chi khoảng 40 tỷ USD cho chip trí tuệ nhân tạo.

Ông cũng nói EU dự tính đầu tư khoảng 500 tỷ USD vào Mỹ trong 3 năm tới.

Trước cuộc họp ở Scotland, ông Šefčovič còn xin lời khuyên từ trưởng đoàn đàm phán Nhật Bản để hiểu rõ hơn về cách ông Trump đàm phán. Ông được biết rằng ở giai đoạn cuối, các cuộc trao đổi với ông Trump thường đi sâu vào chi tiết.

Vào ngày 27/7, các quan chức EU đã tập trung tại một khách sạn ở Glasgow để bàn về thông điệp nào sẽ hiệu quả nhất trong cuộc họp với ông Trump. Họ đến cuộc gặp với đầy đủ dữ liệu cụ thể, bao gồm các ví dụ cụ thể về kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp EU vào Mỹ.

https://viettimes.vn/ong-trump-gianh-the-thuong-phong-truoc-eu-trong-dam-phan-thue-quan-nhu-the-nao-post188000.html

https://baomoi.com/phap-chi-trich-thoa-thuan-thuong-mai-giua-my-va-eu-c52858738.epi