Cuba: Số liệu trên trời và cuộc đời dưới đất ?

Cuba: Số liệu trên trời và cuộc đời dưới đất ?

Xem video này mình thấy sốc vì không nghĩ là Cuba lại nghèo đến thế
Điều gì đã khiến một cô gái Cuba, người từng phải sống chật vật với mức lương chỉ vài trăm nghìn đồng một tháng tại quê nhà, phải bật khóc nức nở ngay giữa Hà Nội? 

Câu chuyện hôm nay kể về hành trình đầy cảm xúc của Laura - một cô giáo người Cuba lấy chồng Việt Nam. Từ cảnh thiếu thốn lương thực, điện nước, Laura đã trải qua cú sốc văn hóa cực lớn khi đặt chân đến mảnh đất hình chữ S. Sự choáng ngợp trước sự phát triển, tiện nghi và tấm lòng nhân hậu của người Việt đã thay đổi cuộc đời cô và cả gia đình mãi mãi. 

Đặc biệt, khoảnh khắc cha mẹ Laura sang thăm Việt Nam và chứng kiến sự sung túc tại đây sẽ khiến bạn thêm yêu và tự hào về đất nước mình. 

Chúng ta đang sống trong một đất nước tuyệt vời hơn chúng ta nghĩ rất nhiều! Hãy cùng lắng nghe tâm sự của Laura để thấy rằng: Việt Nam thực sự là một nơi đáng sống!

Tuy nhiên, một trong những nghịch lý lớn nhất của kinh tế Cuba luôn luôn trong đầu tôi. Đó là thông tin số liệu về kinh tế Cuba của WB, IMF, UN... đều thấy Cuba không nghèo, thậm chí GDP đầu người và nhiều chỉ tiêu khác... cao hơn Việt Nam. Nhưng xem video trên và nghe kể chuyện thì thấy dân họ quá nghèo. 

Cuba “không nghèo” trên giấy tờ quốc tế, nhưng người Cuba lại rất nghèo trong đời sống thực.

Tại sao lại thế nhỉ ?

Vì sao WB, IMF, UN cho thấy Cuba “khá giả”? Các tổ chức quốc tế đo thành tựu phát triển kinh tế qua GDP đầu người, HDI (giáo dục, y tế, tuổi thọ), Tỷ lệ đói, biết chữ, bác sĩ…; Cuba làm rất tốt ở các chỉ số này. Ví dụ:

Tuổi thọ người Cuba là 78 trong khi Việt Nam chỉ 74

Bác sĩ / 1.000 dân thì Cuba đạt 8–9 trong khi Việt Nam chỉ 1.3

Tỷ lệ người lớn biết chữ  Cuba  ~99% thì Việt Nam ~95%

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh ở Cuba rất thấp trong khi ở Việt Nam cao hơn

HDI của Cuba cũng cao hơn VN 

Do đó Liên hợp quốc (UN) thường xếp Cuba gần với nhóm các nước “phát triển trung bình cao” mà năm 2025 Việt Nam mới bắt đầu lọt vào.

Nghịch lý của trường hợp Cuba có thể được giải thích như sau:

1. GDP Cuba là “GDP kiểu XHCN” – không phải GDP thị trường, do đó GDP Cuba không phản ánh sức mua thật, vì Cuba dùng giá do nhà nước áp đặt, gần như là bịa. 

Ví dụ ở Cuba, một ca khám bệnh được nhà nước định giá 100 (giá trên trời) nhưng dân không trả $100 mà được miễn phí. Tuy nhiên, GDP được tính là 100. Người dân chỉ có 100 đô la trên giấy. 

Trong khi ở Việt Nam chúng ta đi khám 2 triệu, theo giá thị trường, chúng ta phải có 2 triệu thật, và quy ra đô la mất tới 70-80 đô la thật. Tức là GDP Việt Nam đo bằng tiền thật, của cải thật. GDP Cuba đo bằng giá hành chính rất cao, nhưng sản phẩm không thật, giá trị thực rất thất. Kết quả GDP Cuba bị thổi phồng

 
Cuba có “GDP cao” vì họ… không bán được gì. Cuba sản xuất rất nhiều dịch vụ: Giáo dục, Y tế, Bác sĩ, Trường học... Nhưng họ không sản xuất được hàng tiêu dùng, đấy mới là những của cải thực người dân cần để sống hàng ngày. Họ cũng không xuất khẩu và không có ngoại tệ.

Với dịch vụ do giá áp đặt, họ có thể thống kê vào GDP “1 triệu ca khám = 1 tỷ USD”

Nhưng trong siêu thị không có sữa, thịt, dầu ăn, thuốc. Vậy GDP không phải là hàng hóa. 

Người Cuba nghèo vì thiếu cái quan trọng nhất của GDP: HÀNG HÓA

Ở Việt Nam, lương thấp nhưng có chợ, siêu thị, hàng hóa, xe máy, điện thoại

Ở Cuba, lương nhà nước mang tiếng là 20–40 USD/tháng, nhưng khắp nới không có thịt, không có sữa, không có thuốc, không có xăng, không có giấy vệ sinh... và Cuba cũng không có ngoại tệ để nhập hàng.

 
Việt Nam nghèo tiền nhưng có vật chất; Cuba giầu vì có đô la ghi trên giấy nhờ giá dịch vụ cao, nhưng nghèo về vật chất. Có ăn có mặc, người Việt cảm thấy mình khá giả. Không có ăn có mặc, người Cuba cảm thấy mình rất khổ

Số liệu của các tổ chức quốc tế cũng không sai. Chúng chỉ đo hai thế giới khác nhau: WB, UN đo khả năng nhà nước cung cấp dịch vụ; trong khi người dân đo có hàng hóa để sống hay không.

Cuba có bác sĩ, khám tính vào GDP nhiều tiền, nhưng người dân không có thuốc. Có trường học, nhưng không có sữa cho trẻ. Có giáo dục, nhưng không có sách vở, quần áo, giày dép cho học sinh.

Tóm lại, Cuba giàu trên giấy, nghèo ngoài đời vì họ có “dịch vụ xã hội” nhưng không có “nền kinh tế hàng hóa”.

Trong khi Việt Nam nghèo trên giấy hơn, nhưng giàu hơn trong đời sống thực.

Nghịch lý tiếp theo là tại sao một nước nghèo vật chất như Cuba lại có tuổi thọ cao hơn Việt Nam.

Câu trả lời là Cuba có mật độ bác sĩ cao nhất thế giới. Nhà nước coi y tế là mặt trận chính trị nên đào tạo bác sĩ hàng loạt và bác sĩ là “sản phẩm xuất khẩu chiến lược”.

Cuba cũng chặn bệnh từ rất sớm (y tế dự phòng), Cuba không chờ sinh bệnh mới chữa. Mỗi khu phố đều có: 1 bác sĩ, 1 y tá. Họ biết từng người trong khu. Ai tăng cân, Ai hút thuốc, Ai bị tiểu đường, Ai trầm cảm là họ can thiệp trước khi bệnh nặng, hỗ trợ bằng cách không tốn nhiều tiền. Việt Nam thì chỉ đi viện khi gần chết.

Cuba không để người nghèo chết vì không có tiền. Ở Cuba không ai bị từ chối điều trị vì không có tiền; Bác sĩ bắt buộc phải chữa. trong khi ở Việt Nam dù có BHYT, nhưng bệnh nhân vẫn phải Mua thuốc, Trả tiền giường, Trả phong bì, Trả xét nghiệm. Hậu quả người nghèo ở Việt Nam không đi khám bệnh, trì hoãn chữa bệnh, dẫn tới bệnh nặng và tử vong sớm sớm.

Cuba không có “bệnh của người giàu” do ăn uống vô tội vạ và sinh hoạt bừa bãi. Tuổi thọ không chỉ do y tế mà do lối sống. 

Ở Cuba rất ít bệnh nhân béo phì, đái tháo đường type 2, ung thư do ăn uống; họ đi bộ rất nhiều. Trong khi ở Việt Nam bùng nổ: Bia rượu, Đường, Đồ chiên, Thuốc lá..., làm bệnh tim mạch, gan, ung thư tăng mạnh

Cuba không có “người bị bỏ rơi”. Ở Việt Nam người già, người tâm thần, người nghèo, người ở vùng sâu vùng xa... thường phải tự xoay sở

Ở Cuba nhà nước theo dõi, Cộng đồng y tế biết từng người nên người dân bị sao đều được quan tâm, giúp đỡ.

Tóm lại Cuba nghèo vật chất, nhưng họ không nghèo về chăm sóc con người. Trong khi Việt Nam giàu hàng hóa hơn, nhưng để nhiều người rơi khỏi hệ thống y tế. Tức là Cuba kéo tuổi thọ lên bằng y tế. Việt Nam kéo tuổi thọ xuống bằng lối sống và bất bình đẳng y tế.