Mỹ quyết lật đổ Cuba, Nga có đủ sức để bảo vệ ?

Mỹ quyết lật đổ Cuba, Nga có đủ sức để bảo vệ ?

Mỹ hợp sức với Nga xử lý xong vấn đề Ukraine thì không biết Nga có chống Mỹ để bảo vệ Cuba không ?

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đang cân nhắc trở thành Tổng thống Cuba hay tiếp tục theo hầu ông D. Trump để tương lai trở thành tổng thống Mỹ ?

CHIẾN DỊCH "HOÀNG HÔN ĐỎ": WASHINGTON KÍCH HOẠT KẾ HOẠCH LẬT ĐỔ CUBA TRONG NĂM 2026
"Những quyết định sai lầm của giới cầm quyền Cuba đã để lại hậu quả nặng nề... và chu kỳ này cần được kết thúc".

Đó không phải là một dòng tweet bốc đồng lúc nửa đêm. Đó là tuyên bố lạnh lùng từ một quan chức Nhà Trắng giấu tên trên tờ Wall Street Journal, phản ánh một chiến lược đã được hoạch định kỹ lưỡng.

Sau khi Venezuela chứng kiến sự sụp đổ chính quyền Maduro vào ngày 3/1 với việc Tổng thống bị đặc nhiệm Mỹ bắt giữ, Washington đã nhanh chóng chuyển hướng. Mục tiêu tiếp theo đã được khoanh đỏ trên bản đồ Phòng Tình huống (Situation Room): Havana.

Và lần này, chính quyền Trump đặt mục tiêu đầy tham vọng: Thúc đẩy sự thay đổi chế độ tại Cuba trước khi năm 2026 kết thúc.

KẾ HOẠCH "NỘI CÔNG NGOẠI KÍCH": TÌM KIẾM "NGƯỜI TRONG CUỘC"

Tờ Wall Street Journal vừa tiết lộ một thông tin gây chấn động: Chính quyền Trump đang tích cực tìm kiếm "người trong cuộc" (insiders) - những nhân vật cấp cao trong chính phủ Cuba có thể sẵn sàng đàm phán một cuộc chuyển giao quyền lực.

Ba bước đi chiến lược:

Khác với chiến dịch Vịnh Con Lợn năm 1961 mang tính quân sự trực tiếp, chiến lược lần này phức tạp và tinh vi hơn nhiều. Washington đang nhân rộng công thức đã được thử nghiệm tại Venezuela:

• Cắt đứt nguồn sống: Chặn đứng hoàn toàn dòng dầu từ Venezuela - nguồn năng lượng trợ cấp chính của Cuba trong nhiều thập kỷ. Hệ thống điện của Cuba hiện chỉ đáp ứng được 50% nhu cầu, đẩy quốc gia này vào khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng.
• Tạo áp lực kinh tế - xã hội: Tình trạng thiếu điện, khan hiếm lương thực và thuốc men đang tạo ra sức ép lên chính phủ và kích động sự bất mãn trong dân chúng.

• Tiếp cận giới tinh hoa: Các quan chức Mỹ đã bí mật gặp gỡ các nhóm lưu vong Cuba tại Miami để xác định những "đối tác tiềm năng" trong hệ thống quyền lực Havana.
Ngoại trưởng Marco Rubio - người Mỹ gốc Cuba có lập trường cứng rắn đối với Havana - được xem là kiến trúc sư chính của chiến lược này. Phát biểu trên NBC, ông nhắn nhủ: "Họ nên bắt đầu lo lắng."

KHỦNG HOẢNG TẠI HAVANA: NGÀN CÂN TREO SỢI TÓC

Các số liệu và báo cáo cho thấy Cuba đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ sau sự sụp đổ của Liên Xô:

• Khủng hoảng điện: Ở nhiều tỉnh, điện bị cắt tới 20 tiếng mỗi ngày. Ngay cả thủ đô Havana cũng phải chịu tình trạng mất điện thường xuyên. Một quan chức Cuba thừa nhận với AFP: "Hệ thống đã chạm tới điểm gãy (breakpoint)".

• Suy thoái kinh tế: Nguồn dầu trợ cấp từ Venezuela - "mạch máu" nuôi sống nền kinh tế Cuba - giờ đây đã bị cắt đứt. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, giao thông và đời sống hàng ngày.

• Căng thẳng chính trị: Binh sĩ Cuba thiệt mạng trong chiến dịch hỗ trợ Maduro đã tạo ra vết thương tinh thần trong quân đội - một trong những trụ cột chính của chế độ.
Tổng thống Trump đã đăng tải tối hậu thư trên Truth Social: "ZERO! Sẽ không còn giọt dầu hay đồng xu nào từ Venezuela chảy về Cuba nữa. Tôi thực sự khuyên họ nên thỏa thuận, TRƯỚC KHI QUÁ MUỘN".
SỨC CHỊU ĐỰNG CỦA MỘT QUỐC ĐẢO: CUBA CÓ KHÁC VENEZUELA?
Các chuyên gia phân tích quốc tế cảnh báo rằng kế hoạch của Washington có thể gặp nhiều trở ngại hơn dự kiến. Cuba không phải là Venezuela.
Cấu trúc quyền lực chặt chẽ:
Khác với Venezuela nơi vẫn tồn tại phe đối lập hoạt động công khai, Cuba là một nhà nước đơn đảng với hệ thống an ninh và tình báo dày đặc. Ricardo Zuniga, cựu quan chức thời Obama từng tham gia đàm phán với Cuba, nhận định: "Đây là một thách thức rất lớn. Rất khó để tìm được ai đó sẵn sàng hợp tác với phía Mỹ".
Sự trung thành trong hàng ngũ lãnh đạo Cuba đã được hun đúc qua 60 năm đối mặt với cấm vận và nhiều âm mưu lật đổ.
Tinh thần dân tộc mạnh mẽ
Đáp lại lời đe dọa, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel tuyên bố: "Không có sự đầu hàng hay nhượng bộ nào ở đây. Chúng tôi không đàm phán dưới áp lực ép buộc". Lịch sử đã nhiều lần chứng minh, càng bị dồn ép, tinh thần kháng chiến của người Cuba càng mạnh mẽ.
Kinh nghiệm sinh tồn
Cuba đã trải qua 13 đời Tổng thống Mỹ, từ Eisenhower đến Biden. Họ đã vượt qua Khủng hoảng Tên lửa năm 1962, cuộc đổ bộ Vịnh Con Lợn, và cả "Giai đoạn Đặc biệt" khắc nghiệt sau sự sụp đổ của Liên Xô những năm 90. Sức chịu đựng của xã hội Cuba là một yếu tố không thể bỏ
NHỮNG BÀN TAY TỪ PHƯƠNG ĐÔNG: CÂN BẰNG MỚI?
Giữa muôn vàn biến động của thời cuộc, có một mối quan hệ đặc biệt chưa bao giờ phai nhạt. Havana có thể xa về địa lý, nhưng luôn ở rất gần trong trái tim nhiều quốc gia, đặc biệt là Việt Nam. Mối quan hệ được tôi luyện qua khói lửa chiến tranh ấy giải thích tại sao nhiều nước không thể làm ngơ khi Cuba đối mặt với thử thách lớn. Và thực tế cho thấy, Havana không hoàn toàn cô đơn.
Trong khi Washington tăng cường áp lực, sự hỗ trợ từ phương Đông đang âm thầm nhưng rõ ràng:
Trung Quốc - Gói viện trợ khẩn cấp: Bất chấp căng thẳng với Washington, Bắc Kinh vừa phê duyệt gói viện trợ 80 triệu USD và 60.000 tấn gạo cho Cuba. Lô đầu tiên (4.800 tấn) đã cập cảng Mariel vào tuần đầu tháng 1/2026, đánh dấu một cam kết cụ thể trong lúc Cuba đối mặt với khủng hoảng lương thực.
Nga - Sẵn sàng bù đắp khoảng trống năng lượng: Theo TASS, Moscow đã bày tỏ sẵn sàng tăng cường hỗ trợ năng lượng, tìm cách lấp vào khoảng trống mà Venezuela để lại, nhằm giảm bớt khủng hoảng điện trên đảo.
Việt Nam - Duy trì truyền thống hữu nghị: Tiếp nối lịch sử quan hệ đặc biệt, Việt Nam là một trong những quốc gia duy trì mối quan hệ thủy chung với Cuba qua nhiều thập kỷ. Cùng với các nước trong khối BRICS+, sự hỗ trợ này phản ánh một mạng lưới quan hệ quốc tế rộng hơn mà Havana đang dựa vào.
BỨC TRANH LỚN HƠN: HAI CÁI GAI CUỐI CÙNG TRÊN BẢN ĐỒ TRUMP
Chính quyền Trump đang thực hiện một chiến lược đầy tham vọng: Kết thúc "di sản Chiến tranh Lạnh cuối cùng" ở Tây Bán cầu trước khi năm 2026 khép lại. Với Marco Rubio tại vị trí Ngoại trưởng và Venezuela đã thay đổi chính quyền, áp lực lên Havana đang ở mức chưa từng có.
Tuy nhiên, chiến lược này cũng đầy rủi ro. Cuba không phải là một chế độ đơn thuần - đó là biểu tượng của sự kháng cự và chủ nghĩa dân tộc. Việc Washington công khai tìm kiếm "người trong cuộc" có thể vô tình củng cố sự đoàn kết trong hàng ngũ lãnh đạo Cuba, biến áp lực bên ngoài thành động lực đoàn kết bên trong.
Cuba và Canada: Hai cái gai trong tầm ngắm
Nếu nhìn rộng hơn trên bàn cờ địa chính trị, Cuba và Canada là hai "cái gai" còn lại trong kế hoạch tái định hình Bắc Mỹ của Trump. Trong khi Cuba đối mặt với áp lực kinh tế khủng khiếp, Canada đang trải qua một cuộc khủng hoảng niềm tin với Washington chưa từng có kể từ sau Thế chiến II.
Những lời đe dọa về "tiểu bang thứ 51", đòi rút Canada khỏi liên minh tình báo Five Eyes, và hủy bỏ các hiệp ước về Ngũ Đại Hồ đã khiến Ottawa phải tìm đường thoát hiểm. Và con đường đó dẫn thẳng về... Bắc Kinh.
"Bằng mặt mà không bằng lòng"
Ngày 16/01/2026, Thủ tướng Canada Mark Carney đã có cuộc gặp lịch sử với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, công bố một "quan hệ đối tác chiến lược mới" giữa hai nước. Canada sẽ giảm thuế xe điện Trung Quốc từ 100% xuống còn 6,1%, trong khi Trung Quốc cắt giảm thuế hạt cải dầu Canada từ 85% xuống 15%. Ottawa tuyên bố mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu ngoài thị trường Mỹ trong thập kỷ tới.
Ban đầu, Trump bất ngờ bày tỏ sự ủng hộ, tuyên bố Carney "đang làm đúng". Nhưng chỉ vài ngày sau, một bức thư ngắn gọn nhưng đầy châm biếm đã được Trump đăng công khai trên Truth Social, thông báo rút lại lời mời Canada tham gia Hội Đồng Hòa Bình - sáng kiến ngoại giao mà chính ông vừa công bố để giải quyết xung đột toàn cầu. Lá thư kết thúc bằng dòng chữ lịch sự nhưng sắc lẽm: "Xin cảm ơn Ngài đã lưu tâm đến vấn đề này. DONALD J. TRUMP, Tổng thống Hoa Kỳ".
Đây không chỉ là một cú tát ngoại giao, mà còn là thông điệp rõ ràng: Bạn không thể vừa ngồi hai ghế, vừa làm ăn với Bắc Kinh vừa mong được Washington coi trọng. Động thái "đuổi khéo" này cho thấy mức độ bất mãn sâu sắc của Nhà Trắng đối với những đồng minh dám tìm kiếm phương án dự phòng.
Hiệu ứng domino địa chính trị
Câu chuyện của Cuba và Canada không phải là hai sự kiện riêng lẻ. Chúng là hai mặt của cùng một đồng xu: Khi Washington áp dụng chính sách "nước Mỹ trên hết" quá quyết liệt, ngay cả những đồng minh gần gũi nhất cũng buộc phải tìm kiếm phương án dự phòng.
Cuba đang tìm cách sinh tồn bằng sự hỗ trợ từ khối BRICS. Canada đang tìm kiếm sự đa dạng hóa thương mại với Trung Quốc. Cả hai đều là tín hiệu cho thấy trật tự thế giới đang chuyển đổi nhanh chóng, nơi sức hút từ Bắc Kinh đang trở thành một lựa chọn khả thi cho những quốc gia cảm thấy bị "bỏ rơi" hoặc "đe dọa" bởi Washington.
Một cuộc đối đầu không cân sức đang diễn ra. Một bên nắm giữ công cụ kinh tế và sức mạnh quân sự. Một bên nắm giữ kinh nghiệm sinh tồn, tinh thần dân tộc, và sự hậu thuẫn - dù còn hạn chế - từ các đồng minh. Câu hỏi không phải là ai mạnh hơn, mà là liệu áp lực đơn phương có thể đạt được mục tiêu chính trị, hay nó sẽ vô tình thúc đẩy sự hình thành của một trật tự đa cực mới.
Lịch sử sẽ trả lời: Liệu "Hoàng hôn đỏ" sẽ buông xuống Havana, hay hòn đảo nhỏ bé này - cùng với những quốc gia khác đang tìm kiếm sự tự chủ - sẽ một lần nữa viết tiếp câu chuyện sinh tồn và kháng cự của mình trong một thế giới không còn xoay quanh một trung tâm duy nhất?
Liệu chiến lược "bẻ gãy từ bên trong" có thể thành công tại Cuba - nơi lòng trung thành với chế độ được hun đúc qua nhiều thế hệ? Và liệu động thái "pivot to China" của Canada có phải là lời cảnh tỉnh cho Washington về giá phải trả của chính sách đơn phương?
*Nguồn: Wall Street Journal, Socialist China, CNN, Reuters, New York Times, AFP.