Trung Quốc khởi công đập thuỷ điện nhất lớn nhất thế giới
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường thông báo vào cuối tuần qua rằng việc xây dựng một siêu đập trên sông Yarlung Tsangpo ở Tây Tạng đã được bắt đầu. Siêu đập dự kiến trở thành hệ thống thuỷ điện lớn nhất thế giới, chi phí ước tính 167 tỉ đô, đến nay là siêu đập đắt đỏ nhất mọi thời đại. Đập dự kiến cung cấp 300 tỉ kilowatt giờ điện mỗi năm, tức khoảng 4% nhu cầu năng lượng của Trung Quốc.
Các siêu đập gây ra siêu tranh cãi. Dù trên danh nghĩa là một hình thức sản xuất năng lượng sạch, nhưng chúng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt sinh thái và xã hội.
Tại Trung Quốc, việc xây dựng đập Tam Hiệp, dự án thủy điện lớn nhất thế giới hiện nay, đã buộc 1,3 triệu người phải di dời. Con đập vẫn là nguồn cơn lo âu cho công chúng do những lo ngại liên tục về nguy cơ vỡ đập. Vào năm 1975, vụ vỡ đập Bản Kiều ở tỉnh Hà Nam – với sức chứa khoảng một phần sáu mươi của đập Tam Hiệp – đã khiến khoảng 230.000 người thiệt mạng, ban đầu do lũ lụt, sau do nạn đói và dịch bệnh.
Từ góc độ của Bắc Kinh, rủi ro của việc xây dựng đập thuỷ điện là không đáng kể khi xét đến những lợi ích tiềm năng liên quan đến khí thải carbon và chi phí điện. Điện giá rẻ không chỉ quan trọng đối với các hộ gia đình Trung Quốc mà còn đối với ngành công nghiệp – lĩnh vực mà giá điện mỗi kilowatt-giờ thấp hơn châu Âu 60 – 70% và thấp hơn Mỹ 30 – 40%.
Dù đã trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về năng lượng tái tạo, nhưng Trung Quốc vẫn phụ thuộc phần lớn vào sản xuất điện than để giữ giá điện ở mức thấp. Siêu đập ở Tây Tạng có thể góp phần hoá giải điều đó.
Việc kiểm soát nguồn nước là biểu tượng cho quyền lực và tính chính danh của nhà nước tại Trung Quốc trong suốt hàng thiên niên kỷ. Nhà Hán học Karl Wittfogel đã gán đây là ví dụ của “chế độ chuyên chế thủy lợi” (hydraulic despotism). Một trong những vị khai quốc huyền thoại của Trung Quốc, Đại Vũ, được cho là người xây đập đầu tiên trên thế giới.
Mặc dù tác động của siêu đập mới lên người Tây Tạng có thể không mấy quan trọng với Bắc Kinh, nhưng nó có thể mang lại những tác động ngoại giao đáng chú ý.
Con sông bị đập chắn, sông Yarlung, đang chảy vào sông Brahmaputra của Ấn Độ. Một số nhà bình luận Ấn Độ cho rằng, đập mới có thể giúp kiểm soát lũ lụt, trong khi những người khác lại lo ngại về tác động tiềm tàng đến nguồn cung cấp nước và việc tưới tiêu tại lưu vực sông Yarlung. Tại miền nam Trung Quốc, việc chắn đập sông Mekong – cả ở trong Trung Quốc lẫn thông qua các dự án do Trung Quốc hậu thuẫn ở Lào và Campuchia – đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các quốc gia ở hạ nguồn.
Việc kiểm soát nguồn nước là biểu tượng cho quyền lực và tính chính danh của nhà nước tại Trung Quốc trong suốt hàng thiên niên kỷ. Nhà Hán học Karl Wittfogel đã gán đây là ví dụ của “chế độ chuyên chế thủy lợi” (hydraulic despotism). Một trong những vị khai quốc huyền thoại của Trung Quốc, Đại Vũ, được cho là người xây đập đầu tiên trên thế giới.
Mặc dù tác động của siêu đập mới lên người Tây Tạng có thể không mấy quan trọng với Bắc Kinh, nhưng nó có thể mang lại những tác động ngoại giao đáng chú ý.
Con sông bị đập chắn, sông Yarlung, đang chảy vào sông Brahmaputra của Ấn Độ. Một số nhà bình luận Ấn Độ cho rằng, đập mới có thể giúp kiểm soát lũ lụt, trong khi những người khác lại lo ngại về tác động tiềm tàng đến nguồn cung cấp nước và việc tưới tiêu tại lưu vực sông Yarlung. Tại miền nam Trung Quốc, việc chắn đập sông Mekong – cả ở trong Trung Quốc lẫn thông qua các dự án do Trung Quốc hậu thuẫn ở Lào và Campuchia – đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các quốc gia ở hạ nguồn.
Tuy nhiên, hiện dư luận xoay quanh siêu đập Tây Tạng chủ yếu là cái cớ để chính trị gia Ấn Độ và Pakistan công kích lẫn nhau, thay vì là nguồn cơn gây ra phản ứng dữ dội nhắm vào Bắc Kinh. Himanta Biswa Sarma, thủ hiến bang Assam ở đông bắc Ấn Độ, tuyên bố Pakistan đang lợi dụng con đập này như một “nỗ lực vô căn cứ” nhằm dựng lên một cuộc khủng hoảng về nước. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng, vì Ấn Độ và Pakistan đang trong quá trình đàm phán căng thẳng về tương lai của Hiệp ước Nước sông Ấn (IWT).
Vẫn chưa có ngày hoàn thành chính thức cho dự án; đập Tam Hiệp mất hơn một thập kỷ để xây dựng, nhưng điều kiện núi non ở Tây Tạng có thể khiến quá trình này khó khăn hơn. Chi phí khả năng cao cũng sẽ đội lên đáng kể, như thường thấy ở các siêu dự án của Trung Quốc, do những khó khăn chính đáng lẫn nạn tham nhũng tràn lan.
BBC: Tại sao Ấn Độ lo lắng sâu sắc về việc Trung Quốc xây dựng con đập lớn nhất thế giới ở Tây Tạng
Bắc Kinh cho biết dự án có chi phí khoảng 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ (nghìn tỷ), sẽ ưu tiên bảo vệ sinh thái và thúc đẩy sự thịnh vượng của địa phương. Dự án, còn được gọi là Trạm thủy điện Meder, sẽ vượt qua đập Tam Hiệp và trở thành nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới sau khi hoàn thành, với công suất phát điện lên tới gấp ba lần đập Tam Hiệp.
Chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu công việc xây dựng đập thủy điện lớn nhất thế giới ở Tây Tạng, một động thái đã làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc ở Ấn Độ và Bangladesh. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã chủ trì lễ khởi công sông Brahmaputra vào thứ Bảy tuần trước.
Sông Brahmaputra uốn khúc trên cao nguyên Tây Tạng. Dự án đã gây tranh cãi vì tác động có thể xảy ra đối với hàng triệu cư dân ở hạ lưu Ấn Độ và Bengal, môi trường xung quanh và cộng đồng người Tây Tạng địa phương.
Bắc Kinh cho biết dự án này sẽ tiêu tốn khoảng 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 167 tỷ USD; 125 tỷ bảng Anh), sẽ ưu tiên bảo vệ sinh thái và thúc đẩy sự thịnh vượng của địa phương.
Dự án, còn được gọi là Trạm thủy điện Meder, sẽ vượt qua đập Tam Hiệp và trở thành nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới sau khi hoàn thành, với công suất phát điện lên tới gấp ba lần đập Tam Hiệp.
Các chuyên gia và quan chức đã đưa ra cảnh báo rằng con đập mới sẽ giúp Trung Quốc có khả năng kiểm soát hoặc chuyển hướng sông Brahmaputra qua biên giới. Con sông chảy qua các bang Arunachal Pradesh và Assam của Ấn Độ, cũng như Bengal, nhập vào các sông Sion, Brahmaputra và Jamuna.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét