Boris Enxin và cải cách theo liệu pháp sốc
Boris Enxin đã phá tan Liên Xô và làm cho nước Nga hỗn loạn và suy sụp trong suốt 10 năm 1990-1999, nhưng ông vẫn được người dân kính trọng vì: 
2) Ông đã chọn được một người kế nhiệm vĩ đại, người sau đó trong vòng 25 năm đã làm thay đổi toàn diện nước Nga, đưa nước Nga từ nghèo đói và yếu ớt trở thành một cường quốc toàn cầu, khá giả, mạnh mẽ và sẵn sàng đương đầu với những thế lực hùng mạnh nhất thế giới là NATO để bảo vệ lợi ích và phẩm giá của mình.
Bằng chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, người đó đang làm thay đổi cả lịch sử thế giới, để từ nay thế giới đã không còn đơn cực, của riêng người Mỹ, người Mỹ muốn làm gì cũng được, muốn cướp của ai cũng được, thành thế giới đa cực, trong đó các nước phải tôn trọng và cân bằng lợi ích cho nhau.
Tôi không thích B. Enxin. Năm 1991, khi làm việc tập thể ở Mockba để xây dựng mô hình phân tích dự báo kinh tế toàn cầu trong khuôn khổ dự án LINK của Liên hợp quốc, tôi đã nghe ông phát biểu như gã say rượu trong một hội nghị toàn thể của dự án. Ông nói về chương trình chuyển đổi nước Nga từ kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường trong vòng 300 ngày.
Đọc bản kế hoạch được ông phát cho những người tham dự, tôi rất thích và mong muốn Việt Nam cũng làm như thế. Chỉ tiếc không phải ông làm trong 300 ngày mà ông đã bán trong hỗn loạn gần như sạch sẽ các tài sản chiến lược của nhà nước chỉ trong chưa đầy 200 ngày, làm cho nhà nước phá sản và mất quyền lãnh đạo quốc gia vào tay các tập đoàn tư sản trong và ngoài nước, đấy nước Nga vào cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội kéo dài 10 năm.
Nga là một đất nước khổng lồ nhưng cải cách theo liệu pháp sốc quá nhanh và không có bài bản khoa học (các nhà kinh tế Nga lúc đó gần như không biết kinh tế thị trường là gì) dẫn tới những tổn thất vô cùng to lớn. Ngược lại, các nước nhỏ ở Đông Âu cũng cải cách theo liệu pháp sốc và đã thành công. Họ có sự giúp đỡ của các nước giầu có phương Tây, cả về quy trình cải cách lẫn tiền bạc, vì họ muốn dùng các nước Đông Âu làm bàn đạp để tiếp theo sẽ làm tan rã nước Nga giống như Liên Xô.
Tôi mơ ước ở Việt Nam cũng có cuộc cải cách theo liệu pháp sốc chứ không tuần tự kéo dài lê thê không biết bao giờ tới đích như thế này. Tuy nhiên, muốn làm như vậy, những người chủ trì phải có tâm, có tài, mà hiện nay tôi chưa nhìn thấy những người như vậy.
————-
LỜI DẶN CUỐI CÙNG TRƯỚC KHI RỜI KREMLI :”HÃY GIỮ GÌN NƯỚC NGA!”
Ngày 31/12/1999, tổng thống Nga Boris Yelsin từ chức 6 tháng trước nhiệm kỳ.
Tạp chí Дилетант của Nga số 109/ 2025 đã đăng bài phỏng vấn Valentin Yumashev, cố vấn và là con rể của Yeltsin-nhân chứng của toàn bộ sự kiện này. Qua đó chúng ta biết thêm các chi tiết về cuộc chuyển giao quyền lực của Yeltsin cho Thủ tướng Nga Putin.
Qua cuộc phỏng vấn, chúng ta biết việc rời đi của Boris Yeltsin vào ngày 31/12/1999 là kết quả của một quyết định cá nhân, được đưa ra trong bối cảnh chính trị cuối năm 1999.
Bước ngoặt quan trọng là cuộc bầu cử Duma Quốc gia ngày 12/12/1999, khi các lực lượng ủng hộ Vladimir Putin giành kết quả vượt trội, trong khi liên minh của Primakov và Luzhkov thất bại nặng. Sau kết quả này, Yeltsin đi đến kết luận rằng tiến trình chuyển giao quyền lực đã chín muồi.
Vài ngày sau bầu cử, Yeltsin mời Chánh văn phòng Tổng thống Alexander Voloshin và cố vấn Valentin Yumashev tới gặp và thông báo quyết định sẽ từ chức vào cuối tháng 12.
Theo lời kể của Yumashev, không có bất kỳ đề xuất nào từ gia đình hay từ các quan chức Điện Kremlin, quyết định đó hoàn toàn xuất phát từ chính Yeltsin. Ông yêu cầu giữ bí mật tuyệt đối, chỉ một số rất ít người được biết trước. Ngay cả vợ ông đến tận sáng 31/12 mới biết tin.
Trong những ngày cuối tháng 12, các thủ tục pháp lý và kỹ thuật được chuẩn bị gấp rút. Yumashev soạn thảo bài phát biểu gửi nhân dân, Yeltsin trực tiếp chỉnh sửa văn bản và loại bỏ chi tiết liên quan đến sức khỏe. Sáng sớm ngày 31/12/1999, lúc 7 giờ, Yeltsin ghi hình bài phát biểu từ chức.
Đúng 12h trưa ngày 31/12/1999 theo giờ Moskva, Yeltsin chính thức tuyên bố từ chức trước thời hạn và ký sắc lệnh giao quyền Tổng thống cho Thủ tướng Vladimir Putin, phù hợp với Hiến pháp Nga.
Cùng ngày, các thủ tục chuyển giao quyền lực được hoàn tất, bao gồm việc ký các sắc lệnh cần thiết và bàn giao vali hạt nhân cũng như các quyền hạn cho người đứng đầu nhà nước tạm quyền.
Trước rời Điện Kremlin, Yeltsin nói với Putin câu nói cuối cùng của mình: “Hãy giữ gìn nước Nga!”( Берегите Россию!- Hãy giữ gìn(bảo vệ) nước Nga”.
Sau đó, ông không còn xuất hiện tại Điện Kremlin với tư cách tổng thống nữa, khép lại một giai đoạn lịch sử của nước Nga.
Đây là diễn văn từ chức của Yeltsin vào trưa ngày 31/12/1999.
“Những người Nga thân mến,
Chỉ còn rất ít thời gian nữa là đến một mốc mang tính kỳ diệu trong lịch sử của chúng ta. Năm 2000 đang đến. Một thế kỷ mới, một thiên niên kỷ mới.
Tất cả chúng ta đều từng hình dung mốc thời gian này cho chính mình. Chúng ta ước tính -ban đầu khi còn nhỏ, rồi khi đã trưởng thành -rằng vào năm 2000 chúng ta sẽ bao nhiêu tuổi, mẹ chúng ta bao nhiêu tuổi, con cái chúng ta bao nhiêu tuổi. Đã từng có lúc tưởng như cái Tết (nguyên bản: năm mới) đặc biệt ấy còn rất xa.
Và ngày đó đã đến.
Các bạn thân mến! Những người thân yêu của tôi!
Hôm nay, tôi gửi tới các bạn lời chúc mừng năm mới lần cuối cùng. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Hôm nay, tôi lần cuối cùng ngỏ lời với các bạn với tư cách là Tổng thống Nga.
Tôi đã đưa ra quyết định. Tôi đã suy nghĩ rất lâu và rất đau đớn về điều đó. Hôm nay, vào ngày cuối cùng của thế kỷ đang khép lại, tôi từ chức.
Tôi đã nhiều lần nghe thấy rằng: Yeltsin sẽ bằng mọi cách bám giữ quyền lực, sẽ không giao nó cho ai. Đó là sự dối trá.
Vấn đề nằm ở chỗ khác. Tôi luôn nói rằng tôi sẽ không lùi một bước nào khỏi Hiến pháp. Rằng các cuộc bầu cử Duma phải diễn ra đúng thời hạn hiến định. Và điều đó đã xảy ra. Tôi cũng mong muốn rằng các cuộc bầu cử tổng thống sẽ diễn ra đúng thời hạn — vào tháng Sáu năm 2000. Điều này vô cùng quan trọng đối với nước Nga. Chúng ta đang tạo ra một tiền lệ vô cùng quan trọng: sự chuyển giao quyền lực một cách văn minh và tự nguyện — quyền lực từ một Tổng thống Nga sang một Tổng thống Nga khác, được bầu mới.
Và dù vậy, tôi đã đưa ra một quyết định khác. Tôi sẽ ra đi. Ra đi sớm hơn thời hạn quy định.
Tôi hiểu rằng tôi cần phải làm điều này. Nước Nga phải bước vào thiên niên kỷ mới với những chính trị gia mới, những gương mặt mới, những con người mới - thông minh, mạnh mẽ, tràn đầy năng lượng. Còn chúng tôi, những người đã nắm quyền suốt nhiều năm, chúng tôi phải rời đi.
Nhìn vào việc người dân đã bỏ phiếu với niềm hy vọng và niềm tin như thế nào trong cuộc bầu cử Duma cho một thế hệ chính trị gia mới, tôi hiểu rằng: công việc chính của đời tôi, tôi đã làm xong. Nước Nga sẽ không bao giờ quay trở lại quá khứ. Từ nay, nước Nga sẽ chỉ tiến về phía trước. Và tôi không được phép cản trở dòng chảy tự nhiên của lịch sử này.
Còn bám giữ quyền lực thêm nửa năm, khi đất nước đã có một con người mạnh mẽ, xứng đáng trở thành Tổng thống, và người mà hôm nay hầu như mỗi người Nga đều gắn gửi hy vọng của mình vào tương lai ư?! Tại sao tôi phải cản trở người đó ? Vì sao còn phải chờ thêm nửa năm? Không, đó không phải là tôi! Không phải là tính cách của tôi!
Hôm nay, vào ngày vô cùng quan trọng đối với tôi này, tôi muốn nói nhiều hơn một chút những lời mang tính cá nhân so với thường lệ.
Tôi muốn xin các bạn tha thứ. Vì nhiều ước mơ của chúng ta đã không trở thành hiện thực. Và những điều chúng ta tưởng là đơn giản thì hóa ra lại vô cùng gian nan. Tôi xin lỗi vì đã không đáp ứng được một số kỳ vọng của những người tin rằng chúng ta có thể chỉ bằng một cú nhảy, một cú vọt duy nhất, vượt qua từ quá khứ xám xịt, trì trệ, toàn trị sang một tương lai tươi sáng, giàu có và văn minh. Bản thân tôi cũng đã tin vào điều đó. Khi ấy tưởng rằng chỉ cần một cú nhảy vọt là có thể vượt qua tất cả.
Nhưng một cú nhảy vọt đã không thành công. Ở một số điểm, tôi đã quá ngây thơ. Ở những điểm khác, các vấn đề lại quá phức tạp. Chúng ta đã phải tiến lên qua những sai lầm, qua những thất bại. Nhiều người trong thời kỳ khó khăn này đã phải trải qua những cú sốc.
Nhưng tôi muốn các bạn biết điều này. Tôi chưa bao giờ nói điều đó, và hôm nay điều này đối với tôi là rất quan trọng.
Nỗi đau của mỗi người trong các bạn đều vọng lại thành nỗi đau trong tôi, trong trái tim tôi. Những đêm không ngủ, những dằn vặt đau đớn - phải làm gì để mọi người, dù chỉ một chút thôi, dù chỉ đôi chút, sống dễ dàng hơn và tốt đẹp hơn. Tôi không có nhiệm vụ nào quan trọng hơn thế.
Tôi sẽ ra đi. Tôi đã làm tất cả những gì có thể. Và không phải vì sức khỏe, mà vì tổng hòa của tất cả các vấn đề. Thay thế tôi là một thế hệ mới - thế hệ của những người có thể làm được nhiều hơn và tốt hơn.
Phù hợp với Hiến pháp, khi từ chức, tôi đã ký Sắc lệnh giao nhiệm vụ Tổng thống Nga cho Chủ tịch Chính phủ (tức Thủ tướng-ND) Vladimir Vladimirovich Putin. Trong vòng ba tháng, theo Hiến pháp, ông sẽ là nguyên thủ quốc gia. Và sau ba tháng, cũng theo Hiến pháp Nga, sẽ diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống.
Tôi luôn tin tưởng vào sự khôn ngoan phi thường của người Nga. Vì vậy tôi không nghi ngờ về lựa chọn mà các bạn sẽ đưa ra vào cuối tháng Ba năm 2000.
Khi chia tay, tôi muốn nói với mỗi người trong các bạn: hãy hạnh phúc. Các bạn xứng đáng với hạnh phúc. Các bạn xứng đáng với hạnh phúc và sự bình yên.
Chúc mừng Năm mới!
Chúc mừng thế kỷ mới, những người thân yêu của tôi!”.
PHAN VIỆT HÙNG
Lao gia nghien ruou nhung muu meo -neu khong chuyen giao cho Putin thi thi Putin se dao chinh va xoi tai lao gia --kich ban nay moi xay ra o VN
Trả lờiXóa