Báo Mỹ đưa tin các đồng minh châu Á đang hoảng sợ Trung Quốc
Trump từng hứa hẹn sẽ "đánh nhanh thắng nhanh", nhưng thực tế cuộc chiến với Iran đã kéo dài gần một tháng. Chính quyền Trump không những không có ý định rút lui sớm mà còn chuẩn bị cho một cuộc chiến trên bộ. Điều này khiến các thế lực đi theo Mỹ để bao vây Trung Quốc tại châu Á ngày càng hoảng loạn.
Theo báo cáo, từ Tokyo, Manila cho đến Seoul, các quan chức tại đây đều tiết lộ trong tháng qua, họ luôn lo lắng dõi theo Mỹ khi quốc gia này không ngừng leo thang xung đột với Iran.
Họ cảnh báo rằng, ngoài tổn thất kinh tế do giá dầu tăng vọt và thiếu hụt khí đốt tự nhiên, cuộc chiến này còn rút bớt tài sản quân sự và tiêu điểm chiến lược của Mỹ khỏi khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cũng như khỏi "thách thức Trung Quốc", làm suy yếu khả năng ứng phó của Mỹ đối với cái gọi là "sự bành trướng khu vực" của Trung Quốc.
Đối với những đồng minh cốt lõi như Nhật Bản và Hàn Quốc, tác động này đã cận kề: Mỹ đã điều động một phần hệ thống phòng thủ tên lửa từ Hàn Quốc sang Vịnh Ba Tư, và hàng ngàn lính thủy đánh bộ đóng tại Nhật Bản cũng nhận lệnh điều chuyển về phía Tây.
Chính quyền Đài Loan, bên đang cấu kết với thế lực bên ngoài để mưu cầu "độc lập" và trông chờ vào việc mua vũ khí Mỹ để "lấy can đảm", cũng đang trong tình trạng khủng hoảng. Nghị sĩ đảng Dân tiến (DPP) Trần Quán Đình nói với truyền thông Mỹ chính quyền Đài Loan lo ngại Mỹ sẽ đi vào vết xe đổ của Iraq và Afghanistan, sa lầy vào "vũng bùn" chiến tranh dài hạn tại Iran.
Ngoài ra, hòn đảo này phụ thuộc cao độ vào năng lượng Trung Đông, việc Iran phong tỏa hiện nay đã gây áp lực lên nguồn cung dầu. Ông tuyên bố nếu xung đột kéo dài thêm một tháng nữa, chính quyền Đài Loan e ngại sẽ cạn kiệt năng lực vì cuộc khủng hoảng năng lượng, hoàn toàn không còn tâm trí để để tâm đến các động thái từ phía Trung Quốc đại lục.
Báo cáo cho rằng việc Mỹ liên minh với Israel đánh Iran, cũng như việc cưỡng bức bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Maduro, là nhằm phô diễn sức mạnh cứng của quân đội Mỹ đồng thời răn đe phía Trung Quốc, cảnh báo Bắc Kinh đừng mạo hiểm "dùng vũ lực chiếm Đài Loan" hoặc tăng cường yêu sách tại các vùng lãnh thổ tranh chấp ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Trần Quán Đình nhân cơ hội này kích động, tuyên bố tiền đề để sự răn đe này có hiệu quả là Mỹ phải duy trì đủ lực lượng quân sự sẵn có tại châu Á: "Nguồn lực quân sự không thể triển khai cùng lúc ở hai nơi... Ngay cả khi Mỹ là một quốc gia rất giàu tài nguyên, thì vẫn có giới hạn."
Ông ta tiếp tục đổ thêm dầu vào lửa: "Phía Mỹ cần nhận rõ rằng, đối thủ duy nhất có thực lực ngang hàng với Mỹ là Trung Quốc. Venezuela, Iran, Cuba đều không thể so sánh được."
Reuters trước đó tiết lộ, chính quyền Đài Loan vốn theo dõi sát sao chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào đầu tháng 4 của ông Trump. Nhưng do Mỹ khó thoát thân khỏi tình hình Iran, chuyến thăm này đã bị phía Mỹ trì hoãn, kéo theo đó là gói bán vũ khí mới mà Đài Loan hằng mong đợi cũng bị gác lại. Được biết, để tránh làm phật lòng Trung Quốc trước chuyến thăm, chính quyền Trump đã tạm hoãn công bố kế hoạch bán vũ khí trị giá khoảng 13 tỷ USD cho Đài Loan.
Vào ngày 13 tháng 3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn trong cuộc họp báo thường kỳ đã nêu rõ: Lập trường của Trung Quốc kiên quyết phản đối việc Mỹ bán vũ khí cho khu vực Đài Loan là nhất quán và rõ ràng. Ông Quách nói, Mỹ nên nghiêm túc tuân thủ nguyên tắc Một Trung Quốc và ba bản Thông cáo chung Trung - Mỹ, đặc biệt là quy định trong Thông cáo "17/8", ngừng bán vũ khí cho Đài Loan, dùng hành động thực tế để duy trì sự phát triển ổn định của quan hệ Trung - Mỹ cũng như hòa bình, ổn định tại eo biển Đài Loan.
Một số phân tích tin rằng việc hoãn cuộc gặp thượng đỉnh Trung - Mỹ có thể giúp ông Trump tranh thủ "cửa sổ thời gian" để giải quyết khủng hoảng Trung Đông, tránh việc phía Trung Quốc mượn cơ hội này để gây áp lực đàm phán. Nhưng cũng có người cho rằng, việc trì hoãn ngược lại sẽ làm tăng quân bài đàm phán cho Trung Quốc, buộc Mỹ phải làm yếu đi sự ủng hộ đối với Đài Loan.
William Yang, nghiên cứu viên về Đông Bắc Á của Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), rêu rao rằng: Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính quyền Trump cảm thấy bản thân bị quá tải do các hoạt động quân sự tại Mỹ Latinh và Trung Đông đều có thể gửi tín hiệu đến Bắc Kinh là Nhà Trắng có thể sẵn sàng dùng việc hạ thấp mức độ ủng hộ Đài Loan làm quân bài để đổi lấy một thỏa thuận thương mại nhằm xoa dịu áp lực kinh tế trong nước. Ví dụ như sửa đổi phát ngôn chính thức từ "không ủng hộ Đài Loan độc lập" thành "phản đối Đài Loan độc lập", hoặc thắt chặt quy mô bán vũ khí cho Đài Loan.
Trần Tử Lượng, nghiên cứu viên tại "Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng" của Đài Loan cảnh báo: "Bất kỳ sự suy yếu ngầm nào đối với sự ủng hộ dành cho Đài Loan đều sẽ bị coi là sự nhượng bộ của Mỹ đối với Trung Quốc." Ông cũng nói nếu ông Trump sau khi thăm Trung Quốc mà tuyệt nhiên không nhắc đến Đài Loan, chính quyền hòn đảo sẽ "cực kỳ căng thẳng".
Lấy ví dụ về các hoạt động đúng luật pháp và quy định của Trung Quốc tại Biển Đông và Biển Hoa Đông gần đây, truyền thông Mỹ còn "vừa ăn cướp vừa la làng", tuyên bố việc Mỹ thu hẹp bố phòng tại Đài Loan sẽ khuyến khích Trung Quốc hoạt động tích cực hơn tại các vùng biển liên quan.
Lấy sự việc Hải cảnh Trung Quốc gần đây xua đuổi tàu Nhật Bản xâm nhập trái phép vào lãnh hải đảo Điếu Ngư làm cái cớ, báo cáo chỉ ra thêm: Ngoài tác động từ việc điều động binh lực Mỹ, Nhật Bản còn lo ngại nếu mình không phối hợp với hành động chống Iran của ông Trump, sự đảm bảo an ninh lãnh thổ mà Mỹ cam kết có thể bị sụt giảm lớn.
Các chuyên gia an ninh tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Nhật Bản kêu gọi, Nhật Bản "phải tránh để Trung - Mỹ hình thành cục diện cái gọi là 'Nhóm hai nước' (G2)", do đó "phải phối hợp với phía Mỹ trong vấn đề Iran và eo biển Hormuz."
Nhưng thực tế không dễ dàng như lời nói. Do dư luận phản đối trong nước dâng cao và sự ràng buộc của các điều khoản pháp lý, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae luôn giữ thái độ mập mờ, cố tình né tránh và im lặng về việc có phái quân sang Trung Đông hay không.
Tờ Washington Post cho biết, các quan chức châu Á từng cố gắng nhắc nhở Washington rằng họ nắm giữ những lợi ích cốt lõi cực kỳ quan trọng tại khu vực Á-Thái Bình Dương, nhằm thúc giục Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược trở lại châu Á: Ví dụ, Nhật Bản nhấn mạnh vai trò then chốt của mình trong việc phá vỡ thế độc quyền của Trung Quốc đối với khoáng sản đất hiếm; Philippines trấn giữ các tuyến đường vận tải biển huyết mạch bảo đảm hàng hóa thiết yếu đến được Mỹ; phần lớn chất bán dẫn cao cấp cho các công nghệ cốt lõi như AI được sản xuất tại Hàn Quốc và Đài Loan.
Các nhà ngoại giao Mỹ đang bận rộn trấn an các đồng minh, nhấn mạnh chính quyền Trump vẫn kiên trì cam kết bảo đảm an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, hứa hẹn sau khi xóa bỏ hoàn toàn mối đe dọa từ Iran, nhiều nguồn lực chiến lược hơn sẽ quay trở lại để hỗ trợ thực hiện chiến lược "Xoay trục sang châu Á".
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cũng khẳng định trong suốt cuộc chiến Iran, ông Trump luôn duy trì liên lạc chặt chẽ với tất cả các đối tác. Bà còn nói: "Mỹ sẽ tiếp tục phô trương sức mạnh trên phạm vi toàn cầu, duy trì vị thế phòng thủ mạnh mẽ."
Có điều, những lời lẽ này của phía Mỹ chưa chắc các đối tác châu Á đã tin.
Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Romualdez gần đây tiết lộ trong tháng này, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby khi gặp Tổng thống Marcos tại New York đã nói rõ rằng liên minh phòng thủ Mỹ-Philippines "sẽ không thay đổi".
Nhưng ông cũng thừa nhận dù hiện tại chưa có rủi ro cấp bách, "nhưng nếu cuộc khủng hoảng Iran kéo dài, chúng tôi có thể cần phải đánh giá lại."
Nghị sĩ đảng Dân tiến Trần Quán Đình đã đề cập ở trên cũng thừa nhận: "Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra (trong tương lai)."
Kurt Campbell, "Sa hoàng châu Á" thời kỳ Biden và cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, người luôn ủng hộ chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng không lạc quan về triển vọng trọng tâm của Mỹ quay trở lại. Ông cho rằng việc phân tán chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rất có thể sẽ kéo dài.
Ông viết trong một bài báo tuần này: "Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, một khi đã sa vào một cuộc xung đột không rõ ràng, sức mạnh chiến lược của Mỹ rất khó có thể thoát ra khỏi đó."
Nhiều nhà phân tích bổ sung thêm rằng, ngay cả khi sự chú ý của Mỹ cuối cùng cũng quay trở lại châu Á, cuộc chiến này đã tạo ra một cơ hội cho Trung Quốc để liên tục gửi tín hiệu đến các đồng minh của Mỹ rằng "nước Mỹ không đáng tin cậy".
George Chen, đối tác của công ty tư vấn Asia Group, đánh giá phía Trung Quốc hiểu rất rõ họ không cần phải cố sức: "Thái độ tổng thể của phía Trung Quốc là tọa sơn quan hổ đấu (ngồi yên xem biến chuyển). 'Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta... cứ để nước Mỹ bị kéo sụp đi. Hãy để lịch sử lặp lại'."
https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/28/us-iran-war-japan-oil-prices/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét